{"id":5314,"date":"2012-01-05T11:47:40","date_gmt":"2012-01-05T09:47:40","guid":{"rendered":"http:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/\/?p=5314"},"modified":"2012-01-05T11:47:40","modified_gmt":"2012-01-05T09:47:40","slug":"turkiyenin-yersekilleri-ve-olusumlari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/turkiyenin-yersekilleri-ve-olusumlari\/","title":{"rendered":"T\u00fcrkiye&#8217;nin yer\u015fekilleri ve olu\u015fumlar\u0131"},"content":{"rendered":"<p>\u00dclkemizin yer \u015fekilleri de d\u00fcnyadaki di\u011fer yerler gibi \u0130\u00e7 ve D\u0131\u015f Kuvvetlerle olu\u015fmu\u015ftur.<br \/>\n \u0130\u00e7 Kuvvetler: Volkanizma, Depremler ve Tektonik Hareketlerdir. Bunlar yery\u00fcz\u00fcn\u00fc \u00e7ok h\u0131zl\u0131 \u015fekillendirirler ve b\u00fcy\u00fck yer \u015fekilleri olu\u015ftururlar. Bu kuvvetlerin sonucunda yer \u015fekilleri y\u00fckselir, k\u0131vr\u0131l\u0131r yada k\u0131r\u0131l\u0131r, yeni da\u011flar yada \u00e7ukur alanlar olu\u015fur v.s.<br \/>\n D\u0131\u015f Kuvvetler: Akarsular, Buzullar, R\u00fczgarlar, Dalgalar gibi a\u015f\u0131nd\u0131r\u0131c\u0131 g\u00fc\u00e7lerdir. Bu g\u00fc\u00e7ler yava\u015f \u015fekillendirme yaparlar. \u0130\u00e7 kuvvetler yery\u00fcz\u00fcne engebe kazand\u0131r\u0131rken d\u0131\u015f kuvvetler onlar\u0131 t\u00f6rp\u00fcleyip a\u015f\u0131nd\u0131rarak a\u015f\u0131nan malzemeyi \u00e7ukur alanlara doldururlar. B\u00f6ylece yery\u00fcz\u00fcn\u00fc d\u00fczle\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131rlar. Bu a\u015f\u0131nd\u0131rma ve biriktirmenin son safhas\u0131 ise d\u00fcmd\u00fcz yery\u00fcz\u00fc yani ler \u2019dir.<br \/>\n \u0130\u00e7 ve D\u0131\u015f kuvvetlerin faaliyetleri g\u00fcn\u00fcm\u00fczde hala devam etmektedir. Olu\u015fumu milyonlarca y\u0131l \u00f6ncesine dayanan \u00fclkemizin olu\u015fumunu jeolojik zaman \u00e7izelgesi i\u00e7erisinde inceleyelim.<br \/>\n 1.ZAMAN: (4 milyar y\u0131l \u00f6ncesi) T\u00fcrkiye \u2019nin arazisinde Tethys Denizi vard\u0131. Daha sonra bu denizin taban\u0131 y\u00fckselerek \u00fclkemizin \u00e7ekirde\u011fini olu\u015fturmu\u015ftur. 1. Zamanda olu\u015fmu\u015f araziler sertle\u015fmi\u015f (Masif) haldedir. Bu y\u00fczden esnemezler, k\u0131r\u0131lmazlar. Trakya \u2019da Y\u0131ld\u0131z Da\u011fl. Ege\u2019de Mente\u015fe, \u0130\u00e7 Anadolu\u2019da K\u0131r\u015fehir ve Do\u011fuda Bitlis masif alanlard\u0131r. Bu zamanda g\u00fcr olan bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fc kal\u0131nt\u0131lar\u0131 bu g\u00fcnk\u00fc Ta\u015fk\u00f6m\u00fcr\u00fc yataklar\u0131n\u0131 olu\u015fturmu\u015ftur.<br \/>\n 2.ZAMAN: (360 Milyon y\u0131l \u00f6nce) Bu zamanda yerkabu\u011fu hareketleri (Tektonizma) fazla olmam\u0131\u015f. \u00dclkemizin su y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kan masif alanlar\u0131 d\u0131\u015f kuvvetlerce a\u015f\u0131nd\u0131rmalara maruz kalm\u0131\u015ft\u0131r.<br \/>\n 3.ZAMAN: (160 Milyon y\u0131l \u00f6nce) Bu zaman da Alp- Himalaya k\u0131vr\u0131m ku\u015fa\u011f\u0131 ile \u00fclkemizin arazisi de y\u00fckselmeye u\u011fram\u0131\u015f ve Anadolu Yar\u0131madas\u0131 genel g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcn\u00fc alm\u0131\u015ft\u0131r. Bunun sonucunda Toroslar ve K.Anadolu Da\u011f Ku\u015faklar\u0131 olu\u015fmu\u015ftur. Volkanizma ve faylanma etkili olmu\u015f, Volkan da\u011flar\u0131 olu\u015fmu\u015ftur. Bu zamandan kalan bitki kal\u0131nt\u0131lar\u0131 ise bu g\u00fcnk\u00fc Linyit Yataklar\u0131n\u0131n olu\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca Petrol, Tuz ve Bor Mineralleri de bu zamanda meydana gelmi\u015flerdir.<br \/>\n 4.ZAMAN: (2 Milyon y\u0131l \u00f6ncesinden g\u00fcn\u00fcm\u00fcze) Buzul D\u00f6nemi ve Buzul sonras\u0131 diye iki d\u00f6nem ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. \u00dclkemiz son \u015feklini alm\u0131\u015ft\u0131r. (Delta ovalar\u0131 ve Akarsu sistemi olu\u015fmu\u015f) Ege denizi \u2019nin oldu\u011fu Egeit karas\u0131 \u00e7\u00f6kerek Ege Denizi, bunu takiben \u0130st. ve \u00c7.Kale Bo\u011fazlar\u0131 olu\u015fmu\u015ftur. Bug\u00fcn bu \u00e7\u00f6kme Marmara, Karadeniz ve Akdeniz Havzalar\u0131nda hala devam etmektedir.<br \/>\n T\u00fcrkiye\u2019nin Yer\u015fekillerinin Genel \u00d6zellikleri<br \/>\n 1) \u00dclkemiz y\u00fckseltisi fazla olan bir \u00fclkedir.Ortalama 1132 m. \u0130le Avrupa\u2019n\u0131n en y\u00fcksek \u00fclkesidir. (Asya;1000m. Avrupa;300m.)<br \/>\n Bu durumun nedeni;<br \/>\n \u00b7 Alp-Himalaya Orojenezi sunucu olu\u015fan gen\u00e7 bir arazi olmas\u0131,<br \/>\n \u00b7 Epirojenik hareketlerle toptan y\u00fckselmi\u015f olmas\u0131d\u0131r.(Ancak y\u00fcksek olmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra i\u00e7 k\u0131s\u0131mlar\u0131nda bir\u00e7ok \u00e7\u00f6k\u00fcnt\u00fc ovas\u0131 bulunmaktad\u0131r.Erzurum, Mu\u015f ovalar\u0131 v.s.)<br \/>\n 2) \u00dclkenin da\u011flar\u0131n\u0131n Do\u011fu-Bat\u0131 uzant\u0131l\u0131 olmas\u0131, (Alp-Himalaya ku\u015fa\u011f\u0131n\u0131n aras\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in)<br \/>\n 3) Kuzey ve G\u00fcneyde uzanan s\u0131rada\u011flar Do\u011fuda birle\u015firler buda Do\u011funun y\u00fckseltisini artt\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r,<br \/>\n 4) Kuzey ve G\u00fcneyde k\u0131y\u0131ya paralel uzanan da\u011flar bu k\u0131y\u0131lar\u0131n girintisi \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 az sade bir \u00f6zellik g\u00f6stermesini sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r.<br \/>\n 5) T\u00fcrkiye\u2019de bat\u0131dan do\u011fuya gidildik\u00e7e y\u00fckselti artar. <\/p>\n<p> Sonu\u00e7; T\u00fcrkiye y\u00fckseltisi fazla ama yer\u015fekilleri y\u00f6n\u00fcyle \u00e7ok \u00e7e\u015fitlilik g\u00f6steren bir \u00fclkedir. Bu da \u00e7ok \u00e7e\u015fitli iklim tiplerinin g\u00f6r\u00fclmesine, tar\u0131msal ve do\u011fal bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fc \u00e7e\u015fitlili\u011finin artmas\u0131na neden olmu\u015ftur.<br \/>\n T\u00dcRK\u0130YE\u2019N\u0130N DA\u011eLARI<br \/>\n T\u00fcrkiye\u2019de da\u011flar \u00e7ok geni\u015f bir alan kaplar. Da\u011f; \u00e7evresine g\u00f6re 500m. Ve daha y\u00fcksek kabar\u0131kl\u0131klard\u0131r. Baz\u0131lar\u0131 tek bulunurken baz\u0131lar\u0131 da s\u0131rada\u011flar \u015feklindedir.<br \/>\n Olu\u015fumlar\u0131na g\u00f6re da\u011flar ikiye ayr\u0131l\u0131r.<br \/>\n 1-Orojenik Hareketlerle Olu\u015fan Da\u011flar:<br \/>\n Orojenez da\u011f olu\u015fumu demektir. Yan bas\u0131n\u00e7la s\u0131k\u0131\u015fan yerkabu\u011fu plakalar\u0131 k\u0131vr\u0131larak yada k\u0131r\u0131larak engebe kazan\u0131r ve s\u0131rada\u011flar olu\u015fur. \u00dclkemizde orojenez iki \u015fekilde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. A) K\u0131vr\u0131lma ile B) K\u0131r\u0131lma ile<br \/>\n a) K\u0131vr\u0131m Da\u011flar\u0131: Orojenez sonucu esnek tabakalar k\u0131vr\u0131larak y\u00fckselir ve s\u0131rada\u011flar olu\u015fturur. \u00dclkemizdeki da\u011flar Alp-Himalaya orojenezi sonucu olu\u015fmu\u015ftur. Kuzey Anadolu ve Toros Da\u011flar\u0131 bu \u015fekilde olu\u015fmu\u015ftur.<br \/>\n K\u0131vr\u0131lma sonucu y\u00fcksekte kalan kubbemsi k\u0131s\u0131mlara Antiklinal, al\u00e7akta kalan \u00e7anaks\u0131 yap\u0131ya ise Senklinal denir. Bu olu\u015fumda da bazen k\u0131r\u0131lmalar dolay\u0131s\u0131yla senklinaller boyunca fay hatlar\u0131 olu\u015fabilir. \u00dclkemizi K.Anadolu b) K\u0131r\u0131k Da\u011flar\u0131: Orojenez sonucu sert tabakalar k\u0131vr\u0131lmaz k\u0131r\u0131l\u0131r. B\u00f6ylece y\u00fckselen k\u0131s\u0131mlar (Horst) s\u0131rada\u011flar\u0131 olu\u015ftururken, Al\u00e7alan k\u0131s\u0131mlar \u00c7\u00f6k\u00fcnt\u00fc ovalar\u0131n\u0131 (Graben) olu\u015ftururlar. Horst ve Grabenler aras\u0131nda ise k\u0131r\u0131klar (Fay Hatlar\u0131) bulunur. Bu y\u00fczden buralar hem deprem alanlar\u0131d\u0131r hem de kapl\u0131ca kaynaklar\u0131n\u0131n s\u0131k g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc yerlerdir. Ege b\u00f6lgesinde k\u0131y\u0131ya dik uzanan da\u011flar bu \u015fekilde olu\u015fmu\u015flard\u0131r. <\/p>\n<p> 2- Volkanizma ile Olu\u015fan Da\u011flar:<br \/>\n Yerin derinliklerindeki ma\u011fman\u0131n yerkabu\u011funun zay\u0131f ve \u00e7atlak k\u0131s\u0131mlar\u0131ndan yer \u00fcst\u00fcne \u00e7\u0131kmas\u0131yla olu\u015fan genelde tek da\u011flardan ibaret olan da\u011flard\u0131r.<br \/>\n Not: Volkanik sahalar mineralce zengindir. O y\u00fczden tar\u0131m arazileri de \u00e7ok verimlidir. Ayr\u0131ca maden bak\u0131m\u0131ndan da zengin alanlard\u0131r. <\/p>\n<p> T\u00fcrkiyedeki volkanik da\u011flar;<br \/>\n Marmara B\u00f6lgesi : Uluda\u011f<br \/>\n G.Do\u011fu Anadolu B\u00f6lgesi : Karacada\u011f<br \/>\n Karadeniz B\u00f6lgesi : K\u00f6ro\u011flu Da\u011flar\u0131<br \/>\n Akdeniz B\u00f6lgesi : Hassa B\u00f6lgesi (Hatay)<br \/>\n Ege B\u00f6lgesi : Kula Tepeleri (En gen\u00e7)<br \/>\n Do\u011fu Anadolu B\u00f6lgesi : A\u011fr\u0131 ,Tend\u00fcrek, Nemrut, S\u00fcphan Da\u011flar\u0131<br \/>\n \u0130\u00e7 Anadolu B\u00f6lgesi : Erciyes, Melendiz, Hasanda\u011f, Karada\u011f, Karacada\u011f.<br \/>\n T\u00dcRK\u0130YEDEK\u0130 DA\u011eLARIN DA\u011eILI\u015eI<br \/>\n Kuzey Anadolu Da\u011flar\u0131: Alp-Himalaya sisteminin kuzey kanad\u0131n\u0131 olu\u015fturur. Kocaeli Yar\u0131madas\u0131ndan G\u00fcrcistan\u2019a kadar uzan\u0131r. Bu uzan\u0131\u015f boyunca da\u011flar Bat\u0131 karadeniz\u2019de y\u00fckselir Orta Karadeniz\u2019de 1000m. lere al\u00e7al\u0131r D.Karadeniz\u2019de ise tekrar y\u00fckselerek 3000 m. nin \u00fcst\u00fcne \u00e7\u0131kar. <\/p>\n<p> K.Anadolu Da\u011flar\u0131 k\u0131y\u0131ya paralel uzan\u0131rlar. Bu y\u00fczden bol ya\u011f\u0131\u015f alan k\u0131y\u0131 kesimde f\u0131nd\u0131k, \u00e7ay gibi mono k\u00fclt\u00fcr \u00fcr\u00fcnler yeti\u015ftirilir. Ayr\u0131ca ormanlar\u0131nda s\u0131k olmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<br \/>\n G\u00fcney Anadolu Da\u011flar\u0131: Alp sisteminin g\u00fcney koludur. Toros Da\u011flar\u0131 da denir. Girit ve Rodos Adalar\u0131ndan ba\u015flar \u0130ran\u2019a kadar uzan\u0131r. Bu da\u011flar \u00f6zellikle Ta\u015feli Yar\u0131madas\u0131 karstik arazilerden olu\u015fmu\u015ftur. Bir s\u00fcr\u00fc karstik \u015fekle rastlan\u0131r. <\/p>\n<p> Bat\u0131 Anadolu Da\u011flar\u0131: K\u0131r\u0131kl\u0131 yap\u0131da olduklar\u0131ndan horstlar \u015feklinde olu\u015fmu\u015flard\u0131r. Aralar\u0131nda ise Grabenler yani \u00e7\u00f6k\u00fcnt\u00fc ovalar\u0131 uzan\u0131r. Denize dik uzand\u0131klar\u0131 i\u00e7in;<br \/>\n \u00b7 \u0130\u00e7 k\u0131s\u0131mlara ula\u015f\u0131m\u0131 zorla\u015ft\u0131rmazlar.<br \/>\n \u00b7 K\u0131y\u0131lar\u0131n \u00e7ok girintili \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 olmas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r.<br \/>\n \u00b7 \u0130klimin i\u00e7 k\u0131s\u0131mlara kadar girebilmesini sa\u011flam\u0131\u015f. Bu da tar\u0131m\u0131 olumlu etkilemi\u015ftir. <\/p>\n<p> Da\u011flar\u0131n Ekonomiye Etkileri<br \/>\n Olumlu Etkileri<br \/>\n \u00b7 K\u0131y\u0131 kesimleri i\u00e7 b\u00f6lgelerden ay\u0131rarak k\u0131y\u0131lar\u0131n ya\u011f\u0131\u015fl\u0131,i\u00e7 k\u0131s\u0131mlar\u0131 karasal olmas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015f.Ve bu durum mevsim \u00e7e\u015fitlili\u011fine neden olmu\u015ftur. Bu durumda tar\u0131msal \u00fcr\u00fcn \u00e7e\u015fitlili\u011fine imkan sa\u011flar.<br \/>\n \u00b7 K.Anadolu Da\u011flar\u0131\u2019nda g\u00fcr ormanlar olu\u015fmu\u015ftur.<br \/>\n \u00b7 Da\u011flar akarsular\u0131n su deposudur.<br \/>\n \u00b7 Yaban hayat\u0131n\u0131n ya\u015fama alanlar\u0131d\u0131r.<br \/>\n \u00b7 Yer alt\u0131 kaynaklar\u0131n\u0131n temel depo alanlar\u0131d\u0131r.<br \/>\n \u00b7 Avc\u0131l\u0131k,Da\u011f Sporlar\u0131 ve K\u0131\u015f Turizmine imkan sa\u011flarlar.<br \/>\n \u00b7 Yaylac\u0131l\u0131k faaliyetleri ile hayvanc\u0131l\u0131\u011f\u0131 destekler. <\/p>\n<p> Olumsuz Etkileri<br \/>\n \u00b7 Ula\u015f\u0131m\u0131 zorla\u015ft\u0131r\u0131r. Yol yap\u0131m maliyetlerini artt\u0131r\u0131r.<br \/>\n \u00b7 Heyelanlar\u0131n fazla oldu\u011fu yerlerde can ve mal kay\u0131plar\u0131na neden olurlar.<br \/>\n \u00b7 Tar\u0131m ve Yerle\u015fme alanlar\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rlanmas\u0131na neden olur<br \/>\n T\u00dcRK\u0130YE \u2018N\u0130N PLATOLARI<br \/>\n Plato: Fiziki co\u011frafya terimidir. Yer \u015feklini ifade eder. \u00c7evresine g\u00f6re al\u00e7akta kalm\u0131\u015f, akarsularca par\u00e7alanm\u0131\u015f dalgal\u0131 ve e\u011fimli geni\u015f d\u00fczl\u00fcklerdir.<br \/>\n Yayla: Be\u015feri ve Ekonomik co\u011frafya terimidir. Belli bir \u015fekli olmayan ge\u00e7ici bir yerle\u015fim ve ekonomik etkinlik alan\u0131d\u0131r. G.D.Anadolu\u2019da Hayvanc\u0131l\u0131\u011fa y\u00f6nelik yap\u0131l\u0131rken Karadeniz ve Akdeniz yaylac\u0131l\u0131\u011f\u0131 genellikle Sayfiye (Dinlenme) ama\u00e7l\u0131d\u0131r.<br \/>\n \u00dclkemizde platolar \u00e7ok geni\u015f alanlar kaplar \u00e7\u00fcnk\u00fc 4.zamanda epirojenez ile y\u00fckselen \u00fclkemiz daha sonra akarsularca a\u015f\u0131nd\u0131r\u0131larak platolar\u0131n yay\u0131l\u0131\u015f alan\u0131 haline gelmi\u015ftir. Platolar\u0131n y\u00fckseltisi de Bat\u0131dan Do\u011fuya do\u011fru artar. <\/p>\n<p> \u00dclkemizdeki Plato \u00c7e\u015fitleri<br \/>\n A\u015f\u0131nd\u0131rma Platolar\u0131: Daha \u00f6nceden a\u015f\u0131n\u0131m\u0131n\u0131 tamamlam\u0131\u015f ve d\u00fczle\u015fmi\u015f platolar\u0131n tekrar y\u00fckselmesi ve akarsularca par\u00e7alanmas\u0131 ile olu\u015fmu\u015flard\u0131r. KOCAEL\u0130 PLATOSU<br \/>\n Tabaka D\u00fczl\u00fc\u011f\u00fc Platolar\u0131: Kal\u0131n ve sert arazilerin \u00e7evresinin a\u015f\u0131nmas\u0131yla y\u00fcksekte kalmas\u0131 sonucu olu\u015fan geni\u015f dalgal\u0131 d\u00fczl\u00fcklerdir. \u0130\u00e7 Anadolu\u2019da C\u0130HANBEYL\u0130, OBRUK v.s.<br \/>\n Lav Platolar\u0131: Volkanizma sonucu yery\u00fcz\u00fcne yay\u0131lan y\u00fcksek lav y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131n akarsularca par\u00e7alanmas\u0131yla olu\u015furlar. D.Anadolu\u2019da ERZURUM-KARS, NEV\u015eEH\u0130R-\u00dcRG\u00dcP \u00c7EVRES\u0130 PLATOLARI gibi.<br \/>\n Karstik Platolar: Kalkerli (Kire\u00e7ta\u015f\u0131) araziler \u00fczerinde olu\u015furlar. Akdeniz \u00e7evresinde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. TA\u015eEL\u0130 PLATOSU gibi.<br \/>\n T\u00dcRK\u0130YEDEK\u0130 PLATOLARIN DA\u011eILI\u015eI<br \/>\n \u0130\u00e7 Anadolu: Cihanbeyli, Obruk, Haymana, Uzunyayla ve Bozok Platolar\u0131.<br \/>\n Marmara B\u00f6lgesi : \u00c7atalca-Kocaeli Platolar\u0131<br \/>\n G.Do\u011fu Anadolu B\u00f6lgesi: \u015eanl\u0131urfa, Gaziantep, Mardin E\u015fi\u011fi<br \/>\n Akdeniz B\u00f6lgesi : Ta\u015feli Platosu<br \/>\n Ege B\u00f6lgesi : Yaz\u0131l\u0131kaya ve \u0130\u00e7 Bat\u0131 Anadolu Platolar\u0131<br \/>\n Do\u011fu Anadolu B\u00f6lgesi : Erzurum-Kars, Ardahan Platolar\u0131<br \/>\n Platolar\u0131n Ekonomiye Etkileri<br \/>\n \u00b7 Y\u00fcksek platolar yaz aylar\u0131nda hayvanc\u0131l\u0131\u011fa dayal\u0131 yaylac\u0131l\u0131k alanlar\u0131 olarak kullan\u0131l\u0131rlar.<br \/>\n \u00b7 Al\u00e7ak platolar ise tar\u0131m alanlar\u0131d\u0131r. Ancak kuru tar\u0131m yap\u0131labilir. Az su isteyen Bu\u011fday, \u015eekerpancar\u0131, Arpa v.s. ekimi yap\u0131l\u0131r.<br \/>\n \u00b7 Y\u00fcksek platolarda yerle\u015fme seyrektir. \u00dclkemizin en tenha yerlerinden biri de Ta\u015feli Platosu\u2019dur.<br \/>\n T\u00dcRK\u0130YE \u2018N\u0130N OVALARI<br \/>\n \u00c7evresine g\u00f6re al\u00e7akta kalm\u0131\u015f \u00e7o\u011fu akarsular\u0131n biriktirmesiyle al\u00fcvyon dolgu alan\u0131 haline gelmi\u015f geni\u015f d\u00fczl\u00fcklerdir. \u00c7evrelerine g\u00f6re al\u00e7akta olmalar\u0131na kar\u015f\u0131n denizden y\u00fckseklikleri farkl\u0131d\u0131r. (Y\u00fcksekova 2000m., Adapazar\u0131 Ovas\u0131 17m. gibi) <\/p>\n<p> Olu\u015fumlar\u0131na G\u00f6re Ovalar<br \/>\n Tektonik Ovalar: \u00c7\u00f6k\u00fcnt\u00fc ovalar\u0131 da denir. Yerkabu\u011fu hareketleri sonucu y\u00fckseltiler aras\u0131nda \u00e7ukurda kalan yada \u00e7\u00f6ken sahalar\u0131n zamanla al\u00fcvyonlarla dolmas\u0131yla olu\u015fmu\u015flard\u0131r. ERZURUM, ERZ\u0130NCAN,B. VE K. MENDERES OVALARI<br \/>\n Delta Ovalar\u0131: Akarsular\u0131n ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 malzemeyi denize d\u00f6k\u00fcld\u00fckleri s\u0131\u011f k\u0131y\u0131larda biriktirmesiyle olu\u015fan kabaca \u00fc\u00e7gen \u015fekilli ovalard\u0131r. BAFRA, \u00c7AR\u015eAMBA OVALARI<br \/>\n G\u00f6lyeri Ovalar\u0131: 3. Zamanda \u00e7ok geni\u015f alan kaplayan g\u00f6llerin sular\u0131n\u0131n \u00e7ekilmesiyle ortaya \u00e7\u0131kan geni\u015f d\u00fczl\u00fcklerdir. TUZ G\u00d6L\u00dc, AK\u015eEH\u0130R G\u00d6L\u00dc, EBER G\u00d6L\u00dc<br \/>\n Karstik Ovalar: Karstik arazilerde dolin ve uvalalar\u0131n birle\u015fip geni\u015flemesiyle olu\u015fmu\u015f ovalard\u0131r. Akdeniz B\u00f6lgesinde \u00f6rnekleri g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. MU\u011eLA, ELMALI, KESTEL OVALARI<br \/>\n Da\u011f Ete\u011fi Ovalar\u0131: Da\u011flar\u0131n ete\u011finde da\u011fdan inen akarsular\u0131n biriktirdi\u011fi al\u00fcvyonlarla olu\u015fmu\u015f az e\u011fimli d\u00fczl\u00fcklerdir. BURSA OVASI, NUR DA\u011eL. ETEKLER\u0130 (\u0130SKENDERUN)<br \/>\n Bulunduklar\u0131 yere g\u00f6re Ovalar<br \/>\n A) \u0130\u00e7 Ovalar: D.Anadoludaki gibi da\u011flar\u0131n aras\u0131ndaki tektonik \u00e7ukurlarda olu\u015fmu\u015f ovalard\u0131r. Erzurum, Mu\u015f, Erzincan v.s. \u0130\u00e7 Anadoludaki gibi platolar aras\u0131na g\u00f6m\u00fclm\u00fc\u015f ovalard\u0131r. Konya , Aksaray ovalar\u0131 gibi.<br \/>\n Tektonik k\u00f6kenli olduklar\u0131 i\u00e7in fay hatlar\u0131 \u00fczerindedirler ve deprem alanlar\u0131d\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla fay kaynaklar\u0131 ve kapl\u0131calar s\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Baz\u0131 i\u00e7 ovalar plato-ova aras\u0131 bir ge\u00e7i\u015f \u015fekline benzerler b\u00f6yle \u015fekillere HAVZA denir. Ergene havzas\u0131, Diyarbak\u0131r, Malatya Havzas\u0131 gibi. Akdenizdeki baz\u0131 i\u00e7 ovalarda karstik ova \u015feklindedir.<br \/>\n B\u00f6lgelere G\u00f6re \u00d6nemli \u0130\u00e7 Ovalar;<br \/>\n \u0130\u00e7 Anadolu: Konya, Kayseri, Ankara Ovalar\u0131<br \/>\n Marmara B\u00f6lgesi : Ergene, Bursa, Adapazar\u0131, Bal\u0131kesir Ovalar\u0131<br \/>\n G.Do\u011fu Anadolu B\u00f6lgesi: Diyarbak\u0131r, Antep Ovalar\u0131<br \/>\n Akdeniz B\u00f6lgesi : Burdur, Amik, Isparta, Elmal\u0131, Kestel (Karstik)<br \/>\n Ege B\u00f6lgesi : Bergama, Torbal\u0131, \u00d6demi\u015f, Salihli, Manisa, Afyon Ovalar\u0131<br \/>\n Do\u011fu Anadolu B\u00f6lgesi : Erzurum, Malatya, Mu\u015f, I\u011fd\u0131r Ovalar\u0131<br \/>\n B) K\u0131y\u0131 Ovalar\u0131: Akarsular\u0131n k\u0131y\u0131larda olu\u015fturdu\u011fu delta ovalar\u0131 ve di\u011fer k\u0131y\u0131 \u015feridi d\u00fczl\u00fcklerdir.<br \/>\n Ba\u015fl\u0131ca Delta Ovalar\u0131; \u00c7AR\u015eAMBA (Ye\u015fil\u0131rmak), BAFRA (K\u0131z\u0131l\u0131rmak), SAKARYA (Sakarya), S\u0130L\u0130FKE (G\u00f6ksu Irma\u011f\u0131) \u00c7UKUROVA (Seyhan, Ceyhan), D\u0130K\u0130L\u0130 (Bak\u0131r\u00e7ay), B. Ve K. MENDERES OVALARI<br \/>\n K\u0131y\u0131 \u015eeridi Ovalar\u0131; Dalaman, K\u00f6yce\u011fiz, Manavgat, Finike &#8230;.<br \/>\n Ovalar\u0131n Ekonomiye Etkileri<br \/>\n \u00b7 Tar\u0131msal etkinlik sahalar\u0131d\u0131r.<br \/>\n \u00b7 Hayvanc\u0131l\u0131\u011fa Katk\u0131s\u0131 vard\u0131r.<br \/>\n \u00b7 Ula\u015f\u0131ma elveri\u015flidir.<br \/>\n \u00b7 Yerle\u015fmeye uygun alanlard\u0131r.<br \/>\n \u00b7 Su kaynaklar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan zengindirler. (Artezyen, kuyu, g\u00f6l v.s.)<br \/>\n Ovalar\u0131n Sorunlar\u0131<br \/>\n \u00b7 Sanayi kurulu\u015flar\u0131yla dolmaktad\u0131rlar.<br \/>\n \u00b7 Tu\u011fla, Kiremit v.s. yap\u0131m\u0131 i\u00e7in toprak ihtiyac\u0131 ovalardan kar\u015f\u0131lanmakta buda toprak kayb\u0131na yol a\u00e7maktad\u0131r.<br \/>\n \u00b7 Taban suyu y\u00fcksek yerler batakl\u0131\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015fmektedir.<br \/>\n \u00b7 Sanayi at\u0131klar\u0131nca kirletilmektedirler.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00dclkemizin yer \u015fekilleri de d\u00fcnyadaki di\u011fer yerler gibi \u0130\u00e7 ve D\u0131\u015f Kuvvetlerle olu\u015fmu\u015ftur. \u0130\u00e7 Kuvvetler: Volkanizma, Depremler ve Tektonik Hareketlerdir. Bunlar yery\u00fcz\u00fcn\u00fc \u00e7ok h\u0131zl\u0131 \u015fekillendirirler ve b\u00fcy\u00fck yer \u015fekilleri olu\u015ftururlar. Bu kuvvetlerin sonucunda yer \u015fekilleri y\u00fckselir, k\u0131vr\u0131l\u0131r yada k\u0131r\u0131l\u0131r, yeni da\u011flar yada \u00e7ukur alanlar olu\u015fur v.s. D\u0131\u015f Kuvvetler: Akarsular, Buzullar, R\u00fczgarlar, Dalgalar gibi a\u015f\u0131nd\u0131r\u0131c\u0131 g\u00fc\u00e7lerdir. &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1403,1406],"tags":[3609,3166,3227,4070,3197,11010,11009,2964],"class_list":["post-5314","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-odevler","category-sosyal-bilgiler-odevleri","tag-akarsular","tag-buzullar","tag-dalgalar","tag-depremler","tag-ruzgarlar","tag-tektonizma","tag-turkiyenin-yersekilleri-ve-olusumlari","tag-volkanizma"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5314","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5314"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5314\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5314"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5314"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5314"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}