{"id":5319,"date":"2012-01-12T10:43:30","date_gmt":"2012-01-12T08:43:30","guid":{"rendered":"http:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/\/?p=5319"},"modified":"2012-01-12T10:43:30","modified_gmt":"2012-01-12T08:43:30","slug":"yuksekte-havanin-sogumasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/yuksekte-havanin-sogumasi\/","title":{"rendered":"Y\u00fcksekte Havan\u0131n So\u011fumas\u0131"},"content":{"rendered":"<p>D\u00fcnyam\u0131zdaki \u0131s\u0131n\u0131n kayna\u011f\u0131 g\u00fcne\u015f oldu\u011funa g\u00f6re ve bir da\u011f\u0131n tepesi g\u00fcne\u015fe daha yak\u0131n iken orada hava ni\u00e7in daha so\u011fuk oluyor? \u00d6ncelikle \u015funu s\u00f6yleyelim ki, g\u00fcne\u015f ile d\u00fcnya aras\u0131ndaki mesafeyi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrsek, bir da\u011f\u0131n tepesine \u00e7\u0131kmakla bu mesafedeki azal\u0131\u015f \u00e7ok \u00f6nemsiz kal\u0131r. G\u00fcne\u015f d\u00fcnyam\u0131zdan 149,5 milyon kilometre uzakta iken d\u00fcnyam\u0131zdaki en y\u00fcksek da\u011f\u0131n y\u00fcksekli\u011fi 9 kilometreyi bile bulmaz. (Everest: 8.846 metre) <\/p>\n<p> Biz zaten her g\u00fcn evimizde otururken d\u00fcnyan\u0131n kendi \u00e7evresinde d\u00f6nmesinden dolay\u0131, d\u00fcnyan\u0131n \u00e7ap\u0131 kadar, g\u00fcne\u015fe 12 bin kilometre yakla\u015f\u0131p uzakla\u015f\u0131yoruz. Elips \u015feklindeki y\u00f6r\u00fcngesinde d\u00fcnya g\u00fcne\u015fin etraf\u0131nda d\u00f6nerken g\u00fcne\u015fe en fazla yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131 mesafe 147 milyon, en uzakla\u015ft\u0131\u011f\u0131 mesafe ise 152 milyon kilometredir. Yani d\u00fcnya zaten bir y\u0131l i\u00e7inde g\u00fcne\u015fe 5 milyon kilometre yakla\u015f\u0131p uzakla\u015fmaktad\u0131r. Bu durum d\u00fcnyam\u0131zdaki \u0131s\u0131y\u0131 pek etkilemez, m\u00fchim olan \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n dik gelmesidir. <\/p>\n<p> G\u00fcne\u015fin d\u00fcnyam\u0131zda yaratt\u0131\u011f\u0131 s\u0131cakl\u0131k, \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n yery\u00fcz\u00fcnden yans\u0131mas\u0131 ile olur. Ondan sonra y\u00fckseldik\u00e7e nemli havada her bir kilometrede yakla\u015f\u0131k 6-7 derece d\u00fc\u015fer. Yani Everest&#8217;in dibi ile tepesi aras\u0131nda 50 dereceden fazla s\u0131cakl\u0131k fark\u0131 olmas\u0131 do\u011fal. Bu s\u0131cakl\u0131k d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fc atmosferin birinci katman\u0131na kadar b\u00f6yle s\u00fcr\u00fcyor. Yani yery\u00fcz\u00fcnde \u0131s\u0131 25 derece iken 11 kilometre tepemizde -50 dereceye kadar d\u00fc\u015f\u00fcyor. Bundan sonra s\u0131cakl\u0131k de\u011fi\u015fiminin ak\u0131l almaz dans\u0131 ba\u015fl\u0131yor. <\/p>\n<p> Atmosferin ikinci tabakas\u0131 olan ve i\u00e7inde ozon tabakas\u0131 da bulunan 11. ve 48. kilometreler aras\u0131nda hava \u0131s\u0131s\u0131 bu sefer tam tersi y\u00fckseldik\u00e7e art\u0131yor, tekrar s\u0131f\u0131r dereceye kadar \u00e7\u0131k\u0131yor. 48. kilometreyi ge\u00e7ip 3. tabakaya girince ta 88. kilometreye gelene kadar tekrar d\u00fc\u015f\u00fc\u015fe ge\u00e7iyor. Bu tabakan\u0131n sonunda, yani 88. kilometrede -80 derecelere kadar d\u00fc\u015f\u00fcyor. Bundan sonra da s\u00fcrekli y\u00fckseli\u015fe ge\u00e7erek g\u00fcne\u015fe yakla\u015ft\u0131k\u00e7a art\u0131yor. <\/p>\n<p> G\u00fcne\u015fin y\u00fczeyinden 2 milyon derece s\u0131cakl\u0131kla \u00e7\u0131kan \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n 149,5 kilometre yol kat ettikten sonra d\u00fcnyam\u0131z y\u00fczeyine ya\u015fayabilece\u011fimiz bir ortam\u0131 yaratacak \u015fekilde bu kadar ince ayarla gelmesi hakikaten inan\u0131lmaz. <\/p>\n<p> Yery\u00fcz\u00fcnde \u0131s\u0131nan havan\u0131n y\u00fckseldi\u011fi do\u011frudur, ama hava bu enerjisini y\u00fckselirken harcar ve da\u011f\u0131n tepesine ula\u015ft\u0131\u011f\u0131nda \u00e7evre hava \u0131s\u0131s\u0131 ile ayn\u0131 \u0131s\u0131 derecesine gelir. Da\u011f tepelerinin so\u011fuk olmas\u0131n\u0131n bir ba\u015fka nedeni da\u011f y\u00fczeylerinin \u015fekilleri dolay\u0131s\u0131yla g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131klar\u0131n\u0131 dik alamamalar\u0131d\u0131r. Bu nedenle da\u011flar\u0131n etekleri bile serin olur, burada \u0131s\u0131n\u0131p y\u00fckselen bir hava tabakas\u0131 bile olu\u015famaz. Ayr\u0131ca da\u011fdaki kayalarla birlikte kar ve buz da g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131 fazla emmez ve \u00e7o\u011funu yans\u0131t\u0131rlar. <\/p>\n<p> Yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn \u0131s\u0131nmas\u0131nda bulutlar da \u00f6nemli rol oynarlar. Dikkat ederseniz bulutsuz geceler, bulutlu gecelerden daha so\u011fuktur. \u00c7\u00fcnk\u00fc bulutlar yerden gelen \u0131s\u0131y\u0131 tekrar yere yans\u0131t\u0131rlar. Da\u011f zirvelerinde ise ne bu s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 yere tekrar yans\u0131tacak bulut vard\u0131r, ne de onu tutacak yo\u011funlukta atmosfer.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u00fcnyam\u0131zdaki \u0131s\u0131n\u0131n kayna\u011f\u0131 g\u00fcne\u015f oldu\u011funa g\u00f6re ve bir da\u011f\u0131n tepesi g\u00fcne\u015fe daha yak\u0131n iken orada hava ni\u00e7in daha so\u011fuk oluyor? \u00d6ncelikle \u015funu s\u00f6yleyelim ki, g\u00fcne\u015f ile d\u00fcnya aras\u0131ndaki mesafeyi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrsek, bir da\u011f\u0131n tepesine \u00e7\u0131kmakla bu mesafedeki azal\u0131\u015f \u00e7ok \u00f6nemsiz kal\u0131r. G\u00fcne\u015f d\u00fcnyam\u0131zdan 149,5 milyon kilometre uzakta iken d\u00fcnyam\u0131zdaki en y\u00fcksek da\u011f\u0131n y\u00fcksekli\u011fi 9 kilometreyi bile &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1403,1406],"tags":[2796,10251,11018],"class_list":["post-5319","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-odevler","category-sosyal-bilgiler-odevleri","tag-atmosfer","tag-everest","tag-yuksekte-havanin-sogumasi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5319","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5319"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5319\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5319"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5319"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5319"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}