a) Akarsuyun olusumu : Yeryuzundeki yataklarin degisik buyukluklerdeki yataklar icerisinde su toplanir ve bu yatak boyunca akmasina akarsu denir.
\n – Akarsularin, kucuklerine dere denir. Buyuklerine ise cay, nehir denir.
\n – Akarsuyun, ciktigi yere kaynak. Akarsuyun aktigi yere yatak denir.
\n – Akarsuyun birim zamanda aldigi yola akarsuyun hizi denir. Bu hiz mualine denilen aracla olculur.
\n b) Akarsuyun aglari, Su bolumu ve Akarsu Havzalari : :
\n – En kucuk dereden ana \u00fdrmaga kadar bir akarsuyun beslenme havzas\u00fd icinde tum kollariyla birlikte olusturdugu su yolu orgusune akarsu agi denir.
\n – Havzalari birbirinden ayiran dogal sinira su bolumu cizgisi denir.
\n – Akarsuyun denize ulastirabilen havzalara acik havza, ulastiramayan havzalara ise kapali havza denir.
\n c) Akarsuyun debisi ve rejimi
\n – Bir akarsuyun her hangi bir yerindeki enine kesitinde bir saniyede gecen suyun m3 cinsinden miktar\u00fdna debi denir.
\n – Bir akarsuyun debisinde yil boyunca degismeye rejim denir.
\n d) Selintiler ve Akarsular
\n – Yuzeyleri kaplarcasina akan sulara selinti denir.
\n – Bir akarsuyun asindirma gucu; su miktari, egim, bitki ortusu, akis hizi, yuk miktaridir.<\/p>\n
A) Turkiye’de Selintilerin Olusturdugu Asindirma ve Biriktirme Sekilleri
\n a) Kirgibayir : Kimi yerleri yuksekce, kimi yerleri yarintilar biciminde olan sekillere denir. (Nevsehir yoresi)
\n b) Peri Bacalar\u0131 : Volkan tuflerinin yayg\u00fdn oldugu bir arazide sellenme sonucu olu\u00femu\u00fe yer \u00feekilleridir. \u00dcstteki diren\u00e7li kayalar a\u00fe\u00fdnmad\u00fd\u00f0\u00fd i\u00e7in sapka \u00feeklinde bir gorunum olu\u00femu\u00fetur. (Afyon)
\n c) Birikinti Konileri : Bir dag yamac\u00fdnda asagiya inen akarsuyun egimi azaldiginda tasima gucude azalir ve tasidigi aluvyonlari koni seklinde biriktirir. Buna denir.
\n – Birikinti konilerinin birlesmesiyle olusan ovalara Dag etegi ovas\u00fd denir.
\n B) Akarsularin Asindirmasi ile Olusan Yer Sekilleri
\n a) Vadiler : i\u00e7inde akarsular\u00fdn akt\u00fd\u00f0\u00fd, kaynaktan a\u00f0za do\u00f0ru s\u00fcrekli ini\u00feli olan uzun \u00e7ukur alanlar\u00fdd\u00fdr. D\u00f6rt \u00e7e\u00feit vadi vard\u00fdr
\n – V vadi; V harfi bi\u00e7imindeki vadilere denir.
\n – Tabanl\u0131 vadi; orta \u00e7\u00fd\u00f0\u00fdrlarda;e\u00f0im az, su miktar\u00fd fazlad\u00fdr. Derinlemesine hem de yanlamas\u00fdna a\u00fe\u00fdnd\u00fdrma yapar.
\n – Yayvan Vadi; yanlama, a\u00fe\u00fdnd\u00fdrma ile vadi yamaclar\u00fd asinip yatiklarsir.
\n – Yarma vadi; Bir duzlukte akmakta olan akarsu, \u00f6n\u00fcne \u00e7\u00fdkan kabarikligi dar ve derin bir bicimde yard\u00fdktan sonra yeniden duzeyi cikarsa olur.
\n – Kanyon vadi; cozunebilir taslarin bulundu\u00f0u arazilerde akarsu bir yandan a\u00fe\u00fdnd\u00fdrma yaparken bir yandan da ta\u00felar coker. Sonucta dar derin ve dik duvarli vadiler olusur.
\n b) Dev Kazan\u00fd : Akarsularin, caglayan ve cavlanlarin yaparak dokuldukleri yerlerde, asinma sonucu olusan cukurluklara dev kazani (buget) denir. Turlu Buyuklukte olabilir.
\n c) Sekiler : Akarsular\u00fdn iki yakasindaki yamaclarda gorulen basamak bicimindeki yer sekilleridir.. bu derinlestirme sonucu eski vadi tabani yukarida bir basamak halinde kalir ki buna seki denir.
\n d) Yontuk duzler (Peneplen) : Akarsularin asindirma faaliyetlerinin son doneminde olusan dalgali duzluklere denir.<\/p>\n
C) Akarsu Biriktirmesi ile Olusan Yersekilleri
\n Akarsu biriktirmesi sonucu olusan baslica sekiller sunlardir;
\n a) Deltalar : Akarsuyun gole yada deniz ulastigi yerde, tasidigi aluvyonlari biriktirmesi sonucu olusur.
\n Bir deltanin olusabilmesi icin;
\n – Akarsuyun belli buyuklukte olmasi
\n – Denizin cok derin olmasi
\n – Kiyi boyunca guclu ak\u00fdnt\u00fdlar\u00fdn olmamas\u00fd gerekir. (\u00c7ukurova, Bafra)
\n a) Birikinti Ovas\u0131 : \u00dd\u00e7 kisimlardaki alanlarin aluvyonlarla dolmasi sonucu olusur. 2 cesittir.
\n – Da\u00f0 i\u00e7i ovalar\u00fd : Daglik alanlar\u00fdn ic kisimlarda az egimli yerlerde, karstik canaklarda ya da tektonik \u00e7\u00f6k\u00fcnt\u00fclerde birikme sonucu olu\u00feur. (Erzincan ovas\u0131)
\n – Da\u011f ete\u011fi ovalar\u0131 : Bir da\u00f0\u00fdn yamac\u00fdndan a\u00fea\u00f0\u00fd inen akarsu ve sellenme sular\u00fdn\u00fdn olu\u00feturdu\u00f0u birikinti ovas\u00fdd\u00fdr.
\n c) Birikinti Konileri : Akarsuyun tasidigi aluvyonlar\u00fdn yelpaze biciminde cokelir. Bu cokmeye denir.
\n – Menderesler: Akarsuyun asind\u00fdrma ve biriktirme sonucu faaliyetlerin ortak sonucu olusan yer \u00feekillerinin en yaygin olanlar\u00fd mendereslerdir.
\n – Yatak egimi azalm\u00fd\u00fe olan bir akarsu, duzenli buklumler yaparak saga sola dolana dolana akar. Buna menderes denir. (Gediz nehri, B.Menderes)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
a) Akarsuyun olusumu : Yeryuzundeki yataklarin degisik buyukluklerdeki yataklar icerisinde su toplanir ve bu yatak boyunca akmasina akarsu denir. – Akarsularin, kucuklerine dere denir. Buyuklerine ise cay, nehir denir. – Akarsuyun, ciktigi yere kaynak. Akarsuyun aktigi yere yatak denir. – Akarsuyun birim zamanda aldigi yola akarsuyun hizi denir. Bu hiz mualine denilen aracla olculur. b) …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1403,1406],"tags":[11034,3609,11031,11030,3959,10126,3285,3287,11033,11032],"class_list":["post-5331","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-odevler","category-sosyal-bilgiler-odevleri","tag-akarsu-biriktirmesi-ile-olusan-yersekilleri","tag-akarsular","tag-akarsuyun-debisi-ve-rejimi","tag-akarsuyun-olusumu","tag-birikinti-ovasi","tag-deltalar","tag-kanyon-vadi","tag-kirgibayir","tag-peri-bacalari","tag-selintiler"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5331","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5331"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5331\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5331"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5331"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5331"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}