{"id":5341,"date":"2012-01-12T11:10:26","date_gmt":"2012-01-12T09:10:26","guid":{"rendered":"http:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/\/?p=5341"},"modified":"2012-01-12T11:10:26","modified_gmt":"2012-01-12T09:10:26","slug":"turkiyede-sicaklik","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/turkiyede-sicaklik\/","title":{"rendered":"T\u00fcrkiye&#8217;de s\u0131cakl\u0131k"},"content":{"rendered":"<p>En \u00f6nemli iklim eleman\u0131d\u0131r. Di\u011fer iklim olaylar\u0131n\u0131n da olu\u015fmas\u0131nda s\u0131cakl\u0131k etkilidir. G\u00fcne\u015ften d\u00fcnyam\u0131za gelen enerji sabittir.<\/p>\n<p> SICAKLIK TERSELMES\u0130 (INVERS\u0130ON) <\/p>\n<p> K\u0131\u015f\u0131n so\u011fuk ve durgun havalarda so\u011fuk hava \u00e7\u00f6kerek zemine yerle\u015fir. S\u0131cak hava da onun \u00fczerinde y\u00fckselir. B\u00f6ylece y\u00fckseldik\u00e7e s\u0131cakl\u0131k azalaca\u011f\u0131 yerde artar . Buna denir. Bu olay k\u0131\u015f\u0131n \u015fehirlerde hava kirlili\u011fini daha da art\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p> SICAKLI\u011eIN DA\u011eILI\u015eINI ETK\u0130LEYEN FAKT\u00d6RLER<\/p>\n<p> 1) G\u00dcNE\u015e I\u015eINLARININ D\u00dc\u015eME A\u00c7ISI<br \/>\n I\u015f\u0131nlar\u0131n d\u00fc\u015fme a\u00e7\u0131s\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fcld\u00fck\u00e7e atmosferdeki yolu uzar. Tutulma artar. S\u0131cakl\u0131k azal\u0131r. G\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015fme a\u00e7\u0131s\u0131nda etkili fakt\u00f6rler:<\/p>\n<p> a) ENLEM<\/p>\n<p> Enlemin etkisiyle g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015fme a\u00e7\u0131s\u0131 kutuplara do\u011fru k\u00fc\u00e7\u00fcl\u00fcr ve s\u0131cakl\u0131k azal\u0131r. S\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n da\u011f\u0131l\u0131\u015f\u0131nda enlemin etkisine \u00f6rnekler:<br \/>\n * Ekvator \u00e7evresinden gelen r\u00fczgarlar s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 art\u0131r\u0131rken , kutup b\u00f6lgesinden gelenler s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr.<br \/>\n * Kutuplara yak\u0131n yerden gelen okyanus ak\u0131nt\u0131lar\u0131 so\u011fuk iken, Ekvatora yak\u0131n yerden gelenler s\u0131cak su ak\u0131nt\u0131s\u0131 \u015feklindedir.<br \/>\n * Denizlerin s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 ve tuzlulu\u011fu kutuplara do\u011fru azal\u0131r.<br \/>\n * Tar\u0131m\u0131n y\u00fckselti s\u0131n\u0131r\u0131, Tokta\u011fan kar s\u0131n\u0131r\u0131 (Daimi kar s\u0131n\u0131r\u0131), Orman \u00fcst s\u0131n\u0131r\u0131 kutuplara do\u011fru azal\u0131r.<\/p>\n<p> * Akarsular\u0131n donma s\u00fcresi kutuplara do\u011fru uzar.<br \/>\n * Bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fc aral\u0131ks\u0131z ku\u015faklar olu\u015fturur.<\/p>\n<p> NOT: S\u0131cakl\u0131k kutuplara do\u011fru azalmas\u0131 gerekirken art\u0131yorsa veya ayn\u0131 enlem \u00fczerinde s\u0131cakl\u0131k fark\u0131 var ise bu durum s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n da\u011f\u0131l\u0131\u015f\u0131nda enlemin etkisine ters bir durumdur. \u00d6rnek: D\u00fcnyan\u0131n en s\u0131cak yerlerinin d\u00f6nenceler civar\u0131 olmas\u0131. Ekvatoral b\u00f6lgede daimi karlar g\u00f6r\u00fclmesi.<\/p>\n<p> b) G\u00dcNL\u00dcK HAREKET<\/p>\n<p> G\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015fme a\u00e7\u0131s\u0131 g\u00fcn\u00fcn her saatine g\u00f6re de\u011fi\u015fir. G\u00fcn\u00fcn en so\u011fuk vakti g\u00fcne\u015f do\u011fmadan \u00f6nceki vakittir. Sebebi g\u00fcnd\u00fcz al\u0131nan enerjinin gece boyunca uzaya geri yans\u0131mas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p> c) MEVS\u0130MLER (EKSEN E\u011e\u0130KL\u0130\u011e\u0130)<\/p>\n<p> Eksen e\u011fikli\u011finden dolay\u0131 g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015fme a\u00e7\u0131s\u0131 y\u0131l boyunca de\u011fi\u015fir.<\/p>\n<p> d) E\u011e\u0130M VE BAKI ETK\u0130S\u0130<\/p>\n<p> * I\u015f\u0131nlar\u0131n d\u00fc\u015fme a\u00e7\u0131s\u0131 e\u011fim ve bak\u0131 durumuna g\u00f6re de\u011fi\u015fir.<br \/>\n * Bak\u0131n\u0131n s\u0131cakl\u0131k da\u011f\u0131l\u0131\u015f\u0131 \u00fczerindeki etkisi en fazla \u0131l\u0131man ku\u015fakta g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<br \/>\n * Bak\u0131dan dolay\u0131 T\u00fcrkiye\u2019de da\u011flar\u0131n g\u00fcney yama\u00e7lar\u0131 daha s\u0131cakt\u0131r.<br \/>\n * Bak\u0131dan dolay\u0131 g\u00fcne\u015fe d\u00f6n\u00fck yama\u00e7larda;<br \/>\n * G\u00fcne\u015flenme s\u00fcresi daha uzundur.<br \/>\n * G\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015fme a\u00e7\u0131s\u0131 daha b\u00fcy\u00fckt\u00fcr.<br \/>\n * S\u0131cakl\u0131k daha fazlad\u0131r.<br \/>\n * Ayn\u0131 t\u00fcr bitkiler daha erken olgunla\u015f\u0131r.<br \/>\n * Karlar daha erken erir.<br \/>\n * Tar\u0131m\u0131n y\u00fckselti s\u0131n\u0131r\u0131, orman \u00fcst s\u0131n\u0131r\u0131, tokta\u011fan kar s\u0131n\u0131r\u0131 daha y\u00fcksektir.<\/p>\n<p> e) D\u00dcNYANIN \u015eEKL\u0130<\/p>\n<p> Yerin \u015feklinden dolay\u0131 g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015fme a\u00e7\u0131s\u0131 kutuplara do\u011fru k\u00fc\u00e7\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n<p> NOT: S\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n kutuplara do\u011fru d\u00fczenli bir bi\u00e7imde azalmas\u0131n\u0131 engelleyen en \u00f6nemli fakt\u00f6r yer \u015fekilleridir.<\/p>\n<p> 2) Y\u00dcKSELT\u0130<\/p>\n<p> Y\u00fckseldik\u00e7e her 200 m de 1 C s\u0131cakl\u0131k azal\u0131r. Al\u00e7ald\u0131k\u00e7a da her 200 m de 1 C s\u0131cakl\u0131k artar.<br \/>\n S\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n da\u011f\u0131l\u0131\u015f\u0131nda y\u00fckseltinin etkisine \u00f6rnekler:<br \/>\n * Ekvatoral b\u00f6lgede daimi karlar g\u00f6r\u00fclmesi.<br \/>\n * Bir da\u011f yamac\u0131 boyunca y\u00fckselen havan\u0131n ya\u011f\u0131\u015f b\u0131rakmas\u0131.<br \/>\n * Bir da\u011f yamac\u0131 boyunca y\u00fckseldik\u00e7e bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fcn\u00fcn de\u011fi\u015fmesi.<br \/>\n 3) NEM ORANI<\/p>\n<p> * Nem bir yerin fazla \u0131s\u0131nmas\u0131n\u0131 ve so\u011fumas\u0131n\u0131 \u00f6nler.<br \/>\n * Nemlili\u011fin fazla oldu\u011fu bir yerde hava ge\u00e7 \u0131s\u0131n\u0131r, ge\u00e7 so\u011fur. S\u0131cakl\u0131k fark\u0131 az olur (Denizel iklimlerde oldu\u011fu gibi)<br \/>\n * Nemlilik az ise; hava \u00e7abuk \u0131s\u0131n\u0131r, \u00e7abuk so\u011fur. S\u0131cakl\u0131k fark\u0131 fazla olur (Karasal iklimlerde oldu\u011fu gibi).<br \/>\n * Y\u00fckseklere \u00e7\u0131k\u0131ld\u0131k\u00e7a nem oran\u0131 azal\u0131r (Yo\u011funluk). Bu sebeple y\u00fcksek bir yerde hava \u00e7abuk \u0131s\u0131n\u0131r, \u00e7abuk so\u011fur.<br \/>\n * G\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131 b\u00fct\u00fcn y\u0131l Ekvator \u00e7evresine dik ve dike yak\u0131n a\u00e7\u0131larla d\u00fc\u015fmesine ra\u011fmen d\u00fcnyan\u0131n en s\u0131cak yeri d\u00f6nenceler \u00e7evresidir. Sebebi Ekvatoral b\u00f6lgede nemlili\u011fin fazla olmas\u0131d\u0131r.<br \/>\n * K\u0131\u015f\u0131n bulutlu gecelerde hava \u0131l\u0131kt\u0131r. Sebebi bulutlar\u0131n yans\u0131ma ile \u0131s\u0131 kayb\u0131n\u0131 azaltmas\u0131d\u0131r. K\u0131\u015f\u0131n havan\u0131n a\u00e7\u0131k oldu\u011fu g\u00fcnlerde hava ayaz yapar. Yans\u0131ma ile \u0131s\u0131 kayb\u0131 fazla oldu\u011fu i\u00e7in.<\/p>\n<p> 4) KARA VE DEN\u0130ZLER\u0130N ISINMA \u00d6ZELL\u0130\u011e\u0130<\/p>\n<p> Karalar denizlere g\u00f6re erken \u0131s\u0131n\u0131r , erken so\u011fur. Denizler ise ge\u00e7 \u0131s\u0131n\u0131r, ge\u00e7 so\u011fur. Bu sebeple k\u0131\u015f\u0131n denizden karaya do\u011fru esen r\u00fczgarlar havay\u0131 \u0131l\u0131manla\u015ft\u0131r\u0131rken, yaz\u0131n havay\u0131 serinletir.<\/p>\n<p> 5) OKYANUS AKINTILARI<\/p>\n<p> Genellikle kutup b\u00f6lgesinden gelen ak\u0131nt\u0131lar so\u011fuk iken, Ekvator \u00e7evresinden gelenler s\u0131cakt\u0131r. <\/p>\n<p> Okyanus ak\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131n farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131 Bat\u0131 Avrupa ve K. Amerika\u2019n\u0131n bat\u0131 k\u0131y\u0131lar\u0131 ayn\u0131 enlemde yer alan Asya\u2019n\u0131n ve K. Amerika\u2019n\u0131n do\u011fu k\u0131y\u0131lar\u0131ndan daha s\u0131cakt\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>En \u00f6nemli iklim eleman\u0131d\u0131r. Di\u011fer iklim olaylar\u0131n\u0131n da olu\u015fmas\u0131nda s\u0131cakl\u0131k etkilidir. G\u00fcne\u015ften d\u00fcnyam\u0131za gelen enerji sabittir. SICAKLIK TERSELMES\u0130 (INVERS\u0130ON) K\u0131\u015f\u0131n so\u011fuk ve\u2026<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1403,1406],"tags":[2926,3195,2887,3196,3687,11039],"class_list":["post-5341","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-odevler","category-sosyal-bilgiler-odevleri","tag-bitki-ortusu","tag-eksen-egikligi","tag-ekvator","tag-enlem","tag-nemlilik","tag-turkiyede-sicaklik"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5341","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5341"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5341\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5341"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5341"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5341"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}