{"id":5341,"date":"2012-01-12T11:10:26","date_gmt":"2012-01-12T09:10:26","guid":{"rendered":"http:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/\/?p=5341"},"modified":"2012-01-12T11:10:26","modified_gmt":"2012-01-12T09:10:26","slug":"turkiyede-sicaklik","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/turkiyede-sicaklik\/","title":{"rendered":"T\u00fcrkiye&#8217;de s\u0131cakl\u0131k"},"content":{"rendered":"<p>En \u00f6nemli iklim eleman\u0131d\u0131r. Di\u011fer iklim olaylar\u0131n\u0131n da olu\u015fmas\u0131nda s\u0131cakl\u0131k etkilidir. G\u00fcne\u015ften d\u00fcnyam\u0131za gelen enerji sabittir.<\/p>\n<p> SICAKLIK TERSELMES\u0130 (INVERS\u0130ON) <\/p>\n<p> K\u0131\u015f\u0131n so\u011fuk ve durgun havalarda so\u011fuk hava \u00e7\u00f6kerek zemine yerle\u015fir. S\u0131cak hava da onun \u00fczerinde y\u00fckselir. B\u00f6ylece y\u00fckseldik\u00e7e s\u0131cakl\u0131k azalaca\u011f\u0131 yerde artar . Buna denir. Bu olay k\u0131\u015f\u0131n \u015fehirlerde hava kirlili\u011fini daha da art\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p> SICAKLI\u011eIN DA\u011eILI\u015eINI ETK\u0130LEYEN FAKT\u00d6RLER<\/p>\n<p> 1) G\u00dcNE\u015e I\u015eINLARININ D\u00dc\u015eME A\u00c7ISI<br \/>\n I\u015f\u0131nlar\u0131n d\u00fc\u015fme a\u00e7\u0131s\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fcld\u00fck\u00e7e atmosferdeki yolu uzar. Tutulma artar. S\u0131cakl\u0131k azal\u0131r. G\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015fme a\u00e7\u0131s\u0131nda etkili fakt\u00f6rler:<\/p>\n<p> a) ENLEM<\/p>\n<p> Enlemin etkisiyle g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015fme a\u00e7\u0131s\u0131 kutuplara do\u011fru k\u00fc\u00e7\u00fcl\u00fcr ve s\u0131cakl\u0131k azal\u0131r. S\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n da\u011f\u0131l\u0131\u015f\u0131nda enlemin etkisine \u00f6rnekler:<br \/>\n * Ekvator \u00e7evresinden gelen r\u00fczgarlar s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 art\u0131r\u0131rken , kutup b\u00f6lgesinden gelenler s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr.<br \/>\n * Kutuplara yak\u0131n yerden gelen okyanus ak\u0131nt\u0131lar\u0131 so\u011fuk iken, Ekvatora yak\u0131n yerden gelenler s\u0131cak su ak\u0131nt\u0131s\u0131 \u015feklindedir.<br \/>\n * Denizlerin s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 ve tuzlulu\u011fu kutuplara do\u011fru azal\u0131r.<br \/>\n * Tar\u0131m\u0131n y\u00fckselti s\u0131n\u0131r\u0131, Tokta\u011fan kar s\u0131n\u0131r\u0131 (Daimi kar s\u0131n\u0131r\u0131), Orman \u00fcst s\u0131n\u0131r\u0131 kutuplara do\u011fru azal\u0131r.<\/p>\n<p> * Akarsular\u0131n donma s\u00fcresi kutuplara do\u011fru uzar.<br \/>\n * Bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fc aral\u0131ks\u0131z ku\u015faklar olu\u015fturur.<\/p>\n<p> NOT: S\u0131cakl\u0131k kutuplara do\u011fru azalmas\u0131 gerekirken art\u0131yorsa veya ayn\u0131 enlem \u00fczerinde s\u0131cakl\u0131k fark\u0131 var ise bu durum s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n da\u011f\u0131l\u0131\u015f\u0131nda enlemin etkisine ters bir durumdur. \u00d6rnek: D\u00fcnyan\u0131n en s\u0131cak yerlerinin d\u00f6nenceler civar\u0131 olmas\u0131. Ekvatoral b\u00f6lgede daimi karlar g\u00f6r\u00fclmesi.<\/p>\n<p> b) G\u00dcNL\u00dcK HAREKET<\/p>\n<p> G\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015fme a\u00e7\u0131s\u0131 g\u00fcn\u00fcn her saatine g\u00f6re de\u011fi\u015fir. G\u00fcn\u00fcn en so\u011fuk vakti g\u00fcne\u015f do\u011fmadan \u00f6nceki vakittir. Sebebi g\u00fcnd\u00fcz al\u0131nan enerjinin gece boyunca uzaya geri yans\u0131mas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p> c) MEVS\u0130MLER (EKSEN E\u011e\u0130KL\u0130\u011e\u0130)<\/p>\n<p> Eksen e\u011fikli\u011finden dolay\u0131 g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015fme a\u00e7\u0131s\u0131 y\u0131l boyunca de\u011fi\u015fir.<\/p>\n<p> d) E\u011e\u0130M VE BAKI ETK\u0130S\u0130<\/p>\n<p> * I\u015f\u0131nlar\u0131n d\u00fc\u015fme a\u00e7\u0131s\u0131 e\u011fim ve bak\u0131 durumuna g\u00f6re de\u011fi\u015fir.<br \/>\n * Bak\u0131n\u0131n s\u0131cakl\u0131k da\u011f\u0131l\u0131\u015f\u0131 \u00fczerindeki etkisi en fazla \u0131l\u0131man ku\u015fakta g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<br \/>\n * Bak\u0131dan dolay\u0131 T\u00fcrkiye\u2019de da\u011flar\u0131n g\u00fcney yama\u00e7lar\u0131 daha s\u0131cakt\u0131r.<br \/>\n * Bak\u0131dan dolay\u0131 g\u00fcne\u015fe d\u00f6n\u00fck yama\u00e7larda;<br \/>\n * G\u00fcne\u015flenme s\u00fcresi daha uzundur.<br \/>\n * G\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015fme a\u00e7\u0131s\u0131 daha b\u00fcy\u00fckt\u00fcr.<br \/>\n * S\u0131cakl\u0131k daha fazlad\u0131r.<br \/>\n * Ayn\u0131 t\u00fcr bitkiler daha erken olgunla\u015f\u0131r.<br \/>\n * Karlar daha erken erir.<br \/>\n * Tar\u0131m\u0131n y\u00fckselti s\u0131n\u0131r\u0131, orman \u00fcst s\u0131n\u0131r\u0131, tokta\u011fan kar s\u0131n\u0131r\u0131 daha y\u00fcksektir.<\/p>\n<p> e) D\u00dcNYANIN \u015eEKL\u0130<\/p>\n<p> Yerin \u015feklinden dolay\u0131 g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015fme a\u00e7\u0131s\u0131 kutuplara do\u011fru k\u00fc\u00e7\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n<p> NOT: S\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n kutuplara do\u011fru d\u00fczenli bir bi\u00e7imde azalmas\u0131n\u0131 engelleyen en \u00f6nemli fakt\u00f6r yer \u015fekilleridir.<\/p>\n<p> 2) Y\u00dcKSELT\u0130<\/p>\n<p> Y\u00fckseldik\u00e7e her 200 m de 1 C s\u0131cakl\u0131k azal\u0131r. Al\u00e7ald\u0131k\u00e7a da her 200 m de 1 C s\u0131cakl\u0131k artar.<br \/>\n S\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n da\u011f\u0131l\u0131\u015f\u0131nda y\u00fckseltinin etkisine \u00f6rnekler:<br \/>\n * Ekvatoral b\u00f6lgede daimi karlar g\u00f6r\u00fclmesi.<br \/>\n * Bir da\u011f yamac\u0131 boyunca y\u00fckselen havan\u0131n ya\u011f\u0131\u015f b\u0131rakmas\u0131.<br \/>\n * Bir da\u011f yamac\u0131 boyunca y\u00fckseldik\u00e7e bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fcn\u00fcn de\u011fi\u015fmesi.<br \/>\n 3) NEM ORANI<\/p>\n<p> * Nem bir yerin fazla \u0131s\u0131nmas\u0131n\u0131 ve so\u011fumas\u0131n\u0131 \u00f6nler.<br \/>\n * Nemlili\u011fin fazla oldu\u011fu bir yerde hava ge\u00e7 \u0131s\u0131n\u0131r, ge\u00e7 so\u011fur. S\u0131cakl\u0131k fark\u0131 az olur (Denizel iklimlerde oldu\u011fu gibi)<br \/>\n * Nemlilik az ise; hava \u00e7abuk \u0131s\u0131n\u0131r, \u00e7abuk so\u011fur. S\u0131cakl\u0131k fark\u0131 fazla olur (Karasal iklimlerde oldu\u011fu gibi).<br \/>\n * Y\u00fckseklere \u00e7\u0131k\u0131ld\u0131k\u00e7a nem oran\u0131 azal\u0131r (Yo\u011funluk). Bu sebeple y\u00fcksek bir yerde hava \u00e7abuk \u0131s\u0131n\u0131r, \u00e7abuk so\u011fur.<br \/>\n * G\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131 b\u00fct\u00fcn y\u0131l Ekvator \u00e7evresine dik ve dike yak\u0131n a\u00e7\u0131larla d\u00fc\u015fmesine ra\u011fmen d\u00fcnyan\u0131n en s\u0131cak yeri d\u00f6nenceler \u00e7evresidir. Sebebi Ekvatoral b\u00f6lgede nemlili\u011fin fazla olmas\u0131d\u0131r.<br \/>\n * K\u0131\u015f\u0131n bulutlu gecelerde hava \u0131l\u0131kt\u0131r. Sebebi bulutlar\u0131n yans\u0131ma ile \u0131s\u0131 kayb\u0131n\u0131 azaltmas\u0131d\u0131r. K\u0131\u015f\u0131n havan\u0131n a\u00e7\u0131k oldu\u011fu g\u00fcnlerde hava ayaz yapar. Yans\u0131ma ile \u0131s\u0131 kayb\u0131 fazla oldu\u011fu i\u00e7in.<\/p>\n<p> 4) KARA VE DEN\u0130ZLER\u0130N ISINMA \u00d6ZELL\u0130\u011e\u0130<\/p>\n<p> Karalar denizlere g\u00f6re erken \u0131s\u0131n\u0131r , erken so\u011fur. Denizler ise ge\u00e7 \u0131s\u0131n\u0131r, ge\u00e7 so\u011fur. Bu sebeple k\u0131\u015f\u0131n denizden karaya do\u011fru esen r\u00fczgarlar havay\u0131 \u0131l\u0131manla\u015ft\u0131r\u0131rken, yaz\u0131n havay\u0131 serinletir.<\/p>\n<p> 5) OKYANUS AKINTILARI<\/p>\n<p> Genellikle kutup b\u00f6lgesinden gelen ak\u0131nt\u0131lar so\u011fuk iken, Ekvator \u00e7evresinden gelenler s\u0131cakt\u0131r. <\/p>\n<p> Okyanus ak\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131n farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131 Bat\u0131 Avrupa ve K. Amerika\u2019n\u0131n bat\u0131 k\u0131y\u0131lar\u0131 ayn\u0131 enlemde yer alan Asya\u2019n\u0131n ve K. Amerika\u2019n\u0131n do\u011fu k\u0131y\u0131lar\u0131ndan daha s\u0131cakt\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>En \u00f6nemli iklim eleman\u0131d\u0131r. Di\u011fer iklim olaylar\u0131n\u0131n da olu\u015fmas\u0131nda s\u0131cakl\u0131k etkilidir. G\u00fcne\u015ften d\u00fcnyam\u0131za gelen enerji sabittir. SICAKLIK TERSELMES\u0130 (INVERS\u0130ON) K\u0131\u015f\u0131n so\u011fuk ve durgun havalarda so\u011fuk hava \u00e7\u00f6kerek zemine yerle\u015fir. S\u0131cak hava da onun \u00fczerinde y\u00fckselir. B\u00f6ylece y\u00fckseldik\u00e7e s\u0131cakl\u0131k azalaca\u011f\u0131 yerde artar . Buna denir. Bu olay k\u0131\u015f\u0131n \u015fehirlerde hava kirlili\u011fini daha da art\u0131r\u0131r. SICAKLI\u011eIN DA\u011eILI\u015eINI &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1403,1406],"tags":[2926,3195,2887,3196,3687,11039],"class_list":["post-5341","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-odevler","category-sosyal-bilgiler-odevleri","tag-bitki-ortusu","tag-eksen-egikligi","tag-ekvator","tag-enlem","tag-nemlilik","tag-turkiyede-sicaklik"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5341","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5341"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5341\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5341"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5341"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5341"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}