Hz. Mevlana’n\u0131n Hayat\u0131<\/p>\n
Mevl\u00e2na 30 Eyl\u00fcl 1207 y\u0131l\u0131nda bug\u00fcn Afganistan s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7erisinde yer alan Horasan \u00dclkesi’nin Belh \u015fehrinde do\u011fmu\u015ftur. Mevl\u00e2na’n\u0131n babas\u0131 Belh \u015eehrinin ileri gelenlerinden olup, sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda “Bilginlerin Sult\u00e2ni” unvan\u0131n\u0131 alm\u0131\u015f olan H\u00fcseyin Hatib\u00ee o\u011flu Bah\u00e2eddin Veled’tir. Annesi ise Belh Emiri R\u00fckneddin’in k\u0131z\u0131 M\u00fcmine Hatundur. Sult\u00e2n\u00fc’I-Ulem\u00e2 Bahaeddin Veled, baz\u0131 siyasi olaylar ve yakla\u015fmakta olan Mo\u011fol istilas\u0131 nedeniyle Belh’den ayr\u0131lmak zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131r. Sult\u00e2n\u00fc’I-Ulem\u00e2 1212 veya 1213 y\u0131llar\u0131n da aile fertleri ve yak\u0131n dostlar\u0131 ile birlikte Belh’den ayr\u0131ld\u0131. Sult\u00e2n\u00fc’I-Ulem\u00e2’nin ilk dura\u011f\u0131 Nis\u00e2bur olmu\u015ftur. Nis\u00e2bur \u015fehrinde tan\u0131nm\u0131\u015f mutasavv\u0131f Fer\u00eed\u00fcddin Attar ile de kars\u0131la\u015ft\u0131lar. Mevl\u00e2\u2019na burada k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015f\u0131na ra\u011fmen Fer\u00eed\u00fcddin Attar’\u0131n ilgisini \u00e7ekmi\u015f ve takdirlerini kazanm\u0131\u015ft\u0131r. Sult\u00e2n\u00fc’I Ulem\u00e2 Ni\u015fabur’dan Ba\u011fdat\u2019a ve daha sonra K\u00fcfe yolu ile K\u00e2be\u2019ye hareket etti. Hac far\u00eezas\u0131n\u0131 yerine getirdikten sonra, d\u00f6n\u00fc\u015fte \u015eam\u2019a u\u011frad\u0131. \u015eam\u2019dan sonra Malatya, Erzincan, Sivas, Kayseri, Ni\u011fde yolu ile L\u00e2rende’ye (Karaman) geldiler. Karaman’da Suba\u015f\u0131 Emir M\u00fbs\u00e2\u2019n\u0131n yapt\u0131rd\u0131klar\u0131 medreseye yerle\u015ftiler. 1222 y\u0131l\u0131nda Karaman’a gelen Sult\u00e2n\u00fc’\/-Ulem\u00e2 ve ailesi burada 7 y\u0131l kald\u0131lar. Mevl\u00e2\u2019na 1225 y\u0131l\u0131nda \u015eerefeddin Lala’n\u0131n k\u0131z\u0131 Gevher Hatun ile Karaman’da evlendi. Bu evlilikten Mevl\u00e2na’n\u0131n Sultan Veled ve Al\u00e2eddin \u00c7elebi adli iki o\u011flu oldu. Y\u0131llar sonra Gevher Hatunu kaybeden Mevl\u00e2\u2019na bir \u00e7ocuklu dul olan Kerr\u00e2 Hatun ile ikinci evlili\u011fini yapt\u0131. Mevl\u00e2na’n\u0131n bu evlilikten de Muzaffereddin ve Emir \u00c2lim \u00c7elebi adli iki o\u011flu ile Melike Hatun adli bir k\u0131z\u0131 d\u00fcnyaya geldi. Bu y\u0131llarda Anadolunun b\u00fcy\u00fck bir k\u0131smi Sel\u00e7uklu Devleti’nin egemenli\u011fi alt\u0131nda idi. Konya’da bu devletin ba\u015f \u015fehri idi. Konya sanat eserleri ile donat\u0131lm\u0131\u015f, ilim adamlar\u0131 ve sanatkarlarla dolup ta\u015fm\u0131\u015ft\u0131. K\u0131saca Sel\u00e7uklu Devleti en parlak devrini yas\u0131yordu ve Devletin h\u00fck\u00fcmdar\u0131 Al\u00e2eddin Keykub\u00e2d idi. Al\u00e2eddin Keykub\u00e2d Sult\u00e2n\u00fc’I-Ulem\u00e2 Bahaeddin Veled’i Karaman’dan Konya’ya davet etti ve Konya’ya yerle\u015fmesini istedi. Bahaeddin Veled Sultanin davetini kabul etti ve Konya’ya 3 May\u0131s 1228 y\u0131l\u0131nda ailesi ve dostlar\u0131 ile geldiler. Sultan Al\u00e2eddin kendilerini muhte\u015fem bir t\u00f6renle kar\u015f\u0131lad\u0131 ve Altunapa (Iplik\u00e7i) Medresesi’ni ikametlerine tahsis ettiler. Sult\u00e2n\u00fc’l-Ulem\u00e2 12 Ocak 1231 y\u0131l\u0131nda Konya’da vefat etti. Mezar yeri olarak, Sel\u00e7uklu Saray\u0131n\u0131n g\u00fcl Bah\u00e7esi se\u00e7ildi. Halen m\u00fcze olarak kullan\u0131lan Mevl\u00e2\u2019na Derg\u00e2h\u0131\u2019ndaki bug\u00fcnk\u00fc yerine defnolundu. Sult\u00e2n\u00fc’I-Ulem\u00e2 \u00f6l\u00fcnce, talebeleri ve m\u00fcritleri bu defa Mevl\u00e2na’n\u0131n \u00e7evresinde topland\u0131lar. Mevl\u00e2na\u2019y\u0131 babas\u0131n\u0131n tek varisi olarak g\u00f6rd\u00fcler. Ger\u00e7ekten de Mevl\u00e2na b\u00fcy\u00fck bir ilim ve din bilgini olmu\u015f, \u0130plik\u00e7i Medresesi’nde vaazlar veriyordu. Vaazlar\u0131 kendisini dinlemeye gelenlerle dolup ta\u015f\u0131yordu. Mevl\u00e2\u2019na 15 Kas\u0131m 1244 y\u0131l\u0131nda Sems-i Tebriz\u00ee ile karsilasti. Mevl\u00e2na Sems’de “mutlak kem\u00e2lin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131” cemalinde de “Tanr\u0131 nurlar\u0131n\u0131” g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fc. Ancak beraberlikleri uzun s\u00fcrmedi. Sems aniden \u00f6ld\u00fc. Mevl\u00e2na Sems’in \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra uzun y\u0131llar inzivaya \u00e7ekildi. Daha sonraki y\u0131llarda Sel\u00e2haddin Zerk\u00fbb\u00ee ve H\u00fcsameddin \u00c7elebi, Sems-i Tebriz\u2019\u00eenin yerini doldurmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar. Ya\u015fam\u0131n\u0131 “Hamd\u0131m, pi\u015ftim, yand\u0131m” s\u00f6zleri ile \u00f6zetleyen Mevl\u00e2\u2019na 17 Aral\u0131k 1273 Pazar g\u00fcn\u00fc Hakk’ in rahmetine kavu\u015ftu. Mevl\u00e2na’n\u0131n cenaze namaz\u0131n\u0131 Mevl\u00e2na’n\u0131n vasiyeti \u00fczerine Sadreddin Konev\u00ee k\u0131ld\u0131racakt\u0131. Ancak Sadreddin Konev\u00ee \u00e7ok sevdi\u011fi Mevl\u00e2na\u2019y\u0131 kaybetmeye dayanamay\u0131p cenazede bay\u0131ld\u0131. Bunun \u00fczerine, Mevl\u00e2na\u2019n\u0131n cenaze namaz\u0131n\u0131 Kad\u0131 Siraceddin k\u0131ld\u0131rd\u0131. Mevl\u00e2na \u00f6l\u00fcm g\u00fcn\u00fcn\u00fc yeniden do\u011fu\u015f g\u00fcn\u00fc olarak kabul ediyordu. O \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc zaman sevdi\u011fine yani Allah\u2019\u0131na kavu\u015facakt\u0131. Onun i\u00e7in Mevl\u00e2\u2019na \u00f6l\u00fcm g\u00fcn\u00fcne d\u00fc\u011f\u00fcn g\u00fcn\u00fc veya gelin gecesi manas\u0131na gelen “Seb-i Ar\u00fbs” diyordu ve dostlar\u0131na \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn ard\u0131ndan ah-ah, vah-vah edip a\u011flamay\u0131n diyerek vasiyet ediyordu.<\/p>\n
Hz. Mevlana\u2019n\u0131n Eserleri<\/p>\n
Mesnev\u00ee, kl\u00e2sik do\u011fu edebiyat\u0131nda, bir \u015fiir tarz\u0131n\u0131n adidir. S\u00f6zl\u00fck anlam\u0131yla “\u0130ki\u015fer, iki\u015ferlik” demektir. Edebiyatta ayni vezinde ve her beyti kendi aras\u0131nda ayr\u0131 ayr\u0131 kafiyeli naz\u0131m \u015fekillerine Mesnev\u00ee adi verilmi\u015ftir. Her beytin ayni vezinde fakat ayr\u0131 ayr\u0131 kafiyeli olmas\u0131 nedeniyle Mesnev\u00eede b\u00fcy\u00fck bir yazma kolayl\u0131\u011f\u0131 vard\u0131r. Bu nedenle uzun s\u00fcrecek konular veya hik\u00e2yeler \u015fiir yoluyla s\u00f6ylenilecekse, kafiye kolayl\u0131\u011f\u0131 nedeniyle mesnev\u00ee tarz\u0131 se\u00e7ilir. Bu suretle \u015fiir, beyit beyit s\u00fcr\u00fcp gider. Mesnev\u00ee her ne kadar kl\u00e2sik do\u011fu \u015fiirinin bir \u015fiir tarz\u0131 ise de “Mesnev\u00ee” denildi\u011fi zaman akla “Mevl\u00e2na\u2019n\u0131n Mesnev\u00eesi”gelir. Mevl\u00e2\u2019na Mesnev\u00eeyi \u00c7elebi H\u00fcsameddin’in iste\u011fi \u00fczerine yazm\u0131\u015ft\u0131r. K\u00e2tibi H\u00fcsameddin \u00c7elebi’nin s\u00f6yledi\u011fine g\u00f6re Mevlan\u00e2, Mesnev\u00ee beyitlerini Meram\u2019da gezerken,otururken, y\u00fcr\u00fcrken hatta sem\u00e2 ederken s\u00f6ylermi\u015f, \u00c7elebi H\u00fcsameddin de yazarm\u0131\u015f. Mesnev\u00eenin dili Fars\u00e7a\u2019d\u0131r. Halen Mevl\u00e2na M\u00fczesi’nde teshirde bulunan 1278 tarihli, elde bulunan en eski Mesnev\u00ee n\u00fcshas\u0131na g\u00f6re, beyit say\u0131s\u0131 25618 dir. Mesnev\u00ee’nin vezni : F\u00e2 i l\u00e2 t\u00fcn- F\u00e2 i l\u00e2 t\u00fcn – F\u00e2 i l\u00fcn’d\u00fcr Mevl\u00e2na 6 b\u00fcy\u00fck cilt olan Mesnev\u00ee’sinde, tasavvuf\u00ee fikir ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerini, birbirine ulanm\u0131\u015f hikayeler halinde anlatmaktad\u0131r.
\n DIVAN-I KEB\u0130R:D\u00eev\u00e2n, sairlerin \u015fiirlerini toplad\u0131klar\u0131 deftere denir. D\u00eev\u00e2n-i Keb\u00eer “B\u00fcy\u00fck Defter” veya “B\u00fcy\u00fck D\u00eev\u00e2n” manas\u0131na gelir. Mevl\u00e2na\u2019n\u0131n \u00e7e\u015fitli konularda s\u00f6yledi\u011fi \u015fiirlerin tamam\u0131 bu divandad\u0131r. D\u00eev\u00e2n-i Keb\u00eer’in dili de Fars\u00e7a olmakla beraber, D\u00eev\u00e2n-i Keb\u00eer i\u00e7inde az say\u0131da Arap\u00e7a, T\u00fcrk\u00e7e ve Rumca \u015fiir de yar almaktad\u0131r. D\u00eev\u00e2n-i Keb\u00eer 21 k\u00fc\u00e7\u00fck d\u00eev\u00e2n (Bahir) ile Rub\u00e2\u00ee D\u00eev\u00e2n\u0131\u2019n\u0131n bir araya getirilmesiyle olu\u015fmu\u015ftur. D\u00eev\u00e2n-i Keb\u00eer’in beyit adedi 40.000 i asmaktad\u0131r. Mevl\u00e2na, D\u00eev\u00e2n-i Keb\u00eer’deki baz\u0131 \u015fiirlerini \u015eems Mahlas\u0131 ile yazd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bu d\u00eev\u00e2na, D\u00eev\u00e2n-i \u015eems de denilmektedir. D\u00eev\u00e2nda yer alan \u015fiirler vezin ve kafiyeler g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131narak d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n
MEKTUBAT:Mevl\u00e2na\u2019n\u0131n basta Sel\u00e7uklu H\u00fck\u00fcmdarlar\u0131na ve devrin ileri gelenlerin.e nasihat i\u00e7in, kendisinden sorulan ve halli istenilen dini ve ilmi konularda ise a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 bilgiler vermek i\u00e7in yazd\u0131\u011f\u0131 147 adet mektuptur. Mevl\u00e2na bu mektuplar\u0131nda, edeb\u00ee mektup yazma kaidelerine uymam\u0131\u015f, aynen konu\u015ftu\u011fu gibi yazm\u0131\u015ft\u0131r. Mektuplar\u0131nda “kulunuz, bendeniz” gibi kelimelere hi\u00e7 yer vermemi\u015ftir. Hitaplar\u0131nda mevki ve memuriyet adlar\u0131 m\u00fcstesna, mektup yazd\u0131\u011f\u0131 ki\u015finin akl\u0131na, inanc\u0131na ve yapt\u0131\u011f\u0131 iyi islere g\u00f6re kendisine hangi hitap tarz\u0131 yak\u0131\u015f\u0131yorsa o s\u00f6zlerle ve o vas\u0131fl\u00e2rla hitap etmi\u015ftir. <\/p>\n
FIHI MA FIH:F\u0131h\u0131 M\u00e2 F\u0131h “Onun i\u00e7indeki i\u00e7indedir” manas\u0131na gelmektedir.. Bu eser Mevl\u00e2na\u2019n\u0131n \u00e7e\u015fitli meclislerde yapt\u0131\u011f\u0131 sohbetlerin, o\u011flu Sultan Veled taraf\u0131ndan toplanmas\u0131 ile meydana gelmi\u015ftir. 61 b\u00f6l\u00fcmden olu\u015fmaktad\u0131r. Bu b\u00f6l\u00fcmlerden bir k\u0131smi, Sel\u00e7uklu Veziri S\u00fcleyman Pervane’ye hitaben kaleme al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Eserde baz\u0131 siyasi olaylara da temas edilmesi y\u00f6n\u00fcnden, bu eser ayni zamanda tarihi bir kaynak olarak da kabul edilmektedir. Eserde cennet ve cehennem, d\u00fcnya ve \u00e2hiret, m\u00fcr\u015fit ve m\u00fcrit, a\u015fk ve sem\u00e2 gibi konular islenmi\u015ftir. <\/p>\n
MEC\u00c2L\u0130S-I SEB’A :(Yedi Meclis) Mec\u00e2lis-i Seb’a, ad\u0131ndan da anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere Mevl\u00e2na\u2019n\u0131n yedi Meclisi\u2019nin, yedi Vaaz\u0131\u2019n\u0131n not edilmesinden meydana gelmi\u015ftir. Mevl\u00e2na’n\u0131n vaazlar\u0131, \u00c7elebi H\u00fcsameddin veya o\u011flu Sultan Veled taraf\u0131ndan not edilmi\u015f, ancak \u00f6z\u00fcne dokunulmamak kayd\u0131 ile eklentiler yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Eserin d\u00fczenlemesi yap\u0131ld\u0131ktan sonra Mevl\u00e2na’n\u0131n tashihinden ge\u00e7mi\u015f olmas\u0131 kuvvetle muhtemeldir. \u015eiiri ama\u00e7 de\u011fil, fikirlerini s\u00f6ylemede bir ara\u00e7 olarak kabul eden Mevl\u00e2na, yedi meclisinde serh etti\u011fi Hadiselerin konular\u0131 bak\u0131m\u0131ndan tasnifi \u015f\u00f6yledir : <\/p>\n
1. Do\u011fru yoldan ayr\u0131lm\u0131\u015f toplumlar\u0131n hangi yolla kurtulaca\u011f\u0131.
\n2. Su\u00e7tan kurtulu\u015f. Akil yolu ile gafletten uyan\u0131\u015f.
\n3. \u0130nan\u00e7daki kudret.
\n4. T\u00f6vbe edip do\u011fru yolu bulanlar Allah\u2019\u0131n sevgili kullar\u0131 olurlar.
\n5. Bilginin de\u011feri.
\n6. Gaflete dal\u0131\u015f.
\n7. Aklin \u00f6nemi.
\n Bu yedi meclis’de, asil serh edilen hadislerle beraber, 41 Hadis daha ge\u00e7mektedir. Mevl\u00e2na taraf\u0131ndan se\u00e7ilen her Hadis i\u00e7timaidir. Mevl\u00e2na yedi meclisinde her b\u00f6l\u00fcme “Hamd \u00fc sena” ve “M\u00fcnacaat” ile ba\u015flamakta, a\u00e7\u0131klanacak konular\u0131 ve tasavvuf\u00ee g\u00f6r\u00fc\u015flerini hikaye ve \u015fiirlerle cazip hale getirmektedir. Bu yol Mesnev\u00ee’nin yaz\u0131l\u0131\u015f\u0131nda da aynen kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Gel, gel, ne olursan ol yine gel,
\n\u0130ster kafir, ister mecusi, ister puta tapan ol yine gel,
\nBizim dergah\u0131m\u0131z, \u00fcmitsizlik dergah\u0131 de\u011fildir,
\nY\u00fcz kere t\u00f6vbeni bozmu\u015f olsan da yine gel…<\/p>\n
Ben yasad\u0131k\u00e7a Kur’an’\u0131n bendesiyim
\nBen Hz.Muhammed’in aya\u011f\u0131n\u0131n tozuyum
\nBiri benden bundan ba\u015fkas\u0131n\u0131 naklederse
\nOndan da bizar\u0131m, o s\u00f6zden de bizar\u0131m, \u015fikayet\u00e7iyim…<\/p>\n
\u00d6l\u00fcm\u00fcm\u00fczden sonra mezar\u0131m\u0131z\u0131 yerde aramay\u0131n\u0131z bizim mezar\u0131m\u0131z ariflerin g\u00f6n\u00fcllerindedir… <\/p>\n
G\u00fcne\u015f olmak ve alt\u0131n \u0131\u015f\u0131klar halinde
\nUmmanlara ve \u00e7\u00f6llere sa\u00e7\u0131lmak isterdim
\nGece esen ve su\u00e7suzlar\u0131n ah\u0131na kar\u0131san
\nY\u00fcz r\u00fczgar\u0131 olmak isterdim… <\/p>\n
Aklin varsa bir ba\u015fka ak\u0131lla dost ol da, islerini dan\u0131\u015farak yap…<\/p>\n
Su topra\u011fa sevgiden ba\u015fka bir tohum ekmeyiz
\nSu tertemiz tarlaya ba\u015fka bir tohum ekmeyiz biz…<\/p>\n
Hayati sen ald\u0131ktan sonra \u00f6lmek, seker gibi tatl\u0131 \u015feydir
\nSeninle olduktan sonra \u00f6l\u00fcm, tatl\u0131 candan daha tatl\u0131d\u0131r… <\/p>\n
Biz g\u00fczeliz, sen de g\u00fczelle\u015f, beze kendini bizim huyumuzla huylan, bize al\u0131\u015f ba\u015fkalar\u0131na de\u011fil… <\/p>\n
Bir katre olma, kendini deniz haline getir madem ki denizi \u00f6zl\u00fcyorsun, katreligi yok et gitsin…
\nBeri gel, beri ! Daha da beri ! Niceye su yol vuruculuk ?<\/p>\n
Madem ki sen bensin, ben de senim, niceye su senlik benlik… <\/p>\n
Ya oldu\u011fun gibi g\u00f6r\u00fcn, ya g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn gibi ol…<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Hz. Mevlana’n\u0131n Hayat\u0131 Mevl\u00e2na 30 Eyl\u00fcl 1207 y\u0131l\u0131nda bug\u00fcn Afganistan s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7erisinde yer alan Horasan \u00dclkesi’nin Belh \u015fehrinde do\u011fmu\u015ftur. Mevl\u00e2na’n\u0131n babas\u0131 Belh \u015eehrinin ileri gelenlerinden olup, sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda “Bilginlerin Sult\u00e2ni” unvan\u0131n\u0131 alm\u0131\u015f olan H\u00fcseyin Hatib\u00ee o\u011flu Bah\u00e2eddin Veled’tir. Annesi ise Belh Emiri R\u00fckneddin’in k\u0131z\u0131 M\u00fcmine Hatundur. Sult\u00e2n\u00fc’I-Ulem\u00e2 Bahaeddin Veled, baz\u0131 siyasi olaylar ve yakla\u015fmakta olan Mo\u011fol …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1403,1406],"tags":[1774,1771,1775,1772,622,1773],"class_list":["post-535","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-odevler","category-sosyal-bilgiler-odevleri","tag-fihi-ma-fih","tag-hz-mevlananin-hayati","tag-mecalis-i-seba","tag-mektubat","tag-mesnevi","tag-selcuklu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/535","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=535"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/535\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=535"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=535"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=535"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}