\u0130nsano\u011flu, uzun zamandan beri, hava ve iklimin sa\u011fl\u0131klar\u0131n\u0131 etkilendi\u011finin fark\u0131ndad\u0131r. Yakla\u015f\u0131k ikibinbe\u015fy\u00fcz y\u0131l \u00f6nce, Hipokrat, iklimde varolan b\u00f6lgesel farkl\u0131l\u0131klar ve bunlar\u0131n sa\u011fl\u0131k durumlar\u0131 ile olan ili\u015fkileri \u00fczerinde kitaplar yazm\u0131\u015ft\u0131r. Mevsimsel de\u011fi\u015fimler ve hava olaylar\u0131n\u0131n insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerindeki etkisi konusunda her y\u00f6rede belli inan\u00e7 ve kan\u0131lar geleneksel olarak vard\u0131r. \u201cAte\u015f\u201d olarak tan\u0131mlanan,genelde malarya (s\u0131tma) olarak isimlendirilen enfeksiyon as\u0131rlar boyu de\u011fi\u015fim g\u00f6stermi\u015f, huy, de\u011fi\u015fik psikolojik rahats\u0131zl\u0131klar, k\u0131\u015f\u0131n g\u00f6zlenen a\u011fr\u0131 ve s\u0131z\u0131lar veya s\u0131cak dalgalar\u0131 \u00e7ok gen\u00e7 veya \u00e7ok ya\u015fl\u0131 insanlarda \u00f6l\u00fcmlere neden olmu\u015ftur.
\n \u0130klim, ya\u015fam\u0131n gereklerinin yerine getiren bir kaynakt\u0131r. Y\u0131llar boyunca bu kayna\u011fa, bar\u0131nak yaparak, yiyecek \u00fcreterek, enerji elde ederek \u00e7evre ko\u015fullar\u0131yla birlikte uyum sa\u011flamaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bizim gereksinim ve \u00fcretimlerimiz do\u011frudan iklim ve mevsimlere ba\u011fl\u0131d\u0131r.
\n Gezegen \u00fczerinde ya\u015fayan t\u00fcm canl\u0131lar, \u00e7evrenin bir par\u00e7as\u0131 olarak biyolojik olarak iklime uyum sa\u011flarlar. Bu insano\u011flu i\u00e7inde ge\u00e7erlidir. \u0130nsano\u011flunun di\u011fer canl\u0131lardan fark\u0131 ise g\u00f6r\u00fcl\u00fcr \u015fekilde \u00e7evresini kendine uydurabilmesi, \u015fekillendirebilmesidir. Davran\u0131\u015flar\u0131m\u0131z, in\u015faat\/bina \u015fekilleri ve toplumlar yerel iklime uygun \u015fekilde geli\u015fir.
\n Yak\u0131n ge\u00e7mi\u015fte, d\u00fczenli olarak olu\u015fan hava olaylar\u0131 ve iklim de\u011fi\u015fikliklerinin d\u00fcnya genel iklimini etkiledi\u011fi y\u00f6n\u00fcnde bir d\u00fc\u015f\u00fcnce ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. 1997-98 El Nino olay\u0131 k\u00fcresel boyutta en etkili hava olay\u0131 olarak kay\u0131tlara ge\u00e7mi\u015ftir. El Nino kurakl\u0131k, sel, ya\u011fmur ve hesapta olmayan sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131na neden olmu\u015ftur.
\n Tart\u0131\u015fmas\u0131z, insano\u011flunun k\u00fcresel iklim ve do\u011fal denge \u00fczerindeki etkisi b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. Gelecek y\u00fczy\u0131l ve daha ileri y\u0131llardaki belirgin iklim de\u011fi\u015fmeleri \u015fimdiden tahmin edilmeye ba\u015flanm\u0131\u015f ve olas\u0131 sonu\u00e7lar\u0131 hakk\u0131nda senaryolar \u00fcretilmi\u015ftir. Bu ba\u011flamda bu de\u011fi\u015fimlerin yani hava ve iklimin sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131 \u00fczerindeki etkileri de dikkate di\u011fer konular aras\u0131nda yer almaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Hala, hangi canl\u0131 t\u00fcr\u00fcn\u00fcn iklim de\u011fi\u015fmelerine nas\u0131l g\u00f6sterdi\u011fi konusunda belirginsizlikler s\u00fcrmektedir.
\n HAVA VE \u0130KL\u0130M\u0130N \u0130NSAN SA\u011eLI\u011eI \u00dcZER\u0130NDEK\u0130 ETK\u0130LER\u0130
\n S\u0131k kullan\u0131lan bir deyimle, hava g\u00fcn be g\u00fcn ne ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131zd\u0131r. \u0130klimin anlam\u0131 ise hava olaylar\u0131n\u0131n ortalamas\u0131d\u0131r ki ay, mevsim, y\u0131l veya y\u0131llar olarak uzun d\u00f6nemde de\u011fi\u015febilirli\u011fe sahiptir.
\n Genelde biz hava olaylar\u0131n\u0131n ya \u00e7ok so\u011fuk, ya \u00e7ok s\u0131cak veya \u00e7ok nemli ya da \u00e7ok kuru oldu\u011fu zamanda fark\u0131na var\u0131r\u0131z. Bu durumlar u\u00e7 de\u011ferlerdir ve insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerindeki etkileri di\u011fer zamanlardan fazlad\u0131r. Her y\u0131l, f\u0131rt\u0131nalar, tropik siklonlar ve seller binlerce insan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcne neden olur. Fazla kuvvetli olmayan hava olaylar\u0131n\u0131n insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerindeki etkisi ise \u00e7ok belirgin de\u011fildir. \u00d6rne\u011fin; hava ko\u015fullar\u0131 nedeniyle bir yerde hava kirlili\u011fi artabilir veya ya\u011f\u0131\u015f s\u0131tma sivrisineklerinin yerel say\u0131s\u0131n\u0131 bir anda artmas\u0131na neden olabilir.
\n Hava durumu ve hastal\u0131klar aras\u0131ndaki ba\u011f, bir\u00e7ok hastal\u0131\u011f\u0131n mevsimsel olarak ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131yla kolayca anla\u015f\u0131labilinir. Bu y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131na kadar, Avrupa\u2019da \u00e7ocuk ishali \u00e7ocuk \u00f6l\u00fcmlerinde temel nedendi. \u015eimdi ise, mikrobik ishalden \u00f6l\u00fcmler yaln\u0131z fakir \u00fclkelerde kalm\u0131\u015ft\u0131r. Tropik b\u00f6lgelerdeki baz\u0131 toplumlar\u0131n tar\u0131m\u0131, \u00fcretimi, g\u0131da elde etmesi tamamen mevsimlere ve mevsimsel ya\u011f\u0131\u015flara ba\u011fl\u0131d\u0131r. Ya\u011f\u0131\u015fl\u0131 mevsim \u201ca\u00e7 mevsim\u201ddir \u00e7\u00fcnk\u00fc hasat yap\u0131lamaz. Ya\u011f\u0131\u015fl\u0131 mevsim ayn\u0131 zamanda \u201chastal\u0131k mevsimi\u201ddir \u00e7\u00fcnk\u00fc eksik veya zay\u0131f beslenme ba\u015fta tropikal hastal\u0131klar olmak \u00fczere bir\u00e7ok hastal\u0131\u011fa davetiye demektir.
\n G\u00fcn\u00fcm\u00fczde epidemiyolojik ara\u015ft\u0131rmalar \u2013toplumlarda hastal\u0131klar\u0131n olu\u015fum ve da\u011f\u0131l\u0131m \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131- hava ve iklim ile hastal\u0131klar\u0131n nas\u0131l ili\u015fkili oldu\u011funla ilgilenen temel disiplindir. Halbuki, bu ili\u015fkinin varl\u0131\u011f\u0131 y\u0131llar \u00f6ncesinden kan\u0131tlanm\u0131\u015ft\u0131r. Roma d\u00f6neminde, Vitruvius Pollio, mimar olarak, yeni yerle\u015fim yerlerinin se\u00e7imi, hayvanlar\u0131n nerede yerle\u015ftirilece\u011fi konusunda hava durumu referans alm\u0131\u015ft\u0131r. Bir ba\u015fka \u00f6l\u00e7\u00fcde, e\u011fer o y\u00f6rede ya\u015fayan hayvanlar\u0131n ci\u011ferleri ye\u015filimsi sar\u0131 ise o y\u00f6re yerle\u015fime uygundur, \u00f6l\u00e7e\u011fi kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde bu t\u00fcr \u00f6l\u00e7\u00fclere yer verilmemektedir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u0130nsano\u011flu, uzun zamandan beri, hava ve iklimin sa\u011fl\u0131klar\u0131n\u0131 etkilendi\u011finin fark\u0131ndad\u0131r. Yakla\u015f\u0131k ikibinbe\u015fy\u00fcz y\u0131l \u00f6nce, Hipokrat, iklimde varolan b\u00f6lgesel farkl\u0131l\u0131klar ve bunlar\u0131n sa\u011fl\u0131k durumlar\u0131 ile olan ili\u015fkileri \u00fczerinde kitaplar yazm\u0131\u015ft\u0131r. Mevsimsel de\u011fi\u015fimler ve hava olaylar\u0131n\u0131n insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerindeki etkisi konusunda her y\u00f6rede belli inan\u00e7 ve kan\u0131lar geleneksel olarak vard\u0131r. \u201cAte\u015f\u201d olarak tan\u0131mlanan,genelde malarya (s\u0131tma) olarak isimlendirilen …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1403,1406],"tags":[11079,11081,3519,11078,11080],"class_list":["post-5383","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-odevler","category-sosyal-bilgiler-odevleri","tag-el-nino","tag-epidemiyolo","tag-gezegen","tag-iklimin-insan-uzerindeki-etkisi","tag-iklimin-insan-uzerindeki-etkisi-nelerdir"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5383","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5383"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5383\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5383"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5383"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5383"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}