{"id":5417,"date":"2012-01-13T10:40:48","date_gmt":"2012-01-13T08:40:48","guid":{"rendered":"http:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/\/?p=5417"},"modified":"2012-01-13T10:40:48","modified_gmt":"2012-01-13T08:40:48","slug":"turkiye-ikliminde-etkili-faktorler","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/turkiye-ikliminde-etkili-faktorler\/","title":{"rendered":"T\u00fcrkiye \u0130kliminde Etkili Fakt\u00f6rler"},"content":{"rendered":"<p>1) Matematik konumu: T\u00fcrkiye bulundu\u011fu konumdan dolay\u0131 k\u0131\u015f\u0131n kutuplardan gelen so\u011fuk hava k\u00fctlelerinin, yaz\u0131n da Tropikal ku\u015faktan gelen s\u0131cak hava k\u00fctlelerinin etkisindedir. Ayr\u0131ca g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015fme a\u00e7\u0131s\u0131nda y\u0131l boyunca b\u00fcy\u00fck farklar vard\u0131r. Bunun sonucu olarak y\u0131ll\u0131k s\u0131cakl\u0131k fark\u0131 da fazlad\u0131r.<\/p>\n<p> 2) Yer \u015fekilleri (Y\u00fckselti, da\u011flar\u0131n uzan\u0131\u015f do\u011frultusu ve bak\u0131): Yurdumuzun kuzeyinde ve g\u00fcneyinde da\u011flar k\u0131y\u0131ya paralel uzand\u0131\u011f\u0131ndan k\u0131y\u0131 ile i\u00e7 kesim aras\u0131nda buralarda iklim farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 fazlad\u0131r. Ege b\u00f6lgesinde ise da\u011flar k\u0131y\u0131ya dik uzand\u0131\u011f\u0131ndan farkl\u0131l\u0131k azd\u0131r. <\/p>\n<p> Y\u00fckseltinin etkisiyle s\u0131cakl\u0131k T\u00fcrkiye\u2019de bat\u0131dan do\u011fuya do\u011fru azal\u0131r. <\/p>\n<p> Bak\u0131 etkisinden dolay\u0131 da\u011flar\u0131m\u0131z\u0131n g\u00fcneye bakan yama\u00e7lar\u0131 b\u00fct\u00fcn y\u0131l kuzey yama\u00e7lar\u0131na g\u00f6re daha s\u0131cakt\u0131r. <\/p>\n<p> Not: T\u00fcrkiye\u2019de ayn\u0131 tarihlerde farkl\u0131 mevsim \u00f6zellikleri ya\u015fanabilmektedir. Bunun sebebi; yer \u015fekillerinin \u00e7e\u015fitlilik g\u00f6stermesidir. <\/p>\n<p> 3) Denize g\u00f6re konum: K\u0131y\u0131 b\u00f6lgelerde nem fazla oldu\u011funda buralarda k\u0131\u015flar \u0131l\u0131k, ya\u011f\u0131\u015flar fazla ve s\u0131cakl\u0131k farklar\u0131 azd\u0131r.<\/p>\n<p> 4) R\u00fczgarlar\u0131n esme y\u00f6n\u00fc: T\u00fcrkiye\u2019ye kuzeyden gelen r\u00fczgarlar s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcrken, g\u00fcneyden gelenler s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 art\u0131r\u0131r (enlem etkisinden dolay\u0131).<\/p>\n<p> 5) Bas\u0131n\u00e7 merkezleri: T\u00fcrkiye etraf\u0131nda olu\u015fan bas\u0131n\u00e7 merkezleri de r\u00fczgar ve ya\u011f\u0131\u015f rejimi \u00fczerinde etkili olmaktad\u0131r. Yaz mevsiminde Atlas Okyanusu \u00fczerinde olu\u015fup geni\u015fleyen y\u00fcksek bas\u0131n\u00e7 ve Basra K\u00f6rfezi \u00fczerinde olu\u015fan al\u00e7ak bas\u0131n\u00e7 etkisi alt\u0131na giren \u00fclkede, y\u00fcksek bas\u0131n\u00e7 etkisinde iken s\u0131cakl\u0131klar d\u00fc\u015fmekte, al\u00e7ak bas\u0131n\u00e7 etkisinde iken a\u015f\u0131r\u0131 s\u0131cakl\u0131klar olu\u015fmaktad\u0131r. K\u0131\u015f mevsiminde ise, kuzeyden gelen so\u011fuk hava, Akdeniz \u00fczerinden gelen \u0131l\u0131k ve nemli havan\u0131n etkisine girmektedir. Bu iki hava k\u00fctlesinin kar\u015f\u0131la\u015fmas\u0131 ile cepheler olu\u015fmakta ve k\u0131y\u0131larda \u00e7o\u011funlukla ya\u011fmur, Trakya, i\u00e7 ve y\u00fcksek kesimlerde kar ya\u011f\u0131\u015f\u0131na neden olmaktad\u0131r.<\/p>\n<p> SICAKLIK <\/p>\n<p> T\u00fcrkiye Y\u0131ll\u0131k S\u0131cakl\u0131k Da\u011f\u0131l\u0131\u015f\u0131 <\/p>\n<p> \u2022 T\u00fcrkiye&#8217;de g\u00f6zlem yap\u0131lan istasyonlardaki uzun y\u0131llar ortalamalar\u0131na g\u00f6re, y\u0131ll\u0131k ortalama s\u0131cakl\u0131klar 4-20 \u00b0C aras\u0131nda de\u011fi\u015fmektedir.<br \/>\n \u2022 K\u0131y\u0131 kesimler i\u00e7 kesimlerden daha s\u0131cakt\u0131r (deniz etkisinden dolay\u0131).<br \/>\n \u2022 G\u00fcney k\u0131y\u0131lar\u0131m\u0131zdan kuzey k\u0131y\u0131lar\u0131m\u0131za do\u011fru enlemin etkisiyle s\u0131cakl\u0131k azal\u0131r.<br \/>\n \u2022 \u00dclkenin en s\u0131cak kesimleri G\u00fcneydo\u011fu Anadolu&#8217;nun g\u00fcneyi ile Akdeniz k\u0131y\u0131 ku\u015fa\u011f\u0131d\u0131r. Buralarda y\u0131ll\u0131k ortalama s\u0131cakl\u0131k 18 \u00b0C&#8217;nin \u00fczerindedir.<br \/>\n \u2022 Erzurum ve Kars platolar\u0131n\u0131n y\u00fcksek kesimlerinde 4 \u00b0C&#8217;nin alt\u0131na d\u00fc\u015fer. Sebepleri : Y\u00fckseltisinin fazla olmas\u0131, karasall\u0131kt\u0131r. <\/p>\n<p> T\u00fcrkiye Ocak Ay\u0131 S\u0131cakl\u0131k Da\u011f\u0131l\u0131\u015f\u0131 <\/p>\n<p> \u2022 En y\u00fcksek s\u0131cakl\u0131klar Akdeniz b\u00f6lgesinin k\u0131y\u0131 kesiminde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Sebepleri: enlem, deniz etkisi ve Toros k\u0131vr\u0131m da\u011flar\u0131n\u0131n kuzeyden gelen so\u011fuk hava k\u00fctlelerini engellemesidir.<br \/>\n \u2022 En d\u00fc\u015f\u00fck s\u0131cakl\u0131klar Do\u011fu Anadolu\u2019da Erzurum-Kars b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Sebepleri: Y\u00fckseltinin fazla olmas\u0131, karasall\u0131k, kuzeyden gelen so\u011fuk r\u00fczgarlard\u0131r.<br \/>\n \u2022 K\u0131y\u0131 ile i\u00e7 kesim aras\u0131ndaki s\u0131cakl\u0131k fark\u0131 fazlad\u0131r.<\/p>\n<p> T\u00fcrkiye Temmuz Ay\u0131 S\u0131cakl\u0131k Da\u011f\u0131l\u0131\u015f\u0131 <\/p>\n<p> \u2022 K\u0131y\u0131 ile i\u00e7 kesim aras\u0131nda s\u0131cakl\u0131k fark\u0131 azalm\u0131\u015ft\u0131r.<br \/>\n \u2022 En y\u00fcksek s\u0131cakl\u0131klar G\u00fcney Do\u011fu Anadolu\u2019da g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Sebepleri: Karasall\u0131k ve G\u00fcneyden gelen s\u0131cak r\u00fczgarlar\u0131n etkisidir.<br \/>\n \u2022 En d\u00fc\u015f\u00fck s\u0131cakl\u0131klar bu d\u00f6nemde de Erzurum-Kars B\u00f6l\u00fcm\u00fcnde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Sebebi, y\u00fckseltisinin fazla olmas\u0131d\u0131r. <\/p>\n<p> BASIN\u00c7LAR<\/p>\n<p> A) Y\u00dcKSEK BASIN\u00c7LAR<\/p>\n<p> 1) Sibirya Termik Y.B: 60\u00b0 enlemlerinde olu\u015fmu\u015ftur. T\u00fcrkiye\u2019de k\u0131\u015f\u0131n etkilidir. Etkili oldu\u011fu d\u00f6nemlerde k\u0131\u015flar \u00e7ok so\u011fuk ve kar ya\u011f\u0131\u015fl\u0131 ge\u00e7er. T\u00fcrkiye\u2019ye Kuzeydo\u011fudan sokulur.<\/p>\n<p> 2) Asor Dinamik Y.B: 30\u00b0 enlemlerinden kayna\u011f\u0131n\u0131 al\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019de b\u00fct\u00fcn y\u0131l etkilidir. En fazla yaz\u0131n etkilidir. Etkili oldu\u011fu yaz mevsiminin kurak olmas\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131ca sebebidir (Al\u00e7al\u0131c\u0131 hava hareketinden dolay\u0131). Bu bas\u0131nc\u0131n etkisiyle Ege K\u0131y\u0131lar\u0131 boyunca kuzeyden esen Etezyen r\u00fczgar\u0131 olu\u015fur. Yurdumuza kuzeybat\u0131dan sokulur.<\/p>\n<p> B) AL\u00c7AK BASIN\u00c7LAR <\/p>\n<p> 1) \u0130zlanda Dinamik A.B: 60\u00b0 enleminde kayna\u011f\u0131n\u0131 al\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019de k\u0131\u015f\u0131n etkilidir. Etkili oldu\u011fu d\u00f6nemde k\u0131\u015flar \u0131l\u0131k ve ya\u011f\u0131\u015fl\u0131 ge\u00e7er. Kuzeybat\u0131dan sokulur.<\/p>\n<p> 2) Basra Termik A.B: (30\u00b0 Kuzey) T\u00fcrkiye\u2019de yaz\u0131n ekilidir. Yurdumuza G\u00fcney Do\u011fu Anadolu B\u00f6lgesinden itibaren sokulur ve s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 art\u0131r\u0131r. <\/p>\n<p> R\u00dcZGARLAR <\/p>\n<p> T\u00fcrkiye bat\u0131 r\u00fczgarlar\u0131 ku\u015fa\u011f\u0131nda olmas\u0131na ra\u011fmen daha \u00e7ok yerel r\u00fczgarlar\u0131n etkisindedir. Sebebi yer \u015fekilleridir. <\/p>\n<p> NEML\u0130L\u0130K VE YA\u011eI\u015e<\/p>\n<p> \u2022 K\u0131y\u0131 b\u00f6lgelerinin nemlili\u011fi i\u00e7 kesimlerden daha y\u00fcksektir. Bundan dolay\u0131 k\u0131y\u0131 kesimlerde ya\u011f\u0131\u015flar fazla ve s\u0131cakl\u0131k farklar\u0131 azd\u0131r.<br \/>\n \u2022 Ba\u011f\u0131l nem en y\u00fcksek Do\u011fu Karadeniz B\u00f6l\u00fcm\u00fcndedir. En d\u00fc\u015f\u00fck G\u00fcney Do\u011fu Anadolu\u2019dad\u0131r.<br \/>\n \u2022 En fazla ya\u011f\u0131\u015f alan b\u00f6lge Karadeniz, B\u00f6l\u00fcm Do\u011fu Karadeniz, il Rize\u2019dir (2400 mm). Rize\u2019nin \u00e7ok ya\u011f\u0131\u015f almas\u0131nda; g\u00fcneyindeki y\u00fcksek da\u011flar\u0131n hakim r\u00fczgar y\u00f6n\u00fcne dik olmas\u0131 etkilidir.<br \/>\n \u2022 En az ya\u011f\u0131\u015f alan b\u00f6lgemiz \u0130\u00e7 Anadolu B\u00f6lgesidir. Sebebi; etraf\u0131n\u0131n da\u011flarla \u00e7evrili olmas\u0131d\u0131r. En az ya\u011f\u0131\u015f alan il Konya\u2019d\u0131r (330 mm).<br \/>\n NOT: En az ya\u011f\u0131\u015f alan b\u00f6lge \u0130\u00e7 Anadolu B\u00f6lgesi olmas\u0131na ra\u011fmen en kurak b\u00f6lge G\u00fcney Do\u011fu Anadolu B\u00f6lgesi\u2019dir. Sebebi ; buharla\u015fman\u0131n fazla olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p> \u2022 Karasal iklim b\u00f6lgelerinde k\u0131\u015f\u0131n g\u00f6r\u00fclen ya\u011f\u0131\u015flar genellikle kar \u015feklindedir. T\u00fcrkiye\u2019de karla \u00f6rt\u00fcl\u00fc g\u00fcn say\u0131s\u0131n\u0131n en fazla oldu\u011fu b\u00f6lge Do\u011fu Anadolu B\u00f6lgesi\u2019dir.<br \/>\n \u2022 T\u00fcrkiye\u2019de kar \u00f6rt\u00fclerinin yerde kalma s\u00fcresi bat\u0131dan do\u011fuya do\u011fru artar. Kar ya\u011f\u0131\u015f\u0131 ve don olay\u0131n\u0131n en az g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc b\u00f6lgemiz Akdeniz B\u00f6lgesidir.<br \/>\n \u2022 T\u00fcrkiye\u2019de k\u0131\u015f\u0131n g\u00f6r\u00fclen ya\u011f\u0131\u015flar genelde cephesel k\u00f6kenlidir. Bu t\u00fcr ya\u011f\u0131\u015f olu\u015fumu en fazla Akdeniz B\u00f6lgesinde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<br \/>\n \u2022 \u0130lkbahar ve yaz\u0131n g\u00f6r\u00fclen ya\u011f\u0131\u015flar genelde Konveksiyon ya\u011f\u0131\u015f\u0131 \u015feklindedir. En fazla \u0130\u00e7 Anadolu B\u00f6lgesinde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<br \/>\n \u2022 Oro\u011frafik (yama\u00e7) ya\u011f\u0131\u015flar\u0131 genelde Karadeniz ve Akdeniz B\u00f6lgelerinde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Fakat en fazla Karadeniz B\u00f6lgesi\u2019nde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1) Matematik konumu: T\u00fcrkiye bulundu\u011fu konumdan dolay\u0131 k\u0131\u015f\u0131n kutuplardan gelen so\u011fuk hava k\u00fctlelerinin, yaz\u0131n da Tropikal ku\u015faktan gelen s\u0131cak hava k\u00fctlelerinin etkisindedir. Ayr\u0131ca g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015fme a\u00e7\u0131s\u0131nda y\u0131l boyunca b\u00fcy\u00fck farklar vard\u0131r. Bunun sonucu olarak y\u0131ll\u0131k s\u0131cakl\u0131k fark\u0131 da fazlad\u0131r. 2) Yer \u015fekilleri (Y\u00fckselti, da\u011flar\u0131n uzan\u0131\u015f do\u011frultusu ve bak\u0131): Yurdumuzun kuzeyinde ve g\u00fcneyinde da\u011flar k\u0131y\u0131ya &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1403,1406],"tags":[3729,3728,10092,11103,10682,3731,3732,3730,3814],"class_list":["post-5417","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-odevler","category-sosyal-bilgiler-odevleri","tag-basinc-merkezleri","tag-denize-gore-konum","tag-matematik-konum","tag-ruzgarlarin-esme-yonu","tag-turkiye-ikliminde-etkili-faktorler","tag-turkiye-ocak-ayi-sicaklik-dagilisi","tag-turkiye-temmuz-ayi-sicaklik-dagilisi","tag-turkiye-yillik-sicaklik-dagilisi","tag-yer-sekilleri"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5417","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5417"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5417\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5417"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5417"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5417"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}