Mekanik Dalgalar
\n Pek \u00e7ok esnek cisimlere bir kuvvet uygulanip kesildiginde titresim hareketi yapar.Yani,bu cisimlerin sekilleri bir kez bozuldugu zaman , denge konumuna gelmeye \u00e7alisir.Hatta bir kati i\u00e7indeki atomlar , komsu atomlara bir yayla bagliymis gibi bir denge konumuna g\u00f6re titresir.<\/p>\n
Dalga hareketi titresim(salinim) olayi ile yakindan ilgilidir.Ses dalgalari,deprem dalgalari,gerilmis yaydaki dalgalar ve su dalgalari gibi b\u00fct\u00fcn dalgalar,titresim kaynaklari tarafindan olusturulur.Bir ses dalgasi , hava gibi bir ortam i\u00e7inde ilerlerken ortamin molek\u00fclleri ileri-geri titresir.Su dalgalarida bir havuzda yayilirken ,su molek\u00fclleri asagi yukari dogru titresir.Dalgalar bir ortamdan ge\u00e7erken ortamin par\u00e7aciklari periyodik olarak hareketine devam eder.B\u00f6ylece;par\u00e7aciklarin hareketi , salinan bir sarkacin yada yay bagli bir k\u00fctlenin hareketine \u00e7ok benzer.<\/p>\n
Dogada daha pek \u00e7ok olaylar vardir ki bu olaylarin a\u00e7iklanmasi, dalga ve titresim kavramlarinin \u00f6ncelikle anlasilmasina baglidir.\u00d6rnegin; g\u00f6kdelenler,k\u00f6pr\u00fcler gibi \u00e7ok b\u00fcy\u00fck yapilar , kati olmasina ragmen , onlarda titresir.Bu ger\u00e7ek onlarin tasarimlarini ve insasini yapan m\u00fchendis ve mimarlar tarafindan g\u00f6z \u00f6n\u00fcne alinmalidir.Radyo ve televizyonun nasil \u00e7alistigini anlamak i\u00e7in , elektro manyetik dalgalarin dogasi ve kaynagi ile onlarin boslukte nasil yayildigini \u00f6grenmeliyiz.Son olarak bilimadamlarinin atomik yapilar hakkinda \u00f6grendiklerinin \u00e7ogu , bilgileri tasiyan dalgalardan elde edilir.Bu y\u00fczden atom fiziginin teori ve kavramlarini anlamak i\u00e7in \u00f6nce dalgalari ve titresimleri \u00f6grenmeliyiz.<\/p>\n
\u00c7ogumuz \u00e7ocukken, bir \u00e7akil tasini havuza d\u00fcs\u00fcrd\u00fcg\u00fcm\u00fczde , dalgalarin olustugunu g\u00f6rm\u00fcs\u00fczd\u00fcr.\u00c7akil tasinin olusturdugu sarsinti k\u00fc\u00e7\u00fck havuzun kenarinda son bulur.Eger,sarsintinin yakininda y\u00fczen bir yapragin hareketini dikkatlice incelerseniz,onun ilk konumu etrafinda asagi-yukari hareket ettigini,fakat sarsinti kaynagindan asla uzaklasmadigini veya ona yaklasmadigini g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz.Yani su dalgalari (ya da sarsinti) bir yerden baska bir yere hareket eder, fakat su onunla birlikte s\u00fcr\u00fcklenmez.<\/p>\n
Einstein ve Infeld\u2019in bir kitabinda alinan asagidaki okuma par\u00e7asi dalga olayi ile ilgili ilgin\u00e7 fikirler verir:<\/p>\n
\u201cWashington\u2019da baslayan k\u00fc\u00e7\u00fck bir dedikodu \u00e7abucak New York\u2019a ulasir.Ger\u00e7i bu iki sehir arasinda dedikodunun yayilmasinda tek bir kisinin rol almadigi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.Burada,farkli iki hareket vardir:Birisi Washington\u2019dan New York\u2019a giden s\u00f6ylenti,digeri bu s\u00f6ylentileri yayan kisilerdir.Bir ekin tarlasindan ge\u00e7en r\u00fczgar , tarlanin bir ucundan diger ucuna yayilan bir dalga olusturur.Burada yine, k\u00fc\u00e7\u00fck salinim yapan ayri bitkilerin hareketi ile dalganin hareketini ayirt etmeliyiz\u2026.Ortami olusturan par\u00e7aciklar yalniz k\u00fc\u00e7\u00fck titresimler yaparken , b\u00fct\u00fcn hareket ilerleyen bir dalgadir.Burada ger\u00e7ekte yeni olan sey, maddesel olmayan bazi seylerin hareket ettigi yani madde i\u00e7inde yayilanin enerji oldugudunu ilk kez d\u00fcs\u00fcnmemizdir.\u201d<\/p>\n
D\u00fcnyada pek \u00e7ok dalga vardir.Bunlar, mekanik ve elektromanyetik dalgalar olmak \u00fczere baslica iki tiptir.Mekanik dalgalara \u00f6rnek verecek olursak; ses dalgalari, su dalgalari ve tanecik dalgalaridir.Bu dalgalarin her biri i\u00e7in bozulabilen bir fiziksel ortam olmalidir.\u00d6zellikle bu \u00fc\u00e7 \u00f6rnekte; hava molek\u00fclleri, su molek\u00fclleri ve tanecikler titresmelidir.Elektromanyetik dalgalar yayilmak i\u00e7in bir ortama gereksinim duymaz, elektromanyetik dalgalara \u00f6rnekler g\u00f6r\u00fcn\u00fcr isik,radyo dalgalari, televizyon sinyalleri, ve x- isinlari sayilabilir.<\/p>\n
Dalga kavrami olduk\u00e7a soyuttur.Bir su y\u00fczeyine bakarken,su dalgasi olarak adlandirip g\u00f6rd\u00fcg\u00fcm\u00fcz olay ,su y\u00fczeyinin yeni bir d\u00fczene ge\u00e7me halidir.Su olmasa dalgada olmayacaktir.Sarmal yay olmasa, \u00fczerinde ilerleyen bir dalga da mevcut olmayacaktir.Ses dalgalari, hava molek\u00fclleri olmasa, hava i\u00e7inde ilerleyemeyecekti.Mekanik dalgalari, bir ortam i\u00e7inden ge\u00e7erken olusturdugu sarsintinin yayilmasina karsilik geldigi seklinde yorumlariz.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Mekanik Dalgalar Pek \u00e7ok esnek cisimlere bir kuvvet uygulanip kesildiginde titresim hareketi yapar.Yani,bu cisimlerin sekilleri bir kez bozuldugu zaman , denge konumuna gelmeye \u00e7alisir.Hatta bir kati i\u00e7indeki atomlar , komsu atomlara bir yayla bagliymis gibi bir denge konumuna g\u00f6re titresir. Dalga hareketi titresim(salinim) olayi ile yakindan ilgilidir.Ses dalgalari,deprem dalgalari,gerilmis yaydaki dalgalar ve su dalgalari gibi …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[11135,2722,11136,7005,7004],"class_list":["post-5449","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-dalgalar-fizigi","tag-einstein","tag-elektro-manyetik-dalgalar","tag-mekanik-dalgalar","tag-ses-dalgalari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5449","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5449"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5449\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5449"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5449"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5449"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}