{"id":5498,"date":"2012-01-23T15:02:13","date_gmt":"2012-01-23T13:02:13","guid":{"rendered":"http:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/\/?p=5498"},"modified":"2012-01-23T15:02:13","modified_gmt":"2012-01-23T13:02:13","slug":"ekler-ve-yapisina-gore-sozcukler-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/ekler-ve-yapisina-gore-sozcukler-2\/","title":{"rendered":"Ekler ve yap\u0131s\u0131na g\u00f6re s\u00f6zc\u00fckler"},"content":{"rendered":"<p>S\u00f6zc\u00fcklere eklenerek onlara yeni anlam kazand\u0131ran veya onlar\u0131n c\u00fcmle i\u00e7erisindeki g\u00f6revlerini de\u011fi\u015ftiren s\u00f6z par\u00e7ac\u0131klar\u0131na EK denir.<br \/>\nNOT: Ekler;<br \/>\n * S\u00f6zc\u00fcklere eklenirken B\u00dcUK&#8217;na uyarlar.<br \/>\n * \u00dcns\u00fczlerin benze\u015fmesi ve sertle\u015fmesi kurallar\u0131na uyarlar.<br \/>\n Genel olarak ekler iki ana k\u0131sma ayr\u0131l\u0131: 1. \u00c7ekim ekleri<br \/>\n 2. Yap\u0131m ekleri<br \/>\n1. \u00c7EK\u0130M EKLER\u0130 ve BAS\u0130T YAPILI S\u00d6ZC\u00dcKLER: Eklendi\u011fi s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn c\u00fcmle i\u00e7erisindeki g\u00f6revini de\u011fi\u015ftiren eklere \u00c7EK\u0130M EKLER\u0130 denir. \u00c7ekim eki alan s\u00f6zc\u00fcklere Basit Yap\u0131l\u0131 S\u00f6zc\u00fckler denir.<br \/>\n \u00c7ekim Ekleri ve Basit Yap\u0131l\u0131 S\u00f6zc\u00fcklere \u00d6rnekler:<\/p>\n<p> a) \u00c7o\u011ful Ekleri:-ler, -lar ( evler, arabalar )<\/p>\n<p> b) \u0130smin Hal Ekleri: -i, -e, -de, -den ( evi, eve, evde, evden )<br \/>\n c) \u0130yelik Ekleri : -im, in, -i, -imiz, -iniz, -leri (evim, evin, evi, evimiz, eviniz, evleri )<br \/>\n d) Tamlama Ekleri: -n\u0131n, -\u0131 ( Araban\u0131n kap\u0131s\u0131, Evin bacas\u0131, Soka\u011f\u0131n tozu )<br \/>\n e) Kip Ekleri: -di, -mi\u015f, -ecek, -ar, -\u0131yor ( yazd\u0131, yazm\u0131\u015f, yazacak, yazar, yaz\u0131yor )<\/p>\n<p>2. YAPIM EKLER\u0130 ve T\u00dcREM\u0130\u015e YAPILI S\u00d6ZC\u00dcKLER: Sonlar\u0131na eklendikleri s\u00f6zc\u00fcklerin anlam\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftiren eklere YAPIM EKLER\u0130 denir. Yap\u0131m eki alm\u0131\u015f olan s\u00f6zc\u00fcklere ise T\u00dcREM\u0130\u015e s\u00f6zc\u00fck denir.<\/p>\n<p>NOT: Hi\u00e7bir ek almam\u0131\u015f olan s\u00f6zc\u00fcklere K\u00d6K s\u00f6zc\u00fckler denir. \u00c7ekim eki alm\u0131\u015f olan s\u00f6zc\u00fcklere ise basit s\u00f6zc\u00fckler denir. K\u00f6k s\u00f6zc\u00fcklere de bazan basit yap\u0131l\u0131 s\u00f6zc\u00fckler denir.<br \/>\nYap\u0131m Ekleri ve T\u00fcremi\u015f s\u00f6zc\u00fcklere \u00d6rnekler:<br \/>\n a) -ci = \u00c7ilek\u00e7i, madenci, hal\u0131c\u0131, i\u015f\u00e7i, bula\u015f\u0131k\u00e7\u0131, yolcu, g\u00f6zc\u00fc&#8230;<\/p>\n<p> b) -li = \u015eekerli, tuzlu, yollu, selli, s\u00f6zl\u00fc, g\u00f6zl\u00fc&#8230;<br \/>\n c) -siz = \u015eekersiz, tuzsuz, arabas\u0131z, s\u00fcts\u00fcz&#8230;<br \/>\n d) -lik = \u015eekerlik, tuzluk, g\u00f6zl\u00fck, s\u00f6zl\u00fck, yolluk, sazl\u0131k&#8230;<br \/>\n e) -gi = Sevgi, sayg\u0131, i\u00e7ki, bilgi, sergi, sorgu, s\u00fcrg\u00fc&#8230;<br \/>\n f) -gin = Bilgin, sayg\u0131n, \u00fczg\u00fcn, vurgun&#8230;<br \/>\n g) -da\u015f = Yurtta\u015f, meslekta\u015f, s\u0131rda\u015f, vatanda\u015f&#8230;<br \/>\n h) -sal = Kumsal, k\u0131rsal, belgesel, bilimsel, sanatsal&#8230;<\/p>\n<p>NOT: Bir s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn t\u00fcremi\u015f s\u00f6zc\u00fck olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamak i\u00e7in;<\/p>\n<p> S\u00f6zc\u00fckte, ek olarak kabul etti\u011fimiz ses par\u00e7as\u0131n\u0131 veya par\u00e7alar\u0131n\u0131 sileriz. Geriye kalan k\u0131s\u0131m anlaml\u0131 ve eski haliyle anlam y\u00f6n\u00fcnden ba\u011flant\u0131l\u0131 ise s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz t\u00fcremi\u015f yap\u0131l\u0131d\u0131r.<br \/>\n Aksi halde t\u00fcremi\u015f yap\u0131l\u0131 olmay\u0131p, basit yap\u0131l\u0131d\u0131r.<br \/>\n\u00d6RNEK(1): &#8221; Perde &#8221; s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ele alal\u0131m. Bu s\u00f6zc\u00fckteki &#8220;-de &#8221; ses par\u00e7as\u0131n\u0131 silelim. Geriye &#8221; per &#8221; s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc kal\u0131r. &#8221; Per &#8221; diye T\u00fcrk\u00e7e bir s\u00f6zc\u00fck yoktur. Dolay\u0131s\u0131 ile &#8220;-de &#8221; ses par\u00e7as\u0131 yap\u0131m eki de\u011fildir. &#8221; Perde &#8221; s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc de k\u00f6k s\u00f6zc\u00fckt\u00fcr. Yani basit yap\u0131l\u0131d\u0131r. <\/p>\n<p>\u00d6RNEK(2): &#8221; Perdelik &#8221; s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc inceleyelim. Bu s\u00f6zc\u00fckteki &#8220;-lik &#8221; ses par\u00e7as\u0131n\u0131 silelim. Geriye &#8221; Perde &#8221; s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc kal\u0131r. &#8221; Perde &#8221; diye T\u00fcrk\u00e7e bir s\u00f6zc\u00fck vard\u0131r. Ayr\u0131ca &#8221; Perde &#8221; ile &#8221; Perdelik &#8221; s\u00f6zc\u00fckleri aras\u0131nda anlam y\u00f6n\u00fcnden bir ba\u011flant\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n<p>&#8221; Perde : Pencereleri \u00f6rtmek i\u00e7in as\u0131lan kuma\u015f.<br \/>\n Perdelik: Pencereleri \u00f6rtmek, perde yapmada kullan\u0131lan kuma\u015f &#8221; anlam\u0131ndad\u0131r. Bu da bize &#8221; Perde &#8221; ile &#8221; perdelik &#8221; s\u00f6zc\u00fckleri aras\u0131nda anlam ba\u011f\u0131 oldu\u011funu g\u00f6sterir.<br \/>\n Dolay\u0131s\u0131 ile &#8221; Perdelik &#8221; s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc t\u00fcremi\u015f yap\u0131l\u0131d\u0131r. &#8220;-lik &#8221; ses par\u00e7as\u0131 ise yap\u0131m ekidir.<\/p>\n<p>\u00d6RNEK(3): \u015eimdi de &#8221; Balta &#8221; s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcne bakal\u0131m. Bu s\u00f6zc\u00fckteki &#8221; -ta &#8221; ses par\u00e7as\u0131n\u0131 atal\u0131m. Geriye &#8221; Bal &#8221; s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc kal\u0131r. &#8221; Bal &#8221; diye T\u00fcrk\u00e7e bir s\u00f6zc\u00fck vard\u0131r. Ancak, &#8221; Balta &#8221; ile &#8221; Bal &#8221; s\u00f6zc\u00fckleri aras\u0131nda anlam y\u00f6n\u00fcnden herhangi bir ba\u011flant\u0131 yoktur.<\/p>\n<p> Balta: Topra\u011f\u0131 kazmak i\u00e7in kullan\u0131lan bir ara\u00e7 iken,<br \/>\n Bal: Bir besin maddesidir.<\/p>\n<p> Dolay\u0131s\u0131 ile &#8221; Balta &#8221; s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc t\u00fcremi\u015f yap\u0131l\u0131 olmay\u0131p, k\u00f6k s\u00f6zc\u00fckt\u00fcr. &#8221; -ta &#8221; ses par\u00e7as\u0131 ise yap\u0131m eki veya \u00e7ekim eki de\u011fildir. S\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn hecelerinden biridir.<\/p>\n<p>3. B\u0130LE\u015e\u0130K YAPILI S\u00d6ZC\u00dcKLER: Hi\u00e7bir ek almadan, iki veya daha fazla s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn birle\u015fip kayna\u015fmas\u0131ndan olu\u015fan yeni anlaml\u0131 s\u00f6zc\u00fcklere Bile\u015fik Yap\u0131l\u0131 S\u00f6zc\u00fckler denir.<br \/>\n\u00d6RNEK: G\u00fczel + yurt = G\u00fczelyurt<br \/>\n Afyon + kara + hisar = Afyonkarahisar<\/p>\n<p> Ye\u015fil + \u0131rmak = Ye\u015fil\u0131rmak<br \/>\n Sivri + sinek = Sivrisinek<br \/>\n Kara + sinek = Karasinek<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>S\u00f6zc\u00fcklere eklenerek onlara yeni anlam kazand\u0131ran veya onlar\u0131n c\u00fcmle i\u00e7erisindeki g\u00f6revlerini de\u011fi\u015ftiren s\u00f6z par\u00e7ac\u0131klar\u0131na EK denir. NOT: Ekler; * S\u00f6zc\u00fcklere eklenirken B\u00dcUK&#8217;na uyarlar. * \u00dcns\u00fczlerin benze\u015fmesi ve sertle\u015fmesi kurallar\u0131na uyarlar. Genel olarak ekler iki ana k\u0131sma ayr\u0131l\u0131: 1. \u00c7ekim ekleri 2. Yap\u0131m ekleri 1. \u00c7EK\u0130M EKLER\u0130 ve BAS\u0130T YAPILI S\u00d6ZC\u00dcKLER: Eklendi\u011fi s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn c\u00fcmle i\u00e7erisindeki g\u00f6revini &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1403,1405],"tags":[3342,9566,11182,3004],"class_list":["post-5498","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-odevler","category-turkce-odevleri","tag-cekim-ekleri","tag-ekler-ve-yapisina-gore-sozcukler","tag-unsuzlerin-benzesmesi","tag-yesilirmak"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5498","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5498"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5498\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5498"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5498"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5498"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}