A<\/p>\n
ABSOLUT\u0130ZM
\nMutlak\u00e7\u0131l\u0131k. Herhangi bir eserde ya da ilkede bir ebedinin varl\u0131\u011f\u0131na ve de\u011fi\u015fmezli\u011fine inanmak, eseri ya da ilkeyi bu de\u011fi\u015fmeze g\u00f6re incelemek.
\nA\u00c7IKLAMA
\nEdebi bir eseri geni\u015f okuyucu kitleleri i\u00e7in anla\u015f\u0131labilir hale getirmek i\u00e7in yap\u0131lan yaz\u0131l\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar. Sanat\u00e7\u0131lar eserlerinde anlam\u0131 herkes taraf\u0131ndan bilinmeyen s\u00f6zc\u00fckler, deyimler, durumlar ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerle, sanatlar kullan\u0131r. Bunlar\u0131n her biri bir olay, bir durum ya da d\u00fc\u015f\u00fcnceyi ifade eder. Okuyucu bunlar\u0131 \u00e7\u00f6zmeden eserin b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fc anlayamaz. A\u00e7\u0131klaman\u0131n amac\u0131 bu anlamay\u0131 sa\u011flamakt\u0131r.<\/p>\n
A\u00c7IKLIK
\nBir metinde belirtilmek istenen duygu ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerin kolay, anla\u015f\u0131l\u0131r, herhangi bir ek yoruma a\u00e7\u0131klamaya gerek kalmadan kavran\u0131labilir olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n
ADAPTE
\nHerhangi bir dilde yaz\u0131lm\u0131\u015f bir eseri, ba\u015fka bir dile yer ve ki\u015fi adlar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirerek, olaylar\u0131 \u00f6rf ve adet, duyu\u015f ve d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc\u015f bak\u0131m\u0131ndan aktar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 dili konu\u015fanlar\u0131n hayat\u0131na uygulamak y\u00f6ntemli serbest \u00e7eviri tarz\u0131d\u0131r. T\u00fcrk edebiyat\u0131nda daha \u00e7ok tiyatro eserlerinde kullan\u0131l\u0131r. \u00d6rne\u011fin Tanzimat edebiyat\u0131 yazarlar\u0131ndan Ahmet Vefik Pa\u015fa\u2019n\u0131n Moliere\u2019den yapt\u0131\u011f\u0131 adapteler gibi.<\/p>\n
ADAPTASYON
\nFarkl\u0131 t\u00fcrde bir eserin (roman, \u00f6yk\u00fc, an\u0131 gibi), sahne veya sinemaya uyarlanmas\u0131 ya da farkl\u0131 t\u00fcrde bir eserden (roman, destan, \u00f6yk\u00fc gibi) farkl\u0131 bir edebi eser (\u00f6rne\u011fin oyun) meydana getirilmesidir.<\/p>\n
AED
\nEski Yunanl\u0131larda \u015fiirlerini lirle s\u00f6yleyen saz \u015fairlerine verilen ad.<\/p>\n
AFROZ\u0130M
\n\u00c7e\u015fitli konularda mutlak bilinmesi gereken ana \u00f6zellikleri k\u0131sa, a\u00e7\u0131k ve anla\u015f\u0131l\u0131r bir bi\u00e7imde anlatma sanat\u0131. Yazarlar\u0131n derin anlam y\u00fckl\u00fc vecizelerine de afrozim denir.<\/p>\n
A\u011eIZ<\/p>\n
Bir anadilin herhangi bir \u015fivesi i\u00e7inde var olan s\u00f6yleyi\u015f fark\u0131d\u0131r. A\u011f\u0131zlarda dilbilgisi ve s\u00f6zc\u00fckler farkl\u0131 de\u011fildir ancak baz\u0131 sesler de\u011fi\u015fik s\u00f6ylenir. Rumeli a\u011fz\u0131, Karadeniz a\u011fz\u0131 gibi.<\/p>\n
AHREB ve AHREM
\nRubai vezinlerinin ana \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcd\u00fcr. Mef\u2019ul\u00fc ile ba\u015flayanlara ahreb, mef\u2019ul\u00fcn ile ba\u015flayanlara ahrem denir.<\/p>\n
AHSEN\u00dc\u2019L KASAS
\nK\u0131ssalar\u0131n, hikayelerin en g\u00fczeli. Bu deyim, Kur\u2019an-\u0131 Kerim\u2019de Yusuf Suresi\u2019nde ge\u00e7en Yusuf k\u0131ssas\u0131n\u0131 anlat\u0131r.<\/p>\n
AKD \u00dc HALL
\nD\u00fc\u011f\u00fcmleme ve \u00e7\u00f6z\u00fclme. Divan edebiyat\u0131nda nesir bir eseri nazma \u00e7evirmeye akd, naz\u0131m bir eseri nesire \u00e7evirmeye hall denir.
\nAKICILIK<\/p>\n
S\u00f6zc\u00fck ve c\u00fcmlelerin dile tak\u0131lmadan kolayca okunabilmesi i\u00e7in anlat\u0131lmak istenen d\u00fc\u015f\u00fcncenin rahatl\u0131kla anla\u015f\u0131l\u0131r \u015fekilde ifade edilmesi. Ak\u0131c\u0131l\u0131k, d\u00fc\u015f\u00fcncelerin bir d\u00fczenleme kapsam\u0131nda s\u0131ralanmas\u0131, bu d\u00fc\u015f\u00fcncenin herkes taraf\u0131ndan bilinen ve kolay s\u00f6ylenebilen s\u00f6zc\u00fcklerle anlat\u0131lmas\u0131, c\u00fcmlelerin k\u0131sa ve yap\u0131 bak\u0131m\u0131ndan do\u011fru olmas\u0131 ile sa\u011flan\u0131r. Ak\u0131c\u0131l\u0131k, i\u00e7erikten \u00e7ok bir \u00fcslup \u00f6zelli\u011fidir.<\/p>\n
AKROST\u0130\u015e
\nBir \u015fiirde dizelerin ilk harflerinin yukar\u0131dan a\u015fa\u011f\u0131ya do\u011fru s\u0131raland\u0131\u011f\u0131nda anlaml\u0131 bir s\u00f6zc\u00fck meydana getirmesi. Divan edebiyat\u0131nda akrosti\u015f\u2019e muva\u015f\u015fah ya da istihrac denir. Eski Yunan ve Latin edebiyat\u0131nda ise akrosti\u015f \u201c\u00fc\u00e7 dize\u201d anlam\u0131na gelir.
\n\u00d6rne\u011fin:
\nVarolan bir sen, bir ben, bir de bu bahar
\nElden ne gelir ki? G\u00fczelsin, gen\u00e7li\u011fin var
\nD\u00fcnyada a\u015fk\u0131m\u0131z \u00f6l\u00fcm gibi mukaddes
\n\u0130nan ki bir daha geri gelmez bu g\u00fcnler
\n\u00c2lemde bu and\u0131r bize dost esen r\u00fczgar
\nCahit S\u0131tk\u0131 Taranc\u0131
\n\u015eiirin dizelerinin ilk s\u00f6zc\u00fckleri alt alta okundu\u011funda \u201cVED\u0130A\u201d ismi \u00e7\u0131k\u0131yor.
\nAKS, AK\u0130S
\nBir c\u00fcmlede, bir dizede iki s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn ya da s\u00f6zc\u00fck topluluklar\u0131n\u0131n yerleri de\u011fi\u015ftirilerek yap\u0131lan s\u00f6z sanat\u0131. C\u00fcmle ya da dizede bir s\u00f6zc\u00fck di\u011ferinin \u00f6n\u00fcne ya da arkas\u0131na getirilerek c\u00fcmle ya da dize tekrarlan\u0131r. Tard \u00fc aks veya aks \u00fc tebdil de denir. Aks-i tam (tam akis) aks-i nak\u0131s (eksik akis) olmak \u00fczere iki t\u00fcr\u00fc var.
\nAks-i tam, c\u00fcmle ya da dizenin anlaml\u0131 iki par\u00e7as\u0131 kal\u0131p halinde yer de\u011fi\u015ftirir, ekleme ve \u00e7\u0131karma yap\u0131lmaz. \u00d6rne\u011fin:
\nM\u00fcmk\u00fcn de\u011fil Hud\u00e2y\u0131 bilmek de bilmemek de
\nM\u00e2tem g\u00f6r\u00fcn\u00fcr \u015f\u00e2di \u015f\u00e2di g\u00f6r\u00fcn\u00fcr m\u00e2tem
\nAks-i nak\u0131s, C\u00fcmle ya da dizelerde anlaml\u0131 s\u00f6zc\u00fck topluluklar\u0131n\u0131n yerlerinin baz\u0131 ekleme ve \u00e7\u0131karmalar yaparak de\u011fi\u015ftirilmesi y\u00f6ntemidir. \u00d6rne\u011fin:
\nHayran oluyor kudretine, sun\u2019una insan
\nHayran oluyor kudretine, sun\u2019una hayran
\n\u0130smail Safa
\nGelse der-g\u00e2h\u0131na ikr\u00e2m g\u00f6r\u00fcrler k\u00fcrem\u00e2
\nK\u00fcrema dergehine gelse g\u00f6r\u00fcrler ikr\u00e2m
\nZiya Pa\u015fa<\/p>\n
AKSAN
\nVurgu demektir. S\u00f6yleyi\u015f fark\u0131n\u0131 belirtmek i\u00e7in baz\u0131 seslerin \u00fczerine konur.<\/p>\n
AKS-\u0130 M\u00dcFRED
\nBir s\u00f6zc\u00fckteki harflerin sondan ba\u015fa do\u011fru al\u0131nmas\u0131 halinde yine anlaml\u0131 bir s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn meydana gelmesidir. \u00d6rne\u011fin ayak-kaya gibi.<\/p>\n
AKS\u0130YON
\nBir edebi eserde olgular\u0131n ak\u0131\u015f\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin bir romandaki aksiyon, tan\u0131mlama, d\u00fc\u015f\u00fcnce ve moral b\u00f6l\u00fcmlerinin \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131ndan sonra kalan olaylard\u0131r.<\/p>\n
ALAKA
\n\u0130lgi. Bir s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc ger\u00e7ek anlam\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda bir anlamda (mecazi) kullanmak i\u00e7in d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen ilgiye alaka denir. Edebi sanatlar\u0131n \u00e7o\u011funda bu durum s\u00f6z konusudur. Bu ili\u015fki ne kadar uygun olursa edebi sanat o derece yerinde ve g\u00fczel say\u0131l\u0131r.<\/p>\n
ALEGOR\u0130
\nBir d\u00fc\u015f\u00fcncenin canl\u0131 bir varl\u0131k olarak anlat\u0131lmas\u0131. Soyut bir d\u00fc\u015f\u00fcnceyi heykel ya da resim ile g\u00f6stermek gibi. \u00d6rne\u011fin adalet d\u00fc\u015f\u00fcncesinin g\u00f6z\u00fc ba\u011fl\u0131 ve elinde terazi bulunan bir kad\u0131nla anlat\u0131lmas\u0131 gibi.AL\u0130TERASYON
\n\u015eiir ya da d\u00fczyaz\u0131da bir uyum yaratmak amac\u0131yla ayn\u0131 sesleri ta\u015f\u0131yan s\u00f6zc\u00fckleri s\u0131k s\u0131k ve art arda tekrarlamak. \u00d6rne\u011fin:
\nSeherlerde seyre koyuldum semay\u0131, deryay\u0131
\nTevfik Fikret
\nKar\u015f\u0131 yatan karl\u0131 kara da\u011flar kay\u0131pt\u0131r.
\nDede Korkut<\/p>\n
ANA DUYGU
\nBir d\u00fc\u015f\u00fcnceden \u00e7ok bir duyguyu dile getirmek, okuyucu ya da dinleyiciye hissettirmek, onlar\u0131n benli\u011finde ya\u015fatmak ama\u00e7l\u0131 yaz\u0131 ya da konu\u015fmalar\u0131n \u00f6ne \u00e7\u0131karmak istedi\u011fi as\u0131l duyguyu anlat\u0131r. Ana duygu bir metnin \u00f6z\u00fcn\u00fc olu\u015fturur. Metinde bu duyguyu destekler haldeki b\u00fct\u00fcn yard\u0131mc\u0131 duygu ve d\u00fc\u015f\u00fcnceler hep ana duyguya ba\u011flanarak onun daha anla\u015f\u0131r ve duyulur olmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Ana duygu konu anlam\u0131na gelmez. Konu anlat\u0131lan \u015fey, ana duygu ise bu anlat\u0131lanlardan \u00e7\u0131kan sonu\u00e7tur.<\/p>\n
ANA F\u0130K\u0130R
\nBelirli bir konuda yaz\u0131lm\u0131\u015f eserlerin temelini olu\u015fturan ve okuyucuya verilmek istenen as\u0131l d\u00fc\u015f\u00fcnce.<\/p>\n
ANAGRAM
\nBir s\u00f6zc\u00fckteki harfleri kullanarak ba\u015fka bir s\u00f6zc\u00fck kurmak. \u00d6rne\u011fin sahip anlam\u0131ndaki \u201cmalik\u201d s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc ile tamamlamak anlam\u0131ndaki \u201cikmal\u201d s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc kurulabilir. Anagram \u00e7o\u011funlukla \u00f6zel isimlerde yap\u0131l\u0131r. Ger\u00e7ek isim yerine o isimdeki harflerle yap\u0131lan bir ba\u015fka isim kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n
ANAKRON\u0130ZM
\nMeydana geli\u015f tarihi kesin olarak bilinen bir olay\u0131 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 zaman belli olan bir ki\u015fiyi, de\u011fi\u015fik bir tarihte ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f ya da ya\u015fam\u0131\u015f gibi g\u00f6sterme. \u00d6rne\u011fin Nasrettin Hoca\u2019n\u0131n Timur ile ilgili f\u0131kralar\u0131 gibi. Anakronizm bilgi eksikli\u011finden kaynaklanabilir ya da bir ama\u00e7 i\u00e7in bilin\u00e7li olarak yap\u0131labilir.<\/p>\n
ANAL\u0130Z
\nBir b\u00fct\u00fcn\u00fc par\u00e7alar\u0131na ay\u0131rarak detayl\u0131 inceleme. Bir edebi eserin analizi, olaylar\u0131n, ki\u015filerin ve \u00fcsluplar\u0131n ayr\u0131 ayr\u0131 incelenmesi y\u00f6ntemiyle yap\u0131l\u0131r. Analizden \u00e7\u0131kar\u0131lan sonu\u00e7 bir tart\u0131\u015fma konusu olursa bu duruma ele\u015ftiri (tenkit) denir.<\/p>\n
ANEKDOT
\nBir edebi eserde anlat\u0131lan bir olay\u0131n ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na ayr\u0131 bir b\u00fct\u00fcnl\u00fck g\u00f6steren par\u00e7as\u0131d\u0131r. K\u0131sa hikaye, f\u0131kra, menk\u0131be anlamlar\u0131n\u0131 da ta\u015f\u0131r.<\/p>\n
ANJANBMAN
\n\u015eiirde c\u00fcmlelerin bir dize ya da beyitte bitmeyip di\u011fer dize, beyit veya bendlere kaymas\u0131d\u0131r. T\u00fcrk \u015fiirine Frans\u0131z \u015fiirinden ge\u00e7ti. Servet-i F\u00fcnun d\u00f6neminde yayg\u0131nla\u015ft\u0131. D\u00fczyaz\u0131y\u0131 \u015fiire yakla\u015ft\u0131ran \u00f6nemli bir \u00fcsluptur. \u00d6rne\u011fin:
\nGe\u00e7en ak\u015fam eve geldim. Dediler:
\nSeyfi Baba
\nHastalanm\u0131\u015f, yat\u0131yormu\u015f.
\n– Nesi varm\u0131\u015f acaba?
\n– Bilmeyiz, o\u011flu haber verdi
\nge\u00e7erken bu sabah.
\n– Ke\u015fke ben evde olayd\u0131m\u2026 Esef
\nettim. Vah vah!
\nBir fener yok mu, verin\u2026 Nerde
\nsopam?
\nK\u0131z \u00e7abuk ol\u2026
\nGecikirsem kal\u0131r\u0131m beklemeyin. Zira
\nyol
\nHem uzun, hem de batakt\u0131r\u2026
\nMehmed \u00c2kif<\/p>\n
ANLAM
\nHer s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn anlatt\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnce. S\u00f6zc\u00fckler birden fazla anlama gelebilir. Bu durumda anlamlardan biri \u00f6z anlam di\u011ferleri mecaz anlamd\u0131r. S\u00f6zc\u00fckler zamanla yeni anlamlar alarak zenginle\u015febilir. Zamanla anlamlar\u0131n\u0131n kaybetmelerine anlam daralmas\u0131 denir. Dar anlam\u0131 bulunan s\u00f6zc\u00fcklerin anlamlar\u0131n\u0131n geni\u015flemesine de anlam geni\u015flemesi denir.<\/p>\n
ANLATIM
\nDuygu ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerin s\u00f6zl\u00fc ya da yaz\u0131l\u0131 ifadesi. Edebiyatta daha \u00e7ok yaz\u0131l\u0131 anlat\u0131m i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. Anlat\u0131m\u0131n arac\u0131 s\u00f6zc\u00fcklerdir. S\u00f6zc\u00fcklerin dilbilgisi kullar\u0131na uygun olarak s\u0131ralanmas\u0131yla anlat\u0131m ortaya \u00e7\u0131kar. Edebiyatta anlat\u0131m genel olarak iki t\u00fcrde yap\u0131l\u0131r. Biri nesir (d\u00fczyaz\u0131) di\u011feri naz\u0131m (\u015fiir).<\/p>\n
ANTOLOJ\u0130
\nGer\u00e7ek sanat eseri de\u011ferindeki \u00f6rneklerin bir araya getirildi\u011fi derleme yap\u0131tlar. Yunanca anthos (\u00e7i\u00e7ek) ve legein (toplama) s\u00f6zc\u00fcklerinden t\u00fcremi\u015ftir. Bat\u0131\u2019da ilk \u00f6rneklerini Yunanl\u0131lar verdi. Gadaral\u0131 Meleagros ile Makedonyal\u0131 Filippos\u2019un Stephanos (\u00c7elenk) isimle derlemeleri ilk antolojidir. T\u00fcrk\u00e7e\u2019deki ilk antoloji ise \u00d6mer bin Mezid\u2019in 1436\u2019da yapt\u0131\u011f\u0131 Mecmuat\u00fc\u2019n Nez\u00e2ir\u2019dir. 83 \u015fairin 397 \u015fiirini kapsayan bu antolojiyi Prof. Dr. Mustafa Canpolat 1978\u2019de Latin harfleriyle yay\u0131mlad\u0131.<\/p>\n
ANTON\u0130M
\nTers anlaml\u0131 s\u00f6zc\u00fckler. S\u0131cak-so\u011fuk, iyi-k\u00f6t\u00fc, ac\u0131-tatl\u0131, k\u0131sa-uzun, g\u00fczel-\u00e7irkin gibi.<\/p>\n
APOSTROF
\nKesme i\u015fareti. \u00d6zel isimleri eklerinden ay\u0131rmak i\u00e7in (Ali\u2019nin kalemi), s\u00f6zc\u00fckteki d\u00fc\u015fen bir harfi belirtmek i\u00e7in (n\u2019olur=ne olur), s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn ekiyle kar\u0131\u015fmamas\u0131 i\u00e7in (kola\u2019n\u0131 i\u00e7tin mi) kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n
ARA\u00c7SIZ \u00dcSLUP
\nBir fikri, bir duyguyu s\u00f6yleyenlerden do\u011frudan do\u011fruya aktarmak. Monolog ve diyaloglar ara\u00e7s\u0131z \u00fcslup \u00f6rnekleridir.<\/p>\n
ARKA\u0130ZM
\nBir dilin eskimi\u015f s\u00f6zc\u00fcklerini ya da c\u00fcmle kurulu\u015flar\u0131n\u0131 kullanarak edebi eser yaratma. Bu eserlere arkaik denir.<\/p>\n
ASALET
\nEdebi eserlerde terbiye d\u0131\u015f\u0131, \u00e7irkin, baya\u011f\u0131, m\u00fcstehcen ve galiz say\u0131lan s\u00f6zc\u00fcklerden ka\u00e7\u0131nmak. Edeb-i kelam ya da m\u00fcmtaziyet de denir. Tersi eserlere hasaset ad\u0131 verilir.<\/p>\n
ASKI
\nHalk edebiyat\u0131nda saz \u015fairleri aralar\u0131ndaki \u015fiir yar\u0131\u015fmalar\u0131nda kazananlara verilmek \u00fczere duvara t\u00fcfek, k\u0131l\u0131\u00e7, heybe, saz gibi \u015feyler asard\u0131. Bunlara ask\u0131, ask\u0131y\u0131 kazanmaya da ask\u0131 indirmek denir.<\/p>\n
\u00c2Y\u00ceNE
\nS\u00f6zc\u00fck anlam\u0131 aynad\u0131r. Herhangi bir \u015feyi veya hali yans\u0131tan, g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde canland\u0131ran anlam\u0131nda kullan\u0131l\u0131r. Tasavvuf edebiyat\u0131nda d\u00fcnya, Allah\u2019\u0131n tecelli etti\u011fi bir aynad\u0131r.<\/p>\n
B<\/p>\n
BAB
\nBir edebi eserin d\u00fczenlenmesinde, konular\u0131n ele al\u0131n\u0131p i\u015flenmesine g\u00f6re ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131 b\u00f6l\u00fcmlerden en geni\u015f olan\u0131.<\/p>\n
B\u00c2DE
\n\u00dcz\u00fcm \u015farab\u0131. Ama tasavvuf edebiyat\u0131nda a\u015fk anlam\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n
BAHR-I TAV\u00ceL
\nVezinli, kafiyeli uzun nesir c\u00fcmlelerden kurulan Divan edebiyat\u0131 naz\u0131m t\u00fcr\u00fc. Fe\u2019ilat\u00fcn, mefa\u2019il\u00fcn, m\u00fcstef\u2019il\u00fcn gibi c\u00fczler arka arkaya tekrarlan\u0131r. T\u00fcrk edebiyat\u0131nda \u00e7ok az kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
BALAD
\n\u00dc\u00e7 uzun bir k\u0131sa bendden olu\u015fan Bat\u0131 edebiyat\u0131 naz\u0131m t\u00fcr\u00fc. Uzun bendlerin dize say\u0131s\u0131 6-10 aras\u0131nda de\u011fi\u015fir. K\u0131sa bend ise 4-5 dizedir. Bu bend tanr\u0131ya, krala, prense ithaf bendidir. Her bendin sonundaki m\u0131sra bir t\u00fcr nakaratt\u0131r. Masal ve hikaye niteli\u011findeki bendleri ele al\u0131p i\u015fleyen, k\u0131sa ve hikayesi olan \u015fiirlerdir.<\/p>\n
BAS\u0130TNAME
\nDivan edebiyat\u0131nda yal\u0131n T\u00fcrk\u00e7e ile yaz\u0131lm\u0131\u015f gazeller. Bunlara T\u00fcrk\u00ee-i basit gazel de denir. Basitnamelerde Arap\u00e7a ve Fars\u00e7a s\u00f6zc\u00fcklerle tamlamalar \u00e7ok azd\u0131r. \u00d6rne\u011fin:
\nD\u00fc\u015fdi bu g\u00f6nl\u00fcm sana hey sevd\u00fc\u011f\u00fcm
\nN\u2019ola yak\u0131\u015fsan bana hey sevd\u00fc\u011f\u00fcm
\n\u00c7\u00fcn seve geldi seve gider seni
\nBu g\u00f6n\u00fcl \u00f6nden sona hey sevd\u00fc\u011f\u00fcm
\nAyruluk derdi bana bir bun durur
\nKim d\u00f6yer imdi buna hey sevd\u00fc\u011f\u00fcm
\nTurmad\u0131m u\u00e7mak diler g\u00f6nl\u00fcm ku\u015f\u0131
\nY\u00fcce k\u00f6\u015fk\u00fcnden yana hey sevd\u00fc\u011f\u00fcm
\nY\u00fcz\u00fcni g\u00f6zler g\u00fczel bu uy\u00fczden ay
\nGiceler kalur tana hey sevd\u00fc\u011f\u00fcm
\nA\u011fz\u0131n\u0131 \u00f6pmek ana ol kim sen\u00fcn
\nS\u00f6\u011fme yok yire ana hey sevd\u00fc\u011f\u00fcm
\nC\u00e2n\u0131 dahi bir kez ana hey sevd\u00fc\u011f\u00fcm
\nEdirneli Nazmi<\/p>\n
BED\u00ce
\nS\u00f6z\u00fc, kula\u011fa ho\u015f gelecek ve ruha heyecan verecek \u015fekilde g\u00fczelle\u015ftirme yollar\u0131n\u0131 g\u00f6steren bilim. \u0130lm-i bed\u00ee de denir. Bu isim alt\u0131nda toplanan sanatlar iki gruba ayr\u0131l\u0131r:
\nS\u00f6zle ilgili sanatlar (Sanayi-i lafziye): Cinas, i\u015ftikak, seci, kalp, tedvir, aks, teddil, tasri, tarsi gibi.
\nAnlamla ilgili sanatlar (Sanayi-i m\u00e2neviye): \u0130lhan, tevriye, tenas\u00fcp, m\u00fcbala\u011fa, leff \u00fc ne\u015fr, tensik, m\u00fcgalata-i m\u00e2neviye, tecah\u00fcl-i \u00e2rif, h\u00fcsn-i ta\u2019lil, tezat, istifham, r\u00fccu, tekrir, telmin, insal-i mesel, istidrak, tevcih, iktibas gibi.<\/p>\n
BEL\u00c2GAT
\nD\u00fczg\u00fcn ve yerinde s\u00f6z s\u00f6yleme sanat\u0131. S\u00f6z\u00fcn d\u00fczg\u00fcn, a\u00e7\u0131k, anla\u015f\u0131l\u0131r, g\u00fczel olmas\u0131n\u0131, s\u00f6yleme nedeniyle, s\u00f6ylenene g\u00f6re d\u00fczenlenmesini \u00f6\u011freten bir bilimdir.<\/p>\n
BER\u00c2AT-I \u0130ST\u0130HSAL
\nS\u00f6z\u00fcn ba\u015f\u0131nda eserde anlat\u0131lanlar\u0131 belirten s\u00f6zc\u00fck ya da s\u00f6yleyi\u015fler. Ber\u00e2at \u00fcst\u00fcn gelmek, istihsal yeni ay\u0131n g\u00f6r\u00fcnmesi, ya\u011fmurun ya\u011fmas\u0131, \u00e7ocu\u011fun do\u011farken \u00e7\u0131\u011fl\u0131k atmas\u0131 anlamlar\u0131na gelir. Bu edebi sanata h\u00fcsn-i ibtida ad\u0131 da verilir. Amaca iki yolla ula\u015f\u0131l\u0131r. Bir ili\u015fki kurularak ya da ili\u015fki kurulmadan. \u0130li\u015fki kurulmas\u0131na tahall\u00fcs, kurulmamas\u0131na iktidab denir. Sinan Pa\u015fa\u2019n\u0131n Tazarru\u2019namesi, Fuzuli\u2019nin H\u00fcsn\u2019\u00fc A\u015fk\u2019\u0131, Cevdet Pa\u015fa\u2019n\u0131n Belagat-\u0131 Osmanniye adl\u0131 eserlerinde bu sanat\u0131n g\u00fczel \u00f6rnekleri vard\u0131r.<\/p>\n
BERCESTE
\n\u00d6z, g\u00fczel, latif, ince anlaml\u0131, kolayca hat\u0131rlanan, yap\u0131s\u0131 sa\u011flam dize ya da beyit. Dize i\u00e7in daha \u00e7ok m\u0131sra-\u0131 berceste, beyit i\u00e7in de beyt-i berceste tan\u0131mlamalar\u0131 kullan\u0131l\u0131r. Genel anlamda bir \u015fiirdeki en g\u00fczel dize ya da beyit de denebilir. Baz\u0131 berceste \u00f6rnekleri:
\nUyduk dil-i div\u00e2neye dil uydu hev\u00e2ya
\nRuhi
\nSu uyur d\u00fc\u015fmen uyur hasta-i hicr\u00e2n uyumaz
\n\u015eeyh G\u00e2lib
\n\u00c7e\u015fmini g\u00f6rd\u00fcm unutdum derdi de derm\u00e2n\u0131 da
\n\u015eeyh G\u00e2lib
\nOlmaya devlet cihanda bir nefes s\u0131hhat gibi
\nMuhibb\u00ee (Kanuni)
\n\u015e\u00eerler pen\u00e7e-i kahr\u0131mda olurker lerz\u00e2n
\nBeni bir g\u00f6zleri \u00e2h\u00fbya zebun etdi felek
\nII. Selim<\/p>\n
BERDAR
\nAs\u0131lm\u0131\u015f, dara\u011fac\u0131na \u00e7ekilmi\u015f. Divan ve tasavvuf edebiyat\u0131nda sevgilinin sa\u00e7lar\u0131na vurulan \u201c\u00e2\u015f\u0131k\u201d\u0131 tan\u0131mlamak i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. \u00d6rne\u011fin:
\nAya\u011f\u0131 yire mi basar z\u00fclfine ber-d\u00e2r olanun
\nZevk \u00fc \u015fevk ile vir\u00fcr c\u00e2n \u00fc seri d\u00f6ne d\u00f6ne
\nNecati
\nD\u00e2r olam gerd\u00e2r olam ber-d\u00e2r olam mans\u00fbr olam
\nYunus Emre<\/p>\n
BEZM
\nSohbet, muhabbet, i\u00e7ki meclisi. Daha \u00e7ok divan edebiyat\u0131nda kullan\u0131l\u0131r. Tamlamalar halindedir. \u00d6rne\u011fin bezm-i n\u00fb\u015f\u00e2n\u00fb\u015f durmadan i\u00e7ilen meclis demektir. Bezm-i v\u00fcslat kavu\u015fma meclisidir. Bezm-i muhabbet a\u015fk meclisidir. Bezm-i mey i\u00e7ki meclisidir. Tasavvuf edebiyat\u0131nda bezm-i elest \u015fekli kullan\u0131l\u0131r. Ba\u015flang\u0131c\u0131 olmayan zaman demektir.<\/p>\n
B\u0130LAD\u0130YE
\nBeldeleri konu edinen edebi eserler. Sanat\u00e7\u0131lar g\u00f6rd\u00fckleri, gezdikleri, sevdikleri ya da g\u00f6rmek istedikleri beldeleri naz\u0131m ya da nesir \u015feklinde anlat\u0131r. Divan edebiyat\u0131nda Ferdi, Dervi\u015f \u00d6mer Efendi gibi \u015fairlerin biladiyeleri vard\u0131r.<\/p>\n
BOZLAK
\nHalk edebiyat\u0131m\u0131zda bir ezgi t\u00fcr\u00fc. Konusunu a\u015firet kavgalar\u0131ndan, kan davalar\u0131ndan, a\u015fk maceralar\u0131ndan al\u0131r. \u00c7oklukla G\u00fcney ve Orta Anadolu b\u00f6lgelerinde s\u00f6ylenir. Af\u015far bozla\u011f\u0131, Urum bozla\u011f\u0131 gibi t\u00fcrleri vard\u0131r<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
A ABSOLUT\u0130ZM Mutlak\u00e7\u0131l\u0131k. Herhangi bir eserde ya da ilkede bir ebedinin varl\u0131\u011f\u0131na ve de\u011fi\u015fmezli\u011fine inanmak, eseri ya da ilkeyi bu de\u011fi\u015fmeze g\u00f6re incelemek. A\u00c7IKLAMA Edebi bir eseri geni\u015f okuyucu kitleleri i\u00e7in anla\u015f\u0131labilir hale getirmek i\u00e7in yap\u0131lan yaz\u0131l\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar. Sanat\u00e7\u0131lar eserlerinde anlam\u0131 herkes taraf\u0131ndan bilinmeyen s\u00f6zc\u00fckler, deyimler, durumlar ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerle, sanatlar kullan\u0131r. Bunlar\u0131n her biri bir …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1403,1405],"tags":[1510,1990,9620,9621,9552,1999,11183,11184],"class_list":["post-5507","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-odevler","category-turkce-odevleri","tag-dede-korkut","tag-destan","tag-edebiyat-terimleri-sozlugu","tag-mutlakcilik","tag-oyku","tag-roman","tag-tanzimat-edebiyati","tag-tenkit"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5507","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5507"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5507\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5507"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5507"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5507"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}