{"id":5510,"date":"2012-01-24T14:23:26","date_gmt":"2012-01-24T12:23:26","guid":{"rendered":"http:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/\/?p=5510"},"modified":"2012-01-24T14:23:26","modified_gmt":"2012-01-24T12:23:26","slug":"edebiyat-terimleri-sozluguccde","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/edebiyat-terimleri-sozluguccde\/","title":{"rendered":"Edebiyat terimleri s\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc(C,\u00c7,D,E)"},"content":{"rendered":"<p>C \/ \u00c7<\/p>\n<p>CEM\u2019\u0130YYET<br \/>\nBirbirine uygun veya birbirine kar\u015f\u0131t anlaml\u0131 s\u00f6zc\u00fckleri bir arada bulundurma. B\u00f6yle s\u00f6zlere cem\u2019iyyetli ad\u0131 verilir.CEVAZ-\u00ce EDEB\u00ce<br \/>\nS\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc vezne uydurmak amac\u0131yla baz\u0131 de\u011fi\u015fikliklerle kullan\u0131lmas\u0131, hecelerin, seslerin ucun ya da k\u0131sa okunmas\u0131 \u015feklinde yap\u0131lan yanl\u0131\u015flar\u0131 ho\u015f kar\u015f\u0131lama. \u015eiirde b\u00f6yle kullan\u0131\u015flar \u201ckusur\u201d kabul edilir.<\/p>\n<p>CEZ\u00c2LET<br \/>\nS\u00f6yleyi\u015fleri kula\u011fa sert gelen s\u00f6zc\u00fckleri tan\u0131mlar. Uyumu konuya g\u00f6re ayarlayan \u00f6nemli bir anlat\u0131m \u015fekli. \u00d6rne\u011fin, sanat\u00e7\u0131 \u015fiddet, b\u00fcy\u00fckl\u00fck, vakar, \u00f6l\u00fcm, korku, sava\u015f gibi konular\u0131 anlat\u0131rken ya da i\u015flerken, s\u00f6zc\u00fckleri de anlatt\u0131\u011f\u0131 konuya uygun d\u00fc\u015fecek kal\u0131n sesliler aras\u0131ndan se\u00e7er. Sava\u015f\u0131 anlat\u0131rken \u00e7ek\u00e2\u00e7\u00e2k, g\u00fclbank gibi s\u00f6zc\u00fcklerin kullan\u0131lmas\u0131 gibi. Bu t\u00fcr kal\u0131n seslilere elf\u00e2z-\u0131 cezele, ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131 niteli\u011fe de cez\u00e2let denir. \u00d6rne\u011fin:<br \/>\nSaflar d\u00fcz\u00fcp h\u00fccum h\u00fccum edilecek hayl-i d\u00fc\u015fmene<br \/>\nDeh\u015fet \u00e2sim\u00e2n u zem\u00een p\u00fcr-fig\u00e2n olur<br \/>\nEvc-i hav\u00e2da \u00e7ek\u00e2\u00e7\u00e2k \u0131 tigden<br \/>\n\u00c2vaz-\u0131 ra\u2019d u s\u00e2ika reh-g\u00fcmk\u00fcn\u00e2n olur<br \/>\nNef\u2019i<\/p>\n<p>C\u00d6NK<br \/>\nHalk edebiyat\u0131 \u00fcr\u00fcnlerinin yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 defterler. Bir t\u00fcr antoloji say\u0131l\u0131rlar ve yazarlar\u0131n\u0131n kim oldu\u011fu \u00e7o\u011fu zaman bilinmez.<\/p>\n<p>\u00c7APRAZ KAF\u0130YE<br \/>\nD\u00f6rder m\u0131sral\u0131 bendlerle kurulan naz\u0131m \u015fekli. Her d\u00f6rtl\u00fc\u011f\u00fcn tek say\u0131l\u0131 dizeleri ile \u00e7ift say\u0131l\u0131 dizeleri kendi aralar\u0131nda kafiyelidir. D\u00f6rtl\u00fck say\u0131s\u0131 s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir. Her t\u00fcr konuya uygun oldu\u011fu i\u00e7in \u00e7ok kullan\u0131l\u0131r. \u00c7aprazlama da denir. \u00d6rne\u011fin:<br \/>\nH\u00e2f\u0131z\u2019\u0131n kabri olan bah\u00e7ede bir g\u00fcl varm\u0131\u015f<br \/>\nYeniden her g\u00fcn a\u00e7arm\u0131\u015f kanayan rengiyle<br \/>\nGece, b\u00fclb\u00fcl a\u011faran vakte kadar a\u011flarm\u0131\u015f<br \/>\nEski \u015e\u00eer\u00e2z-\u0131 hay\u00e2l ettiren \u00e2hengiyle<br \/>\nYahya Kemal Beyatl\u0131 (Rindlerin \u00d6l\u00fcm\u00fc) <\/p>\n<p>D<\/p>\n<p>DAND\u0130ZM<br \/>\nYapmac\u0131k \u00fcslup. Bu \u00fcslup sanat\u00e7\u0131lar\u0131n taklit edilmemek amac\u0131yla kulland\u0131klar\u0131 \u00fcsluptur.<\/p>\n<p>DARAYAK<br \/>\n\u00c2\u015f\u0131k edebiyat\u0131nda kafiye olma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fck s\u00f6zc\u00fckler. \u00c2\u015f\u0131k\u0131n kar\u015f\u0131la\u015fma ya da at\u0131\u015fma s\u0131ras\u0131nda en az\u0131ndan d\u00f6rt ayak kafiye bulmas\u0131 gerekir. Di\u011fer \u00e2\u015f\u0131k da ayn\u0131 ayakta d\u00f6rt s\u00f6zc\u00fck s\u00f6ylemek zorundad\u0131r. Darayak bu durumda i\u015fe yarar. Darkap\u0131 olarak da adland\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>DARB-I MESEL<br \/>\nMeydana gelen bir durumu, olay\u0131 bir \u00f6rnekle anlatmakta kullan\u0131lan kal\u0131pla\u015fm\u0131\u015f, anlaml\u0131 s\u00f6zler. Dur\u00fbb-\u0131 ems\u00e2l diye de bilinir.<\/p>\n<p>DEKANLIK<br \/>\nEdebiyat\u0131 soysuzla\u015ft\u0131rd\u0131klar\u0131 \u00f6ne s\u00fcr\u00fclen sanat\u00e7\u0131 ya da ak\u0131mlara verilen isim. \u00d6rne\u011fin Ahmet Mithat Efendi, Edebiyat-\u0131 Cedide \u015fairlerini g\u00fcl\u00fcn\u00e7 g\u00f6stermek i\u00e7in onlara dekanlar demi\u015ftir.<\/p>\n<p>DEL\u00c2LET<br \/>\nS\u00f6z ile anlam aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131. Bir s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn okundu\u011fu ya da s\u00f6ylendi\u011fi zaman beyinde canland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 anlam. \u0130ki ba\u015fl\u0131kta incelenir:<br \/>\nS\u00f6zle alakal\u0131 olmayan del\u00e2let (gayr-i lafzi del\u00e2let): Bu da ikiye ayr\u0131l\u0131r:<\/p>\n<p>Del\u00e2let-i vaz\u2019iyye: S\u00f6zc\u00fckle anlam\u0131 aras\u0131nda s\u00f6zle ilgili olmayan \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131ma dayal\u0131 bir ba\u011flant\u0131 vard\u0131r. \u015eemsiyenin ya\u011fmuru an\u0131msatmas\u0131 gibi.<\/p>\n<p>Del\u00e2let-i akliye: Par\u00e7an\u0131n b\u00fct\u00fcn\u00fc, eserin yay\u0131nc\u0131s\u0131n\u0131, kainat\u0131n Allah\u2019\u0131 an\u0131msatmas\u0131 gibi.<br \/>\nS\u00f6zle alakal\u0131 del\u00e2let (Lafz-\u0131 del\u00e2let): Bu da \u00fc\u00e7e ayr\u0131l\u0131r:<\/p>\n<p>Del\u00e2let-i mutab\u0131kiye (Uygunluk): S\u00f6z\u00fcn, ifade etti\u011fi \u015feyin b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fc ifade etmesi. \u00d6rne\u011fin ev denince b\u00fct\u00fcn odalar\u0131n\u0131n akla gelmesi gibi.<\/p>\n<p>Del\u00e2let-i tazammuniye: S\u00f6z\u00fcn ifade etti\u011fi \u015feyin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc ifade etmesi. Musluktan \u00e7e\u015fme, evden oda gibi.<\/p>\n<p>Del\u00e2let-i iltizamiye: S\u00f6z\u00fcn kendi anlam\u0131 i\u00e7in gerekli olan bir ba\u015fka anlamda kullan\u0131lmas\u0131. Eli a\u00e7\u0131k, g\u00f6nl\u00fc geni\u015f, a\u011fz\u0131 s\u0131k\u0131 gibi.<\/p>\n<p>DEVR ya da DEV\u0130R<br \/>\nTasavvufa g\u00f6re, yarat\u0131l\u0131\u015f (madde) ve sona eri\u015f (mead) aras\u0131ndaki safhalar\u0131 anlatan sistem. Tasavvuf\u00e7ular bu sistemi bir daireye benzetti\u011fi i\u00e7in bu ismi ald\u0131.<\/p>\n<p>DEVR\u0130YE<br \/>\nTasavvuf edebiyat\u0131nda devr konusunu i\u015fleyen \u015fiirler.<\/p>\n<p>DEY\u0130M<br \/>\n\u00c7oklukla ger\u00e7ek anlamlar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda bir anlam ta\u015f\u0131yan kal\u0131pla\u015fm\u0131\u015f s\u00f6zler. En az iki s\u00f6zc\u00fckle kurulur. K\u0131sa ve \u00f6zl\u00fc anlat\u0131m arac\u0131d\u0131r. Te\u015fbih, istiare, mecaz ve kinaye unsurlar\u0131yla bir olay\u0131 tan\u0131mlar ya da ifade eder. \u201cA\u011f\u0131r ba\u015fl\u0131\u201d, \u201cDostlar al\u0131\u015fveri\u015fte g\u00f6rs\u00fcn\u201d gibi.<\/p>\n<p>DEY\u0130\u015e<br \/>\nT\u00fcrk halk edebiyat\u0131nda hece vezniyle s\u00f6ylenen \u015fiirler. T\u00fcrk\u00fc, destan, ko\u00e7aklama, g\u00fczelleme, ta\u015flama, nefes, ko\u015fma, tekerleme t\u00fcrlerinin hepsine deyi\u015f ad\u0131 verilir. \u201cDeme\u201d s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc de kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>DEY\u0130\u015eME<br \/>\nHalk edebiyat\u0131nda \u00e2\u015f\u0131klar\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 \u015fiir s\u00f6ylemesi. At\u0131\u015fma da denir. En az iki \u00e2\u015f\u0131k kendi kendilerine ya da bilirki\u015filer ve dinleyiciler kar\u015f\u0131s\u0131nda belli kurallar \u00e7er\u00e7evesinde \u015fiir yar\u0131\u015f\u0131 yaparlar. Birbirlerini denerler, ustal\u0131klar\u0131yla \u00f6ne \u00e7\u0131kmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Deyi\u015fme \u015fu s\u0131rayla yap\u0131l\u0131r:<br \/>\nMerhabala\u015fma, giri\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcd\u00fcr. \u00c2\u015f\u0131klar, birbirlerini ve dinleyicileri \u201cHo\u015fgeldiniz\u201d, \u201cSefa geldiniz\u201d, \u201cMerhaba\u201d gibi s\u00f6zc\u00fcklerle rediflerine ba\u011flanan kafiyelerle d\u00f6rtl\u00fckler kurarak selamlar.<br \/>\n\u0130kinci b\u00f6l\u00fcmde \u00e2\u015f\u0131klar kendi ustalar\u0131n\u0131n \u015fiirlerinden \u00f6rnekler s\u00f6yler.<br \/>\nTekerleme b\u00f6l\u00fcm\u00fc denilen \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc b\u00f6l\u00fcm as\u0131l deyi\u015fme b\u00f6l\u00fcm\u00fcd\u00fcr. Ev sahibi ya da ya\u015fl\u0131 bir ki\u015fi d\u00fcz ya da geni\u015f ayakla deyi\u015fmeyi a\u00e7ar. \u00c2\u015f\u0131klar konu ve bend s\u0131n\u0131rlamas\u0131 olmaks\u0131z\u0131n verilen oyun \u00fczerinden deyi\u015fmeye ba\u015flar. \u00c2\u015f\u0131klar as\u0131l ustal\u0131klar\u0131n\u0131 ve sanat\u00e7\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 burada g\u00f6stermeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. \u0130lk ayak bitince di\u011fer \u00e2\u015f\u0131k yeni bir ayak a\u00e7ar. Deyi\u015fme s\u00fcrd\u00fck\u00e7e ayaklar darayak halini al\u0131r. Deyi\u015fme kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 soru-yan\u0131t \u015fekline d\u00f6ner. \u00c2\u015f\u0131klar b\u00f6ylece birbirlerinin bilgi ve sanatlar\u0131n\u0131 \u00f6l\u00e7er. Bir \u015fekilde kar\u015f\u0131s\u0131ndakini s\u00f6z s\u00f6ylemez haline getiren \u00e2\u015f\u0131k deyi\u015fmeyi kazan\u0131r.<br \/>\nS\u00f6z s\u00f6yleyememe durumuna \u201clebde\u011fmez\u201d denir. Deyi\u015fmenin sonunda da \u00e2\u015f\u0131klar birbirlerini rahatlatmak, g\u00f6n\u00fcl almak i\u00e7in kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ko\u015fmalar s\u00f6yler. Birbirlerini \u00f6verek ho\u015fg\u00f6r\u00fc \u00f6rne\u011fiyle deyi\u015fmeyi bitirirler. \u00d6rne\u011fin \u00e2\u015f\u0131k \u015eenlik ile \u00e2\u015f\u0131k Feryad\u00ee\u2019nin deyi\u015fmesi:<br \/>\n\u015eenlik:<br \/>\n\u015e\u00f6hretin vezir pay\u0131nda<br \/>\nR\u00fctbesiyle \u015fana lay\u0131k<br \/>\nOturu\u015fun o duru\u015fun<br \/>\nHem sultana hana lay\u0131k<br \/>\nFeryad\u00ee:<br \/>\nSefa geldin g\u00f6z\u00fcm \u00fczre<br \/>\nOlsam mihmana lay\u0131k<br \/>\n\u015eeyh\u00fclislam, sadrazam<br \/>\nDo\u011fru Al\u2019Osman\u2019a lay\u0131k<br \/>\n\u015eenlik:<br \/>\nSeninle oldum taa\u015f\u015fuk<br \/>\nG\u00f6zlerime geldi \u0131\u015f\u0131k<br \/>\nDuymad\u0131m sen kime a\u015f\u0131k<br \/>\nDillerin Kur\u2019an\u2019a lay\u0131k<br \/>\nFeryad\u00ee:<br \/>\nBu d\u00fc\u015fk\u00fcn g\u00f6nl\u00fcm a\u00e7ars\u0131n<br \/>\nSelim S\u0131rat\u2019\u0131 ge\u00e7ersin<br \/>\nKevser \u0131rmaktan i\u00e7ersin<br \/>\nOlasan cihana lay\u0131k<br \/>\n\u015eenlik:<br \/>\nKul \u015fenli\u011fi eder h\u00fcrmet<br \/>\nRikab\u0131n k\u0131ld\u0131m ziyaret<br \/>\nSana nasip olsun cennet<br \/>\nHuriye g\u0131lmana lay\u0131k<br \/>\nFeryad\u00ee:<br \/>\nSefil Feryad\u00ee g\u00f6resen<br \/>\nMeram maks\u00fbda eresen<br \/>\nSancak alt\u0131nda durusan<br \/>\nHab\u00eeb-i Rahman\u2019a lay\u0131k<\/p>\n<p>D\u0130B\u00c2CE<br \/>\n\u00c7oklukla mensur, bazen de mazmun eserlerin ba\u015f\u0131nda yer alan ve eserin yaz\u0131l\u0131\u015f nedeni ile i\u00e7eri\u011fini a\u00e7\u0131klayan ba\u015flang\u0131\u00e7 k\u0131sm\u0131. \u00d6ns\u00f6z, mukaddime, medhal, s\u00f6zba\u015f\u0131, ba\u015flarken, birka\u00e7 s\u00f6z gibi s\u00f6zc\u00fckler de dib\u00e2ce kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>D\u0130PNOT<br \/>\nYazar\u0131n yararland\u0131\u011f\u0131 kaynaklar\u0131 ve al\u0131nt\u0131lar\u0131 metnin ge\u00e7ti\u011fi yerlerde belirtmesi.<\/p>\n<p>D\u0130YALOG<br \/>\n\u0130ki ki\u015finin kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 konu\u015fmas\u0131n\u0131 tan\u0131mlayan Yunanca s\u00f6zc\u00fck. Roman, hikaye, tiyatro gibi t\u00fcrlerde kahramanlar\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 konu\u015fmalar\u0131n\u0131n oldu\u011fu gibi yaz\u0131lmas\u0131n\u0131 ifade eder. En \u00e7ok dram t\u00fcr\u00fcnde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr ve \u00fcsluba canl\u0131l\u0131k katar. Devrik c\u00fcmleler kullanmaya elveri\u015flidir. \u00d6rne\u011fin Eflatun\u2019un diyaloglar\u0131 \u00fcnl\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n<p>D\u00d6RTLEME<br \/>\nHalk edebiyat\u0131m\u0131zda d\u00f6rt dizelik k\u0131talardan meydana gelen naz\u0131m \u015fekillerinin genel ad\u0131.<\/p>\n<p>D\u00d6\u015eEME<br \/>\nT\u00fcrk halk hikayelerinin ba\u015f\u0131nda ge\u00e7en se\u00e7ili s\u00f6zler. Ayakl\u0131 saya da denir. Arap\u00e7a mukkaddime ve medhal, Fars\u00e7a dib\u00e2ce\u2019nin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r. D\u00f6\u015feme ba\u015flama adl\u0131 giri\u015fle ba\u015flar. Sonra duruma g\u00f6re yalan veya tanr\u0131, yarat\u0131l\u0131\u015f \u00fczerine bir destan, bir yurt veya sava\u015f destan\u0131 s\u00f6ylenir. Ard\u0131ndan as\u0131l esere ya da anlat\u0131ma ge\u00e7ilir.<\/p>\n<p>DRAMAT\u0130K<br \/>\nSahnede canland\u0131r\u0131lmak \u00fczere yaz\u0131lm\u0131\u015f eserlerin ortak ad\u0131.<\/p>\n<p>DURAK<br \/>\nHece vezniyle yaz\u0131lm\u0131\u015f \u015fiirlerde dizelerin belli b\u00f6l\u00fcmlere ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yerler. Durakta s\u00f6zc\u00fckler b\u00f6l\u00fcnmez, kula\u011fa uyumlu gelen s\u00f6z \u00f6bekleri olu\u015fturulur.<\/p>\n<p>D\u00dcBEYT<br \/>\n\u0130ki beyit anlam\u0131ndad\u0131r. Divan edebiyat\u0131ndaki rubai t\u00fcr\u00fcn\u00fc belirtmek i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>E<\/p>\n<p>EDA<br \/>\nS\u00f6z ve yaz\u0131daki ifade \u015fekli, uslup tarz\u0131, anlat\u0131\u015f yolu. Belagat\u00e7\u0131lar bunun hakikat, mecaz, kinaye olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 t\u00fcrl\u00fc oldu\u011funu s\u00f6ylerler.<\/p>\n<p>EDEB-\u0130 KEL\u00c2M<br \/>\nAc\u0131, ho\u015f olmayan, ay\u0131p, \u00e7irkin, kaba veya u\u011fursuz say\u0131lan \u015feyleri kendi adlar\u0131n\u0131 s\u00f6ylemeden ba\u015fka s\u00f6zle ifade etmek. Buna as\u00e2let ve m\u00fcmtaziyet adlar\u0131 da verilir. Edeb-i Kel\u00e2m, bir d\u00fc\u015f\u00fcnceyi, bir olay\u0131 incelik, as\u00e2let ve nezaketle ifade etmek i\u00e7in anlam, kendine ait olmayan kelimeyle kar\u015f\u0131lan\u0131r. Genellikle \u015fu \u00fc\u00e7 durumda bu yola ba\u015fvurulur:<br \/>\n1. S\u00f6z\u00fc kabal\u0131ktan kurtarmak i\u00e7in.<br \/>\n\u00d6len birisi hakk\u0131nda \u201c\u00f6l\u00fcm\u201d yerine \u201cRahmet-i Ralman\u2019a kavu\u015ftu\u201d, \u201csizlere \u00f6m\u00fcr\u201d, i\u015fi elinden al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirmek \u00fczere \u201cAffedildiniz\u201d denmesi gibi.<br \/>\n2. Ta\u2019zim veya ifadeyi s\u00fcslemek i\u00e7in. \u015eeyh Galib\u2019in a\u015fa\u011f\u0131daki iki beyitten ilki ta\u2019zim, ikincisi tezyine (s\u00fcslemeye) \u00f6rnektir:<br \/>\nBir \u015feb ki Sar\u00e2-y\u0131 \u00dcmmeh\u00e2n\u00ee<br \/>\nOlmu\u015fdu o m\u00e2h\u0131n \u00e2sum\u00e2n\u00ee<br \/>\nGiydikleri \u00e2ft\u00e2b-\u0131 temm\u00fbz<br \/>\n\u0130\u00e7tikleri \u015f\u00fble-i cihan-s\u00fbz<br \/>\n3. \u0130fadeyi fesahat y\u00f6n\u00fcnden bozacak ses, kelime ve terkiplerin tekrar\u0131ndan ka\u00e7\u0131nmak i\u00e7in.<\/p>\n<p>ED\u0130SYON KR\u0130T\u0130K<br \/>\nEle\u015ftirel bas\u0131m. Farkl\u0131 n\u00fcshalar\u0131 bulunan yazma veya matbu eserlerin aralar\u0131ndaki ayr\u0131l\u0131klar tespit edilerek asl\u0131na en uygun \u015fekilde yay\u0131nlan\u0131r. Farklar dip notlar halinde g\u00f6sterildi\u011fi gibi a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 bilgiler de verilebilir.<\/p>\n<p>EFSANE<br \/>\nTabiat\u00fcst\u00fc \u00f6zellikler g\u00f6steren ki\u015filerin hayatlar\u0131n\u0131n ve olaylar\u0131n anlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 hikayeler. Efsane halk\u0131n hayalg\u00fcc\u00fcyle yaratt\u0131\u011f\u0131 \u201cideal insan tipi\u201dni verir ve nesilden nesile anlat\u0131l\u0131r. Efsane ile masallar aras\u0131nda uygunluk vard\u0131r. \u0130ki t\u00fcrde de ola\u011fan\u00fcst\u00fc olaylar i\u015flenir. Yaln\u0131z efsane daha inand\u0131r\u0131c\u0131d\u0131r. Bu y\u00f6n\u00fcyle hikaye ve destana yakla\u015f\u0131r.<br \/>\nEfsaneler \u015f\u00f6yle ayr\u0131l\u0131r:<br \/>\n1. Yarad\u0131l\u0131\u015f efsanesi (D\u00fcnyan\u0131n yarad\u0131l\u0131\u015f\u0131, tabiat varl\u0131klar\u0131n\u0131n meydana geli\u015fi, k\u0131yamet g\u00fcnleri.)<br \/>\n2. Tarihi efsaneler.<br \/>\n3. Ola\u011fan\u00fcst\u00fc ki\u015filer, varl\u0131klar ve g\u00fc\u00e7leri konu alan efsaneler.<br \/>\n4. Dini efsaneler.<br \/>\nT\u00fcrk efsanelerinde kahramanl\u0131k, fedakarl\u0131k, cesaret, ahlaki davran\u0131\u015flar, sosyal d\u00fczene ba\u011fl\u0131l\u0131k, Ahlah\u2019\u0131n kudretine iman, do\u011fruluk, c\u00f6mertlik, samimiyet gibi konular yer al\u0131r. Gen\u00e7 Osman, Bo\u015f Be\u015fik, \u00c7ak\u0131c\u0131 EFe, \u00c7oban \u00c7e\u015fmesi, Gelin Kaya, Cennet Da\u011f\u0131, Kan Kuyusu, Yusuf\u00e7uk Ku\u015fu gibi efsaneler halk aras\u0131nda s\u00f6ylenegelmektedir.<\/p>\n<p>EGLOG<br \/>\n\u00c7oban \u015fiiri. Birka\u00e7 \u00e7oban\u0131n a\u015fk, k\u0131r hayat\u0131n\u0131n g\u00fczellikleri \u00fczerine kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 konu\u015fmalar\u0131 b\u00e7iminde yaz\u0131l\u0131r. Latin edebiyat\u0131nda geli\u015fen bu \u015fiir t\u00fcr\u00fc genellikle Bat\u0131 edebiyat\u0131nda g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bir olaya dayand\u0131\u011f\u0131 ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ki\u015fileri konu ald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in k\u00fc\u00e7\u00fck bir piyesi and\u0131r\u0131r. Eglog, T\u00fcrk edebiyat\u0131nda kullan\u0131lmayan bir t\u00fcrd\u00fcr.<\/p>\n<p>EKLEKT\u0130ZM<br \/>\nFelsefede uyu\u015fabilir tezleri toplay\u0131p uyu\u015famayanlar\u0131n\u0131 bir yana b\u0131rakma e\u011filimini, edebiyatta ise birbirine ayk\u0131r\u0131 \u00e7e\u015fitleri ba\u011fda\u015ft\u0131ran geni\u015f s\u0131n\u0131rl\u0131 zevki ifade eder.<\/p>\n<p>ELF\u0130YE<br \/>\nBinlik kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Bin m\u0131sradan meydana gelen manzum eserler i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. Elfiyeler edebiyatla ilgili oldu\u011fu gibi, hadis, f\u0131k\u0131h, feraiz, nahiv ilimleriyle de ilgili olabilir.<\/p>\n<p>ELGAZ<br \/>\nBilmece anlam\u0131na gelen l\u00fcgaz kelimesinin \u00e7o\u011fulu.<\/p>\n<p>EL\u0130FN\u00c2ME<br \/>\nGenellikle m\u0131sra ba\u015flar\u0131ndaki kelimelerin ilkharflerinin alt alta elif\u2019den ye\u2019ye kadar alfabetik tarzda devam etmesi ile meydana gelen \u015fiir. Divan ve halk edebiyat\u0131m\u0131z\u0131n ortak mahsulleri aras\u0131nda yer al\u0131rlar. Dini-tasavvufi ve din d\u0131\u015f\u0131 konularda \u00f6rneklerine rastlan\u0131r.<\/p>\n<p>EMOSYANAL\u0130ZM<br \/>\nSanat ve edebiyat eserlerinde duyguya \u00f6nem veren estetik anlay\u0131\u015f.<\/p>\n<p>EMPRESYON\u0130ZM<br \/>\nNesneyi do\u011frudan do\u011fruya tasvir ve analiz etme yerine, onun uyand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 duygular\u0131 anlatma yolu. XIX y\u00fczy\u0131l\u0131n sonlar\u0131nda Fransa\u2019da do\u011fdu. \u00d6nce resimde, sonra di\u011fer sanatlarda tesiri g\u00f6r\u00fcld\u00fc.<br \/>\nEmpresyonistler d\u0131\u015f d\u00fcnyan\u0131n kendi i\u00e7lerinde b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 izlenimi dile getirirler. Bu \u00e2lem, sanat\u00e7\u0131ya sadece heyecan ve duygusal dalgalanmalar veren bir uyar\u0131c\u0131d\u0131r. \u00d6nemli olan sanat\u00e7\u0131n\u0131n kendi alg\u0131lamalar\u0131 ve bunlar\u0131 anlatma y\u00f6ntemidir. Edebiyat\u0131n bir amaca hizmet edemeyece\u011fini savunur. Empresyonist edebiyat\u00e7\u0131lar \u015fiir, k\u0131sa hikaye, tek perdelik manzum piyes gibi k\u0131sa \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 tercih etmi\u015flerdir.<\/p>\n<p>ENT\u0130M\u0130ZM<br \/>\n\u0130\u00e7tencilik. \u0130nsan ruhunun mahrem ve gizli s\u0131rlar\u0131n\u0131 i\u00e7tenlikle anlatma e\u011filimi. Bu sanat anlay\u0131\u015f\u0131na sahip edebiyat\u00e7\u0131lara entimist denir.<\/p>\n<p>ENTONASYON<br \/>\nC\u00fcmlede heceler, kelimeler ve daha b\u00fcy\u00fck anlaml\u0131 gruplar \u00fczerindeki seslerin al\u00e7al\u0131p y\u00fckselmesi. Konu\u015fmac\u0131n\u0131n anlatmak istedi\u011fi anlama yard\u0131mc\u0131 olur. Dinleyicileri duyguland\u0131ran, heyecanland\u0131ran, co\u015fturan \u00f6zellikler ta\u015f\u0131r. C\u00fcmlenin yap\u0131s\u0131na g\u00f6re de\u011fi\u015fiklikler g\u00f6sterir. Bazen c\u00fcmlelerin anlam\u0131n\u0131 da belirler.<\/p>\n<p>EP\u0130FONEM<br \/>\nBir s\u00f6zl\u00fc ya da yaz\u0131l\u0131 eserde anlat\u0131lanlar\u0131n hikmetli bir s\u00f6zle son bulmas\u0131.<\/p>\n<p>EP\u0130GRAF<br \/>\nBir yap\u0131n\u0131n \u00f6zelliklerini belirten ve genellikle bir plaka \u00fczerine binan\u0131n \u00f6n y\u00fcz\u00fcne ili\u015ftirilen yaz\u0131ya (kitabe) bir kitab\u0131n, bir kitab\u0131 meydana getiren b\u00f6l\u00fcmlerin ba\u015f\u0131na konan, o kitapta veya b\u00f6l\u00fcmdeki yaz\u0131lanlar\u0131 \u00f6zetler mahiyette s\u00f6zler, \u015fiir par\u00e7alar\u0131, atas\u00f6zleri, vecizeler.<\/p>\n<p>EP\u0130GRAM<br \/>\nEski Yunan\u2019da mezar ta\u015flar\u0131na yaz\u0131lan k\u0131sa ve epik naz\u0131m \u015fekli. Romal\u0131lar\u2019da \u00e7ok k\u0131sa hiciv manzumesi.<\/p>\n<p>EP\u0130ZOT<br \/>\nHikaye, roman veya \u015fiirde ana konuya ba\u011fl\u0131 ikinci derecede olay; m\u00fczikte temalar\u0131 birbirinden ay\u0131ran serbest yaz\u0131lm\u0131\u015f b\u00f6l\u00fcmler; tiyatroda bir aksiyona (harekete) kat\u0131lm\u0131\u015f ikinci derecede bir aksiyon; Yunan trajedisinin unsurlar\u0131n\u0131 meydana getiren diyaloglu b\u00f6l\u00fcmlerin her biri. Bu b\u00f6l\u00fcmler modern tiyatroda perde ad\u0131yla bilinir.<\/p>\n<p>EPOPE<br \/>\nKahramanl\u0131k konusunu i\u015fleyen uzun \u015fiirler. Kelimenin asl\u0131 \u201ckonu\u015fma, nutuk, sohbet\u201d anlam\u0131na gelen Yunanca epospoien\u2019e dayan\u0131r.<\/p>\n<p>ESREM<br \/>\nAruzdaki fe\u2019\u00fcl\u00fcn c\u00fcz\u00fcnden fe ve n\u2019yi kald\u0131r\u0131p \u00fblu yerine getiren fa\u2019l\u00fc c\u00fcz\u00fc.<\/p>\n<p>E\u015eHAS<br \/>\n\u015eah\u0131s kelimesinin \u00e7oklu\u011fu. Eskiden tiyatro eserlerinde ve romanlar\u0131ndaki kahramanlara veya kadroya bu ad verilirdi.<\/p>\n<p>E\u015eTER<br \/>\nAruzdaki mefa\u2019il\u00fcn c\u00fcz\u00fcnden m ve y harflerinin kald\u0131r\u0131l\u0131p yerine getirilen f\u00e2\u2019il\u00fcn c\u00fcz\u00fc.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>C \/ \u00c7 CEM\u2019\u0130YYET Birbirine uygun veya birbirine kar\u015f\u0131t anlaml\u0131 s\u00f6zc\u00fckleri bir arada bulundurma. B\u00f6yle s\u00f6zlere cem\u2019iyyetli ad\u0131 verilir.CEVAZ-\u00ce EDEB\u00ce S\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc vezne uydurmak amac\u0131yla baz\u0131 de\u011fi\u015fikliklerle kullan\u0131lmas\u0131, hecelerin, seslerin ucun ya da k\u0131sa okunmas\u0131 \u015feklinde yap\u0131lan yanl\u0131\u015flar\u0131 ho\u015f kar\u015f\u0131lama. \u015eiirde b\u00f6yle kullan\u0131\u015flar \u201ckusur\u201d kabul edilir. CEZ\u00c2LET S\u00f6yleyi\u015fleri kula\u011fa sert gelen s\u00f6zc\u00fckleri tan\u0131mlar. Uyumu konuya g\u00f6re &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1403,1405],"tags":[11185,9620,3403,9793,9509,1999,2057],"class_list":["post-5510","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-odevler","category-turkce-odevleri","tag-delalet-i-akliye","tag-edebiyat-terimleri-sozlugu","tag-felsefe","tag-hikaye","tag-kafiye","tag-roman","tag-tasavvuf"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5510","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5510"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5510\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5510"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5510"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5510"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}