Okuyanlara estetik (sanatsal) bir doyum sa\u011flamak amac\u0131yla yaz\u0131lm\u0131\u015f, ya da b\u00f6yle bir amac\u0131 olmasa bile bi\u00e7imsel ve i\u00e7eriksel \u00f6zellikleriyle bu d\u00fczeye ula\u015fabilen b\u00fct\u00fcn yaz\u0131l\u0131 eserlere edebiyat denir. Edebiyat bir anlat\u0131m bi\u00e7imidir. D\u00fc\u015f\u00fcnce ve duygular\u0131 g\u00fczel ve etkili bir bi\u00e7imde anlatma sanat\u0131 olarak da tan\u0131mlanabilir. Herhangi bir metnin edebiyat eseri say\u0131labilmesi i\u00e7in sanatsal de\u011ferler ta\u015f\u0131mas\u0131 gerekir. Edebiyat\u0131n ne oldu\u011funu anlayabilmek i\u00e7in onun, dilden, konu\u015fma ve d\u00fczyaz\u0131 dilinden farkl\u0131 olan yanlar\u0131n\u0131 ortaya koymak gereklidir.<\/p>\n
Konu\u015fma ve d\u00fczyaz\u0131 dilinde, dil bir ara\u00e7, s\u00f6zc\u00fckleri kullanmakla giri\u015filmi\u015f, belli bir amaca d\u00f6n\u00fck eylemdir. Do\u011fruyu ara\u015ft\u0131rma, ortaya koyma, ba\u015fkalar\u0131na iletme arac\u0131d\u0131r. Konu\u015fma ve yaz\u0131 dilinde s\u00f6zc\u00fckler g\u00f6revini yapt\u0131ktan sonra i\u015fe yaramaz hale gelir. \u00d6nemli olan meydana getirece\u011fi sonu\u00e7lard\u0131r. Sonu\u00e7 yani ama\u00e7, onu okuyan, ya da dinleyendeki de\u011fi\u015fimdir. D\u00fc\u015f\u00fcncemizi dile getiren s\u00f6zc\u00fckleri nas\u0131l bi\u00e7imlendirdi\u011fimizi unuturuz. Onlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile d\u00fc\u015f\u00fcncemizi iletti\u011fimiz ki\u015fi de onlar\u0131n nas\u0131l bi\u00e7imlendirildi\u011fine dikkat etmez. Unutur. Dil, bizi do\u011frudan do\u011fruya \u00f6teki insanlarla yada e\u015fya ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya getirir. Konu\u015fma ve yaz\u0131 dilinde s\u00f6zc\u00fckler saydamd\u0131r. U\u00e7ar\u0131d\u0131r. Aradan kaybolur gider.<\/p>\n
Oysa \u015fiir ve edebiyatta bunlar\u0131n tam tersi olu\u015fmaktad\u0131r. \u015eiir ve edebiyatta dil bir ara\u00e7 de\u011fil, biraz ama\u00e7t\u0131r. \u015eiir ve edebiyatta dil, s\u00f6zc\u00fckler, c\u00fcmleler ve bi\u00e7imler nesnel (objektif) hale gelirler, \u015feyle\u015firler. \u0130nsanla \u00f6teki insanlar\u0131n, e\u015fyan\u0131n ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerin aras\u0131na girip saydamla\u015fmaz \u015fiir. U\u00e7ar\u0131 hale gelmez konu\u015fma ve d\u00fczyaz\u0131 da oldu\u011fu gibi. Tam tersine, kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kar. Resim gibi, heykel, m\u00fczik, yap\u0131 gibi (e\u015fya) de\u011feri kazan\u0131r.<\/p>\n
\u015eair c\u00fcmle kurmaz, bir nesne meydana getirir. S\u00f6zc\u00fcklerle, g\u00fczel, unutulmaz bi\u00e7imler yarat\u0131r. S\u00f6zc\u00fcklerin bir araya \u00f6zel bi\u00e7imler alt\u0131nda getirili\u015finde derin e\u011filimler d\u00fcrt\u00fcs\u00fc vard\u0131r. \u015eair, dilde oldu\u011fu gibi s\u00f6zc\u00fcklerden yararlanmaz. Onlara yararl\u0131 olur. Renk, ses, hacim gibi onlar\u0131 \u015feyle\u015ftirir, k\u0131rar, bozar ve yeniden birle\u015ftirerek bir \u015fiir d\u00fcnyas\u0131 kurar.<\/p>\n
S\u00f6zlerin ve s\u00f6zc\u00fcklerin nesnelle\u015ftirilerek \u00f6zel i\u015faretler, deyi\u015fler, t\u0131ls\u0131ml\u0131 bi\u00e7imler haline getirilmesi, bunlar\u0131n sihir ve b\u00fcy\u00fc alan\u0131nda kullan\u0131lmas\u0131, unutulmayan, ezberlenen \u00f6zel bi\u00e7imlerle tekrar edilmesi, \u015fiirin do\u011fu\u015funu haz\u0131rlayan en eski etkenlerdir. Bu y\u00f6nden denilebilir ki, yaz\u0131 \u015f\u00f6yle dursun, tam konu\u015fma dilinin bile ger\u00e7ekle\u015fmedi\u011fi, insan\u0131n ve insanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 en eski tarihinde \u015fiir ve \u015fiir dili vard\u0131r. Demek ki, edebiyat, dilden \u00f6nce idi.<\/p>\n
Bununla beraber ger\u00e7ek \u015fiir ve edebiyat yaz\u0131n\u0131n bulunup kullan\u0131lmas\u0131ndan sonra geli\u015fmi\u015ftir. Sanat d\u0131\u015f\u0131 konularda (politika, hukuk, mektup vb. alanlarda) bile ilk yaz\u0131l\u0131 metinler, edebiyata yak\u0131n, destan\u00ee, g\u00fczellik iddias\u0131 ile y\u00fckl\u00fc olduk\u00e7a nesnel eserler olmu\u015flard\u0131r. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Okuyanlara estetik (sanatsal) bir doyum sa\u011flamak amac\u0131yla yaz\u0131lm\u0131\u015f, ya da b\u00f6yle bir amac\u0131 olmasa bile bi\u00e7imsel ve i\u00e7eriksel \u00f6zellikleriyle bu d\u00fczeye ula\u015fabilen b\u00fct\u00fcn yaz\u0131l\u0131 eserlere edebiyat denir. Edebiyat bir anlat\u0131m bi\u00e7imidir. D\u00fc\u015f\u00fcnce ve duygular\u0131 g\u00fczel ve etkili bir bi\u00e7imde anlatma sanat\u0131 olarak da tan\u0131mlanabilir. Herhangi bir metnin edebiyat eseri say\u0131labilmesi i\u00e7in sanatsal de\u011ferler ta\u015f\u0131mas\u0131 gerekir. …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1403,1405],"tags":[9761,9617,9488],"class_list":["post-5548","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-odevler","category-turkce-odevleri","tag-edebiyatin-tanimi","tag-sair","tag-siir"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5548","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5548"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5548\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5548"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5548"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5548"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}