F\u0131kra : Belli bir amac\u0131, savunulan bir d\u00fc\u015f\u00fcnceyi ele alan ve bunu en k\u0131sa yoldan anlatan, mizah ve hiciv unsurlar\u0131n\u0131 da i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131ran s\u00f6zl\u00fc ya da yaz\u0131l\u0131 hik\u00e2yelerdir.
\n Bu \u00f6zl\u00fc hik\u00e2yeler tek ba\u015f\u0131na olabildi\u011fi gibi, s\u00f6z\u00fcn geli\u015fine uygun her hangi bir yaz\u0131 i\u00e7inde de d\u00fc\u015f\u00fcnceyi daha \u00e7ekici h\u00e2lde ifade etmek amac\u0131yla kullan\u0131l\u0131r.
\n Bir yazar\u0131n g\u00fcnl\u00fck olaylara ya da \u00fclke ve toplum sorunlar\u0131na ait her hangi bir konu \u00fczerinde ki\u015fisel g\u00f6r\u00fc\u015f ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerini, ak\u0131c\u0131 bir dille anlatan d\u00fcz yaz\u0131lara F\u0131kra denir. (K.GAR\u0130PO\u011eLU, Kompozisyon Bilgileri, s.239)
\nF\u0131kralar\u0131n ba\u015fl\u0131ca \u00f6zellikleri; hareketli, ilgi \u00e7ekici olmas\u0131, savunulan bir d\u00fc\u015f\u00fcnceyi i\u00e7ine almas\u0131ndan ba\u015fka bir devrin, bir insan\u0131n, belli bir zaman\u0131n ya da s\u0131n\u0131f\u0131n \u00f6zelliklerini, siyas\u00ee, sosyal vb. g\u00fcnl\u00fck her t\u00fcrl\u00fc olay ve sorunlar\u0131 canland\u0131rmas\u0131d\u0131r.
\nT\u00fcrk edebiyat\u0131nda f\u0131kra, XIX. y\u00fczy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131ndan itibaren ilk gazetelerle (\u0130lk \u00f6zel gazete 1860 y\u0131l\u0131nda yay\u0131n hayat\u0131na giren “Terc\u00fcman-\u0131 Ahv\u00e2l” dir.) birlikte g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta sadece siyas\u00ee ve sosyal konular etraf\u0131nda yaz\u0131lan f\u0131kralar, zaman i\u00e7inde s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 geni\u015fletmi\u015f, bug\u00fcn sanattan spora, ekonomiden siyasete kadar toplumun g\u00fcnl\u00fck b\u00fct\u00fcn sorunlar\u0131n\u0131 ku\u015fatm\u0131\u015ft\u0131r.
\nF\u0131kralar:
\n (1) Gazete f\u0131kralar\u0131,
\n (2) K\u00fc\u00e7\u00fck hik\u00e2ye niteli\u011findeki n\u00fckteli ve g\u00fcld\u00fcr\u00fc f\u0131kralar\u0131, olmak \u00fczere iki t\u00fcrl\u00fcd\u00fcr.
\n(1) Gazete f\u0131kralar\u0131:
\n Genellikle, g\u00fcnl\u00fck gazetelerin belirli k\u00f6\u015felerinde yay\u0131mlanan bu t\u00fcr f\u0131kralarda ortaya konan sorunlar k\u0131sa, yal\u0131n ve ak\u0131c\u0131 bir \u00fcsl\u00fbpla anlat\u0131l\u0131r. Okuyucunun ilgisini s\u00fcrekli olarak canl\u0131 tutabilmek i\u00e7in, f\u0131kra yazarlar\u0131n\u0131n konular\u0131nda tekrarlara d\u00fc\u015fmemesi, kapsaml\u0131 bir kavray\u0131\u015f g\u00fcc\u00fcne, derin bir k\u00fclt\u00fcr zenginli\u011fine ve ge\u00e7mi\u015fle g\u00fcnl\u00fck olaylar\u0131 kayna\u015ft\u0131rabilme ustal\u0131\u011f\u0131na sahip olmas\u0131 gerekir.
\n Basit, bazen s\u00f6z\u00fc edilmeyen bir mek\u00e2n, anlaml\u0131 bir d\u00fc\u015f\u00fcnce, karakteri canland\u0131racak k\u0131sa ve hareketli bir konu\u015fma, dikkati \u00e7eken bir olay, f\u0131kralar i\u00e7in yeterli malzemedir. Bug\u00fcn i\u00e7in art\u0131k, gazete f\u0131kra yazarlar\u0131n\u0131n, istatistik\u00ee bilgilere de yer vererek, bilimsel bir y\u00f6ntemle \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz.
\nF\u0131kra yazarken \u015fu \u00f6zelliklere dikkat etmek gerekir:
\n (1) Konu; okuyucunun duygu, d\u00fc\u015f\u00fcnce ve zek\u00e2s\u0131n\u0131 ok\u015fayan g\u00fcnl\u00fck olaylardan (= akt\u00fcaliteden) se\u00e7ilmelidir.
\n (2) Yaz\u0131n\u0131n pl\u00e2n\u0131 haz\u0131rlanmal\u0131d\u0131r.
\n (3) Gerekiyorsa, ba\u015fkalar\u0131na ait deyi\u015fler saptanmal\u0131d\u0131r.
\n (4) Anlat\u0131m\u0131n a\u00e7\u0131k, fakat ustal\u0131kl\u0131 olmas\u0131na dikkat edilmelidir.
\n (5) Yaz\u0131, gereksiz yere uzat\u0131lmamal\u0131; elden geldi\u011fince k\u0131sa tutulmal\u0131d\u0131r.
\n (K. GAR\u0130PO\u011eLU, Kompozisyon Bilgileri, <\/p>\n
Makale ile gazete f\u0131kra yaz\u0131lar\u0131 aras\u0131ndaki en \u00f6nemli fark:
\n Makale; daha uzun yaz\u0131l\u0131r, kesin bir yarg\u0131 ve kan\u0131tlamaya gider. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, f\u0131kra; k\u0131sa, etkili ve dokunakl\u0131 bir sonuca varmak amac\u0131n\u0131 g\u00fcder.
\n Gazete ve dergilerin f\u0131kra yazarlar\u0131; g\u00fcnl\u00fck olaylar\u0131, \u00f6zel bir g\u00f6r\u00fc\u015fle inceleyip ele\u015ftirerek ya cidd\u00ee ya da g\u00fcld\u00fcr\u00fcc\u00fc bir dille, sohbet bi\u00e7iminde okuyucular\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcncelerini aktar\u0131rlar.
\nGazete ve dergi f\u0131kralar\u0131nda pl\u00e2n:
\n F\u0131krada da t\u0131pk\u0131 makaledeki gibi,
\n (a) Giri\u015f : Davay\u0131 ortaya koyma,
\n (b) Geli\u015fme: Konuyu a\u00e7ma ve \u00e7e\u015fitli \u00f6rneklerle a\u00e7\u0131klama,
\n (c) Sonu\u00e7 : Olumlu ya da olumsuz bir sonuca ba\u011flama b\u00f6l\u00fcmleri yer al\u0131r. F\u0131kra; k\u0131sa ve \u00f6z yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan yarg\u0131lamaya, ispatlamaya ve ayr\u0131nt\u0131lara girilmez.
\n K\u0131sa, \u00f6zl\u00fc, i\u00e7inde derin anlamlar ta\u015f\u0131yan bir f\u0131kra yazabilmek ve bunu zevkle okutabilmek i\u00e7in yazar\u0131n, konuyu iyi kavray\u0131p ilgin\u00e7 noktalar\u0131 g\u00f6sterebilmesi, gereksiz s\u00f6zlere yer vermemesi, duygu ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerini inand\u0131r\u0131c\u0131, etkileyici ve ak\u0131c\u0131 bir dille anlatabilmesi gerekmektedir.
\n(2) K\u00fc\u00e7\u00fck hik\u00e2ye niteli\u011findeki n\u00fckteli ve g\u00fcld\u00fcr\u00fc f\u0131kralar:<\/p>\n
Nasrettin Hoca, \u0130ncili \u00c7avu\u015f, Bekri Mustafa ve Bekta\u015f\u00ee f\u0131kralar\u0131 bu t\u00fcrdendir. Tan\u0131nm\u0131\u015f ki\u015fileri ya da hayvanlar\u0131 ele al\u0131p, bir hik\u00e2ye tarz\u0131nda, k\u0131sa ve \u00f6z olarak, ince zek\u00e2 oyunlar\u0131 ta\u015f\u0131yan n\u00fckteli bir dille, sohbet bi\u00e7iminde, bir sonuca ba\u011flanarak yaz\u0131lan yaz\u0131lard\u0131r, diyebiliriz.
\n F\u0131kralar\u0131n konular\u0131n\u0131, o \u00e7evrenin dikkatini \u00e7eken, iz b\u0131rakan sorunlar, olaylar, hareketler, s\u00f6zler ve ki\u015filik \u00f6zellikleri olu\u015fturur. Bu t\u00fcr f\u0131kralar, \u00f6nce a\u011f\u0131zdan a\u011fza dola\u015f\u0131r; sonra baz\u0131 yazarlar taraf\u0131ndan \u00e7e\u015fitli m\u00fcnasebetlerle yaz\u0131ya ge\u00e7irilir. Ayr\u0131ca bunlar, ger\u00e7e\u011fe dayand\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, ara\u015ft\u0131rmalarda kaynak olarak da kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
F\u0131kra : Belli bir amac\u0131, savunulan bir d\u00fc\u015f\u00fcnceyi ele alan ve bunu en k\u0131sa yoldan anlatan, mizah ve hiciv unsurlar\u0131n\u0131 da i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131ran s\u00f6zl\u00fc ya da yaz\u0131l\u0131 hik\u00e2yelerdir. Bu \u00f6zl\u00fc hik\u00e2yeler tek ba\u015f\u0131na olabildi\u011fi gibi, s\u00f6z\u00fcn geli\u015fine uygun her hangi bir yaz\u0131 i\u00e7inde de d\u00fc\u015f\u00fcnceyi daha \u00e7ekici h\u00e2lde ifade etmek amac\u0131yla kullan\u0131l\u0131r. Bir yazar\u0131n g\u00fcnl\u00fck …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1403,1405],"tags":[11362,11363,9624,9782],"class_list":["post-5686","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-odevler","category-turkce-odevleri","tag-fikra-ve-ozellikleri","tag-gazete-fikralari","tag-nasrettin-hoca","tag-sozlu-anlatim"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5686","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5686"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5686\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5686"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5686"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5686"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}