\u0130\u015f kuvvet vekt\u00f6r\u00fc ile konum vekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn skaler \u00e7arp\u0131m\u0131na e\u015fittir ve de skaler b\u0131r niceliktir. (W=f.x)
\n (sabit bir kuvvetin yapm\u0131\u015f oldu\u011fu i\u015f kuvvetin yer de\u011fi\u015ftirme do\u011frultusundaki bile\u015feni ile yer de\u011fi\u015ftirmenin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn \u00e7arp\u0131m\u0131na e\u015fittir.)
\n Boyut analizi yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda \u0131\u015f\u0131n biriminin newton.metre oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. SI birim siteminde bu joule olarak adland\u0131r\u0131l\u0131yor.
\n Cisme etkiyen kuvvetin hareket do\u011frultusunda olan bile\u015feni i\u015f yapmaktad\u0131r.
\n Birim zamanda yap\u0131lan i\u015fe (i\u015f yapma h\u0131z\u0131) g\u00fc\u00e7 denmektedir. \u0130\u015f\/zaman ba\u011f\u0131nt\u0131s\u0131yla g\u00fc\u00e7 bulunabilir. (P=W\/t)<\/p>\n
Barajdaki suyun, masa \u00fczerindeki bir kitab\u0131n, gerilmi\u015f bir yay\u0131n, hareket halindeki bir cismin enerjisi vard\u0131r. Enerji i\u015f yapabilme yetene\u011fidir.
\n Enerjisi olan sistemler i\u015f yapabilme yetisine sahiptirler. <\/p>\n
ENERJ\u0130 KAYNAKLARI<\/p>\n
Birincil enerji kaynaklar\u0131 \u00e7ekirdek kayna\u015fmas\u0131, \u00e7ekirdek b\u00f6l\u00fcnmesi, radyoaktiflik ve yer ile ay\u2019\u0131n devinimidir. T\u00fcm enerji bi\u00e7imlerinin k\u00f6kenleri bunlard\u0131r.
\n G\u00fcne\u015f\u2019teki enerji, hidrojeni ve \u00f6teki hafif elementleri daha a\u011f\u0131r elementlerle kayna\u015ft\u0131ran termon\u00fckleer tepkimelerle a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar. Yer\u2019i ayd\u0131nlatan, yer\u2019e ve uzaya t\u00fckenmez bir enerji sa\u011flayan \u0131\u015f\u0131n\u0131m enerjisinin kayna\u011f\u0131 budur. Yer atmosferindeki r\u00fczgarlar g\u00fcne\u015f enerjisinin \u0131s\u0131l etkileri sonucunda olu\u015fur. Hatta akarsular\u0131n ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 enerji de, G\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131n\u0131m\u0131n\u0131n dolayl\u0131 bir sonucudur. \u00d6te yandan b\u00f6l\u00fcnebilir \u00e7ekirdek yak\u0131tlar da \u00f6nemli bir strateji kayna\u011f\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin bir uranyum atomunun \u00e7ekirde\u011finin b\u00f6l\u00fcnmesi sonucunda a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kan enerji, bir benzin molek\u00fcl\u00fcn\u00fcn yak\u0131lmas\u0131yla elde edilen enerjinin milyonlarca kat\u0131 kadard\u0131r.
\n Ba\u015fta a\u011f\u0131r elementlerinki olmak \u00fczere \u00e7o\u011fu radyoaktif izotop karars\u0131zd\u0131r ve bozunum s\u00fcrecinde enerji salar. Bu t\u00fcr bir enerji sal\u0131m\u0131 do\u011fada toryum ve uranyum elementlerinin etkinli\u011fi sonucunda geli\u015fir; \u00f6te yandan ayn\u0131 olgu, \u00e7ekirdek kayna\u015fmas\u0131 ve \u00f6teki n\u00fckleer y\u00f6ntemlerle yapay olarak elde edilebilir. Bu nedenle, bozunma h\u0131z\u0131 ve enerji \u00fcretimi \u00f6zellikleri de\u011fi\u015fik \u00e7ok say\u0131da do\u011fal ya da yapay radyoaktif izotop vard\u0131r. Do\u011fal radyoaktif izotoplar yerin \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc olu\u015fturur ama a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kartt\u0131klar\u0131 enerji yerin i\u00e7 b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn y\u00fcksek s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruyacak yeterliktedir. Yerdeki jeotermal buhar kuyular\u0131ndan elde edilen enerjinin kayna\u011f\u0131 bu radyoaktif etkinliktir.
\n Birincil kaynaklardan s\u00fcrekli olarak yeniden yarat\u0131lan enerjiye, yenilenebilir enerji denir. Bunlar,G\u00fcne\u015f enerjisi, r\u00fczgarlar\u0131n ve akarsular\u0131n i\u00e7erdi\u011fi enerji, jeotermal enerji, gelgit enerjisi, a\u011fa\u00e7lardan ve \u00f6teki bitkilerden sa\u011flanan yak\u0131tlar ile denizlerdeki \u0131s\u0131l gradyanlar\u0131n i\u00e7erdi\u011fi olanakl\u0131 enerji kaynaklar\u0131d\u0131r. Bu yenilenebilir kaynaklar\u0131n i\u00e7erdi\u011fi toplam enerji miktar\u0131, d\u00fcnya enerji gereksiniminin \u00e7ok \u00fcst\u00fcnde olmas\u0131na kar\u015f\u0131n, bunun ancak \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc uygun maliyetlerle elde edilebilmektedir. Bu nedenle de bu kaynaklar, d\u00fcnya enerji talebinin ancak k\u00fc\u00e7\u00fck bir kesimini kar\u015f\u0131layabilmektedir.<\/p>\n
Enerjinin \u0131s\u0131, elektrik, n\u00fckleer olmak \u00fczere bir \u00e7ok \u00e7e\u015fidi vard\u0131r. Burada mekanik enerji \u00fczerinde dural\u0131m.<\/p>\n
Mekanik enerji kinetik ve potansiyel enerji olmak \u00fczere iki \u00e7e\u015fittir.<\/p>\n
1. Kinetik Enerji<\/p>\n
Cismin hareketinden dolay\u0131 sahip oldu\u011fu enerjiye denir. Enerjiyi i\u015f yapabilme yetene\u011fi olarak tan\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131k. \u0130\u015f ba\u011f\u0131nt\u0131s\u0131ndan yola \u00e7\u0131karsak;
\n W=F.x ve F=m.a oldu\u011funa g\u00f6re; <\/p>\n
W=m.a.x ifadesinde a=(v2-v1)\/t x=(v1+v2).t\/2 ba\u011f\u0131nt\u0131lar\u0131 yerine konulursa W=(1\/2).m.v22-(1\/2).m.v12 ifadesi elde edilir.
\n Buradaki (1\/2).m.v2 ba\u011f\u0131nt\u0131s\u0131 kinetik enerji ba\u011f\u0131nt\u0131s\u0131d\u0131r. Birimi joule d\u00fcr.
\n W=\u0394K olarak ifade edilir (i\u015f enerji prensibi). Buradan yap\u0131lan i\u015fin kinetik enerji de\u011fi\u015fimine e\u015fit oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcr\u00fcz.<\/p>\n
2. Potansiyel Enerji<\/p>\n
Potansiyel enerjiyi her an i\u015f yapabilecek (i\u015f yapabilme potansiyeline sahip) sistemlerde depolanan enerji olarak tarif edebiliriz. Burada potansiyel enerjinin iki \u00e7e\u015fidinden bahsedece\u011fiz.
\n Y\u00fckseklik Potansiyel Enerjisi: Cismin konumundan dolay\u0131 sahip oldu\u011fu enerji olarak tan\u0131mlan\u0131r. <\/p>\n
W=F.\u0394x
\n W=m.g.(h2-h1) h1>h2
\n W= -m.g. \u0394h W= -\u0394U <\/p>\n
Y\u00fckseklik potansiyel enerjisi ba\u011f\u0131l bir kavramad\u0131r. Cismin belli bir noktaya g\u00f6re potansiyel enerjisi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcr. Koordinat sistemine g\u00f6re de\u011fi\u015fir.
\n Esneklik Potansiyel Enerjisi: Esnek cisimlerin gergin veya s\u0131k\u0131\u015f\u0131k konumda iken depolad\u0131klar\u0131 enerjidir. Bir yay\u0131n x kadar s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnelim. Bu durumda yayda depolanan enerji W=1\/2 k.x2 dir. <\/p>\n
Mekanik Enerjinin Korunumu<\/p>\n
D\u0131\u015f kuvvetler etkisi ile mekanik enerji kayb\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 sitemlerde mekanik enerji toplam\u0131 sabittir. Cismin kinetik enerjisindeki artma potansiyel enerjisindeki azalmaya veya tam tersi potansiyel enerjisindeki artma kinetik enerjisindeki azalmaya e\u015fittir.
\n Toplam enerji de\u011fi\u015fimi = Kinetik enerji de\u011fi\u015fimi + Potansiyel enerji de\u011fi\u015fimi = 0
\n \u0394K+\u0394U=0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u0130\u015f kuvvet vekt\u00f6r\u00fc ile konum vekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn skaler \u00e7arp\u0131m\u0131na e\u015fittir ve de skaler b\u0131r niceliktir. (W=f.x) (sabit bir kuvvetin yapm\u0131\u015f oldu\u011fu i\u015f kuvvetin yer de\u011fi\u015ftirme do\u011frultusundaki bile\u015feni ile yer de\u011fi\u015ftirmenin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn \u00e7arp\u0131m\u0131na e\u015fittir.) Boyut analizi yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda \u0131\u015f\u0131n biriminin newton.metre oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. SI birim siteminde bu joule olarak adland\u0131r\u0131l\u0131yor. Cisme etkiyen kuvvetin hareket do\u011frultusunda olan bile\u015feni i\u015f …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[11394,11393,2161,11395,5002,2169],"class_list":["post-5735","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-birincil-enerji-kaynaklari","tag-is-ve-enerji","tag-kinetik-enerji","tag-mekanik-enerjinin-korunumu","tag-potansiyel-enerji","tag-radyoaktiflik"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5735","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5735"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5735\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5735"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5735"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5735"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}