\u0130mran-us Sabi, Me’mun\u2019un, \u0130slam\u2019a muhalif olan t\u00fcm bilginleri \u0130mam aleyhi’s-selam ile tart\u0131\u015fmak i\u00e7in toplad\u0131\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fck bir mecliste, \u0130mam aleyhi’s-selam\u2019a bir\u00e7ok sorular sordu; \u0130mam da sorulan sorular\u0131 birer birer cevapland\u0131rarak ordaki bilginlerin hepsine galip oldu. Hadis uzun oldu\u011fundan dolay\u0131 biz, kitaba uygun olan bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc zikretmekle yetindik.<\/p>\n
\u0130mran-es Sabi, \u0130mam aleyhi’s-selam\u2019a: “Biz Allah’\u0131 k\u00fcnh\u00fcyle mi biliyoruz, yoksa s\u0131fatlar\u0131yla m\u0131? Bana a\u00e7\u0131klar m\u0131s\u0131n\u0131z?” diye sorunca \u0130mam aleyhi’s-selam \u015f\u00f6yle buyurdular: <\/p>\n
\u0130lk, tek ve ezeli nur olan O y\u00fcce z\u00e2t, birdir; orta\u011f\u0131 ve O’nunla beraber olan bir \u015fey yoktur. O, ikincisi olmayan birdir. Ne (k\u00fcnh\u00fc) malumdur, ne de (v\u00fccudu) me\u00e7hul. Ne muhkemdir, (di\u011fer varl\u0131klar gibi a\u00e7\u0131kt\u0131r), ne de m\u00fcte\u015fabih (gizli). Ne hat\u0131rdad\u0131r, ne unutulmu\u015ftur ve ne de di\u011fer hi\u00e7bir varl\u0131\u011f\u0131n ismiyle adland\u0131r\u0131labilecek bir \u015feydir. Bunun i\u00e7in kendi k\u00fcnh\u00fcyle kaim olan ilk varl\u0131kt\u0131r; (kendi zat\u0131na dayanmaktad\u0131r); kendisinden ba\u015fkas\u0131na ihtiyac\u0131 olmayan m\u00fcsta\u011fni (ihtiya\u00e7s\u0131z) bir nurdur. Ne bir vakitten (itibaren) vard\u0131r ve ne de bir vakite kadar olacakt\u0131r. Ne bir \u015feyin \u00fczerinde durmu\u015f (ba\u015fka bir tabirle ne mek\u00e2n\u0131 vard\u0131r), ne bir \u015feyin arkas\u0131na saklanm\u0131\u015f ve ne de bir \u015feyin i\u00e7erisine gizlenmi\u015ftir. \u0130nsan\u0131n akl\u0131na O\u2019nunla ilgili bir \u0131\u015f\u0131k, bir misal, bir karart\u0131 veya bir g\u00f6lge geldi\u011fi zaman da onu kelimelerle ifade edemiyor. B\u00fct\u00fcn bu s\u0131fatlara, O’ndan ba\u015fka hi\u00e7bir \u015feyin olmad\u0131\u011f\u0131 zamanda ve yarat\u0131l\u0131\u015ftan \u00f6nce sahip idi. “Hi\u00e7bir \u015feyin olmad\u0131\u011f\u0131 zaman” demek de do\u011fru de\u011fil, \u00e7\u00fcnk\u00fc zaman da yoktu. Bunlar, sonradan ortaya \u00e7\u0131kan tabirlerdir ki, maksad\u0131 anlatmak i\u00e7in onlardan yararlan\u0131lmaktad\u0131r. Ey \u0130mran, anlad\u0131n m\u0131? \u0130mran da: “Evet anlad\u0131m.” dedi.<\/p>\n
\u0130mam aleyhi’s-selam daha sonra \u015f\u00f6yle buyurdular: “Bil ki tasavvur, me\u015fiyyet ve iradenin manas\u0131 birdir. Fakat isimleri farkl\u0131d\u0131r. Allah’\u0131n, ilk irade ve me\u015fiyyeti harflerdir ki onlar\u0131, her \u015feyin asl\u0131 ve her m\u00fc\u015fk\u00fcl\u00fcn \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Tasar\u0131m merhalesinde bu harfler kendilerinden ba\u015fka hi\u00e7bir manay\u0131, hi\u00e7bir varl\u0131\u011f\u0131 ifade etmiyorlard\u0131; varl\u0131klar\u0131 tasar\u0131ma ba\u011fl\u0131yd\u0131. Allah tasar\u0131mdan \u00f6ncedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Allah\u2019tan \u00f6nce hi\u00e7bir \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131 gibi O’nunla beraber olan bir varl\u0131k da yoktur. Tasar\u0131m da harflerden \u00f6ncedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc harfler tasar\u0131mla ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Tasar\u0131m oldu\u011funda gidilecek yol yoktu. Tasar\u0131m Allah\u2019tand\u0131r; ama Allah\u2019\u0131n ayn\u0131 de\u011fildir. G\u00f6rm\u00fcyor musun, her \u015feyin fiili ve haddi kendisinden ba\u015fkad\u0131r. Her \u015feyin s\u0131fat\u0131 da yine kendisinden ba\u015fkad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc harfler, birbirlerinden ayr\u0131 olduklar\u0131 m\u00fcddet\u00e7e kendi ba\u015flar\u0131na harftirler ve kendilerinden ba\u015fka hi\u00e7bir \u015feye delalet etmezler. Ama terkib edildi\u011fi zaman isim veya s\u0131fat olarak, kendilerinden ba\u015fka \u015feylere de delalet ederler.<\/p>\n
Bil ki, vas\u0131fland\u0131r\u0131lmayan bir \u015feyin s\u0131fat\u0131, adland\u0131r\u0131lamayan bir \u015feyin ad\u0131 ve s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lamayan bir \u015feyin s\u0131n\u0131r\u0131 olmaz. Allah\u2019\u0131n isimleri ve s\u0131fatlar\u0131, O\u2019nun kemal ve varl\u0131\u011f\u0131na delalet ederler. Bunlar, bir d\u00f6rtgen, daire veya \u00fc\u00e7genin bir alan\u0131 ku\u015fatt\u0131\u011f\u0131 gibi Allah’\u0131 ku\u015fatmazlar. Allah isimler ve s\u0131fatlarla tan\u0131n\u0131r; ama s\u0131n\u0131rland\u0131rma \u015feklinde de\u011fil. Allah hakk\u0131nda b\u00f6yle bir \u015fey olmaz. Bu y\u00fczden yarat\u0131klar, kendilerini tan\u0131d\u0131klar\u0131 gibi Allah\u2019\u0131 tan\u0131yamazlar. E\u011fer Allah’\u0131n s\u0131fatlar\u0131 O\u2019na delalet etmeseydi, isimleri O\u2019nu bildirmeseydi, halk Allah\u2019\u0131n isimleri ve s\u0131fatlar\u0131na ibadet etmi\u015f olurdu, hakikatine de\u011fil. B\u00f6yle olunca da ibadet edilen m\u00e2bud, Allah\u2019tan ba\u015fka olurdu. \u00c7\u00fcnk\u00fc s\u0131fatlar\u0131 O\u2019ndan ba\u015fkad\u0131r.<\/p>\n
\u0130mran, \u0130mam aleyhi’s-selam\u2019a: “Tasar\u0131m\u0131n mahluk olup olmad\u0131\u011f\u0131 hakk\u0131nda bana bilgi ver.” dedi\u011finde de \u0130mam aleyhi’s-selam \u015f\u00f6yle buyurdular: <\/p>\n
Tasar\u0131m sakin (hareketsiz) bir mahluktur; sakin oldu\u011fundan dolay\u0131 da idrak olunmaz. Mahluk olmas\u0131n\u0131n sebebi de sonradan var olu\u015fudur. Onu sonradan var eden de Allah’t\u0131r. “\u015eey” diye isimlendirildi\u011finde mahluk olmu\u015ftur. Varl\u0131k \u00e2leminde Allah ve yarat\u0131\u011f\u0131ndan ba\u015fka \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir \u015fey yoktur. Allah’\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 sakin, (hareketsiz) m\u00fcteharrik (hareketli), de\u011fi\u015fik, kar\u0131\u015f\u0131k (m\u00fcrekkeb), malum ve m\u00fcte\u015fabih olabilir. “\u015eey” diye isimlendirilen her \u015fey mahluktur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u0130mran-us Sabi, Me’mun\u2019un, \u0130slam\u2019a muhalif olan t\u00fcm bilginleri \u0130mam aleyhi’s-selam ile tart\u0131\u015fmak i\u00e7in toplad\u0131\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fck bir mecliste, \u0130mam aleyhi’s-selam\u2019a bir\u00e7ok sorular sordu; \u0130mam da sorulan sorular\u0131 birer birer cevapland\u0131rarak ordaki bilginlerin hepsine galip oldu. Hadis uzun oldu\u011fundan dolay\u0131 biz, kitaba uygun olan bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc zikretmekle yetindik. \u0130mran-es Sabi, \u0130mam aleyhi’s-selam\u2019a: “Biz Allah’\u0131 k\u00fcnh\u00fcyle mi biliyoruz, …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[11438,11441,11434,11437,11436,11435,11433],"class_list":["post-5826","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-genel","tag-akillara-hediye","tag-tevhid-hakkindaki-sozleri","tag-tuhef-ul-ukul-2","tag-tuhef-ul-ukul-akillara-hediye","tag-tuhef-ul-ukul-bolumleri","tag-tuhef-ul-ukul-indir","tag-tuhef-ul-ukul-oku"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5826","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5826"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5826\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5826"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5826"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5826"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}