Resulullah Salla\u2019ll\u00e2hu alayhi ve alih’in Vasisi Emir-ul M\u00fcminin Hz.Ali el- Murtaza (a.s)’dan tevhit takva, hikmet, z\u00fchd ve benzeri konularla ilgili \u00e7ok say\u0131da hadis nakledilmi\u015ftir. Bu y\u00fczden biz onlar\u0131n hepsini burada zikredemeyece\u011fiz. \u00c7\u00fcnk\u00fc sadece tevhitle ilgili s\u00f6zlerini nakledecek olsak bile bu kitapta var olan t\u00fcm hadisler kadar olur.<\/p>\n
Tevhitle ilgili olarak, sadece bir hutbesini bu b\u00f6l\u00fcm\u00fcn ba\u015f\u0131nda nakletmekle yetinece\u011fiz; daha sonra, bu kitab\u0131n hacmine uygun olan ve herkesin \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcnde birle\u015fti\u011fi ilgi \u00e7ekici s\u00f6zlerini nakledece\u011fiz. Bu kadar\u0131 yeterli olur in\u015faallah te\u00e2la <\/p>\n
Tevhitle \u0130lgili Hutbesi<\/p>\n
\u201c\u015e\u00fcphesiz Allah\u2019a ibadetin ba\u015f\u0131 O\u2019nu tan\u0131makt\u0131r. O\u2019nu tan\u0131man\u0131n es\u00e2s\u0131 ise O’nu tek ve e\u015fsiz bilmektir. O\u2019nu tek ve e\u015fsiz bilmenin \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc ise O\u2019ndan nitelikleri (di\u011fer varl\u0131klarda bulunan noksan s\u0131fatlar\u0131) nefyetmektir. \u00c7\u00fcnk\u00fc ak\u0131llar b\u00fct\u00fcn niteliklerin ve nitelik sahiplerinin yarat\u0131k oldu\u011funa tan\u0131kl\u0131k eder. T\u00fcm yarat\u0131klar da, nitelik ve nitelik sahibi olmayan bir yaratan\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na tan\u0131kl\u0131k eder. \u00c7\u00fcnk\u00fc her nitelik ve nitelik sahibi bir bile\u015fimi g\u00f6sterir. Bile\u015fim hud\u00fbsa (sonradan meydana geli\u015fe), hud\u00fbs ise ezeli olman\u0131n muhal oldu\u011funa tan\u0131kl\u0131k eder. <\/p>\n
Allah\u2019\u0131n zat\u0131n\u0131 tan\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddi\u00e2 eden O\u2019nu tan\u0131mam\u0131\u015ft\u0131r. O\u2019na s\u0131n\u0131r koyan, O\u2019nu tek bilmemi\u015ftir. O’na bir e\u015f tasarlayan O’na inanmam\u0131\u015ft\u0131r. O\u2019nu (di\u011fer bir varl\u0131\u011fa) benzeten kimse, O’nun hakikat\u0131na varmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Her kim O’nun vehme s\u0131\u011fd\u0131\u011f\u0131n\u0131 sanarsa, O\u2019na y\u00f6nelmemi\u015ftir. O\u2019nun (z\u00e2t\u0131n\u0131n) k\u00fcnh\u00fcne varmak isteyen, birli\u011fini tasdik etmemi\u015ftir. O\u2019na i\u015faret eden, O’na y\u00f6nelmemi\u015ftir. O\u2019na s\u0131n\u0131r tan\u0131yan O\u2019nu kastetmemi\u015ftir. O\u2019nu b\u00f6l\u00fcmlere ay\u0131ran O’na teslim olmam\u0131\u015ft\u0131r. O\u2019nun zat\u0131yla ayakta duran her \u015fey ba\u015fkas\u0131na ba\u011f\u0131ml\u0131d\u0131r ve ba\u015fkas\u0131na ba\u011f\u0131ml\u0131 olan her \u015fey bir sebep vas\u0131tas\u0131yla olu\u015fmu\u015ftur.<\/p>\n
Yarat\u0131klar\u0131 O\u2019nun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ni\u015fanesi ve ak\u0131llar O\u2019nu tan\u0131man\u0131n vesilesidir. Fikirle h\u00fcccet kesinle\u015fir. Ni\u015fanelerini yarat\u0131klar\u0131na h\u00fcccet k\u0131lm\u0131\u015f ve onlar\u0131 yaratarak kendisi ve onlar aras\u0131nda bir perde olu\u015fturmu\u015ftur. Varl\u0131\u011f\u0131yla yarat\u0131klar\u0131ndan ayr\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Onlar\u0131 ara\u00e7larla donatmas\u0131, kendisinin ara\u00e7s\u0131z oldu\u011funa tan\u0131kt\u0131r; \u00e7\u00fcnk\u00fc ara\u00e7lar; ara\u00e7 sahiplerinin muhta\u00e7 olduklar\u0131na delildir. Yarat\u0131klara bir ba\u015flang\u0131\u00e7 belirlemesi O’nun ba\u015flang\u0131c\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131na tan\u0131kl\u0131k eder, \u00e7\u00fcnk\u00fc bir ba\u015flang\u0131c\u0131 olan, ba\u015fkas\u0131n\u0131 yoktan var edemez.<\/p>\n
\u0130simleri, ger\u00e7e\u011fe ula\u015fmak i\u00e7in bir vesiledir ve i\u015fleri, ger\u00e7e\u011fi anlamak i\u00e7in vas\u0131tad\u0131r; Zat\u0131 hak\u0131kat\u0131n \u00f6z\u00fcd\u00fcr. Zat\u0131, O’nunla yarat\u0131klar\u0131n\u0131 ay\u0131rmaktad\u0131r. Her kim Allah\u2019\u0131 nitelendirirse O’nu tan\u0131mam\u0131\u015ft\u0131r ve O’na bir benzer tasarlayan O’ndan uzakla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. O’nun hakikatine vard\u0131\u011f\u0131n\u0131 sanan hata etmi\u015ftir.<\/p>\n
Her kim, nerdedir derse O\u2019na bir mekan tasarlam\u0131\u015ft\u0131r; her kim, nededir derse O’na bir mekan isnat etmi\u015ftir; her kim, nereye y\u00f6nelmi\u015ftir derse O’na bir s\u0131n\u0131r tayin etmi\u015ftir; her kim, neden derse O’na bir sebep belirlemi\u015ftir; her kim, nas\u0131ld\u0131r derse O’nu bir \u015feye benzetmi\u015ftir; her kim, ne zaman derse O’na bir zaman tan\u0131m\u0131\u015ft\u0131r; her kim, \u015furaya kadar derse O’na bir son belirlemi\u015ftir; ve kim O’na bir son belirlerse O’nu b\u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fcr; kim O’nu b\u00f6lerse O’nu nitelendirmi\u015ftir ve kim de O’nu nitelendirirse O’nu inkar etmi\u015ftir; O’nu par\u00e7alara ay\u0131ran de\u011fi\u015fmeleri zevallar\u0131ndan O’ndan y\u00fcz \u00e7evirmi\u015ftir.<\/p>\n
Allah, mahluklar\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fmesiyle de\u011fi\u015fmez; s\u0131n\u0131rl\u0131 varl\u0131klar\u0131n s\u0131n\u0131r\u0131yla s\u0131n\u0131rlanmaz; birdir ama birli\u011fi say\u0131ya dayanmaz; O hi\u00e7 bir ihtiyac\u0131 olmayan ihtiyacs\u0131zd\u0131r; bir \u015feye girmeden bat\u0131n ve hi\u00e7 bir \u015feyden ayr\u0131lmaks\u0131z\u0131n zahirdir; g\u00f6rmekle kavran\u0131lmayand\u0131r; a\u015fikard\u0131r; cisim olmayand\u0131r latiftir; harekete ihtiyac\u0131 olmayand\u0131r faildir; fikire ihtiya\u00e7 duymadan yarat\u0131klar\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcn\u00fc belirleyendir, hareket etmeksizin onlar\u0131 d\u00fczene koyand\u0131r; ara\u00e7 ve organa ihtiyac\u0131 olmadan duyan ve g\u00f6rendir; yakla\u015fmaya ihtiya\u00e7 duymadan yak\u0131n ve mesafe s\u00f6zkonusu olmaks\u0131z\u0131n uzakt\u0131r; vard\u0131r; yokluktan sonra de\u011fil; zamanlar O’na e\u015flik etmez ve yerler O’nu kapsamaz; O\u2019nu uyku tutmaz; vas\u0131flar O’nu s\u0131n\u0131rlamaz; vas\u0131talar O’na engel olmaz; varl\u0131\u011f\u0131yla zamandan ve yokluktan \u00f6ne ge\u00e7mi\u015f ve ezeli olu\u015fuyla ba\u015flang\u0131c\u0131 olma s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 a\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Duygu ve hisleri verenin O, olmas\u0131 hasebiyle zat\u0131n\u0131n his ve duygulardan uzak oldu\u011fu, cevherleri yaratan oldu\u011fu i\u00e7in de cevherinin olmad\u0131\u011f\u0131, yarat\u0131klar\u0131 yoktan vareden olmas\u0131yla O’nun yarat\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131, e\u015fyalar aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fkileri icat eden olmas\u0131yla da z\u0131dd\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 bilinir. Varl\u0131klar\u0131 birbirine e\u015f olarak yaratan oldu\u011fu i\u00e7in de O’nun bir e\u015fi olmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Karanl\u0131\u011f\u0131 nura ve s\u0131ca\u011f\u0131 so\u011fu\u011fa kar\u015f\u0131t k\u0131lm\u0131\u015f; de\u011fi\u015fik unsurlar\u0131 birle\u015ftirmi\u015f z\u0131t olanlar\u0131 birbirine yakla\u015ft\u0131rm\u0131\u015f; onlar\u0131 ay\u0131rmak ve birle\u015ftirmekle ay\u0131ran ve birle\u015ftireni g\u00f6stermi\u015f. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 kendi rabbli\u011fine delil; gayb\u0131na \u015fahit ve hikmetinin a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131s\u0131 k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu varl\u0131klar\u0131n olu\u015fumu sonradan var olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6sterir; varl\u0131klar\u0131, yokluklar\u0131n\u0131 bildirir; de\u011fi\u015fmeleri zevallerini bildirir, ve yok olmalar\u0131 yarat\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n zevalinin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir; Allah Te\u00e2la buyuruyor ki; \u201cVe her \u015feyden iki e\u015f yaratt\u0131k ki belki, siz (Allah\u2019\u0131) hat\u0131rlayas\u0131n\u0131z\u201d [1]<\/p>\n
\u00d6nce ve sonray\u0131 ortaya \u00e7\u0131kararak kendisinin \u00f6ncesi ve sonras\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermi\u015ftir. Yarat\u0131klar\u0131n\u0131 \u00e7e\u015fitli i\u00e7g\u00fcd\u00fclerle yaratarak i\u00e7g\u00fcd\u00fcs\u00fcn\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, yarat\u0131klar\u0131 birbirlerinden farkl\u0131 k\u0131larak kendisinde de\u011fi\u015fikli\u011finin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermi\u015ftir. Onlar\u0131 belirli bir s\u00fcre ve zamana ba\u011fl\u0131 k\u0131lmakla kendisinin zamanla bir ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve yarat\u0131klar\u0131n\u0131 birbirinden ay\u0131rmakla ve birbirine gizli k\u0131lmakla O’nunla yarat\u0131klar\u0131 aras\u0131nda bir \u00f6rt\u00fcn\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermi\u015ftir. Kullar varolmadan rabbli\u011fin hakikat\u0131 ve yarat\u0131k olmadan ilahl\u0131\u011f\u0131n hakikati O’nda var idi.<\/p>\n
Duyulacak bir ses olmadan duyma g\u00fcc\u00fcne, bilinen bir \u015fey olmadan bilginin ger\u00e7e\u011fine ve kudretini g\u00f6stermeden hakiki g\u00fcce sahip idi. Yarat\u0131klar olmadan yarat\u0131c\u0131 ismine ve mahlukat olmadan \u00f6ncede halik vasf\u0131na lay\u0131k idi.<\/p>\n
Yarat\u0131klar\u0131 bir \u015feye dayanmadan yaratm\u0131\u015ft\u0131r ve bir \u015feyden yararlanmadan aralar\u0131nda uyum sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Bir zorlu\u011fa d\u00fc\u015fmeden onlara \u00f6l\u00e7\u00fc vermi\u015ftir. Fikirler O\u2019nun zat\u0131n\u0131 kavrayamaz ve d\u00fc\u015f\u00fcnceler O’nun hak\u0131kat\u0131n\u0131 ku\u015fatamaz.<\/p>\n
\u201cNe zaman\u201d diyerek O s\u0131n\u0131rlanamaz; \u201c\u015fimdi\u201d kelimesi O\u2019nu yakla\u015ft\u0131rmaz; \u201cberaber\u201d diyerek bir \u015feyle beraber k\u0131l\u0131namaz; \u201c\u015fayet\u201d diyerek de gizlenemez. \u201cO\u201d kelimesi O\u2019nu ku\u015fatamaz. Bu kelimeler ancak kendilerini s\u0131n\u0131rlarlar.<\/p>\n
Bu kelimelerin O\u2019nun yaratt\u0131\u011f\u0131 e\u015fya aras\u0131nda ge\u00e7erlili\u011fi vard\u0131r; \u00e7\u00fcnk\u00fc bu ba\u011fla\u00e7lar ihityac\u0131 bildiriler; tezat, z\u0131dd\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na benzeyen, benzerinin oldu\u011funu ve olaylar zamanla birlikte olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6sterirler.<\/p>\n
\u0130simleriyle s\u0131fatlar\u0131 birbirinden farkedilir, o isimlerle, birlikte olanlar birbirinden ayr\u0131l\u0131r; olaylar o isimlerle vuku bulur. Yarat\u0131klar\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131n\u0131n olmas\u0131 kadim olmad\u0131klar\u0131n\u0131, s\u00fcreye ba\u011fl\u0131 olmalar\u0131 ezeli olmad\u0131klar\u0131n\u0131 ve \u201ce\u011fer b\u00f6yle olmasayd\u0131\u201d s\u00f6z\u00fc cebre boyun e\u011fmediklerini g\u00f6sterir. Da\u011f\u0131lmalar\u0131 da\u011f\u0131t\u0131c\u0131 olan\u0131 bildirmi\u015f ve kopmalar\u0131 koparan\u0131 g\u00f6stermi\u015ftir.<\/p>\n
Yarat\u0131klar\u0131 vas\u0131tas\u0131yla ak\u0131llara tecelli ederek g\u00f6zlerden gizli kalm\u0131\u015f ve fikirler yarat\u0131klar\u0131na y\u00f6nelmi\u015f bunlarla ibretler ortaya konmu\u015f ve sabit olmu\u015f ve bunlardan deliller a\u00e7\u0131kl\u0131k kazanm\u0131\u015ft\u0131r. Ak\u0131llarla Allah tastik edilir ve ikrarla iman kamil olur.<\/p>\n
Marifet (Allah\u2019\u0131 tan\u0131mak) olmadan din olmaz, tastik olmadan marifet m\u00fcmk\u00fcn olmaz ve ihlasl\u0131 bir inan\u00e7 olmaks\u0131z\u0131n tastik ger\u00e7ekle\u015fmez. \u0130hlas olmaks\u0131z\u0131n tevhid olmaz; Allah bir \u015feye benzetilirse ihlas ger\u00e7ekle\u015fmez; nitelikler O’na atfedilirse eksiklikler O’ndan tam olarak nefy olmaz ve halis tevhit ger\u00e7ekle\u015fmez. Baz\u0131 y\u00f6nlerden benzetme\u011fi ge\u00e7erli bilmek b\u00fct\u00fcn y\u00f6nlerinde benzetmenin ge\u00e7erli olmas\u0131n\u0131 gerekli k\u0131lar; baz\u0131 benzerliklerden O’nu m\u00fcnezzeh bilip baz\u0131s\u0131n\u0131 kabul etmek tam tevhitten insan\u0131 uzak d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr.<\/p>\n
\u0130krar etmek inkar\u0131 nefyetmektir; her t\u00fcrl\u00fc inkar, ihlasa ula\u015fmay\u0131 \u00f6nler.<\/p>\n
Yarat\u0131klarda olan \u00f6zellik yart\u0131c\u0131da olmaz; yarat\u0131lm\u0131\u015f i\u00e7in m\u00fcmk\u00fcn olan bir \u015fey yarat\u0131c\u0131s\u0131nda m\u00fcmk\u00fcn olmaz; O’nun i\u00e7in hareket cari olmaz; b\u00f6l\u00fcnme ve birle\u015fme O\u2019nda vuku bulmaz. O\u2019nun uygulad\u0131\u011f\u0131 \u015fey kendisi hakk\u0131nda nas\u0131l uygulanabilir?<\/p>\n
O’nun ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 \u015fey nas\u0131l kendisine d\u00f6nebilir? O’nun olu\u015fturdu\u011fu olu\u015fum nas\u0131l kendisi hakk\u0131nda ge\u00e7erli olabilir? Yoksa O’nun zat\u0131 de\u011fi\u015fir, b\u00f6l\u00fcn\u00fcr ve ezelden olu\u015fu m\u00fcmk\u00fcn olmaz ve ezeli olu\u015funun bir manas\u0131 kalmaz.<\/p>\n
Bu takdirde yarat\u0131c\u0131 mahluka d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr; arkas\u0131 olursa \u00f6n\u00fc de olur; tamamlanmaya ihtiya\u00e7 duyarsa eksik olmas\u0131 gerekir. De\u011fi\u015febilirse ezeli diye vas\u0131flanamaz. Zaman\u0131n ge\u00e7mesi O\u2019nu etkilerse nas\u0131l s\u00fcrekli olabilir? E\u015fyadan etkilenen nas\u0131l onlar\u0131 yoktan var edebilir? B\u00f6yle olursa yarat\u0131klar\u0131n ni\u015fanesini ta\u015f\u0131r. Yarat\u0131klar O\u2019na ni\u015fane olaca\u011f\u0131na kendisi de di\u011fer bir yarat\u0131c\u0131n\u0131n ni\u015fanesi olur ve s\u0131fat\u0131 yarat\u0131klar\u0131n s\u0131fatlar\u0131na benzer. Bu ise, bat\u0131l odu\u011funu isbatlamak i\u00e7in delile ihtiyac\u0131 olmayan bir s\u00f6zd\u00fcr; bu husustaki soruya cevap vermek bile yersizdir.[2]<\/p>\n
[1]- Zariyat\/49<\/p>\n
[2]- Bu, s\u00f6zkonusu hutbenin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Resulullah Salla\u2019ll\u00e2hu alayhi ve alih’in Vasisi Emir-ul M\u00fcminin Hz.Ali el- Murtaza (a.s)’dan tevhit takva, hikmet, z\u00fchd ve benzeri konularla ilgili \u00e7ok say\u0131da hadis nakledilmi\u015ftir. Bu y\u00fczden biz onlar\u0131n hepsini burada zikredemeyece\u011fiz. \u00c7\u00fcnk\u00fc sadece tevhitle ilgili s\u00f6zlerini nakledecek olsak bile bu kitapta var olan t\u00fcm hadisler kadar olur. Tevhitle ilgili olarak, sadece bir hutbesini bu b\u00f6l\u00fcm\u00fcn …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[11438,11434,11437,11436,11435,11433],"class_list":["post-5970","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-genel","tag-akillara-hediye","tag-tuhef-ul-ukul-2","tag-tuhef-ul-ukul-akillara-hediye","tag-tuhef-ul-ukul-bolumleri","tag-tuhef-ul-ukul-indir","tag-tuhef-ul-ukul-oku"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5970","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5970"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5970\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5970"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5970"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5970"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}