Michelson-Morley deneyi ile ortaya \u00e7\u0131kan ”g\u00f6receli h\u0131z” olay\u0131n\u0131 biraz daha geni\u015fletmek i\u00e7in iki durum kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131labilir : Birinci durumda , 70 km ile giden bir tren ve bu trenin i\u00e7inde 3 km ile trenin ilerledi\u011fi y\u00f6ne do\u011fru y\u00fcr\u00fcyen bir A ki\u015fisi var.D\u0131\u015far\u0131da ki durgun B ki\u015fisine g\u00f6re A ki\u015fisi 73 km’lik bir h\u0131zla ilerliyor gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr.\u0130kinci durumda ise tren durgun ama A ki\u015fisi yine ayn\u0131 y\u00f6ne , ayn\u0131 h\u0131zla y\u00fcr\u00fcyor.D\u0131\u015far\u0131daki B ki\u015fisi de ters y\u00f6ne do\u011fru 70 km ile ko\u015fuyor ( biraz yorulucak… ).Bu durumda da B , A’y\u0131 73 km’lik bir h\u0131zla ilerliyor gibi g\u00f6r\u00fcr.Sonu\u00e7 olarak ; iki referans sistemi birbirine g\u00f6re sabit h\u0131zla hareket ediyorken meydana gelen bir olay , her iki sistemdeki g\u00f6zlemciler taraf\u0131ndan e\u015fit \u00f6zellikte \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr.A , B’ye g\u00f6re 73 km ile uzakla\u015f\u0131rken , B de ayn\u0131 h\u0131zla A’dan uzakla\u015f\u0131yor gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr.<\/p>\n
Michelson-Morley deneyi , ”h\u0131zlar\u0131n toplanmas\u0131” kavram\u0131n\u0131 do\u011fru olarak saptayamam\u0131\u015ft\u0131.Dolay\u0131s\u0131 ile biri durgun di\u011feri ise \u0131\u015f\u0131k kayna\u011f\u0131na do\u011fru hareket eden iki g\u00f6zlemcinin \u00f6l\u00e7ece\u011fi \u0131\u015f\u0131k h\u0131z\u0131n\u0131n ayn\u0131 , c , olaca\u011f\u0131n\u0131 da teyit edemedi.<\/p>\n
Einstein ise \u0131\u015f\u0131k h\u0131z\u0131n\u0131n sabitli\u011fi ile r\u00f6lativite teorisini yanyana getirerek birle\u015ftirdi. Zaman ve mekan hakk\u0131ndaki sezgisel fikir ve kabulleni\u015flerimizin yanl\u0131\u015f oldu\u011funu g\u00f6stererek , yeniden etrafl\u0131ca d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesini sa\u011flad\u0131.Einstein’in bu teorisinin sonu\u00e7lar\u0131 olarak ; zamanda , uzunlukta ve k\u00fctlede kayma olmal\u0131yd\u0131.Yani , e\u015f iki saat durgun olduklar\u0131nda ayn\u0131 ancak birbirlerine g\u00f6receli hareket i\u00e7indeyken farkl\u0131 zaman \u00f6l\u00e7ecekti.E\u015fit uzunluktaki iki \u00e7ubuk g\u00f6receli hareket i\u00e7indeyken farkl\u0131 uzunluklarda \u00f6l\u00e7\u00fclecekti.Yine g\u00f6receli hareket halindeki bir cismin k\u00fctlesi,durgun oldu\u011fu zamankinden farkl\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fclecekti.<\/p>\n
Zaman ve mekan kavramlar\u0131 , 4-boyutlu bir sistem i\u00e7inde birbirine yak\u0131ndan ba\u011fl\u0131d\u0131r. 3-boyutlu uzay , kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ili\u015fki halinde oldu\u011fu ”zaman-boyutu” ile geni\u015flemi\u015ftir.Bu teorinin \u00f6nemli iki sonucu vard\u0131r ; birincisi enerji ve k\u00fctlenin e\u015fit oldu\u011funu , yani bibirine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclebilir oldu\u011funu s\u00f6ylemesidir.Bu y\u00fczden n\u00fckleer fizikte \u00e7o\u011fu kez , maddenin k\u00fctlesel miktar\u0131 belirtilmek istenirken enerjisel miktar\u0131 kullan\u0131l\u0131r , eV yada keV gibi.\u0130kinci \u00f6nemli sonu\u00e7 ise \u0131\u015f\u0131k h\u0131z\u0131na getirilen s\u0131n\u0131rlamad\u0131r.<\/p>\n
Daha \u00f6nce s\u00f6ylendi\u011fi gibi fizik iki ayr\u0131 \u015fekilde ele al\u0131n\u0131r ; klasik fizik ve modern fizik.Bunlar\u0131 r\u00f6lativistik yada non-r\u00f6lativistik olarak ta adland\u0131rabiliriz.R\u00f6lativistik fizikte \u0131\u015f\u0131k h\u0131z\u0131 ile k\u0131yaslanabilecek derecede y\u00fcksek h\u0131zlarda hareket eden cisimlerin hareketi ele al\u0131n\u0131r.Di\u011ferinde ise , yani newton mekani\u011finde , makroskopik cisimlerin hareketi ele al\u0131n\u0131r.Ve bu iki d\u00fcnyan\u0131n yasalar\u0131 birbirinden fark\u0131d\u0131r.Modern fizikte F=ma direk olarak kullan\u0131lamaz \u00e7\u00fcnk\u00fc bu noktada m , yani k\u00fctle de de\u011fi\u015fkendir.Bunun d\u0131\u015f\u0131nda , bu iki h\u0131z birbirinden keskin bir \u00e7izgi ile ayr\u0131lmaz. Bazen 0,85c gibi bir h\u0131z kendisini r\u00f6lativistik olarak g\u00f6sterebilirken , bundan daha b\u00fcy\u00fck olan 0,86c r\u00f6lativistik olmayabilir.Burada son olarak , hi\u00e7bir cismin \u0131\u015f\u0131k yada daha y\u00fcksek h\u0131zlarda var olamayaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek gerekir.<\/p>\n
Enerji ile k\u00fctle aras\u0131ndaki ba\u011f\u0131nt\u0131 E=mc2′ dir.I\u015f\u0131k h\u0131z\u0131 \u00e7ok b\u00fcy\u00fck oldu\u011fu i\u00e7in , k\u00fctlenin e\u015f de\u011feri olan enerji de dolay\u0131s\u0131 ile \u00e7ok b\u00fcy\u00fck olacakt\u0131r.Bu durum n\u00fckleer reaksiyonlarda ( reakt\u00f6r ve n\u00fckleer silahlarda oldu\u011fu gibi ) ve y\u0131ld\u0131zlarda kendisini a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6stermektedir.<\/p>\n
Einstein’in 1905’teki ilk teorisi \u00f6zel-r\u00f6lativite olarak bilinir.Bu teori , birbirine g\u00f6re sabit h\u0131zlarla hareket eden referans sistemleri i\u00e7indir.Einstein 1915’te teorisini genelle\u015ftirerek genel-r\u00f6lativiteyi form\u00fcle etti.Genel-r\u00f6lativite teorisi ise birbirlerine g\u00f6re ivmeli hareketi olan referans sistemleri i\u00e7indir.Genel-r\u00f6lativite , gravitasyonun , zaman-mekan\u0131n bir geometrisi oldu\u011funu ve \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n b\u00fcy\u00fck k\u00fctleli ( y\u0131ld\u0131z ) cisimlerin yak\u0131n\u0131ndan ge\u00e7erken b\u00fck\u00fclmesi gerekti\u011fini \u00f6ng\u00f6r\u00fcyordu.Bu b\u00fck\u00fclme ilk olarak ta 1919’da g\u00f6zlemlendi.Genel r\u00f6lativite , \u00f6zel r\u00f6lativiteden daha az biliniyor olsa da asl\u0131nda evrenin yap\u0131s\u0131 ve evrimi konular\u0131nda \u00e7ok derin \u00f6neme sahiptir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Michelson-Morley deneyi ile ortaya \u00e7\u0131kan ”g\u00f6receli h\u0131z” olay\u0131n\u0131 biraz daha geni\u015fletmek i\u00e7in iki durum kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131labilir : Birinci durumda , 70 km ile giden bir tren ve bu trenin i\u00e7inde 3 km ile trenin ilerledi\u011fi y\u00f6ne do\u011fru y\u00fcr\u00fcyen bir A ki\u015fisi var.D\u0131\u015far\u0131da ki durgun B ki\u015fisine g\u00f6re A ki\u015fisi 73 km’lik bir h\u0131zla ilerliyor gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr.\u0130kinci …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[2722,6861,6775,2708,6793,6901],"class_list":["post-6037","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-einstein","tag-isik-hizi","tag-michelson-morley-deneyi","tag-nukleer","tag-reaktor","tag-rolativite"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6037","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6037"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6037\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6037"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6037"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6037"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}