{"id":604,"date":"2011-05-25T11:14:42","date_gmt":"2011-05-25T08:14:42","guid":{"rendered":"http:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/\/?p=604"},"modified":"2011-05-25T11:14:42","modified_gmt":"2011-05-25T08:14:42","slug":"akkoyunlular","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/akkoyunlular\/","title":{"rendered":"Akkoyunlular"},"content":{"rendered":"<p>Akkoyunlular (Akkoyunlu Devleti)<\/p>\n<p>    Akkoyunlu oyma\u011f\u0131n\u0131n Do\u011fu Anadolu&#8217;ya geli\u015f tarihi hakk\u0131nda g\u00fcvenilir bilgiyi, Akkoyunlu hanedan\u0131n\u0131n tarihi olan, Eb\u00fb Bekr-i Tihr\u00e2n\u00ee&#8217;nin Kit\u00e2b-\u0131 Diyarbekriyye&#8217;sinde bulmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Devletin kurucusu Karay\u00fcl\u00fck Osman Bey&#8217;i, Bay\u0131nd\u0131r Han vas\u0131tas\u0131yla, 52. g\u00f6bekte O\u011fuz Han&#8217;a ba\u011flayan yazar, oyma\u011f\u0131n ilk \u00f6nce XIII. asr\u0131n ba\u015flar\u0131nda Do\u011fu Anadolu&#8217;da g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, Mo\u011fol istil\u00e2s\u0131na kar\u015f\u0131 koyduklar\u0131n\u0131, giderek Diyarbekir hav\u00e2lisine h\u00e2kim olup, bu arada Trabzon Rum Devleti&#8217;ne ve G\u00fcrc\u00fclere kar\u015f\u0131 da seferlere giri\u015ftiklerini kaydeder.<\/p>\n<p>    Konar-g\u00f6\u00e7er bir T\u00fcrkmen toplulu\u011fu olan Akkoyunlular&#8217;\u0131n adlar\u0131n\u0131n, besledikleri s\u00fcr\u00fclerden verilmi\u015f olmas\u0131 muhtemeldir. \u00c7e\u015fitli Fars\u00e7a ve Arap\u00e7a kaynaklar, Akkoyunlular&#8217;\u0131n men\u015fe&#8217;lerinden bilgi vermeksizin, Sel\u00e7uklu ve Artuklu beylerinden olduklar\u0131n\u0131 ifade etmelerine kar\u015f\u0131l\u0131k, yukarda zikredilen Akkoyunlu tarihi olan Kitab-\u0131 Diyarbekriye&#8217;de, Akkoyunlular\u0131n, O\u011fuz Han neslinden geldikleri belirtilmektedir.<\/p>\n<p>    Buna g\u00f6re, O\u011fuzlar&#8217;\u0131n Bay\u0131nd\u0131r boyunun bir oyma\u011f\u0131 olan Akkoyunlular&#8217;\u0131n, Peygamber efendimiz devrinde (VII. y\u00fczy\u0131l) K\u0131p\u00e7ak \u00fclkesine, oradan da \u00c2rran Ovas\u0131&#8217;na geldiklerini, Sel\u00e7uklular d\u00f6neminde bu devletin hizmetine girdiklerini ve Diyarbak\u0131r b\u00f6lgesinin kendilerine ikta olarak verildi\u011fini kaydetmektedir.<\/p>\n<p>    O\u011fuzlar&#8217;\u0131n Bay\u0131nd\u0131r boyundan inen Akkoyunlular&#8217;\u0131n tarihi, 1300 y\u0131llar\u0131ndan itibaren bilinmektedir. Akkoyunlular&#8217;dan, bilinen ilk tarihi sim\u00e2, Tur-Ali Bey&#8217;dir. Karakoyunlu devletini y\u0131karak (1469), onun yerine b\u00fcy\u00fck bir T\u00fcrkmen devleti haline gelen Akkoyunlular&#8217;\u0131n, bu tarihe kadar ba\u015flar\u0131nda bulunan reisleri \u015funlard\u0131r:<\/p>\n<p>    1) Tur-Ali Bey (?-1360): Babas\u0131 Akkoyunlu Beylerinden Pehlivan Bey&#8217;dir. Kendisine ba\u011fl\u0131 T\u00fcrkmenler&#8217;le Diyarbak\u0131r&#8217;da yurt tuttu\u011fu bilinmektedir. \u0130lhanl\u0131 Gazan Han (1248-1291)&#8217;a gen\u00e7 ya\u015fta intisap etti\u011fi ve onun maiyetinde Suriye seferine kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir.<\/p>\n<p>    2) Fahreddin Kutlu Bey (1360-1389): Babas\u0131 Tur-Ali Bey&#8217;den sonra, Akkoyunlular&#8217;\u0131n reisli\u011fine gelmi\u015ftir. Devri olduk\u00e7a hareketli ge\u00e7mi\u015f, Sivas hakimi Kad\u0131 Burhaneddin, Trabzon Rum \u0130mparatorlu\u011fu, M\u0131s\u0131r Meml\u00fbk Sultanl\u0131\u011f\u0131 ve amans\u0131z rakipleri Karakoyunlular&#8217;la m\u00fccadele etmi\u015ftir. 1389 y\u0131l\u0131nda \u00f6len Fahreddin Kutlu Bey&#8217;in mezar\u0131, Bayburt&#8217;un Sinor k\u00f6y\u00fcndedir.<\/p>\n<p>    3) Ahmed Bey (1389-1397): Fahreddin Kutlu Bey&#8217;in o\u011fludur. Babas\u0131n\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc \u00fczerine, Akkoyunlular&#8217;\u0131n reisli\u011fine getirilmi\u015ftir. Uzun s\u00fcre, Kad\u0131 Burhaneddin&#8217;in y\u00fcksek hakimiyetini kabul etmek zorunda kalan Ahmed Bey, 1397 y\u0131l\u0131nda onun taraf\u0131ndan \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n<p>    4) Fahr\u00fcddin\/Baha\u00fcddin Kara-Y\u00fcl\u00fck Osman Bey (1397-1435): Akkoyunlular&#8217;\u0131n, Do\u011fu Anadolu&#8217;da hakimiyetini per\u00e7inleyen reisleridir. Fahreddin Kutlu Bey&#8217;in o\u011fullar\u0131ndand\u0131r. Rakipleri ve a\u011fabeyi Ahmed Bey&#8217;i \u00f6ld\u00fcrten Kad\u0131 Burhaneddin&#8217;i ma\u011fl\u00fbp ve katletmi\u015f, daha sonra Karakoyunlu Kara-Yusuf&#8217;la, T\u00fcrkmenler \u00fczerindeki hakimiyet ve Do\u011fu-G\u00fcneydo\u011fu Anadolu&#8217;yu elde etmek i\u00e7in, amans\u0131z bir m\u00fccadeleye girmi\u015ftir.<\/p>\n<p>    5) Cel\u00e2l\u00fcddin Ali Bey (1435-1438): Kara-Y\u00fcl\u00fck Osman Bey&#8217;in veliaht tayin etti\u011fi o\u011flu olup, babas\u0131n\u0131n yerine Akkoyunlu reisli\u011fine getirilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>    6) Nur\u00fcddin Hamza Bey (1438-1444): Kara-Y\u00fcl\u00fck Osman Bey&#8217;in di\u011fer o\u011fludur.<\/p>\n<p>    7) Cihangir Bey (15\/10\/1444-1453): Cel\u00e2l\u00fcddin Ali Bey&#8217;in o\u011fludur. Hakim oldu\u011fu Urfa&#8217;dan hareketle, Akkoyunlu beyli\u011fini tekrar toplamay\u0131 ba\u015farm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>     Nusret\u00fcddin Eb\u00fb-Nasr Uzun Hasan Bey (1435-6\/1\/1478): Akkoyunlular&#8217;\u0131 bir devlet haline y\u00fckselten, Akkoyunlu Uzun Hasan Bey olmu\u015ftur.<\/p>\n<p>    Karakoyunlular&#8217;\u0131n b\u00fcy\u00fck h\u00fck\u00fcmd\u00e2r\u0131 Cih\u00e2n-\u015f\u00e2h&#8217;\u0131 (1467), T\u00fcrkistan h\u00fck\u00fcmd\u00e2r\u0131 Ebu Said&#8217;i (1469) ortadan kald\u0131rarak b\u00fct\u00fcn \u0130ran&#8217;a, Irak&#8217;a, Kafkasya&#8217;ya ve Do\u011fu Anadolu&#8217;ya sahip oldu.<\/p>\n<p>    Bat\u0131 Anadolu&#8217;ya do\u011fru olan hedefi, Osmanl\u0131 h\u00fck\u00fcmd\u00e2r\u0131 Fatih Sultan Mehmed (1451-1481) kar\u015f\u0131s\u0131nda ald\u0131\u011f\u0131 Otlukbeli (11 A\u011fustos 1473) yenilgisi ile neticesiz kald\u0131. Bu yenilgiye ra\u011fmen ayakta kalmay\u0131 ba\u015faran Uzun Hasan, Orta ve Bat\u0131 Anadolu&#8217;dan tamamen elini \u00e7ekmekle beraber, Tebriz taht merkezi olmak \u00fczere di\u011fer Akkoyunlu topraklar\u0131n\u0131 elinden b\u0131rakmad\u0131.<\/p>\n<p>    1478 y\u0131l\u0131nda vefat eden Uzun Hasan, b\u00fcy\u00fck devlet adaml\u0131\u011f\u0131 vasf\u0131 yan\u0131nda, memlekette uzun s\u00fcreden beri ihmal edilmi\u015f olan im\u00e2r faaliyetlerine h\u0131z verdi. Do\u011fu ve G\u00fcneydo\u011fu Anadolu&#8217;yu harap eden a\u015firet kavgalar\u0131na, mera, otlak anla\u015fmazl\u0131klar\u0131na son verebilmek i\u00e7in, bir\u00e7ok kanunlar d\u00fczenledi. Bu kanunlar, uzun s\u00fcre, b\u00f6lgede &#8220;Hasan Padi\u015fah Kanunlar\u0131&#8221; olarak an\u0131lagelmi\u015ftir. Osmanl\u0131lar dahi, Do\u011fu ve G\u00fcneydo\u011fu Anadolu b\u00f6lgesini ele ge\u00e7irdikleri zaman, bu kanunlarda \u00e7ok az de\u011fi\u015fiklikler yaparak y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte b\u0131rakm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n<p>    9) Sultan Halil (6\/1\/1478-24\/12\/1490):Uzun Hasan Bey o\u011flu.<\/p>\n<p>    10) Sultan Y\u00e2kub (15\/7\/1478-24\/12\/1490): Uzun Hasan Bey&#8217;in di\u011fer o\u011flu olup, son dirayetli Akkoyunlu h\u00fck\u00fcmdar\u0131d\u0131r. \u00d6l\u00fcm\u00fcnden sonra devlet, ink\u0131r\u00e2za y\u00fcz tutmu\u015ftur.<\/p>\n<p>    Sultan Yakub&#8217;dan sonra s\u0131ras\u0131yla Sultan Baysungur (24\/12\/1490-1492 May\u0131s), Sultan R\u00fcstem (May\u0131s 1492-1496 y\u0131l\u0131 ba\u015f\u0131), Sultan D\u00e2m\u00e2d\/Ahmed G\u00f6de\/(1496 ba\u015f\u0131-1498), Sultan Mehmed (1498-1500), Sultan Elvend (1500-1504), Sultan Murad (1504-1508) h\u00fck\u00fcmdarl\u0131k yapm\u0131\u015flard\u0131r. Akkoyunlu devletine di\u011fer bir T\u00fcrk te\u015fekk\u00fcl\u00fc olan Safev\u00ee hanedan\u0131 son vermi\u015ftir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Akkoyunlular (Akkoyunlu Devleti) Akkoyunlu oyma\u011f\u0131n\u0131n Do\u011fu Anadolu&#8217;ya geli\u015f tarihi hakk\u0131nda g\u00fcvenilir bilgiyi, Akkoyunlu hanedan\u0131n\u0131n tarihi olan, Eb\u00fb Bekr-i Tihr\u00e2n\u00ee&#8217;nin Kit\u00e2b-\u0131 Diyarbekriyye&#8217;sinde bulmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Devletin kurucusu Karay\u00fcl\u00fck Osman Bey&#8217;i, Bay\u0131nd\u0131r Han vas\u0131tas\u0131yla, 52. g\u00f6bekte O\u011fuz Han&#8217;a ba\u011flayan yazar, oyma\u011f\u0131n ilk \u00f6nce XIII. asr\u0131n ba\u015flar\u0131nda Do\u011fu Anadolu&#8217;da g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, Mo\u011fol istil\u00e2s\u0131na kar\u015f\u0131 koyduklar\u0131n\u0131, giderek Diyarbekir hav\u00e2lisine h\u00e2kim olup, &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1403,1406],"tags":[1871,1870,1477,1508,1538],"class_list":["post-604","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-odevler","category-sosyal-bilgiler-odevleri","tag-akkoyunlu-devleti","tag-akkoyunlular","tag-anadolu","tag-oguzlar","tag-osman-bey"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/604","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=604"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/604\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=604"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=604"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=604"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}