Elektriklenme ve Elektrik Y\u00fck\u00fc<\/p>\n
Elektrik y\u00fck\u00fcn\u00fc ileten maddelere iletken maddeler , iletmeyen maddelere de yal\u0131tkan maddeler denir. Maddeler \u00fc\u00e7 \u015fekilde elektriklenirler.
\n 1- S\u00fcrt\u00fcnme ile elektriklenme
\n 2- Dokunma ile elektriklenme
\n 3- Etki ile elektriklenme<\/p>\n
1- S\u00fcrt\u00fcnme \u0130le Elektriklenme<\/p>\n
Bir cam \u00e7ubu\u011fu bir ipek par\u00e7as\u0131na s\u00fcrt\u00fcp yal\u0131tkan bir iple asal\u0131m. \u0130kinci bir cam \u00e7ubu\u011fu yine ipek par\u00e7as\u0131na s\u00fcrt\u00fcp birinci cam \u00e7ubu\u011fa yakla\u015ft\u0131r\u0131rsak birbirini iter.
\n Benzer \u015fekilde bir ebonit \u00e7ubu\u011fu y\u00fcnl\u00fc kuma\u015f par\u00e7as\u0131na s\u00fcrt\u00fcp yal\u0131tkan bir iple asal\u0131m. \u0130kinci bir ebonit \u00e7ubu\u011fu yine y\u00fcnl\u00fc kuma\u015f par\u00e7as\u0131na s\u00fcrt\u00fcp birinci ebonit \u00e7ubu\u011fa yakla\u015ft\u0131r\u0131rsak yine birbirini iter.
\n Bir cam \u00e7ubu\u011fu ipek par\u00e7as\u0131na s\u00fcrt\u00fcp yal\u0131tkan bir ip ile asal\u0131m. Bir ebonit \u00e7ubu\u011fu y\u00fcnl\u00fc kuma\u015f par\u00e7as\u0131na s\u00fcrt\u00fcp \u00e7am \u00e7ubu\u011fa yakla\u015ft\u0131r\u0131rsak birbirini \u00e7eker.
\n Buradan \u015fu sonu\u00e7lar \u00e7\u0131kar\u0131labilir : Maddeler s\u00fcrt\u00fcnme ile elektriklenebilirler. \u0130ki \u00e7e\u015fit elektrik y\u00fck\u00fc vard\u0131r. Cam \u00e7ubuk ve onun y\u00fck\u00fc gibi y\u00fcklere Pozitif ( + ) y\u00fck denir. Ebonit \u00e7ubuk ve onun y\u00fck\u00fc gibi y\u00fcklere de Negatif ( – ) y\u00fck denir. Ayn\u0131 y\u00fckler birbirini iter , farkl\u0131 y\u00fckler birbirini \u00e7eker. S\u00fcrt\u00fcnmede s\u00fcrt\u00fcnen maddelerden biri (+) y\u00fckle y\u00fcklenirse di\u011feri ( – ) y\u00fck ile y\u00fcklenir. \u00d6rne\u011fin cam \u00e7ubuk ipek par\u00e7as\u0131na s\u00fcrt\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcnde cam \u00e7ubuk (+) y\u00fck ile y\u00fcklenirken ipek par\u00e7as\u0131 (-) y\u00fck ile y\u00fcklenir.
\n Durgun haldeki elektrik y\u00fcklerine Statik ( Durgun ) elektrik denir. Durgun halde bulunan elektrik y\u00fckleri aras\u0131ndaki kuvveti ve bununla ilgili kavramlar\u0131 inceleyen F\u0130Z\u0130K dal\u0131na Elektrostatik denir.
\n N\u00f6tr ozitif ve negatif y\u00fcklerin birbirine e\u015fit olmas\u0131d\u0131r.
\n Topraklama : Y\u00fckl\u00fc cisimlerin , iletken tel ile topra\u011fa ba\u011flanmas\u0131na topraklama denir.
\n Topraklama ile y\u00fckler topra\u011fa veya yer k\u00fcreye ge\u00e7er. Yer k\u00fcre elektrik\u00e7e n\u00f6tr kabul edilir.
\n Topraklama bu \u015fekilde g\u00f6sterilir.<\/p>\n
Elektroskop :
\n Bir cismin elektrik ile y\u00fckl\u00fc olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 y\u00fckl\u00fc ise hangi t\u00fcr elektrik y\u00fck\u00fc ile y\u00fckl\u00fc oldu\u011funu anlamam\u0131za yarayan ara\u00e7t\u0131r.
\n Elektroskopun her iki yapra\u011f\u0131 ayn\u0131 y\u00fck ile y\u00fcklenir.<\/p>\n
2- Dokunma \u0130le Elektriklenme<\/p>\n
Y\u00fckl\u00fc bir cismi y\u00fcks\u00fcz elektroskopa dokundurursak elektroskopun yapraklar\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131r. Yapraklar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131n nedeni y\u00fckl\u00fc cisimden bir miktar y\u00fck\u00fcn elektroskopa ge\u00e7mesidir.
\n Y\u00fckl\u00fc bir cisim y\u00fcks\u00fcz bir cisme dokunduruldu\u011funda onu da ayn\u0131 cins elektrik y\u00fck\u00fc ile y\u00fckler. Buna dokunma ile elektriklenme denir.
\n NOT: Maddeler elektrik y\u00fcklerini d\u0131\u015f y\u00fczeylerine veya sivri u\u00e7lar\u0131na ge\u00e7irirler. i\u00e7 y\u00fczeyleri ise y\u00fcks\u00fczd\u00fcr.
\n Birbirine dokunan cisimlerin elektrik y\u00fckleri bu cisimler taraf\u0131ndan payla\u015f\u0131l\u0131r. Y\u00fcklerin payla\u015f\u0131m\u0131 cisimlerin fiziksel \u00f6zelliklerine ba\u011fl\u0131 olarak de\u011fi\u015fir. K\u00fcre \u015feklindeki cisimler birbirine dokunduruldu\u011funda y\u00fckler k\u00fcrelerin yar\u0131\u00e7aplar\u0131 ile orant\u0131l\u0131 olarak payla\u015f\u0131l\u0131r. Levha \u015feklindekiler ise alanlar\u0131 ile orant\u0131l\u0131 olarak payla\u015f\u0131l\u0131r. Y\u00fck q ile g\u00f6sterilir. Y\u00fck birimi C (Coulomb = Kulon) dur.
\n Y\u00fck\u00fc qA ve yar\u0131 \u00e7ap\u0131 rA olan k\u00fcre \u015feklindeki iletken A cismi ile y\u00fck\u00fc qB ve yar\u0131 \u00e7ap\u0131 rB olan k\u00fcre \u015feklindeki iletken B cismi birbirine dokunduruldu\u011funda son y\u00fckleri \u015fu form\u00fcl ile bulunur :
\n qA’ = ( qA + qB ). rA qB’ = ( qA + qB ). rB
\n rA + rB rA + rB<\/p>\n
\u00d6rnek :S.AK\u00c7AY
\n A ve B iletken k\u00fcrelerinin birbirine de\u011fdirilip ayr\u0131ld\u0131ktan sonraki y\u00fcklerini bulun.
\n \u00c7\u00f6z\u00fcm : qA(son) = ( qA + qB ). rA = ( 10q + 2q ) . 3r = 12q . 3r = 9q
\n rA + rB 3r + r 4r
\n qB(son) = ( qA + qB ). rB = ( 10q + 2q ) . r = 12q . r = 3q
\n rA + rB 3r + r 4r
\n \u00d6rnek :
\n A k\u00fcresi \u00f6nce B k\u00fcresine de\u011fdirilip ayr\u0131ld\u0131ktan sonra C k\u00fcresine de\u011fdirilip ayr\u0131l\u0131rsa A k\u00fcresinin en son y\u00fck\u00fc ne olur.
\n \u00c7\u00f6z\u00fcm :
\n qA’ = ( qA + qB ) . rA = ( 7q + 3q ) . 3r = 10q . 3r = 6q
\n rA + rB 3r + 2r 5r
\n qA”= ( qA ‘ + qC ) . rA = ( 6q \u2013 2q ) . 3r = 4q . 3r = 3q
\n rA + rC 3r + r 4r<\/p>\n
3- Etki (Tesir ) ile Elektriklenme <\/p>\n
Y\u00fckl\u00fc bir cisim y\u00fcks\u00fcz elektroskopun topuzuna yakla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131rsa yapraklar a\u00e7\u0131l\u0131r. Y\u00fckl\u00fc cisim uzakla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131nca yapraklar kapan\u0131r. B\u00f6ylece y\u00fcks\u00fcz bir cisim y\u00fckl\u00fc bir cismin etkisi ile y\u00fcklenebilir. Buna etki ile elektriklenme denir.
\n NOT : Y\u00fcks\u00fcz bir elektroskopa y\u00fckl\u00fc bir cismi yakla\u015ft\u0131r\u0131rsak yapraklar cismin y\u00fck\u00fc ile ayn\u0131 i\u015faretli olarak y\u00fcklenir. Elektroskopun topuzu ise cismin y\u00fck\u00fcn\u00fcn ters i\u015faretlisi y\u00fck ile y\u00fcklenir.<\/p>\n
NOT : Y\u00fckl\u00fc bir elektroskopa ayn\u0131 i\u015faret ile y\u00fckl\u00fc bir cismi yakla\u015ft\u0131r\u0131rsak yapraklar daha da a\u00e7\u0131l\u0131r. ( \u015eekil a )
\n Y\u00fckl\u00fc bir elektroskopa ters i\u015faret ile y\u00fckl\u00fc bir cismi yakla\u015ft\u0131r\u0131rsak yapraklar biraz kapan\u0131r. ( \u015eekil b )<\/p>\n
Etki ile elektriklenen y\u00fcks\u00fcz bir cismin , y\u00fckl\u00fc \u00e7ubu\u011fa yak\u0131n olan k\u0131sm\u0131 \u00e7ubuk ile farkl\u0131 cins elektrik y\u00fck\u00fc ile y\u00fcklenir. Uzak olan k\u0131sm\u0131 da \u00e7ubuk ile ayn\u0131 t\u00fcr elektrik y\u00fck\u00fc ile y\u00fcklenir. <\/p>\n
Etki ile elektriklenmede cisimler aras\u0131nda y\u00fck al\u0131\u015f veri\u015fi olmaz. Sadece cisim \u00fczerindeki y\u00fckler ayr\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Y\u00fcks\u00fcz iki iletken metal \u00e7ubuk birbirine de\u011fecek \u015fekilde yal\u0131tkan iki cam bardak \u00fczerine b\u0131rak\u0131l\u0131yor. Metal \u00e7ubuklara ( + ) y\u00fckl\u00fc bir cisim yakla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131rsa y\u00fckl\u00fc cisme yak\u0131n olan metal \u00e7ubuk (- ) y\u00fckl\u00fc olur. Di\u011fer taraftaki metal \u00e7ubuk ise ( + ) y\u00fckl\u00fc olur. (+) y\u00fckl\u00fc cisim kald\u0131r\u0131lmadan cam bardaklar ile birlikte metal \u00e7ubuklar\u0131 birbirinden ay\u0131r\u0131rsak y\u00fckler geri gidemez ve yak\u0131n olan metal \u00e7ubuk ( – ) y\u00fckl\u00fc kal\u0131r. Di\u011feri de ( +) y\u00fckl\u00fc kal\u0131r.<\/p>\n
Y\u00fcks\u00fcz bir metal \u00fczerindeki elektrik y\u00fcklerinin metale yakla\u015ft\u0131r\u0131lan y\u00fckl\u00fc cismin etkisi ile ayr\u0131lmas\u0131 olay\u0131na etki ( tesir ) ile elektriklenme veya elektrostatik ind\u00fcksiyon denir. Ayr\u0131lan bu y\u00fcklere de ind\u00fcksiyon y\u00fckleri denir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Elektriklenme ve Elektrik Y\u00fck\u00fc Elektrik y\u00fck\u00fcn\u00fc ileten maddelere iletken maddeler , iletmeyen maddelere de yal\u0131tkan maddeler denir. Maddeler \u00fc\u00e7 \u015fekilde elektriklenirler. 1- S\u00fcrt\u00fcnme ile elektriklenme 2- Dokunma ile elektriklenme 3- Etki ile elektriklenme 1- S\u00fcrt\u00fcnme \u0130le Elektriklenme Bir cam \u00e7ubu\u011fu bir ipek par\u00e7as\u0131na s\u00fcrt\u00fcp yal\u0131tkan bir iple asal\u0131m. \u0130kinci bir cam \u00e7ubu\u011fu yine ipek par\u00e7as\u0131na …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[6999,11489,11488,7001,7000,11490,11487,6997],"class_list":["post-6048","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-dokunma-ile-elektriklenme","tag-elektrik-yuku","tag-elektriklenme","tag-elektroskop","tag-etki-ile-elektriklenme","tag-induksiyon-yukleri","tag-madde-ve-elektrik","tag-surtunme-ile-elektriklenme"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6048","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6048"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6048\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6048"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6048"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6048"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}