Tek renkli, olduk\u00e7a d\u00fcz, yo\u011fun ve ayn\u0131 fazl\u0131 paralel dalgalar halinde genli\u011fi y\u00fcksek g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u0131\u015f\u0131k demeti \u00fcreten alet.<\/p>\n
Laser \u0130ngilizce; Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation (uyar\u0131lm\u0131\u015f \u0131\u015f\u0131n ne\u015friyle \u0131\u015f\u0131k kuvvetlendirilmesi) c\u00fcmlesindeki kelimelerin ba\u015f harflerinin al\u0131nmas\u0131ndan t\u00fcretilmi\u015f bir kelimedir.<\/p>\n
1960 senesinde ABD\u2019de Theodore H. Maiman taraf\u0131ndan ke\u015ffedilmi\u015ftir. Normal \u0131\u015f\u0131k, dalga boylar\u0131 muhtelif, rengarenk, yani farkl\u0131 faz ve frekansa sahip dalgalardan meydana gelir. Laser \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 ise y\u00fcksek genlikli, ayn\u0131 fazda, birbirine paralel, tek renkli, hemen hemen ayn\u0131 frekansl\u0131 dalgalardan ibarettir. Optik frekans b\u00f6lgesi yakla\u015f\u0131k olarak bir trilyon hertz ile \u00fc\u00e7 bin trilyon hertz aras\u0131nda yer al\u0131r. Bu b\u00f6lge, k\u0131rm\u0131z\u0131 \u00f6tesi \u0131\u015f\u0131nlar\u0131, g\u00f6r\u00fclebilen \u0131\u015f\u0131nlar\u0131 ve elektromanyetik spektrumun mor\u00f6tesi \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131 kapsar. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k mikro dalga frekans b\u00f6lgesi yakla\u015f\u0131k olarak 300 milyon hertzden 300 milyar hertze kadar uzan\u0131r. Yani, laser \u00e7ok y\u00fcksek frekanslarda \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n
Laserin \u00f6nemi uygulamas\u0131n\u0131n yayg\u0131n olmas\u0131nda ve onun daha da geni\u015flemesinin beklenmesinde yatmaktad\u0131r. \u00d6zellikle uygulaman\u0131n geni\u015fli\u011fi, \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n frekanslar\u0131n hassas bir \u015fekilde kontrol\u00fcnden, yay\u0131lan \u0131\u015f\u0131n\u0131n yay\u0131lma d\u00fczeninden veya \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n ola\u011fan\u00fcst\u00fc yo\u011funlu\u011fundan kaynaklanmaktad\u0131r. Laser dolay\u0131s\u0131yla, holografide, opektraskopide \u00e7ok \u00f6nemli geli\u015fmeler ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bunlar yoluyla laser di\u011fer bilimsel ve teknolojik alanlarda da etkisini g\u00f6stermektedir.<\/p>\n
Laserin \u00e7al\u0131\u015fma prensibi: Optik bak\u0131mdan saydam, bir ucunda tam s\u0131rl\u0131 ve yans\u0131t\u0131c\u0131, di\u011fer ucunda yar\u0131 s\u0131rl\u0131 k\u0131smen yans\u0131t\u0131c\u0131 iki ayna bulunan bir t\u00fcp al\u0131n\u0131r. Buna gaz, s\u0131v\u0131 ve kat\u0131 bir madde doldurulur. D\u0131\u015far\u0131dan \u0131\u015f\u0131k verme, elektrik ak\u0131m\u0131 ge\u00e7irmek suretiyle veya kimyasal bir yolla elde edilen enerji, ortamdaki atomlara ula\u015f\u0131r. Bunlar\u0131n baz\u0131lar\u0131 bu enerjiyi emerler. Fazla enerji, atomlar\u0131 karars\u0131z hale getirir. Kendisine bir foton \u00e7arpan, uyar\u0131lm\u0131\u015f ve karars\u0131z atom, fazla enerjiyi foton ne\u015frederek verir. Fotonlar, benzer \u015fekilde di\u011fer fotonlar\u0131n ne\u015frini sa\u011flar. U\u00e7lara ula\u015fan fotonlar, aynalardan yans\u0131yarak geri d\u00f6nerler ve olay devam eder. Uyarma ve tahriklerde ortamdaki fotonlar artar. Atomlar\u0131n hemen hemen hepsi, foton yaymaya ba\u015flay\u0131nca kuvvetlenen \u0131\u015f\u0131k, yar\u0131 s\u0131rl\u0131 u\u00e7tan d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kar. Bu, laser \u0131\u015f\u0131n\u0131d\u0131r. Laser dalgalar\u0131n\u0131, uygun ad\u0131m giden ayn\u0131 \u00fcniforma ve \u015fekle sahip askerlere, normal \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 ise rasgele karakteri bozuk bir orduya benzetmi\u015flerdir. Normal \u0131\u015f\u0131kta dalgalar, birbirini zay\u0131flat\u0131c\u0131 karakterde olmas\u0131na ra\u011fmen, laserde birbirini kuvvetlendirici olurlar. Laser \u0131\u015f\u0131nlar\u0131 y\u00fcksek frekansl\u0131 olduklar\u0131ndan g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131n\u0131 \u00f6zelliklerine sahiptir. Ancak laser \u0131\u015f\u0131nlar\u0131 tek frekansl\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in kay\u0131plar\u0131 azd\u0131r. Ayr\u0131ca laser \u0131\u015f\u0131nlar\u0131 ayn\u0131 fazda yap\u0131lan \u0131\u015f\u0131k dalgalar\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in \u015fiddeti b\u00fcy\u00fck olur. Bu y\u00fczden laser \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n \u015fiddeti g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n \u015fiddetinin bir milyon kat\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Elektromanyetik dalga paket\u00e7i\u011fi de denen foton, g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 f\u00fczyon reaksiyonuyla meydana gelip, bu \u015fekilde yay\u0131lan foton enerjisidir. Laser \u0131\u015f\u0131nda foton yay\u0131lmas\u0131ndan ibarettir. Laserde foton \u00fcretimini anlayabilmek i\u00e7in atomlar\u0131n de\u011fi\u015fik seviyelerinde ne gibi hadiseler oldu\u011funu bilmek gerekir. Bir atomun uyar\u0131lm\u0131\u015f durumda bulundu\u011fu k\u0131sa zaman aral\u0131\u011f\u0131nda \u00fczerine belli bir dalga boyunda foton d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcl\u00fcrse, atom ayn\u0131 fazda foton yayar. Bu i\u015flem pe\u015f pe\u015fe tekrarlan\u0131rsa, tamamen ayn\u0131 fazda bir \u0131\u015f\u0131n demeti elde edilir. En d\u00fc\u015f\u00fck enerji seviyesinde bulunan bir atoma d\u0131\u015far\u0131dan bir foton verilirse, atom enerjisi kazanarak E1 enerji seviyesinden E2 enerji seviyesine uyar\u0131lm\u0131\u015f olur. Bu atom kendi halinde b\u0131rak\u0131l\u0131rsa, uyar\u0131lm\u0131\u015f bulundu\u011fu E2 enerjisinden bir foton vererek tekrar E1 enerji seviyesine d\u00f6ner. Uyar\u0131larak enerji seviyesi E1\u2019den E2\u2019ye y\u00fckseltilen atom enerjisini geriye foton olarak yaymaya ba\u015flarken bir foton daha \u00e7arpt\u0131r\u0131l\u0131rsa atomu birbiri ile ayn\u0131 \u00f6zellikte iki foton terk eder. Bu \u015fekilde atom kat kat enerji seviyelerine \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131rsa bu seviyelerden d\u00fc\u015ferken de katlar halinde foton \u00fcrer. Bu i\u015flem iki paralel ayna aras\u0131nda ayn\u0131 fazda olan fotonlar\u0131n toplanmas\u0131 \u015feklinde devam eder. Laser \u0131\u015f\u0131n\u0131 dalgas\u0131n\u0131n dalga boyu aynalar aras\u0131ndaki mesafe ile uyumludur. Ayn\u0131 frekansta yani, ayn\u0131 dalga boyunda yap\u0131lan foton \u00fcretimine uyar\u0131lm\u0131\u015f yay\u0131lma i\u015flemi denir. Milyonlarca atom i\u00e7in bu i\u015flem yap\u0131l\u0131rsa ayn\u0131 y\u00f6ne do\u011fru milyonlarca foton paralel \u0131\u015f\u0131nlar halinde bir noktadan yay\u0131l\u0131r. Bu \u0131\u015f\u0131nlar ayn\u0131 fazda, ayn\u0131 frekansta, ayn\u0131 y\u00f6nde olduklar\u0131ndan adeta birbirine yan yana yap\u0131\u015f\u0131kt\u0131r. Paralel aynalar aras\u0131nda \u015fiddeti bu \u015fekilde \u00e7\u0131\u011f gibi artan \u0131\u015f\u0131nlar, \u0131\u015f\u0131k frekans\u0131na e\u015f bir frekansta, darbeler halinde olduk\u00e7a parlak \u0131\u015f\u0131k huzmesi olarak yay\u0131l\u0131r. Laser \u0131\u015f\u0131n\u0131ndaki enerjisinin b\u00fcy\u00fcmesinin esas\u0131 i\u015fte bu milyonlarca k\u00fc\u00e7\u00fck enerji kaynaklar\u0131n\u0131n \u00e7ok dar bir h\u00fczme halinde ayn\u0131 y\u00f6nde ham yanyana hem de ard arda birle\u015fmesi neticesidir. Laserin \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 i\u00e7in enerji seviyesi d\u00fc\u015fen atomlarda daha fazla say\u0131daki atomlar\u0131n uyar\u0131lacak enerji seviyelerine y\u00fckseltilmesi gerekir. Bu durum ise normal olarak atomlar\u0131n enerji seviyesi da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n tersidir. Bu sebepten laserin \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 i\u00e7in gerekli durum tersine \u00e7evrilmi\u015f da\u011f\u0131l\u0131m olarak isimlendirilir. Tersine \u00e7evrilmi\u015f da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 ortaya \u00e7\u0131karmak i\u00e7in pompalama i\u015flemi kullan\u0131l\u0131r. Optik pompalama ise, y\u00fcksek frekansl\u0131 yo\u011fun \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n ne\u015friyle yap\u0131labilir. Yar\u0131 iletkenli laserlerde pompalama elektrik ak\u0131m\u0131 yard\u0131m\u0131 ile ger\u00e7ekle\u015ftirilir ve i\u015flem elektriksel pompalama olarak isimlendirilir. Gaz laserlerinde ise pompalama i\u015flemi elektron-atom veya atom-atom \u00e7arp\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131yla ortaya \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131r ve \u00e7arp\u0131\u015fma pompalamas\u0131 olarak bilinir. Kimyasal pompalama i\u015fleminde ise kimyasal laserlerde kimyasal reaksiyonlarla atom ve molek\u00fcller uyar\u0131l\u0131r. Gaz-dinamik laserlerde de pompalama ses h\u0131z\u0131 \u00fcst\u00fc gaz geni\u015flemesi yoluyla ger\u00e7ekle\u015ftirilir ve gaz geni\u015fleme pompalamas\u0131 olarak isimlendirilir.<\/p>\n
OS\u0130LASYON<\/p>\n
Yukar\u0131da a\u00e7\u0131klanan tersine \u00e7evrilmi\u015f da\u011f\u0131l\u0131m elde edildikten sonra, bu ortamdan ge\u00e7en \u0131\u015f\u0131k rezonans durumuna getirilir. Optik asilator olarak da isimlendirilebilecek bu ortam yans\u0131ma, k\u0131r\u0131lma ve di\u011fer kay\u0131plar\u0131 kar\u015f\u0131layacak durumda olmal\u0131d\u0131r. Bu ama\u00e7la laser ortam\u0131, uzunlu\u011funa do\u011fru bir par\u00e7a \u015feklinde d\u00fczenlenir ve iki ucuna \u00e7ok kuvvetli yans\u0131t\u0131c\u0131lar konarak \u0131\u015f\u0131n\u0131n bunlar ars\u0131nda ileri-geri yans\u0131mas\u0131 sa\u011flan\u0131r. Bu yans\u0131t\u0131c\u0131lardan biri bir \u00f6l\u00e7\u00fcde saydam yap\u0131larak rezonans frekans\u0131na ula\u015fan \u0131\u015f\u0131n\u0131n laser \u0131\u015f\u0131n\u0131 olarak ortam\u0131ndan d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n
Q-Anahtarlamas\u0131<\/p>\n
\u00c7ok k\u0131sa ve \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc \u00e7\u0131k\u0131\u015flar q-anahtarlamas\u0131 kullan\u0131larak depo edilmi\u015f laser \u0131\u015f\u0131nlar\u0131ndan elde edilebilir. Bu t\u00fcr teknikte yans\u0131t\u0131c\u0131lardan biri pompalama aral\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir k\u0131sm\u0131nda yans\u0131tmayacak \u015fekilde d\u00fczenlenir. Daha sonra yans\u0131t\u0131c\u0131 hale getirilir. Bu d\u00fczenleme sonucu pompalama devresinin bir k\u0131sm\u0131nda depo edilen enerji di\u011fer k\u0131sm\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir darbe olarak yay\u0131l\u0131r. Q-anahtarlamas\u0131n\u0131n en kolay \u015fekli bir aynan\u0131n \u00e7ok h\u0131zl\u0131 d\u00f6nmesiyle ger\u00e7ekle\u015ftirilebilir. Bu aynan\u0131n di\u011fer ayna ile ayn\u0131 eksene geldi\u011fi zaman da laser yay\u0131l\u0131m\u0131 ortaya \u00e7\u0131kar. Bu konuda uygulanabilecek di\u011fer teknik laser frekans\u0131na \u0131\u015f\u0131k absorbe eden seyreltilmi\u015f bir \u00e7\u00f6zelti ortam\u0131 kullanmakt\u0131r. Bu \u015fekildeki absorbsiyon enerjinin depo edilmesini sa\u011flar.<\/p>\n
Mode kilitlenmesi<\/p>\n
\u00c7\u00f6zelti kullan\u0131larak ve anahtarlama ile elde edilen laser \u0131\u015f\u0131n\u0131n\u0131n g\u00fcc\u00fc mode kilitlenmesi ile daha da artt\u0131r\u0131labilir. B\u00f6yle bir durumda birbirine yak\u0131n ve aralar\u0131nda belirli ba\u011f\u0131nt\u0131n\u0131n bulundu\u011fu \u201ckilitli\u201d frekanslarda ayn\u0131 zamanda titre\u015fim meydana gelir. B\u00f6ylece \u00e7ok daha k\u0131sa zamanda y\u00fcz trilyon watt\u2019a yakla\u015fan bir g\u00fc\u00e7 elde edilir ki, bu d\u00fcnyadaki b\u00fct\u00fcn elektrik santrallerinin toplam \u00fcretiminden daha fazlad\u0131r.<\/p>\n
Laser \u0131\u015f\u0131n\u0131n\u0131n \u00f6zellikleri:<\/p>\n
En b\u00fcy\u00fck \u00f6zelli\u011fi da\u011f\u0131lmaz olmas\u0131 ve y\u00f6n verilebilmesidir. Bu \u00f6zelli\u011finden istifade ile mesafe \u00f6l\u00e7me ve fiber optik teknolojisi geli\u015ftirilmi\u015ftir. Dalga boyunun k\u00fc\u00e7\u00fck olmas\u0131 da\u011f\u0131lmay\u0131 da b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde azalt\u0131r. Uyar\u0131lan atomlar her y\u00f6n yerine belli y\u00f6nlerde hareket ederler. Bu laserin \u00e7ok parlak olmas\u0131n\u0131 do\u011furur.
\n Laser \u0131\u015f\u0131n\u0131, dalga boyu tek oldu\u011fundan monokromatik \u00f6zellik ta\u015f\u0131r. Frekans da\u011f\u0131l\u0131m aral\u0131\u011f\u0131, frekans\u0131n\u0131n bir milyonda biri civar\u0131ndad\u0131r. Bu sebepten istenilen frekansta \u00e7ok say\u0131da dalgalar laser dalgas\u0131 \u00fczerine bindirilmek suretiyle haberle\u015fmede iyi bir sinyal jenerat\u00f6r\u00fc olarak i\u015f g\u00f6r\u00fcr. Ayn\u0131 anda bir\u00e7ok bilgi bir yerden ba\u015fka yere g\u00f6nderebilir.
\n Laser \u0131\u015f\u0131n\u0131 da\u011f\u0131lmaz oldu\u011fundan k\u0131sa darbeler halinde yay\u0131nlanabilmesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Kay\u0131ps\u0131z y\u00fcksek enerji nakli yap\u0131lmas\u0131 bu \u00f6zelli\u011fi ile sa\u011flanabilir. Laser kendisinde bulunan y\u00fcksek enerji sayesinde kesme, kaynak ve delme end\u00fcstrisinde kullan\u0131l\u0131r. Ayr\u0131ca laser darbesinin \u00e7ok k\u0131sa olmas\u0131ndan y\u00fcksek h\u0131z foto\u011fraf\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131nda faydalan\u0131l\u0131r. Y\u00f6nl\u00fc bir hareket olmas\u0131ndan ise holografi ve \u00f6l\u00e7\u00fcm biliminde yararlan\u0131l\u0131r. B\u00fct\u00fcn \u00f6zellikleri ile uzak mesafe \u00f6l\u00e7\u00fcmlerini m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lar.
\n Laser \u0131\u015f\u0131n\u0131 tek dalga boyuna sahip oldu\u011fu i\u00e7in laser cinsine g\u00f6re \u00e7e\u015fitli renkte \u0131\u015f\u0131nlar elde etmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.
\n LASER T\u00dcRLER\u0130<\/p>\n
Kat\u0131 Laserler<\/p>\n
\u0130lk bulunan laser yakut laseridir. Yakut, az miktarda krom ihtiva eden al\u00fcminyum oksit kristalidir. K\u0131rm\u0131z\u0131 laser \u0131\u015f\u0131nlar\u0131 yayan, bu kristal i\u00e7indeki krom atomlar\u0131d\u0131r. Krom atomlar\u0131 optik olarak ye\u015fil ve mor \u0131\u015f\u0131kla uyar\u0131l\u0131r. Bu t\u00fcr laser ile saniyenin milyarda biri gibi k\u0131sa bir s\u00fcrede birka\u00e7 milyon wattl\u0131k g\u00fc\u00e7 nakledilebilir. \u0130lk yakut laser sadece bir darbe ile \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131. Daha sonra bunun oda s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131nda ve s\u00fcrekli bi\u00e7imde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmu\u015ftur. Darbenin g\u00fcc\u00fcn\u00fcn y\u00fckseltgendi\u011fi ikincil laserlerle birlikte kullan\u0131lan q-anahtarl\u0131 laser moduyla saniyenin birka\u00e7 milyarda biri kadar devem eden birka\u00e7 milyar wattl\u0131k g\u00fc\u00e7 \u00fcretilebilir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde kullan\u0131lan laser, sert \u015feffaf kristalden meydana gelir. Kristalde k\u00fc\u00e7\u00fck miktarda genellikle nadir toprak elementleri mevcuttur. Bu kristalin i\u015flem i\u00e7in oda s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00e7ok alt\u0131na indirilmesi gerekir. Bu laserler optik pompalama gerektirirler ve darbeli olarak \u00e7al\u0131\u015farak \u0131s\u0131nmay\u0131 \u00f6nlerler. S\u0131cakl\u0131k ve manyetik alanda yap\u0131lacak de\u011fi\u015fiklikle \u00e7al\u0131\u015fma frekans\u0131 ayarlanabilir.<\/p>\n
Neodimium \u00e7e\u015fitli kristallerde kullan\u0131lan nadir toprak elementlerinden biridir. Enerji d\u00fczeyi sebebiyle fazla optik pompalamaya ihtiya\u00e7 g\u00f6stermez ve su sebepten dolay\u0131 tercih edilir. G\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 uzay uydusuna yerle\u015ftirilen haberle\u015fme sisteminde muhtemel laser kullan\u0131m\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
Yar\u0131 \u0130letken Laserleri<\/p>\n
Yar\u0131 iletken malzemelerden elde edilen kristallerle de laser yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Galyum arsenik kristali yar\u0131 iletken lasere \u00f6rnektir. Yar\u0131 iletken diod gibi p-n malzemenin birle\u015fmesinden meydana gelmi\u015f olup, p-n malzemenin birle\u015fti\u011fi y\u00fczey yakut laserindeki aynalar g\u00f6revini yapar. Birle\u015fim y\u00fczeyinde pozitif voltaj p taraf\u0131na ve negatif voltaj n taraf\u0131na verildi\u011fi zaman elektronlar n malzemesinden p malzemesine ge\u00e7erken enerjilerini kaybeder ve foton yayarlar. Bu fotonlar tekrar elektronlara \u00e7arparak bu elektronlar\u0131n daha \u00e7ok foton \u00fcretmesine sebep olurlar. Neticede yeterli seviyeye ula\u015fan foton ne\u015fri, laser \u0131\u015f\u0131n\u0131n\u0131 meydana getirmi\u015f olur. Bu t\u00fcr laserler verimli \u0131\u015f\u0131k kaynaklar\u0131d\u0131r. Genellikle boylar\u0131 bir milimetreden b\u00fcy\u00fck de\u011fildir. Ancak \u00e7ok verimli \u00e7al\u0131\u015fma i\u00e7in ortam s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 oda s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00e7ok alt\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmelidir.<\/p>\n
Gaz Laserleri<\/p>\n
\u0130lk gaz laser helyum ve neon kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 \u015feklinde kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.bu kar\u0131\u015f\u0131m uzun bir t\u00fcpe ve iki k\u00fcresel ayna aras\u0131na yerle\u015ftirilmi\u015ftir.<\/p>\n
Helyum ve neon gaz\u0131 ile \u00e7al\u0131\u015fan laserde bu gazlar y\u00fcksek voltaj alt\u0131nda iyonize hale gelir. Helyum atomlar\u0131 elektrik de\u015farj\u0131 esnas\u0131nda elektronlar\u0131n \u00e7arpmas\u0131 ile ikazlanarak y\u00fcksek enerji seviyelerine \u00e7\u0131kar. Bunlar, kazand\u0131klar\u0131 enerjilerini neon atomlar\u0131ndaki e\u015f enerji seviyelerine aktar\u0131rlar. Bu enerji aktarma i\u015flemi fotonun yay\u0131lmas\u0131na sebep olur. Aynalar vas\u0131tas\u0131yla yeterli seviyeye ula\u015ft\u0131ktan sonra laser \u0131\u015f\u0131n\u0131 elde edilmi\u015f olur. Bu t\u00fcr laser \u0131\u015f\u0131n\u0131n\u0131n dalga boyu 1,15 mikrondur.<\/p>\n
Kimyasal Laserler<\/p>\n
Kimyasal laserlerde bir gaz meydana getirilir ve kimyasal reaksiyon yoluyla pompalan\u0131r. Kimyasal pompalama bir eksotermik kimya reaksiyonunda enerji a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kmas\u0131yla olur. Buna bir \u00f6rnek hidrojen ve fl\u00fcor elementleri tersine \u00e7evrilmi\u015f bir toplumda hidrojen fl\u00fcorur meydana getirmek \u00fczere reaksiyona girdiklerinde laser etkisi ortaya \u00e7\u0131kar.<\/p>\n
S\u0131v\u0131 Laserler<\/p>\n
En \u00e7ok kullan\u0131lan s\u0131v\u0131 laser t\u00fcr\u00fc, organik bir \u00e7\u00f6z\u00fcc\u00fc i\u00e7indeki organik boyan\u0131n seyreltik bir \u00e7\u00f6zeltisidir. Bunlara mor \u00f6tesine yak\u0131n ve k\u0131z\u0131l\u00f6tesine yak\u0131n aras\u0131nda laser t\u00fcrleri elde edilebilir. Genellikle pompalama optik olarak cereyan eder. Birka\u00e7 laser paralel olarak \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131labilir. B\u00f6ylece saniyenin birka\u00e7 trilyonda biri devam eden laser darbeleri elde edilebilir. Boya laserlerinin en \u00f6nemli \u00f6zelli\u011fi dalga boyunun geni\u015f bir alanda hassas bir \u015fekilde ayarlanabilmesidir.<\/p>\n
Laser \u0131\u015f\u0131n\u0131n\u0131n Kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 Yerler<\/p>\n
Laser, haberle\u015fmede kullan\u0131labilecek \u00f6zelliklere sahiptir. Laser \u0131\u015f\u0131n\u0131 da g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131n\u0131 gibi atmosferden etkilenir. Bu sebeple atmosfer, radyo yay\u0131nlar\u0131nda oldu\u011fu gibi laser yay\u0131n\u0131 i\u00e7in uygun bir ortam de\u011fildir. Bu bak\u0131mdan laser \u0131\u015f\u0131nlar\u0131, i\u00e7i ayna gibi olan lifler i\u00e7inden g\u00f6nderilirse, lifler ne kadar uzun, k\u0131vr\u0131nt\u0131l\u0131 olursa olsun kay\u0131p olmadan bir yerden di\u011ferine ula\u015f\u0131r. Bu liflerden istifade edilerek milyonlarca de\u011fi\u015fik frekanstaki bilgi ayn\u0131 anda ta\u015f\u0131nabilmektedir. Bu maksatla foto diyot kullan\u0131lmakta ve elektrik enerjisi foto diyotta \u0131\u015f\u0131k enerjisine \u00e7evrilmektedir. D\u00fcnyan\u0131n bir\u00e7ok telefon \u015firketleri bu tatbikata ge\u00e7mi\u015flerdir.<\/p>\n
Karbondioksit laserleri metal, cam, plastik kaynak ve kesme i\u015flerinde kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Laser, uzayda mesafe \u00f6l\u00e7mede kullan\u0131l\u0131r. Peykler aras\u0131ndaki mesafeyi 25cm hata ile \u00f6l\u00e7ebilmektedir. Laserle ilk mesafe \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc, 1962 senesinde, Ay\u2019a yerle\u015ftirilen argon-iyon laseri ile yap\u0131ld\u0131. Laser, in\u015faatlarda, boru ve t\u00fcnel yap\u0131m\u0131nda, y\u00f6n ve do\u011frultu tayininde ve tespitinde klasik teodolitlerden \u00e7ok daha m\u00fckemmel ve kullan\u0131\u015fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Laserin askeri alandaki tatbikatlar\u0131 \u00e7oktur. Mesafe bulma ve yer tan\u0131ma maksad\u0131yla kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir. Hedefe g\u00f6nderilen g\u00fcd\u00fcml\u00fc mermiler, hedef yakalan\u0131nca laser \u0131\u015f\u0131n\u0131 ile infilak ettirilmektedir. Gece karanl\u0131\u011f\u0131nda gece g\u00f6r\u00fc\u015f d\u00fcrb\u00fcnleri sayesinde g\u00fcnd\u00fczm\u00fc\u015f gibi operasyon yap\u0131labilir. \u00c7ok ba\u015fl\u0131kl\u0131 f\u00fczelerin haf\u0131zalar\u0131na yerle\u015ftirilen hedef resmi, f\u00fcze hedefe yakla\u015f\u0131nca laser \u0131\u015f\u0131n\u0131 ile tan\u0131n\u0131r. ABD\u2019nin 1984 y\u0131l\u0131nda geli\u015ftirdi\u011fi f\u00fcze savunma sistemi, d\u00fc\u015fman f\u00fczesini havada iken uzaydan g\u00f6nderilen laser \u0131\u015f\u0131n\u0131 ile tahrip edebilmektedir.<\/p>\n
Holografi ve foto\u011fraf\u00e7\u0131l\u0131kta \u00e7ok m\u00fchim yeri vard\u0131r. Laserle g\u00f6r\u00fcnt\u00fc kaydetme s\u00fcresi saniyenin 10 trilyonda biri zamanda m\u00fcmk\u00fcn olur. Holografi, laser \u0131\u015f\u0131nlar\u0131 ile \u00fc\u00e7 boyutlu resim \u00e7ekme ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme tekni\u011fidir.<\/p>\n
T\u0131pta laser \u201ckans\u0131z ameliyat\u201d maksatlar\u0131 ile kullan\u0131l\u0131r. Y\u0131rt\u0131lm\u0131\u015f g\u00f6z retinas\u0131, laser \u0131\u015f\u0131n\u0131 ile ac\u0131s\u0131z ve s\u00fcratle dikilir. V\u00fccudun \u00e7e\u015fitli b\u00f6lgelerindeki t\u00fcm\u00f6rler b\u0131\u00e7akla a\u00e7\u0131lmadan yerinde kesilerek tedavi edilebilir. Damardaki dokular, laser \u0131\u015f\u0131n\u0131 ile kaynar ve kanama olmaz. \u00c7\u00fcr\u00fck di\u015f \u00e7ukurlar\u0131 dolgu yap\u0131lmak \u00fczere ac\u0131s\u0131z delinebilir.<\/p>\n
Laserle \u0130lgili Beklenen Geli\u015fmeler<\/p>\n
N\u00fckleer enerji alan\u0131nda laserin \u00e7e\u015fitli geli\u015fmelere yol a\u00e7aca\u011f\u0131 umulmaktad\u0131r. En \u00f6nemlisi ba\u015flat\u0131lmas\u0131 zor olan termon\u00fckleer-f\u00fczyon olay\u0131n\u0131n (hidrojen bombas\u0131 ve g\u00fcne\u015fte her an meydana gelen reaksiyon) laser ile tetiklenmesidir. B\u00f6ylece d\u00fcnya enerji problemi ortadan kalkacakt\u0131r.<\/p>\n
Laser \u0131\u015f\u0131n\u0131n\u0131n darbe s\u00fcresinin saniyenin trilyonda birine d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi halinde k\u0131sa bir s\u00fcrede \u00fcretilecek enerji bug\u00fcn d\u00fcnyada ayn\u0131 m\u00fcddette \u00fcretilmekte olan enerji toplam\u0131ndan fazla olacakt\u0131r. Laser \u0131\u015f\u0131n\u0131 ile \u00e7al\u0131\u015fan silahlar\u0131n yap\u0131lmas\u0131 ile \u00e7ok uzaklardan m\u00fchimmat, akaryak\u0131t, karargah binalar\u0131 imha edilebilecektir. Laser \u00f6zelli\u011fi dolay\u0131s\u0131yla bilgisayar\u0131n haf\u0131za kapasitesini b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde artt\u0131rabilir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Tek renkli, olduk\u00e7a d\u00fcz, yo\u011fun ve ayn\u0131 fazl\u0131 paralel dalgalar halinde genli\u011fi y\u00fcksek g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u0131\u015f\u0131k demeti \u00fcreten alet. Laser \u0130ngilizce; Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation (uyar\u0131lm\u0131\u015f \u0131\u015f\u0131n ne\u015friyle \u0131\u015f\u0131k kuvvetlendirilmesi) c\u00fcmlesindeki kelimelerin ba\u015f harflerinin al\u0131nmas\u0131ndan t\u00fcretilmi\u015f bir kelimedir. 1960 senesinde ABD\u2019de Theodore H. Maiman taraf\u0131ndan ke\u015ffedilmi\u015ftir. Normal \u0131\u015f\u0131k, dalga boylar\u0131 muhtelif, rengarenk, …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[3586,7153,2338,11502,11504,11499,11500,5386,11501,11503],"class_list":["post-6058","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-atomlar","tag-elektromanyetik-dalga","tag-karbondioksit","tag-kati-laserler","tag-kimyasal-laserler","tag-lazerler","tag-mikro-dalga-frekans","tag-morotesi-isinlar","tag-q-anahtarlamasi","tag-yari-iletken-laserler"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6058","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6058"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6058\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6058"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6058"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6058"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}