Esneklik,bir cismin,etkisinde kald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7 kuvvetler ortadan kalkt\u0131\u011f\u0131nda yeniden ilk bi\u00e7im ve boyutlar\u0131 kazanma yetene\u011fidir.\u0130deal esnek davran\u0131\u015fs\u00f6z konusu oldu\u011funda,gerileme ve bi\u00e7im de\u011fi\u015ftirme aras\u0131nda birebir bir ba\u011flant\u0131 vard\u0131r.Bu ba\u011flant\u0131do\u011frusasl oldu\u011funda esneklik do\u011frusald\u0131r denir.
\n Esneklik s\u0131n\u0131r\u0131 ,malzemenin bi\u00e7im de\u011fi\u015ftirmeksizin etkisinde kalabilece\u011fi en y\u00fcksek gerilme de\u011feridir.bu de\u011fer a\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda malzemede kal\u0131c\u0131ve tersinmezbi\u00e7im de\u011fi\u015fiklikleri g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.Metalyada betonarme\u00e7atk\u0131da \u00e7eli\u011fin ay\u0131trt edici mekanik \u00f6zelli\u011fi bas\u0131n\u00e7 ve basit \u00e7ekmeye kar\u015f\u0131 g\u00f6sterdi\u011fi esneklik s\u0131n\u0131r\u0131ylabelirlenir. Ger\u00e7ekte idealesnek davran\u0131\u015f, yaln\u0131zca zay\u0131f i\u00e7 kuvvetler etkisi alt\u0131nda g\u00f6r\u00fcl\u00fcr;nitekim belli esneklik s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n uzla\u015fmal\u0131 tan\u0131m\u0131 bu kuvvetlere dayanarak yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r;\u00e7elikler i\u00e7in uzla\u015fmal\u0131 esneklik s\u0131n\u0131r\u0131, \u00e7ekme kuvvetinin etkiksi kalkt\u0131ktan sonra \u00f6rne\u011fin 2\/1 000 de\u011ferinde kal\u0131c\u0131 birim uzamaya yol a\u00e7an gerilmedir.
\n Kau\u00e7uk esnekli\u011fi, \u00e7ekme kuvveti etkisinde \u00e7ok y\u00fcksek uzamag\u00f6steren,bu kuvvet kalkt\u0131\u011f\u0131nda yeniden eski boyutlar\u0131na d\u00f6nen elastomerlerin \u00f6zelli\u011fidir.
\n Kau\u00e7uk esnekli\u011fi ger\u00e7ek esneklik gibi zorlamayla bi\u00e7imde\u011fi\u015ftiren bir malzemenin \u00f6zelli\u011fini g\u00f6sterir.Bununla birlikte burada,bi\u00e7im de\u011fi\u015fiklikleri \u00e7ok b\u00fcy\u00fck olabilir.1 kgf\/mm2\\’lik bir \u00e7ekme kuvvetinin uygulad\u0131\u011f\u0131 bir numunede, elde edilen uzama \u00e7elikte 5\/100 000,odunda1\/2000,y\u00fcnde2\/100\\’dd\u00fcr.Oysa bu uzama do\u011fal kau\u00e7ukta eski uzunlu\u011funun 10-12kat\u0131na kadar \u00e7\u0131kar.
\n Buna g\u00f6re kau\u00e7uk esnekli\u011fi esneklik mod\u00fcl\u00fc d\u00fc\u015f\u00fck olan bile\u015fiklerin ilk durumlar\u0131ndaki ay\u0131rt edici \u00f6zelli\u011fi olu\u015fturur.Belirli bir uzama derecesinden sonra \u00e7ekme e\u011frisinin de g\u00f6sterdi\u011fi gibi mod\u00fcl h\u0131zla artar.
\n Kau\u00e7uk esnekli\u011fi,molek\u00fclleri kendi aralar\u0131nda k\u00f6pr\u00fclerle birbirine ba\u011flanm\u0131\u015f,b\u00fck\u00fclebilir uzun zincirlerden olu\u015fan bile\u015fiklerin ay\u0131rt edici \u00f6zelli\u011fidir.
\n Do\u011frusal esneklik kuram\u0131,gerilme ve bi\u00e7im de\u011fi\u015ftirme aras\u0131nda homojen ve do\u011frusal ba\u011flant\u0131lar bulundu\u011fu temel varsay\u0131m olarak kabul eden \u00f6\u011fretinin \u00f6z\u00fcn\u00fc olu\u015fturur.Bu ba\u011flant\u0131lar Hooke Yasas\u0131\\’n\u0131n bir genellemesidir.Homojen ve izotrop bir malzeme s\u00f6z konusu oldu\u011funda bu ba\u011flant\u0131lar\u0131n katsay\u0131lar\u0131,Lame katsay\u0131s\u0131na dayanarak hesaplanabilir.Lame katsay\u0131s\u0131na genellikle \\’\\’enine esneklik katsays\u0131\\’\\’ad\u0131 verilir ve gere\u00e7 dayan\u0131m\u0131nda G ile g\u00f6sterilir.
\n Esnek bir cismin gerilmeleri ve bi\u00e7im de\u011fi\u015ftermelri \u00e7\u00f6z\u00fcmsel y\u00f6ntemlerle de\u011ferlendirilebilir.Bu y\u00f6ntemle i\u00e7 ve d\u0131\u015f kuvvetlerin etkesini ve bi\u00e7im de\u011fi\u015ftirmelerin ba\u011fda\u015f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steren denklemleri \u00e7\u00f6zmeye dayan\u0131r.G\u00fcn\u00fcm\u00fczde bu problemin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc.,genellikle,do\u011frudan dengeyi ve malzemenin davran\u0131\u015f yasalar\u0131n\u0131 g\u00f6z\u00f6n\u00fcne alan bir kesikleme y\u00f6ntemi(sonlu elemanlar ya da sonlu farklar y\u00f6ntemi)kullan\u0131larak ara\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r.
\n Esneklik \u00f6l\u00e7erler ve uzama \u00f6l\u00e7erler,esnek bi\u00e7im de\u011fi\u015ftirme alan\u0131n\u0131da,esneklik mod\u00fcl\u00fcn\u00fc(young mod\u00fcl\u00fcn\u00fc) \u00f6l\u00e7meye yarar.
\n Maddeler \u00fczerinde kuvvet uyguland\u0131\u011f\u0131nda,\u015fekillerinde az yada \u00e7ok de\u011fi\u015fmeler olur.Bir yay \u00e7ekilirse uzar,s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131rsa k\u0131sal\u0131r.S\u00fcngeri elimizle bast\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131zda \u015fekli de\u011f\u015fir,elimizi \u00e7ekince eski \u015feklini a\u0131r.\u00c7elik bir \u00e7ubu\u011fun bir ucu sabitle\u015fip di\u011fer ucundan bir kuvvet uygulan\u0131rsa \u00e7ubuk e\u011filir,kuvvet kald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda \u00e7ubuk eski \u015feklini al\u0131r.
\n \u015eekil de\u011fi\u015ftirici kuvvet ortadan kalkt\u0131\u011f\u0131nda eski \u015feklini alan maddelere esnek maddeler denir.
\n Cam macununa elimizi de\u011fdirdi\u011fimizde o da \u015fekil de\u011fi\u015ftirir.fakat elimizi \u00e7ekince eski \u015feklini\u015f alamaz.O halde cam macunu esnek bir madde de\u011fildir.
\n Sarmal bir yay\u0131 \u00e7ekersek yay uzar, kuvvet ortadan kalk\u0131nca yay eski \u015feklini al\u0131r.\u00c7ekme kuvvetini artt\u0131r\u0131nca yay dahada uzar.Kuvvet ortada kalk\u0131nca yay eski durumuna d\u00f6nmez.Bu ve buna benzer durumlar esnekli\u011fin bir s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n oldu\u011funu g\u00f6sterir.kuvvet yeter derecede b\u00fcy\u00fckse yaya kopabilir.
\n Ayn\u0131 boydaki paket lasti\u011fi ve \u00e7elik tel, u\u00e7lar\u0131ndan tutulup \u00e7ekilecek olursa,paket lasti\u011findeki uzamay\u0131 g\u00f6rebildi\u011fimiz halde,\u00e7elik teldeki uzamay\u0131 g\u00f6remeyiz.\u00c7elik teldeki uzamay\u0131 g\u00f6remedi\u011fimiz halde \u00f6l\u00e7mek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. <\/p>\n
1-KATILARIN ESNEKL\u0130\u011e\u0130
\n Kat\u0131 cisimler,kuvvet etkisi ile \u015fekil de\u011fi\u015ftirirler.Kuvvet etkisi kalkt\u0131ktan sonra eski hallerine d\u00f6nerler.Dinamometre yap\u0131m\u0131mda kullan\u0131lan yaylar buna \u00f6rnektir.
\n Fakat bunun yan\u0131nda, bir mermer par\u00e7as\u0131na,\u00fc \u015feker kristaline yada grafit \u00e7ubu\u011fa yeterince kuvvet uyguland\u0131\u011f\u0131nda esneme g\u00f6r\u00fclmeden k\u0131r\u0131ld\u0131klar\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.Her maddenin k\u0131r\u0131labilme \u00f6zelli\u011fi de birbirinden farkl\u0131d\u0131r. <\/p>\n
2-SIVILARIN ESNEKL\u0130\u011e\u0130
\n S\u0131v\u0131lar azda olsa esnektir.S\u0131v\u0131lar \u00fczerine bir kuvvet uyguland\u0131\u011f\u0131nda hacimlerinin \u00e7ok azda olsa de\u011fi\u015fti\u011fi,kuvvet ortadan kalkt\u0131\u011f\u0131nda tekrar eski hacimlerini ald\u0131klar\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.\u00dczerlerinde olu\u015fturular bir bas\u0131nc\u0131 her do\u011frultuda iletirler.\u0130\u015fte bu \u00f6zelli\u011finde yararlan\u0131larak su cendersi, hidrolik frenlergibi sistemler yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.Kuvvet etkisi alt\u0131nda s\u0131v\u0131lar\u0131n hacimlerindeki de\u011fi\u015fme \u00e7ok az oldu\u011fundan,esneklik s\u0131v\u0131lar i\u00e7in ay\u0131rt edici bir \u00f6zellik de\u011fildir.
\n 3-GAZLARIN ESNEKL\u0130\u011e\u0130
\n Kuvvet etkisiyle gazlar\u0131n da hacmi de\u011fi\u015fir.Kuvvet etkisi ortadan kalkt\u0131\u011f\u0131nda da gaz ilk hacmini al\u0131r.Yani gazlar esnektir.Deli\u011fi kapat\u0131larak kolu itilen bir enjekter\u00f6n, kuvvet ortadan kalkt\u0131\u011f\u0131nda eski \u015feklini almas\u0131 gibi.
\n Yap\u0131lan deneyler,belli bir s\u0131cakl\u0131kta sabit kuvvet alt\u0131nda gazlar\u0131n birim hacimlerindeki de\u011fi\u015fme miktarlar\u0131n\u0131n ayn\u0131 oldu\u011funu g\u00f6stermi\u015ftir.Buna g\u00f6re esneklik gazlar i\u00e7in ay\u0131rt edici bir \u00f6zellik olrak kullan\u0131lamaz.
\n Esnekli\u011fin yap\u0131lara ve makinelere uygulanmas\u0131 amac\u0131yla,malzeme direnci ad\u0131 alt\u0131nda,yal\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 varsay\u0131mlardan yola \u00e7\u0131k\u0131larak bir esneklik teorisi geli\u015ftirilmi\u015ftir.
\n B\u00f6ylece,beton binalardaki beton kiri\u015flerin bi\u00e7im de\u011fi\u015ftirmesi h\u0131zla incelenebilmektedir. Esneklik teorisi ayn\u0131 zamanda kat\u0131larda titre\u015fim yay\u0131lmalar\u0131n\u0131n incelenmesinded kullan\u0131l\u0131r.\u00d6rne\u011fini,deprem s\u0131ras\u0131nda depreme yol a\u00e7an toprak hareketlerinin k\u00f6keninin ve yay\u0131lma h\u0131zl\u015far\u0131n\u0131n yakla\u015f\u0131k olarak belirlenmesine yard\u0131mc\u0131 olur.Petrol ara\u015ft\u0131rmas\u0131nda da yer yuvarla\u011f\u0131n\u0131n d\u00fczeysel tabakalar\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilen k\u00fc\u00e7\u00fck patlamalardan yararlan\u0131l\u0131r.
\n Do\u011falgaz s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131labilir ve yer alt\u0131 boru hatlar\u0131yla yada gaz boru hatlar\u0131yla yo\u011fu\u015fma sak\u0131ncas\u0131 olmadan ta\u015f\u0131nabilir.Boru hatt\u0131n\u0131n ge\u00e7ti\u011fi yol \u00fczerine yerle\u015ftirilen yeniden s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma istasyonlar\u0131,boru hatt\u0131n\u0131n i\u00e7indeki bas\u0131nc\u0131 sabit tutarak gaz ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 sa\u011flar.
\n Bir b\u00fctan gaz t\u00fcp\u00fc 13 kg yada 22 litre s\u0131v\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f gaz,yakla\u015f\u0131k 16 m3 do\u011falgaz e\u015fde\u011feri b\u00fctan gaz ta\u015f\u0131r.
\n Bir ideal gaz kar\u0131\u015f\u0131m\u0131nda, toplam bas\u0131n\u00e7 k\u0131smi bas\u0131n\u00e7lar\u0131n toplam\u0131na e\u015fittir.(Dalton bas\u0131nc\u0131) <\/p>\n
POTANS\u0130YEL ENERJ\u0130DE DE\u011e\u0130\u015eMELER
\n Bir deste\u011fe bir sarmal yay as\u0131p ucuna 1 kg\\’l\u0131k bir k\u00fctle takal\u0131m.Bu k\u00fctleyi denge noktas\u0131ndan itibaren bir ka\u00e7 santimetre yukar\u0131 kald\u0131r\u0131p serbest b\u0131rakal\u0131m.Bu k\u00fctle titre\u015firken, hareketin en \u00fcst ve enalt noktalar\u0131nda durur.K\u00fctle, hareketin den alt noktas\u0131nda iken enerjisi,yayda toplan\u0131r.Yine, k\u00fctle hareketinin en \u00fcst noktas\u0131nda iken enerjisi,yer\u00e7ekimi alan\u0131nda toplan\u0131r.
\n Yay\u0131n uzat\u0131lmas\u0131yla yayda g\u00f6r\u00fclen \\’\\’\u015fekil de\u011fi\u015fimi potansiyel enerjisinde\\’\\’ meydana gelen de\u011fi\u015fimi, onun uzat\u0131lmas\u0131 i\u00e7in gereken i\u015fi hesaplayarak bulabiliriz.Ayn\u0131 uzakl\u0131\u011f\u0131n d\u00fc\u015fmekle k\u00fctlenin \\’\\’yer \u00e7ekimi potansiyel enerjisinde\\’\\’ meydana gelen de\u011fi\u015fimde ayn\u0131 k\u00fctleyi yukar\u0131 kald\u0131rmakla yap\u0131lan i\u015ften bulunabilir.B\u00f6ylece k\u00fctlenin, en \u00fcst noktadan en alt noktaya kadar d\u00fc\u015fmesiyle kazand\u0131\u011f\u0131 yay\u0131n \u015fekil de\u011fi\u015fimi potansiyel enerjisiyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rabiliriz. <\/p>\n
ESNEKL\u0130K MOD\u00dcLLER\u0130 ARASINDAK\u0130 BA\u011eINTILAR
\n Bir cismin u\u011frad\u0131\u011f\u0131 muhtelif \u015fekil de\u011fi\u015fimleriyle ilgili olarak d\u00f6rt esneklik mod\u00fcl\u00fc tan\u0131m\u0131\u015f bulunuyoruz.Homojen ve izotrop cisimlerde bu esneklik mod\u00fclleri aras\u0131nda a\u015fa\u011f\u0131daki ba\u011f\u0131nt\u0131lar: <\/p>\n
(8-8) E=2(1+u)G
\n E=3(1-2u)Ev <\/p>\n
\u0130zotrom cisim fiziksel \u00f6zellikleri do\u011frultuya ba\u011fl\u0131 olmayan cisimlerdir.Fiziksel \u00f6zellikleri do\u011frultuya ba\u011fl\u0131 olan cisimlere ise anzotrop cisimler denir.O halde izotrop bir cisim i\u00e7in d\u00f6rt esneklik mod\u00fcl\u00fcnden ikisi biliniyorsa di\u011ferleri (8-8)ba\u011f\u0131nt\u0131s\u0131ndan hesaplanabilir.
\n Cgs sisteminde E,Ev ve G\\’birimi dyn\/cm2,mks sisteminde ise N\/m2\\’dir.M kgk s<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Esneklik,bir cismin,etkisinde kald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7 kuvvetler ortadan kalkt\u0131\u011f\u0131nda yeniden ilk bi\u00e7im ve boyutlar\u0131 kazanma yetene\u011fidir.\u0130deal esnek davran\u0131\u015fs\u00f6z konusu oldu\u011funda,gerileme ve bi\u00e7im de\u011fi\u015ftirme aras\u0131nda birebir bir ba\u011flant\u0131 vard\u0131r.Bu ba\u011flant\u0131do\u011frusasl oldu\u011funda esneklik do\u011frusald\u0131r denir. Esneklik s\u0131n\u0131r\u0131 ,malzemenin bi\u00e7im de\u011fi\u015ftirmeksizin etkisinde kalabilece\u011fi en y\u00fcksek gerilme de\u011feridir.bu de\u011fer a\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda malzemede kal\u0131c\u0131ve tersinmezbi\u00e7im de\u011fi\u015fiklikleri g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.Metalyada betonarme\u00e7atk\u0131da \u00e7eli\u011fin ay\u0131trt edici mekanik \u00f6zelli\u011fi …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[6768,11547,11548,4949,2196],"class_list":["post-6107","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-dinamometre","tag-ideal-gaz","tag-izotrom","tag-maddelerin-esnekligi","tag-molekul"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6107","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6107"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6107\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6107"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6107"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6107"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}