\u0130yonik ba\u011f, z\u0131t ve e\u015f y\u00fckl\u00fc iyonlar aras\u0131ndaki elektrostatik kuvvetlere dayanan bir kimyasal ba\u011f t\u00fcr\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n
En d\u0131\u015ftaki elektron kabuklar\u0131 tamamen dolu olan atomlar olduk\u00e7a kararl\u0131 durumdad\u0131rlar, ba\u015fka atomlarla bile\u015fik olu\u015fturma e\u011filimi g\u00f6stermezler. Sadece soy gazlar\u0131n en d\u0131\u015f elektron kabuklar\u0131 tamamen doludur, di\u011fer t\u00fcm elementlerin d\u0131\u015f kabuklar\u0131nda eksik elektron bulunmaktad\u0131r. Oysa atom, t\u00fcm elektron kabuklar\u0131n\u0131n dolu olmas\u0131 y\u00f6nelimindedir ve e\u011fer dolu de\u011filse bunu sa\u011flamaya y\u00f6nelecektir. Bu konumda atomun ba\u015f\u0131na iki farkl\u0131 olay gelebilir, d\u0131\u015f kabuktaki elektronlardan kurtularak zaten dolu olan bir alttaki kabu\u011fu son kabuk haline getirmek ya da d\u0131\u015f kabu\u011fu d\u0131\u015far\u0131dan elektron alarak tamamlamak.<\/p>\n
Elektron verme e\u011filiminde olan bir atomla dana ve almama olan elelk elektron alma e\u011filimindeki bir atom reaksiyon alan\u0131na girdiklerinde, aralar\u0131nda bir elektron al\u0131\u015f-veri\u015fi olur. Bunun sonucunda elektron alan atom negatif iyon (anyon), elektron veren atom ise pozitif iyon (katyon) haline gelecektir. Bu \u015fekilde aralar\u0131nda elektrostatik \u00e7ekme kuvveti yarat\u0131lan atomlar iyonik ba\u011fla bir bile\u015fik olu\u015ftururlar. \u0130yon ba\u011f\u0131na elektro valans ba\u011f da denilmektedir.<\/p>\n
\u0130yonik ba\u011fla olu\u015fan bile\u015fiklerin bir ortak \u00f6zelli\u011fi, elektroliz edilebilmeleridir. Yani iyonik yap\u0131daki s\u0131v\u0131 ve kat\u0131 \u00e7\u00f6zeltiler elektri\u011fi iletirler. \u0130yonik yap\u0131l\u0131 kat\u0131lar ise iletken de\u011fildirler. Bir di\u011fer \u00f6zellik de elektronlar\u0131n kuvvetle tutulmas\u0131 nedeniyle iyonik kristallerin \u0131s\u0131y\u0131 ve elektri\u011fi iletmemesi, di\u011fer bir deyi\u015fle yal\u0131tkan olmalar\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\u0130yonik ba\u011f olu\u015fumunda, metal, d\u00fc\u015f\u00fck elektronegatifli\u011fi nedeniyle bir elektron vererek pozitif bir iyon (katyon) olu\u015fturur. Normal sofra tuzunda, sodyum ile klor iyonlar\u0131 birbirlerine iyonik ba\u011f ile ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u0130yonik ba\u011f genellikle metallerle ametaller aras\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fir. Ametal atomlar\u0131n\u0131n elektronegatifli\u011fi y\u00fcksektir ve kolayca elektron al\u0131p negatif iyon (anyon) olu\u015fturabilirler. Dolay\u0131s\u0131yla, iki veya daha fazla iyon, elektrostatik kuvvetlerin etkisiyle birbirlerini \u00e7ekerler. Bu t\u00fcr ba\u011flar, hidrojen ba\u011f\u0131ndan daha kuvvetli fakat kovalent ba\u011f ile hemen hemen ayn\u0131 kuvvettedir.<\/p>\n
\u0130yonik ba\u011flanma yaln\u0131zca, ba\u011flanm\u0131\u015f atomlar serbest olanlardan daha d\u00fc\u015f\u00fck enerjiye sahip olduklar\u0131nda ve reaksiyonun toplam enerji de\u011fi\u015fimi, reaksiyonun ger\u00e7ekle\u015fmesi y\u00f6n\u00fcnde ise meydana gelir. Toplam enerji de\u011fi\u015fimi ne kadar b\u00fcy\u00fckse, ba\u011f o kadar g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr. T\u00fcm iyonik ba\u011flar bir t\u00fcr kovalent ya da metalik ba\u011f \u00f6zelli\u011fi ta\u015f\u0131rlar. \u0130ki atom aras\u0131ndaki elektronegatiflik fark\u0131 ne kadar b\u00fcy\u00fckse ba\u011f da o kadar iyoniktir. \u0130yonik bile\u015fikler, ergidiklerinde veya suda \u00e7\u00f6z\u00fcnd\u00fcklerinde elektrik iletebilirler. Genellikle y\u00fcksek ergime s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131na sahip olup suda \u00e7\u00f6z\u00fcnmeye meyillidirler.<\/p>\n
Polarizasyon etkisi
\n \u0130yonik bile\u015fiklerin kristal latisi i\u00e7indeki iyonlar k\u00fcreseldir fakat e\u011fer pozitif iyon k\u00fc\u00e7\u00fck, ve\/veya y\u00fcksek oranda y\u00fckl\u00fcyse, negatif iyonun elektron bulutunu bozar. Negatif iyonun bu \u015fekilde polarize olmas\u0131, iki atomun \u00e7ekirdekleri aras\u0131nda ilave y\u00fck birikimine yol a\u00e7ar ki bu da k\u0131smi kovalent ba\u011f demektir. Boyut\u00e7a b\u00fcy\u00fck negatif iyonlar daha kolayl\u0131kla polarize olurlar. Fakat bu durum, yaln\u0131zca 3+ de\u011ferlikli pozitif iyon (\u00f6rne\u011fin, Al3+) s\u00f6z konusu oldu\u011funda \u00f6nemlidir (\u00f6rne\u011fin, saf AlCl3 kovalent bir molek\u00fcld\u00fcr). \u00d6te yandan, 2+ y\u00fckl\u00fc iyonlar (Be2+) hatta 1+ y\u00fckl\u00fc iyonlar (Li+) dahi, boyutlar\u0131 \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck oldu\u011fu i\u00e7in bir miktar polarize etme g\u00fcc\u00fcne sahiptirler (\u00f6rne\u011fin, LiI iyoniktir fakat baz\u0131 kovalent \u00f6zellikler g\u00f6sterir). “Polarize etme g\u00fcc\u00fc”, iyonun y\u00fck\u00fc ile boyutu aras\u0131ndaki orana ba\u011fl\u0131 olup y\u00fck yo\u011funlu\u011fu olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n
\u0130yonik yap\u0131
\n \u0130yonik bile\u015fikler kat\u0131 haldeyken, iyonik kristal i\u00e7inde s\u00fcrekli iyonik latis yap\u0131s\u0131na sahiptirler. T\u00fcm iyonlar yakla\u015f\u0131k olarak ayn\u0131 boyutta ise, y\u00fczey merkezli k\u00fcbik bir yap\u0131 olu\u015fturabilirler, fakat iyonlar farkl\u0131 boyutta ise, yap\u0131 genellikle hacim merkezli k\u00fcbiktir. \u0130yonik latislerde koordinasyon say\u0131s\u0131, herbirinin ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu iyon say\u0131s\u0131n\u0131 verir.<\/p>\n
\u0130yonik ba\u011f – kovalent ba\u011f
\n \u0130yonik bir ba\u011f durumunda atomlar, z\u0131t y\u00fckl\u00fc iyonlar\u0131n \u00e7ekimi ile birbirine ba\u011fl\u0131 iken, kovalent ba\u011f durumunda atomlar, elektron payla\u015f\u0131m\u0131 yoluyla ba\u011flan\u0131rlar. Kovalent ba\u011f durumunda, her atomun etraf\u0131ndaki molek\u00fcler geometri, VSEPR kurallar\u0131[1] ile belirlenirken, iyonik malzemelerde geometri, maksimum s\u0131k\u0131-paket kurallar\u0131n\u0131 takip eder. Dolay\u0131s\u0131yla bir bile\u015fi\u011fin iyonik ya da kovalent olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmas\u0131 “atomlar\u0131n geometrisi”ne ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u0130yonik ba\u011f, z\u0131t ve e\u015f y\u00fckl\u00fc iyonlar aras\u0131ndaki elektrostatik kuvvetlere dayanan bir kimyasal ba\u011f t\u00fcr\u00fcd\u00fcr. En d\u0131\u015ftaki elektron kabuklar\u0131 tamamen dolu olan atomlar olduk\u00e7a kararl\u0131 durumdad\u0131rlar, ba\u015fka atomlarla bile\u015fik olu\u015fturma e\u011filimi g\u00f6stermezler. Sadece soy gazlar\u0131n en d\u0131\u015f elektron kabuklar\u0131 tamamen doludur, di\u011fer t\u00fcm elementlerin d\u0131\u015f kabuklar\u0131nda eksik elektron bulunmaktad\u0131r. Oysa atom, t\u00fcm elektron kabuklar\u0131n\u0131n dolu …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[5342,11400,2239,11551,5343,2240,6439,2231],"class_list":["post-6121","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-anyon","tag-elektrostatik-kuvvet","tag-iyonik-bag","tag-iyonik-yapi","tag-katyon","tag-kovalent-bag","tag-polarizasyon","tag-soy-gazlar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6121","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6121"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6121\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6121"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6121"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6121"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}