Anadolu, iklimi, jeopolitik konumu tar\u0131m, hayvanc\u0131l\u0131k ve ticarete elveri\u015fli olu\u015fu, g\u00f4\u00e7 yollar\u0131 \u00fczerinde bulunmas\u0131 nedeniyle ilk\u00e7a\u011fda \u00f4nemli bir konuma sahiptir .\u00c7e\u015fitli uygarl\u0131klar\u0131n kuruldu\u011fu bir b\u00f6lgedir. <\/p>\n
Anadolu’da Tarih \u00f6ncesinde de \u00f6nemli yerle\u015fim birimleri kurulmu\u015ftur . Antalya yak\u0131nlar\u0131nda Karain, Bel dibi ve Belba\u015f\u0131 ma\u011faralar\u0131, Antakya’daki Ma\u011farac\u0131k yontma ta\u015f devrine uzanan en eski yerle\u015fme yerleridir . Cilal\u0131 ta\u015f devrinde ise \u00c7atal h\u00f6y\u00fck, Hac\u0131lar, Beyce sultan yerle\u015fim merkezleridir. Maden devrinde ise Truva, Ali\u015far ve Alacah\u00f6y\u00fck \u00f6nemli merkezlerdir <\/p>\n
Anadolu; <\/p>\n
-Ticaret ve g\u00f6\u00e7 yollar\u0131 \u00fczerinde olmas\u0131 <\/p>\n
-Verimli topraklara sahip olmas\u0131 <\/p>\n
-\u0130klim ko\u015fullar\u0131 <\/p>\n
-Co\u011frafi konumu gibi nedenlerle de\u011fi\u015fik kavimlerin istila ettikleri ve yerle\u015ftikleri bir b\u00f6lge olmu\u015ftur. Yontma Ta\u015f Devri’ne ait Antalya Karain Ma\u011faras\u0131, Cilal\u0131 Ta\u015f Devri’ne ait Konya \u00c7atalh\u00f6y\u00fck, Maden Devri’ne ait \u00c7anakkale Truva, Konya Karah\u00f6y\u00fck, Yozgat Ali\u015far ve \u00c7orum Alacah\u00f6y\u00fck \u00f6nemli yerle\u015fim merkezleridir. <\/p>\n
Hititler: <\/p>\n
Hititler: (M.\u00d6: 2000-VIII.yyl.) M.\u00d6. 2000 y\u0131llar\u0131nda Anadolu\u2019ya gelerek K\u0131z\u0131l\u0131rmak k\u0131vr\u0131m\u0131 i\u00e7inde \u00e7evresinde Kapadokya’da yerle\u015fmi\u015flerdir. Ba\u015fkentleri Hattu\u015fa\u015f’t\u0131r(Bo\u011fazk\u00f4y). Hitit devleti, bir\u00e7ok feodal beyli\u011fin merkezi otorite etraf\u0131nda birle\u015ftirilmesiyle meydana getirilmi\u015ftir. Anadolu’da bilinen ilk siyasal birli\u011fi kurdular. \u0130lk zamanlarda fethedilen \u00dclkelerin y\u00f4netimi prenslere verilmekteydi. Sonralar\u0131 ise krall\u0131\u011fa ge\u00e7ildi. Devletin ba\u015f\u0131nda, b\u00fcy\u00fck kral unvanl\u0131 bir h\u00fck\u00fcmdar bulunurdu. Kral ayn\u0131 zamanda ba\u015f rahip, ba\u015fkomutan ve ba\u015f yarg\u0131\u00e7t\u0131. Ancak kral\u0131n yan\u0131nda, asillerden olu\u015fan bir dan\u0131\u015fma meclisi Panku\u015f meclisi ve Tavananna adl\u0131 krali\u00e7e de devlet y\u00f6netiminde s\u00f6z sahibi olurdu
\nTanr\u0131 say\u0131s\u0131n\u0131n \u00e7oklu\u011fundan dolay\u0131 \u00fclkelerine Bin Tanr\u0131 ili de denilir. Kral\u0131n yetkilerini s\u0131n\u0131rlayan Panku\u015f meclisinin varl\u0131\u011f\u0131 me\u015fruti bir y\u00f6netimin oldu\u011funu g\u00f6sterir. Ana krali\u00e7e (Tavananna)’n\u0131n \u00f6nemli yetkilerinin olmas\u0131, aile hukuku d\u00fczenlemeleri Hitit toplumunda kad\u0131nlar\u0131n \u00f6nemli bir yerinin oldu\u011funu g\u00f6sterir. Bu medeni hukukun temelini olu\u015fturmalar\u0131yla do\u011frudan ilgilidir.
\nOrdu ise piyadelerden ve sava\u015f arabalar\u0131ndan olu\u015fuyordu.
\nAyn\u0131 zamanda t\u0131mar sistemine benzer bir ordu meydana getirilmi\u015fti. <\/p>\n
Mezopotamya ve M\u0131s\u0131r uygarl\u0131klar\u0131ndan etkilemi\u015flerdir (\u00c7ivi ve hiyeroglif yaz\u0131s\u0131n\u0131 kullanmalar\u0131 buna kan\u0131tt\u0131r). <\/p>\n
Hititler Ege g\u00f6\u00e7leri ve Friglerin sald\u0131r\u0131lar\u0131yla y\u0131k\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r <\/p>\n
Dinleri : <\/p>\n
\u00e7ok tanr\u0131l\u0131 olup, temizlik tap\u0131nman\u0131n tek \u015fart\u0131 say\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r . Kendilerine \u00f6zg\u00fc iki t\u00fcr yaz\u0131 kullanm\u0131\u015flard\u0131r. \u00c7ivi yaz\u0131s\u0131 ve hiyeroglif yaz\u0131s\u0131 (resim yaz\u0131s\u0131)., <\/p>\n
Hukuk: Hitit kanunlar\u0131 olduk\u00e7a geli\u015fmi\u015fti ve Aile hukuku, ceza hukuku, bor\u00e7lar hukuku gibi b\u00f6l\u00fcmlere ayr\u0131larak sistemle\u015ftirilmi\u015fti. Hitit hukuku Mezopotamya hukukuna nazaran daha adil ve insanc\u0131l idi. \u00d6l\u00fcm cezas\u0131 ancak devlete ve h\u00fck\u00fcmdara kar\u015f\u0131 i\u015flenen su\u00e7lara verilirdi. Bunun d\u0131\u015f\u0131ndaki su\u00e7lar para cezas\u0131 (fidye esa\u00ads\u0131) ile cezaland\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131, Hititlerde aile ve ceza hukuku geli\u015fmi\u015ftir. Ailede baban\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc esast\u0131r. <\/p>\n
Yaz\u0131 ve Tarih Yaz\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131: Hititler, Asurlulardan \u00f6\u011frendikleri \u00e7ivi yaz\u0131s\u0131n\u0131 kulland\u0131lar. Hitit Devleti’nin y\u0131k\u0131lmas\u0131na do\u011fru kendi yaz\u0131lar\u0131n\u0131 buldular. Hitit Hiyeroglif Yaz\u0131s\u0131 ad\u0131 verilen bu yaz\u0131, daha \u00e7ok ta\u015f abideler \u00fczerinde ve m\u00fch\u00fcrlerde kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n
Hitit krallar\u0131, yapt\u0131klar\u0131 i\u015fleri tanr\u0131lar\u0131na hesap vermek amac\u0131yla anal ad\u0131 verilen tabletlere yazd\u0131r\u0131rlard\u0131. Anallar, Hitit tarih yaz\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n en g\u00fczel \u00f6rnekleridir. Hititler ilk tarafs\u0131z tarih\u00e7ili\u011fi Anallar (y\u0131ll\u0131klar) d\u00fczenleyerek geli\u015ftirmi\u015flerdir. <\/p>\n
Hititlerle M\u0131s\u0131r aras\u0131ndaki sava\u015f (M.O. 1280’de Kade\u015f antla\u015fmas\u0131 ile sonu\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r .\u00d6nemi tarihteki ilk yaz\u0131l\u0131 anla\u015fma olmas\u0131d\u0131r. \u0130vriz Yaz\u0131l\u0131 kaya kabartmalar\u0131 Hititlerden kalma sava\u015f fig\u00fcrleridir. <\/p>\n
Frigler: <\/p>\n
M .\u00d6 1200 y\u0131l\u0131nda Bo\u011fazlar \u00fczerinden Anadolu\u2019ya girdiler. Hitit hakimiyetine son vererek Sakarya vadisine yerle\u015ftiler. Ba\u015fkentleri Polatl\u0131 yak\u0131nlar\u0131nda Gordion’dur. Krallar\u0131na Midas ad\u0131 verilir. M.\u00d6 VIII. y\u00fczy\u0131lda \u00c7ukurova’ya kadar uzanan b\u00f6lgeleri hakimiyetleri alt\u0131na ald\u0131lar. Kafkaslar \u00fczerinden Anadolu’ya giren Kimmerler taraf\u0131ndan y\u0131k\u0131ld\u0131lar (M.\u00d6 676). <\/p>\n
Frigler tar\u0131mla ve hayvanc\u0131l\u0131kla u\u011fra\u015fan bir topluluktu. Frig krallar\u0131 tar\u0131m\u0131n geli\u015fmesine \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar. Tar\u0131m\u0131 koruyucu kanunlar \u00e7\u0131kard\u0131lar. Tar\u0131m\u0131 korumak i\u00e7in sert cezalar uygulam\u0131\u015flard\u0131r. Bir saban k\u0131rman\u0131n cezas\u0131 \u00f6l\u00fcmd\u00fc. <\/p>\n
En \u00f6nemli tanr\u0131\u00e7alar\u0131 Kibele ad\u0131 verilen tabiat tanr\u0131\u00e7as\u0131d\u0131r. Tanr\u0131lar\u0131n ilkbaharda do\u011fup sonbaharda \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcne inan\u0131lmas\u0131 do\u011fa-din ili\u015fkisine bir \u00f6rnek olarak g\u00f6sterilebilir. <\/p>\n
Friglerden kalma kaya mezarlar\u0131 kabartmalarla s\u00fcslenmi\u015ftir Bu kabartmalar, Frig heykelt\u0131ra\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n en g\u00fczel \u00f6rnekleridir. Kuyumculuk, kaya mimarisi ve kaya i\u015fIemecili\u011fi, tahta i\u015f\u00e7ili\u011fi, hal\u0131 ve kilim dokumac\u0131l\u0131\u011f\u0131nda olduk\u00e7a geli\u015fmi\u015flerdi <\/p>\n
Fenike alfabesini kullanm\u0131\u015flard\u0131r. <\/p>\n
Lidyal\u0131lar: <\/p>\n
Gediz ve Menderes \u0131rmaklar\u0131 aras\u0131nda ya\u015fad\u0131lar. Frig hakimiyetinin sona ermesi ile b\u00f6lgeye hakim oldular. Ba\u015fkentleri Sard’d\u0131r. Krallar\u0131na Giges ad\u0131 verilir. Efes’ten ba\u015flay\u0131p , Mezopotamya’da Asurlular\u0131n ba\u015fkenti Ninova’ya kadar uzanan Kral Yolu’nu yapt\u0131lar. Bu yol do\u011fu-bal\u0131 ticaretini geli\u015ftirdi. Bunun sonucunda da ticareti kolayla\u015ft\u0131rmak amac\u0131 ile ilk kez alt\u0131n para kullan\u0131ld\u0131(M.O. 700). B\u00f6ylece de\u011fi\u015f \u2013toku\u015f (trampa) usul\u00fcne son vermi\u015fler ve ticari ili\u015fkilerde kolayl\u0131k sa\u011flam\u0131\u015flard\u0131r. Lidyal\u0131lar ulusal bir ordu kurmak yerine \u00fccretli askerlerden olu\u015fan bir ordu kurmu\u015flard\u0131r. Bu durum uzun s\u00fcre varl\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmelerini engellemi\u015ftir. M.\u00d6. 547’de Persler taraf\u0131ndan y\u0131k\u0131ld\u0131lar. <\/p>\n
Fenike alfabesini kullanm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n
Lidyal\u0131lar dini inan\u00e7lar ve sanat alan\u0131nda Anadolu ve Yunan k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn etkisi alt\u0131nda kald\u0131lar. <\/p>\n
Urartular: (M.\u00d6: IX-VI.yy.) <\/p>\n
Do\u011fu Anadolu’da Van g\u00f6l\u00fc ve \u00e7evresinde ya\u015fayan Urartular\u0131n ba\u015fkentleri Tu\u015fpa (Van) d\u0131r. Anadolu’da ilk defa federal bir devlet kurmu\u015flard\u0131r. Sava\u015f tanr\u0131s\u0131 Haldi’ye inan\u0131lmas\u0131 askerli\u011fin \u00f6nemli oldu\u011funu g\u00f6sterir. Tar\u0131m ve hayvanc\u0131l\u0131k yan\u0131nda maden i\u015flemecili\u011fi. kaya oymac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile de u\u011fra\u015ft\u0131lar. \u00d6zellikle maden i\u015f\u00e7ili\u011fi ve mimari de ilerlemi\u015flerdir. Kayalara oyulmu\u015f muhte\u015fem kaleler, saraylar, tap\u0131naklar, karayollar\u0131 ve su tesisleri bu uygarl\u0131ktan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kalm\u0131\u015f kal\u0131nt\u0131lard\u0131r. (Van ka\u00adlesi, \u00e7avu\u015f tepe, Alt\u0131n tepe Urartulardan kalma eserlerdir.) <\/p>\n
\u00c7ivi yaz\u0131s\u0131n\u0131 kullanm\u0131\u015flard\u0131r. <\/p>\n
Asur ve Kimmer sald\u0131r\u0131lar\u0131 Urartular\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u00fc azaltt\u0131. M.\u00d6 VI. y\u00fczy\u0131lda \u0130skit ve Med sald\u0131r\u0131lar\u0131 sonucu Urartu hakimiyeti sona erdi. <\/p>\n
\u0130onlar: <\/p>\n
Yunanistan’a gelen Dorlar\u0131n \u00f6n\u00fcnden ka\u00e7arak Anadolu’ya ge\u00e7en Akalar taraf\u0131ndan kuruldular. M.\u00d6 1200 y\u0131l\u0131nda Akalar, adalar \u00fczerinden Bat\u0131 Anadolu’ya g\u00f6\u00e7 ettiler. B\u00fcy\u00fck Menderes ile K\u00fc\u00e7\u00fck Menderes nehirleri aras\u0131nda kalan k\u0131y\u0131 b\u00f6lgelerine yerle\u015ftiler. Bu b\u00f6lgeye \u0130yonya, burada ya\u015fayanlara ionlar ad\u0131 verilir. \u0130onlar, polis ad\u0131 verilen \u015fehir devletleri kurdular. M.\u00d6. XII. y\u00fczy\u0131ldan itibaren Efes, Milet, Fo\u00e7a gibi \u015fehirleri kurdular. Siyasal yap\u0131lanmalar\u0131 \u015fehir devleti \u015feklindedir, hi\u00e7 bir zaman merkeziyet\u00e7i olmam\u0131\u015flard\u0131r. Deniz ticareti ve kolonicilik alan\u0131nda ileriydiler. Akdeniz, Marmara, Ege ve Karadeniz’de bir\u00e7ok koloniler kurmu\u015flard\u0131r. <\/p>\n
Anadolu’da kurulan ilk\u00e7a\u011f uygarl\u0131klar\u0131 i\u00e7inde en geli\u015fmi\u015f ve ileri d\u00fczeydedirler. \u00c7\u00fcnk\u00fc; <\/p>\n
1- \u0130onlar, \u00d6n Asya’dan gelen ticaret yollar\u0131n\u0131n biti\u015f noktas\u0131ndad\u0131rlar ve do\u011fu bat\u0131 aras\u0131nda k\u00f6pr\u00fc vazifesi g\u00f6r\u00fcrlerdi. <\/p>\n
2- Di\u011fer Anadolu uygarl\u0131klar\u0131ndan etkilenmi\u015flerdir. <\/p>\n
3- Tar\u0131m ve ticaretle geli\u015fmi\u015f olduklar\u0131ndan bilim ve k\u00fclt\u00fcre \u00f4nem vermi\u015flerdir. <\/p>\n
4- \u015eehir devletleri \u015feklinde y\u00f4netilmi\u015f olduklar\u0131 i\u00e7in serbest d\u00fc\u015f\u00fcnce geli\u015fmi\u015ftir. <\/p>\n
\u0130on \u015fehir devletlerinin ba\u015f\u0131nda krallar bulunuyordu. Asiller zamanla g\u00fc\u00e7lenerek krallar\u0131 tahttan indirdiler. Halk\u0131n se\u00e7ti\u011fi ki\u015filer, meclislerin yard\u0131m\u0131 ile \u015fehirleri y\u00f6netmeye ba\u015flad\u0131lar. <\/p>\n
\u00d6n Asya’dan gelen ticaret yollar\u0131n\u0131n bitim noktas\u0131nda bir \u00fclke olmalar\u0131 bilim ve k\u00fclt\u00fcr alan\u0131nda ileri gitmelerinin en \u00f6nemli nedenidir. \u0130onlar, sanat alan\u0131nda da \u00f6nemli geli\u015fmeler g\u00f6sterdiler. \u0130on Nizam\u0131 denilen mimari \u00fcslubun yarat\u0131c\u0131s\u0131d\u0131rlar (Artemis tap\u0131na\u011f\u0131 ionyal\u0131lar’a aittir). \u0130on tarz\u0131nda mimar\u0131 eserler yaratt\u0131lar. Tap\u0131naklar, a\u00e7\u0131k hava tiyatrolar\u0131 bu alanda ki en g\u00fczel yap\u0131tlard\u0131r. <\/p>\n
Ticaretin geli\u015fmesi sonucu bir\u00e7ok k\u00fclt\u00fcr ile temas kurdular. Ekonominin geli\u015fmesi ve demokrasinin varl\u0131\u011f\u0131; fikir hayat\u0131, sanat ve bilim alan\u0131nda \u00f6nemli geli\u015fmelere neden oldu. Diyojen, Tales, Anaksimenes, ve Anaksimandros felsefe , matematik ve astronomi bilimlerinin temellerini att\u0131lar. Matematikte Pisagor, Co\u011frafya’da Ksenefon, T\u0131pta Hipokrat, Felsefe’de Heraklit ve Diojen, \u015eiirde Homeros ve Tarihte Heredot \u0130onyal\u0131lar\u0131n en tan\u0131nm\u0131\u015f bilginleridir.. <\/p>\n
Tiranl\u0131k y\u00f6netimi de ilk defa \u0130on \u015fehirlerinde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. <\/p>\n
\u0130onlar, Fenike Alfabesi’nden yararlanarak kendi alfabelerini olu\u015fturdular. \u0130on \u015fair ve yazarlar\u0131 taraf\u0131ndan kaleme al\u0131nan trajedi, komedi ve dramlar g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar \u00f6nemlerini korudular. Edebiyatta Homeros destanlar\u0131 \u00f6nemlidir. <\/p>\n
Tanr\u0131lar\u0131n\u0131n insan bi\u00e7iminde heykellerini yapm\u0131\u015flard\u0131r.\u0130on Tanr\u0131lar\u0131 da insanlara benzerdi. Tanr\u0131larla insanlar aras\u0131ndaki en \u00f6nemli fark insanlar\u0131n \u00f6l\u00fcml\u00fc, tanr\u0131lar\u0131n ise \u00f6l\u00fcms\u00fcz olmalar\u0131yd\u0131. \u0130nan\u00e7lar\u0131na g\u00f6re Tanr\u0131lar aras\u0131ndaki her t\u00fcrl\u00fc ili\u015fki ve ileti\u015fim aynen insanlar aras\u0131nda olurdu. Tanr\u0131lar \u0130nsanlara k\u0131zd\u0131klar\u0131 zaman onlar\u0131 cezaland\u0131r\u0131rd\u0131. <\/p>\n
Bir insan\u0131n Tanr\u0131la\u015fabilmesi i\u00e7in kusursuzlu\u011fa, m\u00fckemmelli\u011fe ula\u015fmas\u0131 gerekirdi. Bu nedenle sportif yar\u0131\u015fmalar b\u00fcy\u00fck \u00f6nem kazanm\u0131\u015ft\u0131r, insanlar\u0131n Tanr\u0131la\u015fmas\u0131 i\u00e7in bir ara\u00e7 olarak g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. <\/p>\n
M.\u00d6. 650-546 y\u0131llar\u0131nda \u00f6nce Pers istilas\u0131na, daha sonra \u0130skender ve Roma istilas\u0131na u\u011fram\u0131\u015flard\u0131r. <\/p>\n
MEZOPOTAMYA UYGARLIKLARI<\/p>\n
Mezopotamya Uygarl\u0131klar\u0131 <\/p>\n
Mezopotamya, G\u00fcneydo\u011fu Anadolu’dan Basra K\u00f6rfezi’ne kadar uzanan F\u0131rat ve Dicle \u0131rmaklar\u0131 aras\u0131nda kalan b\u00f6lgenin ilk\u00e7a\u011fdaki ad\u0131d\u0131r. Bu b\u00f6lge; <\/p>\n
-g\u00f6\u00e7 yollar\u0131 \u00fczerinde olmas\u0131 <\/p>\n
-topraklar\u0131n\u0131n verimli olmas\u0131 <\/p>\n
-ikliminin elveri\u015fli olmas\u0131 <\/p>\n
-\u0131rmaklar\u0131ndan sulamada yararlan\u0131lmas\u0131 <\/p>\n
gibi nedenlerle tarihsel d\u00f6nemlerin ba\u015f\u0131ndan itibaren bir\u00e7ok uygarl\u0131klara sahne olmu\u015ftur. <\/p>\n
\u00d6zellikleri: <\/p>\n
1. D\u00fczl\u00fck bir b\u00f6lge olmas\u0131ndan dolay\u0131 kolayl\u0131kla istilalara u\u011fram\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n
2. B\u00f6lge ta\u015f bak\u0131m\u0131ndan fakir oldu\u011fundan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze az say\u0131da eser ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n
S\u00fcmerler (M.\u00d6 4000 -2350) <\/p>\n
-D\u00fcnyan\u0131n bilinen ilk uygarl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. <\/p>\n
-ilk \u015fehir devleti (Site) g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. <\/p>\n
-ilk defa yaz\u0131y\u0131 kullanarak tarihsel \u00e7a\u011flar\u0131 ba\u015flatt\u0131lar. -D\u00f6rt i\u015flemi kullanm\u0131\u015flar, say\u0131lar\u0131 bulmu\u015flar ve \u00e7emberi 360\u00b0 ye b\u00f6lm\u00fc\u015flerdir. <\/p>\n
-ilk yaz\u0131l\u0131 kanunlar S\u00fcmer kral\u0131 Urgakina taraf\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n
-Ay y\u0131l\u0131 takviminin temellerini atm\u0131\u015flard\u0131r. <\/p>\n
-\u00c7ok tanr\u0131l\u0131 bir dinsel inan\u0131\u015f vard\u0131r <\/p>\n
-Krallar ayn\u0131 zamanda rahiptir. <\/p>\n
-\u00d6ld\u00fckten sora ya\u015fam inanc\u0131 yoktur. (Bu nedenle mezarlar\u0131na bir \u015fey koymazlard\u0131.) <\/p>\n
Akadlar (M.\u00d6 2350 -2150) <\/p>\n
D\u00fcnyada ilk merkezi devleti ve ilk b\u00fcy\u00fck imparatorlu\u011fu kurmu\u015flard\u0131r. Bu imparatorlu\u011fun devam\u0131 i\u00e7in ilk defa s\u00fcrekli orduya ge\u00e7mi\u015flerdir. <\/p>\n
Babilliler (M.\u00d6 1800 -539 -478) <\/p>\n
Babil tableti <\/p>\n
Hammurabi zaman\u0131nda eski S\u00fcmer kanunlar\u0131n\u0131 daha sert ve daha sistematik bir hale getirmi\u015flerdir. B\u00fct\u00fcn g\u00fcc\u00fc kendisinde toplayarak d\u00fcnyada bilinen ilk mutlak monar\u015fiyi kurmu\u015ftur. Ayr\u0131ca g\u00fcc\u00fcn\u00fc g\u00f6kteki tanr\u0131lara de\u011fil, d\u00fcnyevi bir kurum olan orduya dayand\u0131rmas\u0131 dar anlamda Laik devlet y\u00f6netimine kan\u0131t say\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r <\/p>\n
Elaml\u0131lar
\nBu uygarl\u0131k hakk\u0131nda bilgiler olduk\u00e7a azd\u0131r Madencilik ve seramik sanat\u0131nda ileriydiler. <\/p>\n
Asurlular (M.\u00d6. 2000 -609) <\/p>\n
Anadolu’da kara ticaret kolonileri kuran Asurlular Mezopotamya Uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u00f6rne\u011fin S\u00fcmer \u00e7ivi yaz\u0131s\u0131n\u0131 Anadolu’ya \u00f6\u011fretmi\u015flerdir. \u00d6n Asya’da atl\u0131 birlik kullanan ilk kavim Asurlular olmu\u015ftur Asurlular\u0131n hukuk kurallar\u0131 S\u00fcmerlerin aksine olup Babillilere benzer Olduk\u00e7a sert yapt\u0131r\u0131ml\u0131 hukuk kurallar\u0131 vard\u0131. <\/p>\n
F\u0131rat ve Dicle nehirleri aras\u0131nda kalan b\u00f4lgeye Mezopotamya ad\u0131 verilir. Bu b\u00f4lgede S\u00fcmer, Akad, Babil ve Asur krall\u0131klar\u0131 kurulmu\u015ftur. <\/p>\n
S\u00fcmerler, Orta Asya k\u00f4kenli kavimlerdir. \u015eehir devletleri halinde varl\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fcler. Arabistan k\u00f4kenli Samiler, S\u00fcmer \u00fclkelerine gelerek yerle\u015ftiler. Mezopotamya’da merkezi devletler kurdular. <\/p>\n
Mezopotamya\u2019da Devlet Y\u00f6netimi: Tanr\u0131 ad\u0131na in\u015fa edilen bir tap\u0131na\u011f\u0131n etraf\u0131ndaki evlerin, bir sur ile \u00e7evrilmesinden siteler olu\u015ftu. Bir sitenin bir veya birka\u00e7 siteyi hakimiyeti alt\u0131na almas\u0131yla da \u015fehir devleti meydana geldi. Devlet y\u00f4netiminde krali\u00e7elerinde s\u00f4z\u00fc ge\u00e7erdi. Siteleri, patesi ad\u0131 verilen prensler y\u00f6netirdi. Bir patesi, sitenin en b\u00fcy\u00fck m\u00fclki, hukuki ve dini Lideri idi. Mezopotamya’da Sami hakimiyetlerinin kurulmas\u0131yla merkezi devlet y\u00f4netimleri ortaya \u00c7\u0131kt\u0131. <\/p>\n
Din: S\u00fcmerler d\u00fcnyevi bir inanca sahipti. \u00d6l\u00fcmden sonraki hayata inanm\u0131yorlard\u0131. Ancak onlar\u0131 daha \u00e7ok bu d\u00fcnya ilgilendirmekte idi. S\u00fcmer ve Sami tanr\u0131lar\u0131 insanlara benzerdi. Tek farklar\u0131 \u00f4l\u00fcms\u00fcz olmalar\u0131d\u0131r. T\u00fcm Mezopotamya i\u00e7in kutsal say\u0131lan tanr\u0131lar\u0131n yan\u0131nda her \u015fehrin kendisine \u00f4zg\u00fc tanr\u0131lar\u0131 da vard\u0131. <\/p>\n
Yaz\u0131 ve Edebiyat: Yaz\u0131y\u0131 ilk kullanan S\u00fcmerlerdir. S\u00fcmer \u00e7ivi yaz\u0131s\u0131nda sesli harfler olmad\u0131\u011f\u0131ndan harf yaz\u0131s\u0131 de\u011fildir. S\u00fcmer edebiyat\u0131; ilahi, efsane ve destan t\u00fcrlerinde geli\u015fti. En \u00f4nemli destanlar aras\u0131nda G\u0131lgam\u0131\u015f, Yarad\u0131l\u0131\u015f ve Tufan yer al\u0131r. Samiler, S\u00fcmer edebiyat\u0131n\u0131n etkisi alt\u0131nda kalarak, S\u00fcmer edebiyat\u0131n\u0131 benimsemi\u015f ve kopya etmi\u015flerdir.
\nBilim ve Sanat: S\u00fcmerler, y\u0131ld\u0131zlar\u0131n insan ya\u015fam\u0131 ile \u00e7ok s\u0131k\u0131 bir ili\u015fkisi oldu\u011funa inan\u0131yorlard\u0131. Bu nedenle y\u0131ld\u0131zlar\u0131n hareketlerini yak\u0131ndan incelemeye ba\u015flad\u0131lar. Bu sayede astronomi bilimi olduk\u00e7a geli\u015fti. Ziggurat ad\u0131 verilen tap\u0131naklar ayn\u0131 zamanda bir rasathane durumunda idi. Burada bulunan rahipler dini g\u00f4revlerinin yan\u0131 s\u0131ra g\u00f4k bilimi ile de u\u011fra\u015f\u0131rlard\u0131. S\u00fcmerler, y\u0131ld\u0131zlar\u0131 k\u00fcmelere (bur\u00e7lara) ay\u0131rd\u0131lar. Bir y\u0131l\u0131 360 g\u00fcn, bir ay\u0131 da 30 -g\u00fcn olarak kabul ettiler. Alan, hacim, uzunluk ve a\u011f\u0131rl\u0131k \u00f4l\u00e7\u00fcleri, S\u00fcmerler taraf\u0131ndan bilinmekteydi. Babilliler, G\u00fcne\u015f ve Ay saatini bulmu\u015flar, Ay ve G\u00fcne\u015f tutulmalar\u0131n\u0131 hesaplam\u0131\u015flard\u0131r. <\/p>\n
MISIR UYGARLI\u011eI (M\u00d6 3000’den M\u00d6 525’e kadar) <\/p>\n
Deniz ve \u00e7\u00f6llerle Mezopotamya uygarl\u0131k alan\u0131ndan ayr\u0131lmas\u0131, yani co\u011frafi konumu, d\u0131\u015far\u0131dan etkilenmeden \u00f6zg\u00fcn bir uygarl\u0131\u011f\u0131n do\u011fmas\u0131na neden olmu\u015ftur. Bu konum istilalar\u0131n da az olmas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n
Kuzey Afrika\u2019da Nil nehri havzas\u0131nda kurulmu\u015f ve Nil Nehri’nin ak\u0131\u015f\u0131na g\u00f6re A\u015fa\u011f\u0131 ve Yukar\u0131 olmak \u00fczere 2 co\u011frafi b\u00f6l\u00fcme ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Etraf\u0131 \u00e7\u00f6llerle \u00e7evrili oldu\u011fu i\u00e7in istilaya fazla u\u011framam\u0131\u015f, di\u011fer uygarl\u0131klardan etkilenmemi\u015ftir. <\/p>\n
M\u0131s\u0131r uygarl\u0131\u011f\u0131 sadece M\u0131s\u0131rl\u0131lara aittir. <\/p>\n
Ba\u015flang\u0131\u00e7ta \u015fehir devletleri \u015feklinde y\u00f6netilen M\u0131s\u0131r, Firavun ad\u0131 verilen krallar\u0131n \u00f6nderli\u011finde merkezi y\u00f6netime sahip olmu\u015f, \u00fclke Nom denilen illere ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131, Her ilin ba\u015f\u0131nda merkezden g\u00f6nderilen valiler bulunurdu. <\/p>\n
-Piramit: Firavun mezarlar\u0131 <\/p>\n
-Labirent: Halk mezarlar\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar ilgi \u00e7ekicili\u011fini devam ettirmi\u015ftir. M\u0131s\u0131rl\u0131lar hayat\u0131n\u0131 \u00f6l\u00fcmden sonra devam etti\u011fine inand\u0131klar\u0131 i\u00e7in cesetlerini mumyalam\u0131\u015flard\u0131r. <\/p>\n
-Resim yaz\u0131s\u0131 olan Hiyeroglifi kulland\u0131lar ve bir \u00e7e\u015fit ka\u011f\u0131t olan Papir\u00fcs\u00fc bulmu\u015flard\u0131r.<\/p>\n
-G\u00fcne\u015f y\u0131l\u0131na dayal\u0131 ilk takvimi icat etmi\u015flerdir. Nil nehri ve tar\u0131msal faaliyetler mevsimlerin adland\u0131r\u0131lmas\u0131nda etkili olmu\u015ftur. M\u0131s\u0131r takvimi Miladi takvimin temelini olu\u015fturur. <\/p>\n
-T\u0131p, eczac\u0131l\u0131k, geometri ve astronomide ilerlemi\u015flerdir . <\/p>\n
-Persler taraf\u0131ndan y\u0131k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n
Bilinen tarih Nom denilen \u015fehir devletleriyle ba\u015flar. Firavunlar\u0131n yetkilerinin s\u0131n\u0131rs\u0131z olmas\u0131 (\u00e7\u00fcnk\u00fc tanr\u0131-kral say\u0131l\u0131yordu) mutlak bir idareye yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Katip ve memurlar hiyeroglif denilen ve olduk\u00e7a zor olan resim yaz\u0131s\u0131n\u0131 kulland\u0131klar\u0131ndan \u00dcst s\u0131n\u0131fta yer alm\u0131\u015flard\u0131r.
\nAhret inanc\u0131n\u0131n olmas\u0131 t\u0131p biliminin ve mumyac\u0131l\u0131k sanat\u0131n\u0131n geli\u015fmesine yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca kral mezarlar\u0131 da (piramitler) ahret inanc\u0131yla ilgilidir. <\/p>\n
G\u00fcne\u015f y\u0131l\u0131 takvimini kullanm\u0131\u015flard\u0131r. <\/p>\n
D\u00fcnyada bilinen ilk yaz\u0131l\u0131 antla\u015fmay\u0131 Hititlerle imzalam\u0131\u015flard\u0131r (Kade\u015f Bar\u0131\u015f\u0131). <\/p>\n
\u00c7\u0130N UYGARLI\u011eI<\/p>\n
Mezopotamya uygarl\u0131klar\u0131nda oldu\u011fu gibi \u00c7in uygarl\u0131\u011f\u0131nda da toplum de\u011fi\u015fik s\u0131n\u0131flardan olu\u015fuyordu ve k\u00f6lecilik yayg\u0131nd\u0131 D\u00fcnyada bilinen ilk derebeylik izlerine \u00c7in’de rastlan\u0131r. <\/p>\n
\u00c7inliler kuzeylerinde yer alan Hun ve Mo\u011fol g\u00f6\u00e7ebelerinden korunmak i\u00e7in \u00c7in Seddi’ni yapm\u0131\u015flar ve T\u00fcrkler gibi ordular kurmu\u015flard\u0131r T\u00fcrk tarihi hakk\u0131nda ilk bilgiler \u00c7in kaynaklar\u0131ndan elde edilmi\u015ftir. <\/p>\n
\u00c7in’de Taoizm, Konf\u00fc\u00e7y\u00fcs dini ve Budizm gibi ahlak felsefesine dayanan dinler g\u00f6r\u00fclmektedir Barut, pusula, ka\u011f\u0131t, matbaa gibi bilimsel ve teknik bulu\u015flar bu uygarl\u0131\u00ad\u011fa aittir. ideografik yaz\u0131y\u0131 kullanm\u0131\u015flard\u0131r <\/p>\n
Orta Asya uygarl\u0131\u011f\u0131ndan etkilenmi\u015ftir. <\/p>\n
-\u00c7in askeri mimarisinin en \u00f6nemli eseri \u00c7in Seddi’dir. Hun ak\u0131nlar\u0131ndan korunmak i\u00e7in yapm\u0131\u015flard\u0131r. <\/p>\n
-\u00c7anak-\u00e7\u00f6mlek e\u015fyalar ve \u00f6zellikle porselen yap\u0131m\u0131nda \u0130leri gitmi\u015flerdir. <\/p>\n
-\u0130pek i\u015flemecili\u011fi ve ticareti, ka\u011f\u0131t, barut, pusula, matbaa \u00c7in’de geli\u015fmi\u015ftir. <\/p>\n
-B\u00fcy\u00fck filozoflar\u0131n\u0131n fikirleri din olarak kabul edilmi\u015ftir; Lao-\u00c7e ve Konf\u00fc\u00e7y\u00fcs\u2019\u00fcn fikirleri gibi. <\/p>\n
-Budizm \u00c7in’de yay\u0131lma alan\u0131 bulmu\u015ftur.<\/p>\n
Not: \u00c7inliler \u00e7e\u015fitli y\u00f6netimlerle varl\u0131klar\u0131n\u0131 bug\u00fcne kadar devam ettiriyorlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc geni\u015f bir araziye yay\u0131ld\u0131klar\u0131 i\u00e7in \u00dclkenin fethine hi\u00e7bir yabanc\u0131 kavim kalk\u0131\u015fmam\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n
H\u0130NT UYGARLI\u011eI
\nHindistan’\u0131n en eski ge\u00e7mi\u015finde Avrupa’dan g\u00f6\u00e7 etti\u011fi s\u00f6ylenen Arilerin izleri g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Verimli topraklara sahip olmas\u0131 tarih boyunca istilalara u\u011framas\u0131na neden olmu\u015ftur. De\u011fi\u015fik kavimlerin gelip yerle\u015fmesi de etnik yap\u0131n\u0131n zenginle\u015fmesinin \u00f6nemli bir nedenidir . <\/p>\n
Kast Sistemi; <\/p>\n
Ari’ler taraf\u0131ndan kurulmu\u015ftur. Koyu bir s\u0131n\u0131f ayr\u0131m\u0131n\u0131 i\u00e7eren Kast Sistemi, Hindistan’\u0131n g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar sa\u011flam bir birlik kuramamas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Farkl\u0131 milletlerin istilas\u0131na u\u011framas\u0131 ve “Kast \u00d6rg\u00fct\u00fc” nedeniyle Hintliler bir millet olma \u015fuuruna eri\u015fmemi\u015flerdir. <\/p>\n
Kast Sistemi halk\u0131n mesleklerine g\u00f6re s\u0131n\u0131flanmas\u0131 ve kesinlikle bir s\u0131n\u0131ftan di\u011fer s\u0131n\u0131fa ge\u00e7ilmemesi \u015feklinde belirlenmi\u015ftir. Buna g\u00f6re;<\/p>\n
1. Brahmanlar: Din adamlar\u0131 <\/p>\n
2. K\u015fatriyalar: Asiller ve askerler <\/p>\n
3. Vaysiyalar: Sanatkarlar ve t\u00fcccarlar <\/p>\n
4. S\u00fcdralar; K\u00f4yl\u00fcler ve i\u015f\u00e7iler <\/p>\n
Ayr\u0131ca Kast\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kalan “Paryalar,(k\u00f6leler)\u201d vard\u0131. <\/p>\n
olmak \u00fczere toplumu bir araya gelmesi imkans\u0131z s\u0131n\u0131flara ay\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Paryalar ise bu sistem de tamamiyle sahipsiz insan gruplar\u0131d\u0131r. <\/p>\n
Hindistan’\u0131n en eski dini Veda Dini veya Brahmanizm’dir. Bu dinden ve Brahmanlar\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcnden dolay\u0131, Buda Dini Hindistan’da do\u011fmu\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen ilk kez \u00c7in’de yay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n
Hindistan’da Veda, Brahmanizm ve Buda dinleri g\u00f6r\u00fcl\u00fcr Buda dini Hindistan’da ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na ra\u011fmen, Brahman rahiplerinin kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmas\u0131 nedeniyle \u00c7in ve Japonya’da yay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n
DO\u011eU AKDEN\u0130Z UYGARLIKLARI<\/p>\n
FEN\u0130KE UYGARLI\u011eI<\/p>\n
L\u00fcbnan da\u011flar\u0131 ile Akdeniz aras\u0131ndaki k\u0131y\u0131 \u015feridinde kurulmu\u015ftur. Sayda, Sur, Biblos gibi \u015fehir devletlerine sahip olan Fenikeliler, \u00fclkeleri da\u011fl\u0131k ve tar\u0131ma elveri\u015fli olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in denizcilikle u\u011fra\u015fm\u0131\u015f ve deniz ticaretinde en ileri giden toplum olmu\u015flard\u0131r. Akdeniz k\u0131y\u0131lar\u0131nda kurduklar\u0131 ticaret kolonileri ve antrepolar sayesinde do\u011fu ile bat\u0131 aras\u0131ndaki ticareti ellerine ge\u00e7irdiler. Bunlardan ba\u015fl\u0131calar\u0131 Kartaca, Sidon ve Tir’dir. <\/p>\n
M.\u00d6 VIII. y\u00fczy\u0131ldan itibaren Asur, Babil ve Perslerin hakimiyeti alt\u0131na girerek \u00fcst\u00fcnl\u00fcklerini kaybettiler. <\/p>\n
Tarihte ilk harf yaz\u0131s\u0131n\u0131 bulan Fenikelilerdir. Sesli ve sessiz harflerden olu\u015fan Fenike Alfabesi daha sonra di\u011fer uygarl\u0131klar taraf\u0131ndan benimsenmi\u015f ve kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130onlar, Yunanl\u0131lar ve Romal\u0131lar bu alfabeyi geli\u015ftirip Latin alfabesi haline getirmi\u015flerdir. Ayr\u0131ca cam yap\u0131m\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirdiler ve k\u0131rm\u0131z\u0131 boyay\u0131 buldular . <\/p>\n
Mezopotamya uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 Akdeniz havzas\u0131na ta\u015f\u0131m\u0131\u015flard\u0131r. <\/p>\n
\u0130BRAN\u0130 UYGARLI\u011eI<\/p>\n
\u0130braniler Hz. Musa peygamberin bildirmesiyle Musevilik dinine mensup olmu\u015flard\u0131r. <\/p>\n
Hz. Davud d\u00f6neminde krall\u0131k haline gelen \u0130brani Devleti, Hz. S\u00fcleyman zaman\u0131nda alt\u0131n \u00e7a\u011f\u0131n\u0131 ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r, Onun \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra \u0130srail ve Yahudi devletleri olmak \u00fczere ikiye ayr\u0131ld\u0131. <\/p>\n
Asurlular \u0130srail\u2019i (M:\u00d6: 721 ), Babilliler Yahudileri (M\u00d6 .687) ortadan kald\u0131rd\u0131. Yahudiler yurtlar\u0131na d\u00f6necekler, ancak 2. kez Romal\u0131lar taraf\u0131ndan s\u00fcr\u00fclecek ve d\u00fcnyaya yay\u0131lacaklard\u0131r. <\/p>\n
Tektanr\u0131 inanc\u0131na sahip olan ilk uygarl\u0131kt\u0131r. Yahova (Allah) sadece \u0130branilerin tanr\u0131s\u0131d\u0131r. Kitaplar\u0131 Tevrat’t\u0131r. En \u00f6nemli sanat eseri Kud\u00fcs’teki S\u00fcleyman Tap\u0131na\u011f\u0131 (Mescid-i Aksa)’d\u0131r. Buras\u0131 M\u00fcsl\u00fcmanlar i\u00e7in de \u00f6nemlidir. <\/p>\n
G\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki Suriye ve Filistin topraklar\u0131nda ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. D\u00fcnyada ilk tek tanr\u0131l\u0131 din olan Yahudili\u011fi kabul etmi\u015flerdir. Yahudiler kendilerini di\u011fer kavimlerden \u00fcst\u00fcn g\u00f6rd\u00fcklerinden bu din di\u011fer tek tanr\u0131l\u0131 dinler olan H\u0131ristiyanl\u0131k ve M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131k kadar yay\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r <\/p>\n
EGE UYGARLI\u011eI
\nGirit, Miken ve Yunan uygarl\u0131klar\u0131ndan olu\u015fur. Yunan Uygarl\u0131\u011f\u0131 <\/p>\n
Eski Yunan’da S\u00fcmerler ve \u0130yonlarda oldu\u011fu gibi \u015fehir devletleri g\u00f6r\u00fcl\u00fcr (polis). Merkezi yap\u0131n\u0131n olmamas\u0131 daha \u00f6zg\u00fcr bir ortama; bu durum ise bilim ve felsefenin geli\u015fmesine yol a\u00e7m\u0131\u015flar. <\/p>\n
Eski Yunanda olimpiyat oyunlar\u0131 Yunan k\u00fclt\u00fcr\u00fcnde b\u00fct\u00fcnle\u015fmeye yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. N\u00fcfusun artmas\u0131, Yunanistan’\u0131n da\u011fl\u0131k bir \u00fclke olmas\u0131 ve artan ticaret ihtiyac\u0131 gibi nedenlerle kolonicilik hareketleri ba\u015flam\u0131\u015f ve yeni yerle\u015fim merkezleri kurulmu\u015ftur. <\/p>\n
Yunanl\u0131larda \u00e7o\u011fu Eski\u00e7a\u011f kavmi gibi \u00e7ok Tanr\u0131c\u0131l\u0131\u011fa inan\u0131yorlard\u0131. Eski Yunandaki s\u0131n\u0131flar m\u00fccadelesi yeni yasalar\u0131n yap\u0131lmas\u0131yla sonu\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r. Drakon yasalar\u0131 ile soylular\u0131n keyfi y\u00f6netimi orta s\u0131n\u0131flar lehine s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, Solon yasalar\u0131yla k\u00f6lelik kald\u0131r\u0131l\u0131rken do\u011fu\u015ftan soyluluk yasaklanm\u0131\u015f, Kilistenes reformlar\u0131yla da halk meclisi en \u00f6nemli organ haline getirilmi\u015ftir. Eski Yunan, d\u00fcnyada ilk demokrasi \u00f6rne\u011fine de sahne olmu\u015ftur <\/p>\n
Girit, Miken Yunan ve Helenizm medeniyeti olarak d\u00f6rt b\u00f6l\u00fcmde incelenir. <\/p>\n
Girit Medeniyeti: <\/p>\n
Ege medeniyetinin ilk \u00f6nemli merkezidir .Giritliler kendilerine \u00f6zg\u00fc orijinal bir yaz\u0131 sistemi geli\u015ftirmi\u015fler, g\u00fc\u00e7l\u00fc donanma ve ticaret filosuna sahip olmu\u015flard\u0131r. En muhte\u015fem saraylar\u0131 Knossos saraylar\u0131d\u0131r. Akalar taraf\u0131ndan uygarl\u0131klar\u0131na son verilmi\u015ftir. <\/p>\n
Miken Medeniyeti<\/p>\n
M.\u00d6. II. binde Akalar taraf\u0131ndan kurulmu\u015ftur. Miken Krall\u0131\u011f\u0131 ile Truval\u0131lar aras\u0131nda \u00c7anakkale b9\u011faz\u0131naegemen olmaktan kaynaklanan \u00e7at\u0131\u015fmalar bu devletin en \u00f6nemli siyasi olay\u0131d\u0131r (M.O. 15. y\u00fczy\u0131l). Girit uygarl\u0131\u011f\u0131ndan etkilenmi\u015flerdir. <\/p>\n
En \u00f6nemli eserleri \u015fato denilen kral saraylar\u0131d\u0131r. (Miken ve Tirins \u015fatolar\u0131) Kuyu mezarlar\u0131 yapmalar\u0131 ve Grek\u00e7e’nin temelini atmalar\u0131 bu uygarl\u0131\u011f\u0131n di\u011fer \u00f6zelliklerindendir. M.\u00d6 1200’de Dor g\u00f6\u00e7leri sonunda y\u0131k\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r. <\/p>\n
Yunan Medeniyeti: <\/p>\n
-Dorlar\u0131n Mora ve \u00e7evresini i\u015fgal etmelerin.; den sonra olu\u015fan uygarl\u0131kt\u0131r. En parlak devrini M.\u00d6. 5 ve 4. y\u00fczy\u0131llarda ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n
-Yunanistan polis ad\u0131 verilen \u015fehir devletlerinin birle\u015fmesiyle kurulmu\u015ftur. En \u00f6nemlileri Atina, Isparta, Larissa, Korint ve Tebai’dir.<\/p>\n
-Tar\u0131m alanlar\u0131 az oldu\u011fundan ticarette geli\u015fmi\u015fler ve koloniler kurarak zenginle\u015fmi\u015flerdir. <\/p>\n
-Yunanl\u0131larda toplum s\u0131n\u0131flara ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r ve s\u0131n\u0131flar aras\u0131nda e\u015fitsizlik vard\u0131r Y\u00f6netim \u015fekli asillerin \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne dayal\u0131 demokrasiydi. Ama bu herkesin ihtiyac\u0131na cevap vermiyordu (Aristokratik Demokrasi). <\/p>\n
Arhon ad\u0131 verilen y\u00fcksek dereceli memurlar bu s\u0131n\u0131f farkl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar; Drakon: Kan davalar\u0131n\u0131 \u00f6nlemeye y\u00f6nelik ceza kanunlar\u0131n\u0131 \u00e7\u0131kard\u0131. Ancak asillerin haklar\u0131n\u0131 korudu\u011fu i\u00e7in kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131ld\u0131..<\/p>\n
Solon: Bor\u00e7 y\u00fcz\u00fcnden do\u011fan k\u00f6leli\u011fi kald\u0131rd\u0131, halk\u0131 kazan\u00e7lar\u0131na g\u00f6re s\u0131n\u0131flara ay\u0131rd\u0131. Klistenes ise: Asillerin se\u00e7ti\u011fi D\u00f6rt y\u00fczler Meclisi yerine, halk\u0131n se\u00e7ti\u011fi Be\u015f y\u00fczler Meclisi’ni kurdu. Zenginlikten do\u011fan s\u0131n\u0131f farklar\u0131n\u0131 kald\u0131rd\u0131. <\/p>\n
Yunanl\u0131lar \u00e7ok tanr\u0131l\u0131 dinlere inan\u0131rlar ve tanr\u0131lar\u0131 insan \u015feklinde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerdi. Tabiattaki varl\u0131klara benzetilen tanr\u0131lar\u0131n\u0131n en b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fc Zeus’tu. Olimpiyatlar, Tanr\u0131lar\u0131 ad\u0131na yapt\u0131klar\u0131 spor, m\u00fczik ve \u015fiir yar\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n ad\u0131yd\u0131. Yunanl\u0131lar pozitif bilimler, edebiyat ve g\u00fczel sanatlarda ilerlemi\u015flerdi. <\/p>\n
Hellen Uygarl\u0131\u011f\u0131 <\/p>\n
Makedonya Kral\u0131 B\u00fcy\u00fck \u0130skender\u2019in Do\u011fu Seferi (Asya Seferi) sonucu Yunan uygarl\u0131\u011f\u0131 ile eski \u00d6n Asya uygarl\u0131klar\u0131n\u0131n kayna\u015fmas\u0131 ile meydana gelmi\u015ftir. Pozitif ve deneysel bilimlerin geli\u015fti\u011fi bu d\u00f6nem \u0130slam uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n do\u011fu\u015fu ve geli\u015fiminde etkili olmu\u015ftur <\/p>\n
Makedonya Kral\u0131 \u0130skender\u2019in Asya seferi sonunda do\u011fu-bat\u0131 k\u00fclt\u00fcrlerinin kayna\u015fmas\u0131ndan do\u011fan uygarl\u0131kt\u0131r. Bu uygarl\u0131k \u0130skender imparatorlu\u011fu son bulduktan sonra bile Romal\u0131lar, Sasaniler ve M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 etkiledi. <\/p>\n
Yunanistan, \u0130ran, Mezopotamya, M\u0131s\u0131r Anadolu \u0130skender imparatorlu\u011funun egemenlik alan\u0131na girdi. <\/p>\n
Bu d\u00f4nemde, pozitif bilimler, tarih ve felsefede b\u00fcy\u00fck ilerlemeler g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Ar\u015fimet ve Batlamyus bu d\u00f6nemde yeti\u015fti. <\/p>\n
M\u0131s\u0131r’daki \u0130skenderiye merkez olmak \u00fczere yeni .\u015fehirler ve k\u00fclt\u00fcr merkezleri kuruldu. \u0130skenderiye ve Bergama k\u00fct\u00fcphanelerinde devrin el yazmas\u0131 eserleri topland\u0131. \u0130skender do\u011fudaki merkezi krall\u0131k ve imparatorluk ve tanr\u0131-kral anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 benimsedi. B\u00f6ylelikle demokrasiden geri d\u00f6n\u00fclm\u00fc\u015f oldu.<\/p>\n
ROMA UYGARLI\u011eI
\n\u0130talik, Etr\u00fcsk ve Latinlerce olu\u015fturulup, \u0130talya’ da kurulmu\u015ftur. <\/p>\n
Roma, M.\u00d6 X. y\u00fczy\u0131lda Tiber \u0131rma\u011f\u0131 k\u0131y\u0131s\u0131nda Latinler taraf\u0131ndan kuruldu. \u0130lk krallar\u0131 Romul\u00fcs’t\u00fcr. Roma, Etr\u00fcsk krallar zaman\u0131nda bay\u0131nd\u0131rl\u0131k alan\u0131nda \u00e7ok geli\u015fti. Etraf\u0131 surlarla \u00e7evrildi. <\/p>\n
Romal\u0131lar, \u00f6nce Latinlerle sava\u015ft\u0131lar. Etr\u00fcskleri egemenlikleri alt\u0131na ald\u0131lar. Roma \u00fczerine sald\u0131ran Gal\u2019lere ma\u011flup oldular. Gal\u2019ler istilas\u0131n\u0131n sars\u0131nt\u0131s\u0131 giderildikten sonra fetihlere devam edildi. \u0130talya\u2019n\u0131n g\u00fcneyindeki Yunan kolonileri ele ge\u00e7irildi. M.\u00d6 275 y\u0131l\u0131nda Romal\u0131lar, \u0130talya birli\u011fini kurmay\u0131 ba\u015fard\u0131lar. Bat\u0131 Akdeniz hakimiyeti i\u00e7in Romal\u0131larla Kartacal\u0131lar aras\u0131nda P\u00f6n Sava\u015flar\u0131 ba\u015flad\u0131. M.\u00d6 264164 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda devam eden sava\u015flar, Romal\u0131lar\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ile sona erdi. Romal\u0131lar bundan sonra Do\u011fu Akdeniz hakimiyeti i\u00e7in Makedonyal\u0131larla sava\u015ft\u0131lar. Balkanlar, Anadolu, Suriye, M\u0131s\u0131r ve Kuzey Afrika’n\u0131n fethi ile Akdeniz bir Roma g\u00f6l\u00fc halini ald\u0131. <\/p>\n
Roma’da krall\u0131k, cumhuriyet ve imparatorluk d\u00f6nemleri ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. Ad\u0131 cumhuriyet olan ilk y\u00f6nelim \u015fekli Roma’da g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. ilk\u00e7a\u011f\u0131n en b\u00fcy\u00fck k\u00f6leci devletidir <\/p>\n
Roma’da ilk yaz\u0131l\u0131 kanunlar M\u00d6 V.y\u00fczy\u0131ldaki 12 levha Kanunlar\u0131d\u0131r. Yahudilikten sonraki tek tanr\u0131l\u0131 bir din olan H\u0131ristiyanl\u0131k ilk \u00f6nce bask\u0131lara u\u011frad\u0131ysa da daha sonra Romal\u0131lar\u0131n resmi dini olmu\u015ftur <\/p>\n
Roma’da patriciler t\u00fcm vatanda\u015fl\u0131k haklar\u0131na sahipti. Askere al\u0131nmayan ve oy hakk\u0131 olmayan plebler ise ticaret ve m\u00fclkiyet gibi haklara sahipti. Yana\u015fmalar ve k\u00f6lelerin hi\u00e7 bir haklar\u0131 yoktu Patrici-pleb m\u00fccadelesi Roma uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve dolay\u0131s\u0131yla tarihinin \u00f6z\u00fcn\u00fc olu\u015fturmu\u015ftur. <\/p>\n
Romal\u0131lar kendilerinden \u00f6nceki kavimlerin alfabe, hukuk ve takvim alanlar\u0131ndaki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 daha da geli\u015ftirerek g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki temellerini alm\u0131\u015flard\u0131r S\u00f6zgelimi, Latin alfabesi, Roma hukuku ve J\u00fclien Takvimi g\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u00fcnyas\u0131n\u0131n ya\u015fay\u0131\u015f ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcnde Varl\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmektedir. <\/p>\n
Eski\u00e7a\u011f\u0131n en b\u00fcy\u00fck devleti olan Roma imparatorlu\u011fu Kavimler G\u00f6\u00e7\u00fc’nden sonra \u00f6nce ikiye ayr\u0131ld\u0131 476’da Bat\u0131 Roma y\u0131k\u0131ld\u0131.Do\u011fu Roma (Bizans) ise izledi\u011fi ihtiyatl\u0131 siyaset sayesinde Orta\u00e7a\u011f boyunca ya\u015fad\u0131 Fatih\u2019in \u0130stanbul\u2019u almas\u0131yla o da sona erdi. <\/p>\n
Bir yandan.Yunanl\u0131lar, di\u011fer yandan Kartacal\u0131lar Romal\u0131lar, Anadolu, Iran, Kafkasya, Suriye.Filistin ve M\u0131s\u0131r’a egemen oldular. <\/p>\n
-Krall\u0131k,Cumhuriyet, imparatorluk \u015feklinde siyasi tarihi 3 d\u00f6neme ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r . <\/p>\n
-Krall\u0131k d\u00f4neminde, kral\u0131n yan\u0131nda asillerden olu\u015fan bir senato ve Kuriya denilen halk meclisince y\u00f6netilirdi. <\/p>\n
-Cumhuriyet devrinde kral\u0131n yerini iki kons\u00fcl ald\u0131. Ola\u011fan\u00fcst\u00fc durumlarda diktat\u00f6rler y\u00f6netimi ele ge\u00e7irirdi. <\/p>\n
-imparatorluk d\u00f6neminde senatonun \u00f6nemi azald\u0131. <\/p>\n
-Roma’da da toplumlar aras\u0131nda s\u0131n\u0131f farklar\u0131 vard\u0131. Patriciler (Asiller) ve Plebler (orta s\u0131n\u0131f), k\u00f6leler (en alt tabaka) olu\u015ftururdu. Bu s\u0131n\u0131flar d\u0131\u015f\u0131nda imparatorluk s\u0131n\u0131flar\u0131 i\u00e7inde ya\u015fayan ancak vatanda\u015f kabul edilmeyen “Barbarlar” vard\u0131. <\/p>\n
-12 Levha Kanunlar\u0131 Roma Hukuku’nun temelini olu\u015fturur. Ayn\u0131 zamanda Roma Hukuku b\u00fct\u00fcn Avrupa Hukukunu etkilemi\u015ftir.<\/p>\n
-Fenikelilerden ionlar ve Yunanl\u0131lara ge\u00e7en alfabeyi geli\u015ftirerek Latin Alfabesi haline getirmi\u015flerdir. <\/p>\n
-M\u0131s\u0131r’dan al\u0131nan g\u00fcne\u015f takvimi Julius Sezar ve Papa XIII.Gregor’un katk\u0131lar\u0131 ile, “Miladi Takvim” \u015feklinde geli\u015ftirilmi\u015ftir . <\/p>\n
-Lejyon ad\u0131 verilen paral\u0131 askerlerden olu\u015fan disiplinli ve d\u00fczenli orduya sahiplerdi,
\n-Anadolu’da askeri ve siyasi ama\u00e7l\u0131 yollar yapm\u0131\u015flard\u0131r. , <\/p>\n
-Aspendos Tiyatrosu, Bozdo\u011fan Kemeri (Valens su kemeri), \u00c7emberli ta\u015f, Ankara’da Og\u00fcst Mabedi ile Roma Hamam\u0131. Ankara Elmada\u011f su yolu Romal\u0131lardan kalm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
-Ayasofya kilisesi, Yere batan saray\u0131 ve. Dikilita\u015f (M\u0131s\u0131r’dan getirilmi\u015ftir.) Bizans imparatorlu\u011fundan kalm\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n
-H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131na tepki g\u00f6stermelerine ve H\u0131ristiyanlara \u00e7e\u015fitli i\u015fkenceler yapmalar\u0131na ra\u011fmen Konstantin zaman\u0131nda MS. 313 y\u0131l\u0131nda H\u0131ristiyanl\u0131k kabul edilerek \u0130mparatorlu\u011fun resmi dini haline geldi. <\/p>\n
-Bundan sonra H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131 b\u00fct\u00fcn Avrupa’ya yayanlar Romal\u0131lar oldu. <\/p>\n
Devlet Y\u00f6netimi: Roma, \u00f6nceleri krall\u0131kla y\u00f6netilmekteydi. Krallar\u0131n emretme yetkilerine imperium denirdi. Krallar, Halk Meclisi taraf\u0131ndan se\u00e7ilirdi. Halk Meclisi, kanunlar\u0131n haz\u0131rland\u0131\u011f\u0131 \u00f6nemli i\u015flerin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc bir meclisti. Halk Meclisi’nde oylar; fert olarak de\u011fil, topluluk oyu olarak verilirdi. Ayr\u0131ca dan\u0131\u015fma meclisi olarak \u0130htiyarlar Meclisi (Senatus) vard\u0131. <\/p>\n
Cumhuriyet d\u00f6neminde y\u00f6netim yetkileri bir y\u0131ll\u0131\u011f\u0131na se\u00e7ilen kons\u00fcllere verildi. Say\u0131lar\u0131 iki tane olup, dokunulmazl\u0131klar\u0131 vard\u0131. Yapt\u0131klar\u0131 i\u015flerden dolay\u0131 ancak g\u00f6revden ayr\u0131ld\u0131ktan sonra hesap verirlerdi. Bir kons\u00fcl, di\u011ferinin ald\u0131\u011f\u0131 karar\u0131 veto edebilirdi. <\/p>\n
M.\u00d6 44 y\u0131l\u0131nda Sezar’\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi ile i\u00e7 kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131klar ba\u015flad\u0131. Octavianus’un iktidar\u0131 ele ge\u00e7irmesi ile cumhuriyet d\u00f6nemi sona erdi. \u0130mparatorluk d\u00f6nemi ba\u015flad\u0131. <\/p>\n
Dil ve Edebiyat: Konu\u015fulan dil Latince\u2019dir. Edebiyatta Yunan edebiyat\u0131n\u0131n etkisi alt\u0131nda kald\u0131lar. S\u00f6z sanat\u0131 (hitabet) ve tarih yaz\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir ba\u015far\u0131 g\u00f6sterdiler. <\/p>\n
G\u00fczel Sanatlar: Yap\u0131 nizamlar\u0131 ve s\u00fctun ba\u015fl\u0131klar\u0131nda Yunan mimarisi taklit edildi. Yap\u0131 sanat\u0131nda kubbe ve kemeri kulland\u0131lar. Bu sayede \u00e7ok b\u00fcy\u00fck an\u0131tlar yapabildiler. Cumhuriyet devrinde ba\u015flayan geli\u015fme imparatorluk d\u00f6neminde \u00fclkenin her bir yan\u0131na yay\u0131ld\u0131.
\nHeykeltra\u015fl\u0131kta, mimari kadar ba\u015far\u0131l\u0131 olamad\u0131lar. <\/p>\n
B\u0130ZANS UYGARLI\u011eI
\nDo\u011fu Roma \u0130mparatorlu\u011fu zamanla Bizans \u0130mparatorlu\u011fu haline geldi. \u0130mparatorluk, eski Yunan ve Helenizm k\u00fclt\u00fcr\u00fc ile yo\u011frulmu\u015f Ortodoks Rumlarla, \u00e7e\u015fitli dil, din ve inan\u00e7lara ba\u011fl\u0131 kalm\u0131\u015f kavimlerden meydana gelmi\u015ftir. Kuzey Afrika, \u0130spanya\u2019n\u0131n k\u0131y\u0131 b\u00f6lgeleri ve \u0130talya\u2019n\u0131n fethi ile en geni\u015f s\u0131n\u0131rlara ula\u015f\u0131ld\u0131. VII. y\u00fczy\u0131ldan itibaren T\u00fcrk ve M\u00fcsl\u00fcmanlarla ili\u015fkiler ba\u015flad\u0131. Emeviler zaman\u0131nda \u0130stanbul iki kez ku\u015fat\u0131ld\u0131. X. y\u00fczy\u0131ldan itibaren T\u00fcrkler, Anadolu’ya girmeye ba\u015flad\u0131lar. Bizansl\u0131lar, Malazgirt’te T\u00fcrklere yenilerek Anadolu \u00fczerindeki hakimiyetlerini kaybettiler (1071 ). <\/p>\n
\u0130mparatorlu\u011fun son zamanlar\u0131nda din kavgalar\u0131 \u00f6nemli bir sorun halini ald\u0131. \u0130mparatorluk devaml\u0131 toprak kayb\u0131na u\u011frad\u0131. Venedik ve Cenevizliler Bizans’\u0131n durumundan yararlanarak s\u00f6m\u00fcrgelerini geni\u015flettiler. \u0130mparatorun \u0130stanbul d\u0131\u015f\u0131nda kalan \u015fehirler \u00fczerinde n\u00fcfuzu kalmad\u0131. Tekfurlar b\u00f6lgelerini diledikleri gibi y\u00f6netmeye ba\u015flad\u0131lar. Sonunda Anadolu ve Rumeli’yi eline ge\u00e7iren Osmanl\u0131lar taraf\u0131ndan y\u0131k\u0131ld\u0131 (1453). <\/p>\n
Devlet Y\u00f6netimi: D\u00fczenli bir veraset sistemi yoktu. Kuvvetli olan herkes, imparator olabilirdi. Bu y\u00fczden Bizans’ta devaml\u0131 taht kavgalar\u0131 vard\u0131. Geni\u015f bir te\u015fkilata sahip olan Bizans saray\u0131, s\u0131k\u0131 bir d\u00fczene ve t\u00f6rene ba\u011fl\u0131 idi. Din i\u015fleri, patrik taraf\u0131ndan y\u00f6netilirdi. Patriklerin g\u00f6revlerine atanmalar\u0131 ve g\u00f6revden al\u0131nmalar\u0131 imparatorun elinde idi. <\/p>\n
Memleket Y\u00f6netimi: \u0130mparatorluk valiler taraf\u0131ndan y\u00f6netilen b\u00fcy\u00fck eyaletlere (temlere) ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. S\u0131n\u0131rda bulunan temler, d\u00fck ad\u0131 verilen askeri valilerin y\u00f6netimi alt\u0131nda idi. Bunlar di\u011fer temlerden daha fazla \u00f6nem ta\u015f\u0131makta idi. En \u00f6nemli temler, Asya ve Kuzey Afrika temleri idi. Bizans \u0130mparatorlu\u011funda ilk zamanlar, Roma kanunlar\u0131 uygulanmakta iken, j\u00fcstinyen devrinde yeni kanunlar d\u00fczenlendi. <\/p>\n
Din ve \u0130nan\u00e7lar: H\u0131ristiyanl\u0131k, \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131ndan itibaren bir\u00e7ok ayr\u0131l\u0131klar g\u00f6sterdi. Hz. \u0130sa\u2019n\u0131n ki\u015fili\u011finden ileri gelen bu ayr\u0131l\u0131klar, yeni mezheplerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na sebep oldu. <\/p>\n
G\u00fczel Sanatlar: <\/p>\n
Bizans sanat\u0131, eski Yunan, Helenizm ve do\u011fu sanatlar\u0131n\u0131n kar\u0131\u015fmas\u0131ndan do\u011fmu\u015ftur. Bizans mimarisinde, kubbelerde do\u011fu sanat\u0131n\u0131n, yap\u0131lar\u0131n i\u00e7 s\u00fcslemelerinde bat\u0131 sanat\u0131n\u0131n etkileri g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bizans mimarisinin en g\u00fczel \u00f6rnekleri kiliseler ve saraylard\u0131r. <\/p>\n
\u0130RAN UYGARLI\u011eI
\n \u0130lk\u00e7a\u011f \u0130ran uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yaratanlar Medler ve Perslerdir. Yollar\u0131 yaparak ticareti geli\u015ftiren \u0130ranl\u0131lar d\u00fczenli bir posta \u00f6rg\u00fct\u00fc kurmu\u015flar, \u00e7ivi yaz\u0131s\u0131n\u0131 kullanm\u0131\u015flar ve Zerd\u00fc\u015ftl\u00fck dinine inanm\u0131\u015flard\u0131r. Sivil ve askeri g\u00f6revleri bir arada y\u00fcr\u00fcten valilik (satrapl\u0131k) uygulamas\u0131 da vard\u0131r. <\/p>\n
\u0130ran Dinsel inanc\u0131 olan Zerd\u00fc\u015ftl\u00fckte ba\u015fl\u0131ca iki Tanr\u0131 vard\u0131. \u0130yilik Tanr\u0131s\u0131 H\u00fcrm\u00fcz-Ahuramazda ve k\u00f6t\u00fcl\u00fck Tanr\u0131s\u0131 Ehriman. \u0130nanca g\u00f6re \u0130yilik Tanr\u0131s\u0131 ile K\u00f6t\u00fcl\u00fck Tanr\u0131s\u0131 aras\u0131nda bitmeyen bir m\u00fccadele vard\u0131r. Nihai sava\u015f\u0131 iyilik Tanr\u0131s\u0131 kazanacakt\u0131r. D\u00fcnyadaki olaylar bu iki Tanr\u0131 aras\u0131ndaki sava\u015f\u0131n somutla\u015fm\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcd\u00fcr. \u0130nsanlar bu iki Tanr\u0131dan birinin yan\u0131nda yer almak zorundad\u0131rlar. \u0130yilik Tanr\u0131s\u0131n\u0131n yan\u0131nda yer alanlar zafer kazan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda \u00f6d\u00fcllendirilecekler, k\u00f6t\u00fcl\u00fck Tanr\u0131s\u0131n\u0131n yan\u0131nda yer alanlar ise cezaland\u0131r\u0131lacaklard\u0131r. \u0130yilik Tanr\u0131s\u0131n\u0131 ayd\u0131nl\u0131k, K\u00f6t\u00fcl\u00fck Tanr\u0131s\u0131n\u0131 karanl\u0131k simgelemektedir.Bu nedenle insanlar iyilik Tanr\u0131s\u0131n\u0131n yan\u0131nda yer ald\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6stermek ve ona yard\u0131m etmek i\u00e7in Tap\u0131naklardaki Ate\u015fgede ad\u0131n\u0131 verdikleri sunaklarda s\u00fcrekli ate\u015f yakmaktad\u0131rlar.<\/p>\n
ORTA ASYA UYGARLI\u011eI<\/p>\n
T\u00fcrklerin ilk anayurdu Orta Asya\u2019d\u0131r. <\/p>\n
Orta Asya\u2019n\u0131n ilk medeniyet merkezi Anav K\u00fc1t\u00fcr\u00fc T\u00fcrkistan’\u0131n ba\u015fkenti A\u015fkabat civar\u0131nda, Kelteminar k\u00fclt\u00fcr\u00fc Amuderya \u0131rma\u011f\u0131 \u00e7evresinde, Afanasyevo k\u00fclt\u00fcr\u00fc Altay ve \u00e7evresinde, Adronova k\u00fclt\u00fcr\u00fc Altaylar ve \u00e7evresinde Karasuk k\u00fclt\u00fcr\u00fc Yenisey \u0131rma\u011f\u0131 civar\u0131nda kurulmu\u015ftur. <\/p>\n
-Tar\u0131m ve hayvanc\u0131l\u0131k <\/p>\n
-Madenin i\u015flenilmesi ,(bak\u0131r…demir-alt\u0131n) <\/p>\n
-At\u0131n evcille\u015ftirilmesi <\/p>\n
-Tekerlekli arabalar\u0131n yap\u0131lmas\u0131 <\/p>\n
-Hal\u0131c\u0131l\u0131k gibi geli\u015fmeler g\u00f4r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. <\/p>\n
Orta Asya uygarl\u0131\u011f\u0131, yap\u0131lan g\u00f6\u00e7ler ile Mezopotamya Anadolu ve b\u00fct\u00fcn \u00f6n ve do\u011fu Asya uygarl\u0131klar\u0131n\u0131 etkilemi\u015ftir. <\/p>\n
G\u00d6\u00c7LER
\nM.\u00d6 10-15 bin y\u0131l evvel Orta Asya’da iklim ko\u015fullar\u0131 de\u011fi\u015fmeye ba\u015flad\u0131. Havalar\u0131n \u0131s\u0131nmas\u0131 ile kurakl\u0131k ba\u015f g\u00f6sterdi. \u0130nsanlar, M.\u00d6 V. binde kurumu\u015f ve \u00e7\u00f6lle\u015fmi\u015f Orta Asya platolar\u0131nda ya\u015famaya ba\u015flad\u0131lar. M.\u00d6 2500 y\u0131l\u0131ndan itibaren Orta Asya’dan g\u00f6\u00e7ler ba\u015flad\u0131. G\u00f6\u00e7ler hakk\u0131ndaki bilgilerimiz arkeolojik buluntular ile elde edilmektedir. G\u00f6\u00e7 dalgalar\u0131 durmadan devam etti. \u0130lk gelenler, arkadan gelenlerin bask\u0131s\u0131 ile ileriye do\u011fru g\u00f6\u00e7 etmek zorunda kald\u0131lar. <\/p>\n
G\u00f6\u00e7lerin Sebepleri: \u0130klim ko\u015fullar\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fmesi ile Orta Asya’da kurakl\u0131k ba\u015flad\u0131. Kurakl\u0131k ve n\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131, mevcut otlak ve meralar\u0131 yetersiz bir hale getirdi. Kavimler aras\u0131ndaki m\u00fccadeleler insanlar\u0131 bulunduklar\u0131 b\u00f6lgelerden g\u00f6\u00e7 etmeye zorlad\u0131. Kendileri ve hayvan s\u00fcr\u00fcleri i\u00e7in daha elveri\u015fli ve g\u00fcvenli b\u00f6lgeler aramak zorunda kald\u0131. <\/p>\n
G\u00f6\u00e7 Yollar\u0131: G\u00f6\u00e7ler, Hazar denizinin kuzeyinden Avrupa i\u00e7lerine, Hazar denizinin g\u00fcneyinden \u00d6n Asya’ya, Afganistan \u00fczerinden Hindistan’a, Do\u011fu T\u00fcrkistan \u00fczerinden \u00c7in ve g\u00fcneydo\u011fuya 0lmu\u015ftur. <\/p>\n
G\u00f6\u00e7lerin Sonu\u00e7lar\u0131: G\u00f6\u00e7ler, uzun y\u0131llar devam etti. G\u00fcneybat\u0131ya g\u00f6\u00e7 eden topluluklar, bu b\u00f6lgelerde yeni T\u00fcrk devletleri kurdular. Bat\u0131ya giden topluluklar ise zaman i\u00e7inde varl\u0131klar\u0131n\u0131 kaybettiler. Di\u011fer kavimler aras\u0131na kar\u0131\u015farak eriyip yok oldular. <\/p>\n
kaynaklardan yararlanal\u0131m :
\n* Uygarl\u0131klar\u0131n Grameri, Fernand Braudel
\n* Hititler-Etiler ve Anadolu Uygarl\u0131klar\u0131, Prof.Dr.Ahmet \u00dcnal
\n* T\u00fcrkiye’nin Tarihi, Seton Lloyd
\n* Anadolu K\u00fclt\u00fcr Tarihi, Ord.Prof.Dr. Ekrem Akurgal
\n* Hitit \u00c7a\u011f\u0131nda Anadolu, Sedat Alp
\n* Uygarl\u0131\u011f\u0131n Do\u011fu\u015fu, Charles Keith Maisels
\n* Uygarl\u0131\u011f\u0131n Do\u011fu\u015fu, Henri Frankfort
\n* Tarih \u00dczerine, Eric Hobsbawm
\n* S\u00fcmerli Ludingirra, M. \u0130lmiye \u00c7\u0131\u011f
\n* S\u00fcmerler, S.P. Kramer
\n* Atlasl\u0131 Uygarl\u0131klar Ans.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Anadolu, iklimi, jeopolitik konumu tar\u0131m, hayvanc\u0131l\u0131k ve ticarete elveri\u015fli olu\u015fu, g\u00f4\u00e7 yollar\u0131 \u00fczerinde bulunmas\u0131 nedeniyle ilk\u00e7a\u011fda \u00f4nemli bir konuma sahiptir .\u00c7e\u015fitli uygarl\u0131klar\u0131n kuruldu\u011fu bir b\u00f6lgedir. Anadolu’da Tarih \u00f6ncesinde de \u00f6nemli yerle\u015fim birimleri kurulmu\u015ftur . Antalya yak\u0131nlar\u0131nda Karain, Bel dibi ve Belba\u015f\u0131 ma\u011faralar\u0131, Antakya’daki Ma\u011farac\u0131k yontma ta\u015f devrine uzanan en eski yerle\u015fme yerleridir . Cilal\u0131 ta\u015f …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1403,1406],"tags":[1890,1891,1559,1894,1560,1659,1660,1892,1893],"class_list":["post-618","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-odevler","category-sosyal-bilgiler-odevleri","tag-anadolu-uygarliklari","tag-frigler","tag-hititler","tag-ionlar","tag-lidyalilar","tag-mezopotamya","tag-sumerler","tag-urartular","tag-van-golu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/618","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=618"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/618\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=618"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=618"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=618"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}