Hareket halinde bulunan bir otomobilin, hareket etmek i\u00e7in benzine ya da benzer bir yak\u0131ta ihtiya\u00e7 duydu\u011funu hepimiz biliriz. Bu yak\u0131t ya benzindir, ya mazottur ya da otogazd\u0131r\u2026 Ancak ne olursa olsun arac\u0131n hareketi i\u00e7in bir t\u00fcketimin yap\u0131lmas\u0131 gerekmektedir. Netice itibari ile de \u015fu kanun akl\u0131m\u0131za gelmektedir: \u201dMadde vardan yok, yoktan var olmaz.\u201d Hakeza, enerjinin korunumu yasas\u0131 da burada devam\u0131 mahiyetinde ifade edilmektedir:\u201dEnerji vardan yok, yoktan var olmaz.\u201d Termodinami\u011fin ikinci yasas\u0131 der ki: \u201dUzayda yer alan enerji miktar\u0131 sabittir, sadece d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm vard\u0131r.\u201d Burada dura\u011fan bir olaydan bahsedilmemektedir. Aksine, devaml\u0131 dinami\u011fi olan bir dize hareketten bahsedilmektedir. Madde-enerji ve enerji-madde d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc s\u00fcrekli olmakta ve bu olay b\u00fcy\u00fck bir denge i\u00e7erisinde devam etmektedir. Sizin v\u00fccudunuzdan yay\u0131lan ya da bir t\u00fcpten yay\u0131lan alevin \u0131s\u0131s\u0131 hi\u00e7bir zaman kaybolmamakta ve uzay\u0131n derin k\u00f6\u015felerinde entropi da\u011f\u0131l\u0131m\u0131na \u00f6n ayak olmaktad\u0131r. Enerjinin vardan yok, yoktan var olmayaca\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011fi ile enerjinin \u015fekil de\u011fi\u015ftirme ilkeleri birle\u015fti\u011fi zaman, kainat efsanesinin \u00e7al\u0131\u015fma dizesi hakk\u0131nda bilgi sahibi oluruz. \u0130lk ba\u015fta verdi\u011fim otomobil \u00f6rne\u011finde benzinin i\u00e7erisinde bulunan kimyasal enerji, 4 zamanl\u0131 bir motor sayesinde hareket enerjisine \u00e7evrilmektedir. Burada ki d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ise, kimyasal ba\u011flar\u0131n kopar\u0131lmas\u0131 sonucu olu\u015fan \u0131s\u0131n\u0131n harekete \u00e7evrilmesi \u015feklinde bir dize ak\u0131m\u0131 sergilemektedir. \u0130fade tarz\u0131 ile de, kimyasal ba\u011flar\u0131 bulunan ve birer karbon \u00fcr\u00fcn\u00fc olan benzin yak\u0131larak \u0131s\u0131ya ve bu \u0131s\u0131da harekete \u00e7evrilmektedir. Siz diyebilirsiniz ki; nas\u0131l olurda \u0131s\u0131 harekete \u00e7evrilebilinir? Oca\u011f\u0131n\u0131zda kaynayan ve buhar vermeye ba\u015flayan bir \u00e7aydanl\u0131\u011fa r\u00fczgar g\u00fcl\u00fcn\u00fc yakla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131z zaman; buhar\u0131n etkisi ile d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc fark edersiniz. Burada \u0131s\u0131n\u0131n harekete \u00e7evrilmesine basit bir \u00f6rnek vermi\u015f bulunmaktay\u0131z. Bu \u00f6rnekleri ise binlere ve hatta milyonlara \u00e7\u0131karmam\u0131z m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Peki, bir i\u015fin yap\u0131labilmesi i\u00e7in enerjiye ihtiya\u00e7 duyuluyor da insanlar\u0131n yapt\u0131klar\u0131 i\u015fler i\u00e7in nas\u0131l bir enerji \u015fekli kullan\u0131lmaktad\u0131r? Bu sorunun cevab\u0131 ilk\u00f6\u011fretimden ba\u015flay\u0131p neredeyse hayat\u0131m\u0131z\u0131n tamam\u0131n\u0131 kapsayacak \u015fekilde bizleri me\u015fgul etmektedir. Bizler ya\u015famak i\u00e7in yiyecekler yer ve su i\u00e7eriz, ayn\u0131 zamanda havay\u0131 soluruz\u2026 \u0130\u015fte, i\u015fin \u00f6z\u00fc burada yatmaktad\u0131r\u2026 Nas\u0131l ki karbon ve hidrojen \u00fcr\u00fcn\u00fc fazla olan ve petrol polimeri olan benzin yak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda hareket sa\u011flan\u0131yor, bizim yedi\u011fimiz yiyeceklerde b\u00fcy\u00fck bir yanma reaksiyonu ger\u00e7ekle\u015ftirerek enerji elde etmektedir. Bu arada olu\u015fan \u0131s\u0131 d\u00fczeyi de hem proteinlerin ve hemde v\u00fccudun di\u011fer fonksiyonlar\u0131n\u0131n d\u00fczg\u00fcn \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 i\u00e7in kullan\u0131lmaktad\u0131r. Entropi olarak da\u011f\u0131lan v\u00fccut \u0131s\u0131s\u0131, uzay\u0131n entropi d\u00fczeyininde dengede tutulmas\u0131nda rol oynamaktad\u0131r. Belki size son s\u00f6yledi\u011fim garip gelmi\u015ftir, ancak bu dedi\u011fim do\u011frudur\u2026 Bizler \u00e7o\u011fal\u0131rken asl\u0131nda D\u00fcnya\u2019n\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 artmamaktad\u0131r. Do\u011fada var olan maddeler bir araya gelmekte ve netice itibari ile de onikisentrilyon ton olan d\u00fcnya k\u00fctlesi korunmaktad\u0131r. Ayn\u0131 bi\u00e7imde, kainat\u0131n k\u00fctlesi korunmakta, bunun yan\u0131nda kainat\u0131n enerji d\u00fczeyi de korunmaktad\u0131r. Big-bang teoremi do\u011frudur, ancak benim kasteti\u011fim nokta, uzay\u0131n b\u00fcy\u00fcmedi\u011fi de\u011fil, k\u00fctle ve enerjinin korundu\u011fu prensibidir. Kainatta var olan atom molek\u00fcl\u00fc ile, var olan joule ifadesi ile ifade edebilece\u011fimiz enerji hep denge alt\u0131ndad\u0131r. Odun yand\u0131\u011f\u0131nda hi\u00e7bir \u015fey kaybolmamakta, bir miktar enerji ile beraber gaz ve k\u00fcl \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. E\u011fer kimya bilimi \u00e7ok ileri d\u00fczeylere ula\u015fsa ve bu \u00e7\u0131kan \u015feyler bir araya getirilse yine odunu olu\u015fturabiliriz. Odun yand\u0131, o zaman madde miktar\u0131 azald\u0131 m\u0131? Hay\u0131r, maddenin bir k\u0131sm\u0131 k\u0131z\u0131l\u00f6tesi \u0131\u015f\u0131nlar halinde entropi d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcne kat\u0131ld\u0131; yani yoktan var olmad\u0131, vardan yok\u2026 Nas\u0131l ki fisyon olay\u0131 ile maddenin par\u00e7alanmas\u0131 sa\u011flan\u0131yor ise, f\u00fczyon olay\u0131 ile de birle\u015ftirme sa\u011flanabilmektedir. E\u011fer yak\u0131lan odunun \u00e7\u0131kan art\u0131klar\u0131, karbon d\u00fczeyine eri\u015fmi\u015f bir s\u00fcpernova tiplemesinde oldu\u011fu gibi bir araya getirilebilse; yani f\u00fczyon reaksiyonuna u\u011frat\u0131labilse, tekrar odunu olu\u015fturmam\u0131z m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Nas\u0131l ki biz odunu yak\u0131p bir miktar enerji elde ettik, \u00f6mr\u00fcn\u00fc bitiren y\u0131ld\u0131zlarda enerji denklemlerini bozarak yeni maddeler olu\u015fturmakatd\u0131r. Burada kaybolan odun yerine bu y\u0131ld\u0131zlarda yeni madde tiplemeleri olu\u015fmaktad\u0131r. Karbona ve hatta demire var\u0131ncaya kadar s\u0131k\u0131\u015fma meydana gelmekte ve bizim burada yak\u0131p k\u00fcl etti\u011fimiz odunda bu \u015fekilde kainatta tekrar olu\u015fturulmaktad\u0131r\u2026<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Hareket halinde bulunan bir otomobilin, hareket etmek i\u00e7in benzine ya da benzer bir yak\u0131ta ihtiya\u00e7 duydu\u011funu hepimiz biliriz. Bu yak\u0131t ya benzindir, ya mazottur ya da otogazd\u0131r\u2026 Ancak ne olursa olsun arac\u0131n hareketi i\u00e7in bir t\u00fcketimin yap\u0131lmas\u0131 gerekmektedir. Netice itibari ile de \u015fu kanun akl\u0131m\u0131za gelmektedir: \u201dMadde vardan yok, yoktan var olmaz.\u201d Hakeza, enerjinin korunumu …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[11639,5184,2136,2247,2141],"class_list":["post-6243","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-enerjinin-donusumu","tag-fisyon","tag-hidrojen","tag-karbon","tag-uzay"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6243","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6243"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6243\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6243"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6243"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6243"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}