{"id":6253,"date":"2012-03-29T11:44:17","date_gmt":"2012-03-29T08:44:17","guid":{"rendered":"http:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/\/?p=6253"},"modified":"2012-03-29T11:44:17","modified_gmt":"2012-03-29T08:44:17","slug":"isik-dalgalari-4","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/isik-dalgalari-4\/","title":{"rendered":"I\u015f\u0131k dalgalar\u0131"},"content":{"rendered":"<p>Galile, \u0131\u015f\u0131k h\u0131z\u0131n\u0131 saptanmas\u0131 problemini form\u00fclle\u015ftirdi; ama \u00e7\u00f6zmedi. Bir problemin form\u00fcllle\u015ftirilmesi, \u00e7o\u011fu zaman, problemin yaln\u0131z bir matematik ya da deney ustal\u0131\u011f\u0131 sorunu olan \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnden daha \u00f6nemlidir. Yeni sorular, yeni olanaklar ortaya koymak, eski problemlere yeni bir a\u00e7\u0131dan bakmak, yarat\u0131c\u0131 hayalg\u00fcc\u00fcn\u00fc gerektirir ve bilimde ger\u00e7ek ileremeye damgas\u0131n\u0131 vurur.<\/p>\n<p> Galile\u2019nin \u0130ki Yeni Bilim\u2019inde, \u00f6\u011fretmen ile \u00f6\u011frencileri aras\u0131nda, \u0131\u015f\u0131k h\u0131z\u0131 \u00fczerine \u015f\u00f6yle bir konu\u015fma ge\u00e7er:<\/p>\n<p> &#8220;SAGREDO: Peki ama, bu \u0131\u015f\u0131k \u00e7abuklu\u011funun ne \u00e7e\u015fit ve ne kadar b\u00fcy\u00fck bir \u00e7abukluk oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmeliyiz? Ani ya da pek birdenbire midir, yoksa \u00f6b\u00fcr hareketler gibi o da zaman m\u0131 gerektirmektedir? Bunu deneyle saptayabilir miyiz?<\/p>\n<p> &#8220;SIMPLICO: G\u00fcnl\u00fck ya\u015fant\u0131, \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n yay\u0131lmas\u0131n\u0131n birdenbire oldu\u011funu g\u00f6stermektedir; \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00e7ok uza\u011f\u0131m\u0131zda ate\u015flenen bir topun \u00f6nce alevini g\u00f6r\u00fcr\u00fcz ve bu, hi\u00e7 zaman almaz; oysa topun sesi ancak olduk\u00e7a \u00f6nemli bir zaman aral\u0131\u011f\u0131ndan sonra kula\u011f\u0131m\u0131za ula\u015f\u0131r.<br \/>\n &#8220;SAGREDO: Evet ama Simplico, kimsenin yad\u0131rgamad\u0131\u011f\u0131 bu ya\u015fant\u0131dan benim \u00e7\u0131karabildi\u011fim tek \u015fey, bize ula\u015fan sesin \u0131\u015f\u0131ktan daha yava\u015f yol ald\u0131\u011f\u0131d\u0131r; bu, bana \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n geli\u015finin apans\u0131z olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ya da son derece \u00e7abuk geliyorsa, yine de zaman al\u0131p almad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011fretmiyor.<br \/>\n &#8220;SALVIATI: Bunun ve buna benzer ba\u015fka k\u00fc\u00e7\u00fck g\u00f6zlemlerin pek az kan\u0131tlay\u0131c\u0131 olmas\u0131, birinde ayd\u0131nlanmam\u0131n, yani \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n yay\u0131lmas\u0131n\u0131n, ger\u00e7ekten birdenbire olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kesinlikle saptamak i\u00e7in bir y\u00f6ntem d\u00fc\u015f\u00fcnmeme yol a\u00e7t\u0131.&#8221;<\/p>\n<p> Salviati\u2019nin \u00f6nerdi\u011fi deney tekni\u011fi ile, yani Galile zaman\u0131nda \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n h\u0131z\u0131n\u0131, anlat\u0131lan \u015fekilde \u00f6l\u00e7mek olana\u011f\u0131 pek azd\u0131. S\u00fcredurum \u0130lkesi, enerjinin korunumu yasas\u0131, yaln\u0131zca \u00f6nceden \u00e7ok iyi bilenen deneyler \u00fczerinde yeni ve \u00f6zg\u00fcn bir bi\u00e7imde d\u00fc\u015f\u00fcnmekle bulunmu\u015ftur.<\/p>\n<p> Galilei\u2019nin, yapt\u0131\u011f\u0131 deneyin tek ki\u015fi ile daha kolay ve eksiksiz yap\u0131labilece\u011fini g\u00f6rmemi\u015f olmas\u0131n\u0131n insan\u0131 \u015fa\u015f\u0131rtt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebiliriz. Belirli bir uzakl\u0131kta duran arkada\u015f\u0131n\u0131n yerine bir ayna koyabilirdi ve ayna, i\u015fareti al\u0131r almaz kendili\u011finden geri g\u00f6nderirdi.<\/p>\n<p> I\u015f\u0131k h\u0131z\u0131n\u0131, ilk olarak ve yaln\u0131z yery\u00fcz\u00fcndeki olanaklardan yararlanarak yapt\u0131\u011f\u0131 deneylerle saptayan Fizeau, a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 iki y\u00fcz elli y\u0131l sonra, i\u015fte bu ilkeyi kulland\u0131. Roemer, \u0131\u015f\u0131k h\u0131z\u0131n\u0131 daha \u00f6nce, ama daha az tam olarak, g\u00f6kbilimsel g\u00f6zlemlerle saptam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p> A\u015f\u0131r\u0131 bir y\u00fck oldu\u011fu i\u00e7in, \u0131\u015f\u0131k h\u0131z\u0131n\u0131n, ancak Yer ile G\u00fcne\u015f Sistemi&#8217;nin di\u011fer gezegenleri aras\u0131ndaki uzakl\u0131klarla bir tutulabilen uzakl\u0131klar kullan\u0131larak ya da \u00e7ok geli\u015ftirilmi\u015f bir deney tekni\u011fi ile \u00f6l\u00e7\u00fclebilece\u011fi bellidir. Birinci y\u00f6ntem, Roemer\u2019inki, ikincisi Fizeau\u2019nunki idi.<\/p>\n<p> Bu ilk deneylerin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnlerden beri, \u0131\u015f\u0131k h\u0131z\u0131n\u0131 g\u00f6steren o \u00e7ok \u00f6nemli say\u0131, kesinli\u011fi gittik\u00e7e artarak bir\u00e7ok kez saptand\u0131. Y\u00fczy\u0131l\u0131m\u0131zda, Michelson, bu ama\u00e7la pek ince bir teknik geli\u015ftirdi. Bu deneylerin sonu\u00e7lar\u0131 k\u0131saca \u015f\u00f6yle \u00f6zetlenebilir: I\u015f\u0131\u011f\u0131n bo\u015fluktaki h\u0131z\u0131, yakla\u015f\u0131k olarak, saniyede 300.000 kilometredir (saniyede 186.000 mil).<\/p>\n<p> 1675&#8217;te Danimarkal\u0131 Christensen Roemer (1644-1710) \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n h\u0131z\u0131n\u0131 \u00f6l\u00e7t\u00fc.<br \/>\n 1678&#8217;de yine Danimarkal\u0131 Christian Huygens ise (1629-1695) I\u015f\u0131\u011f\u0131n Dalga Kuram\u0131&#8217;n\u0131 ortaya att\u0131.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Galile, \u0131\u015f\u0131k h\u0131z\u0131n\u0131 saptanmas\u0131 problemini form\u00fclle\u015ftirdi; ama \u00e7\u00f6zmedi. Bir problemin form\u00fcllle\u015ftirilmesi, \u00e7o\u011fu zaman, problemin yaln\u0131z bir matematik ya da deney ustal\u0131\u011f\u0131 sorunu olan \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnden daha \u00f6nemlidir. Yeni sorular, yeni olanaklar ortaya koymak, eski problemlere yeni bir a\u00e7\u0131dan bakmak, yarat\u0131c\u0131 hayalg\u00fcc\u00fcn\u00fc gerektirir ve bilimde ger\u00e7ek ileremeye damgas\u0131n\u0131 vurur. Galile\u2019nin \u0130ki Yeni Bilim\u2019inde, \u00f6\u011fretmen ile \u00f6\u011frencileri aras\u0131nda, &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[6834,6861],"class_list":["post-6253","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-isik-dalgalari","tag-isik-hizi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6253","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6253"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6253\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6253"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6253"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6253"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}