Ultrases<\/p>\n
Ses bilgisi: Ses bir mekanik dalgad\u0131r. Ses verebilen herhangi bir sisteme ses kayna\u011f\u0131, ses kaynaklar\u0131n\u0131n ses vermekteyken yapt\u0131klar\u0131 hareketlere ses titre\u015fimleri, bu hareketlerde bir tam titre\u015fim s\u00fcresine ses titre\u015fimin periyodu ve saniyedeki devir say\u0131s\u0131na sesin frekans\u0131 (s\u0131kl\u0131\u011f\u0131) denir.
\n Ses bir titre\u015fim hareketinden meydana gelir. Bunun tersi ise her zaman do\u011fru de\u011fildir. Yani her titre\u015fim hareketi muhakkak bir ses meydana getirmez.
\n Ses d\u00f6rt kategoride s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131labilir:
\n \u2014\u0130nfrases (infrasound): Frekans\u0131 0 ile 20Hz aras\u0131ndad\u0131r.
\n \u2014Duyulabilir ses (Audible sound): Frekans\u0131 20Hz ile 20000Hz (20kHz) aras\u0131ndad\u0131r.
\n \u2014Ultrases (Ultrasound): Frekans\u0131 20000Hz ile 1GHz (10^9Hz) aras\u0131ndad\u0131r.
\n \u2014Hiperses: 10^9Hz\u2019den yukar\u0131 olan sestir.
\n Ses dalgalar\u0131n\u0131n h\u0131z\u0131 ortam\u0131n s\u0131k\u0131\u015fabilirli\u011fi ve yo\u011funlu\u011funa ba\u011fl\u0131d\u0131r. Az s\u0131k\u0131\u015fabilir madde sesi daha h\u0131zl\u0131 iletir. Buna g\u00f6re ses en h\u0131zl\u0131 kat\u0131larda en yava\u015f gazlar i\u00e7erisinde iletilir. Havadaki ses h\u0131z\u0131 ortalama olarak 331m\/s\u2019 dir.
\n Ultrasesin \u00dcretilmesi
\n Ultrases \u00fcretiminde bir teli, bir zar\u0131 titre\u015ftirmek gibi i\u015fitilebilir ses \u00fcretim y\u00f6ntemlerine benzer bir\u00e7ok mekanik y\u00f6ntem olmas\u0131na ra\u011fmen ultrases \u00fcretiminde piezoelektrik olaylardan yararlan\u0131l\u0131r. Piezoelektrik olay basit\u00e7e, \u00fczerine mekanik bir bas\u0131n\u00e7 uygulanan baz\u0131 kristal ve seramik malzemelerde bir elektriksel gerilimin olu\u015fmas\u0131 anlam\u0131na gelir. Malzeme geni\u015fleyip daralarak titre\u015fir ve ses olu\u015fturur. Piezoelektrik olay \u00e7ift y\u00f6nl\u00fcd\u00fcr; Ters piezoelektrik olayla ultrases elde edilir, sistem verici olarak kullan\u0131l\u0131r. Normal piezoelektrik olayla ultrases alg\u0131lan\u0131r, sistem al\u0131c\u0131 olarak kullan\u0131l\u0131r. Elektrik enerjisini mekanik enerjiye, mekanik enerjiyi elektrik enerjisine \u00e7eviren aletlere Transduser denir.
\n Ultrasonik Muayene Y\u00f6ntemleri
\n Farkl\u0131 akustik dirence sahip iki ortam\u0131n olu\u015fturdu\u011fu arakesite varan bir ultrasonik dalga k\u0131smen ikinci ortama ge\u00e7er. Ultrasonik muayene ile malzeme i\u00e7inde farkl\u0131 akustik diren\u00e7li bir hatan\u0131n saptanmas\u0131nda, ses dalgas\u0131n\u0131n yans\u0131yan veya ge\u00e7en k\u0131sm\u0131n\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fclmesi esas\u0131na dayanan iki farkl\u0131 test y\u00f6ntemi kullan\u0131l\u0131r.
\n 1) Puls-Eko (yank\u0131) y\u00f6ntemi: Bu y\u00f6ntemde hatan\u0131n belirlenmesi, ultrasonik dalgan\u0131n yans\u0131yan k\u0131sm\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131yla ger\u00e7ekle\u015ftirilir. Burada bir Transduser hem al\u0131c\u0131 hem de verici olarak g\u00f6rev yapar. \u00c7ok k\u0131sa elektrik pulslar\u0131n\u0131n transdusere uygulanmas\u0131yla \u00fcretilen ultrasonik dalga malzeme i\u00e7ine g\u00f6nderilir. Dalga malzeme i\u00e7inde ilerlerken ayn\u0131 transduser al\u0131c\u0131 olarak \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flar. Arka cidardan yans\u0131yan ultrasonik dalga transdusere ula\u015ft\u0131\u011f\u0131nda mekanik titre\u015fimler elektrik pulslar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Bu \u015fekilde ultrasonik dalgalar\u0131n azalan genlikte malzeme i\u00e7inde yans\u0131malar\u0131yla Ekranda bir dizi ard\u0131\u015f\u0131k arka cidar yank\u0131lar\u0131 elde edilir. Yank\u0131lar aras\u0131ndaki ge\u00e7en zaman aral\u0131\u011f\u0131 Katot \u0131\u015f\u0131nlar\u0131 t\u00fcp\u00fc ekran\u0131nda \u00f6l\u00e7\u00fclebildi\u011finden, yatay skaladan hatan\u0131n yeri, d\u00fc\u015fey skaladan da hata b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc ve derinli\u011fi hakk\u0131nda bilgi elde edinilebilir. <\/p>\n
Puls-eko y\u00f6nteminde hata saptanmas\u0131
\n 2) Do\u011frudan iletim y\u00f6ntemi: Bu y\u00f6ntemde ise test par\u00e7as\u0131n\u0131n bir y\u00fcz\u00fcne verici transduser, di\u011fer y\u00fcz\u00fcne ise al\u0131c\u0131 transduser yerle\u015ftirilerek ultrasonik dalgalar malzeme i\u00e7ine g\u00f6nderilir. N\u00fcfuz ederek malzemeyi ge\u00e7en dalga huzmesinin genli\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr. B\u00f6ylece malzemenin i\u00e7yap\u0131s\u0131 hakk\u0131nda bilgi edinilir. Bu y\u00f6ntemle hatan\u0131n y\u00fczey derinli\u011fi tayin edilemez.
\n ULTRASES\u0130N ETK\u0130LER\u0130
\n Fiziksel etkileri:
\n a)Kabarc\u0131k olu\u015fumu: Yeterince b\u00fcy\u00fck \u015fiddetli ultrases dalgalar\u0131 s\u0131v\u0131larda kabarc\u0131klanma yarat\u0131r. Bu yol ile s\u0131v\u0131 i\u00e7inde bulunan kat\u0131 cisimciklerin ve bakterilerin par\u00e7alanmas\u0131 sa\u011flan\u0131r.
\n b)Is\u0131 etkisi: Farkl\u0131 ortamlarda ve farkl\u0131 ultrases dalgalar\u0131 ile yap\u0131lan deneyler, ses titre\u015fim enerjisinin \u0131s\u0131 enerjisine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve ortam\u0131n \u0131s\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermi\u015ftir.
\n c)Sis olu\u015fumu: Bir s\u0131v\u0131 i\u00e7inde ilerleyen \u015fiddetli bir ultrases dalgas\u0131 hava-s\u0131v\u0131 s\u0131n\u0131r\u0131nda yans\u0131d\u0131\u011f\u0131 zaman s\u0131v\u0131 molek\u00fclleri p\u00fcsk\u00fcr\u00fcr ve s\u0131v\u0131 y\u00fczeyinde bir sis tabakas\u0131 g\u00f6zlenir.
\n d)Gazdan ar\u0131tma: Baz\u0131 durumlarda kat\u0131 ve s\u0131v\u0131 i\u00e7inde \u00e7\u00f6z\u00fcnm\u00fc\u015f bulunan gazlar\u0131n ar\u0131t\u0131lmas\u0131 gerekebilir. Bu ama\u00e7la gazdan ar\u0131t\u0131lmak istenen madde ultrasese tabi tutulur.
\n Kimyasal etkileri:
\n Reaksiyon h\u0131zlanmas\u0131, oksitlenme, bile\u015fim bozulmas\u0131, kristallenme, kaynama s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 de\u011fi\u015fmesi, molek\u00fcl zincirlerinin par\u00e7alanmas\u0131\u2026
\n Biyolojik etkileri:
\n a)Is\u0131 etkisi: Ultrasese maruz kalm\u0131\u015f bir organ\u0131n s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n artt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zlemlenir.
\n b)Mikro masaj etkisi: Ultrases bir organda yay\u0131l\u0131rken h\u00fccre gruplar\u0131 periyodik bas\u0131n\u00e7 de\u011fi\u015fimine maruz kal\u0131r. Bu olaya sesin mikro masaj etkisi denir.
\n c)Elektriksel etkisi: Baz\u0131 protein veya sel\u00fcloz molek\u00fclleri gibi iri biyolojik molek\u00fcller piezoelektrik olay\u0131 g\u00f6sterirler. Ultrasesin olu\u015fturdu\u011fu bas\u0131n\u00e7 de\u011fi\u015fimi iri biyolojik par\u00e7ac\u0131klar\u0131n elektriksel kutuplanmas\u0131na yol a\u00e7ar.
\n d)\u0130vme etkisi: Ultrases titre\u015fimini alan bir ortam par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131 olduk\u00e7a b\u00fcy\u00fck mekanik ivme ile titre\u015fir.
\n Ultrasesin Kullan\u0131m Alanlar\u0131
\n Sanayide Kullan\u0131m\u0131:
\n \u2014Metalleri ince toz haline getirmek.
\n \u2014\u00c7ok ince tanecikli foto\u011fraf em\u00fclsiyonlar\u0131 haz\u0131rlamak.
\n \u2014C\u0131va, alt\u0131n.. vs\u2018i gaz ve s\u0131v\u0131larda s\u00fcspansiyon haline getirmek.
\n \u2014\u00d6zel metal ala\u015f\u0131mlar\u0131 yapmak.
\n \u2014Gaz kar\u0131\u015f\u0131mlar\u0131ndan gazlar\u0131 ay\u0131rmak.
\n \u2014Fabrikalar\u0131n kirli gaz ve sular\u0131 i\u00e7inde s\u00fcspansiyon halinde bulunan maddeleri \u00e7\u00f6kerterek kurtarmak.
\n \u2014Fabrika bacalar\u0131ndan \u00e7\u0131kan gazlar\u0131 temizleyerek \u00e7evre havas\u0131n\u0131n kirlenmesini \u00f6nlemek.
\n \u2014Tekstil, metal kaplama, saat\u00e7ilik gibi a\u015f\u0131r\u0131 temizlik isteyen sanayi kollar\u0131nda temizleme i\u015flemini yapmak.
\n \u2014Me\u015frubat sanayinde \u015farab\u0131 eskitmek, biray\u0131 yabanc\u0131 mayalardan ar\u0131tmak, \u015furuplarda enzimleri glikoz gibi di\u011fer \u00fcr\u00fcnlere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek, s\u00fct\u00fc sterilize etmek.
\n \u2014Sert maddeleri delmek ve i\u015flemek \u00fczere ultrasesli matkaplar yapmak.
\n \u2014Elektrik ve elektrik sanayisinde ultrasesli kaynak makineleri, elektronik geciktirme kanallar\u0131 yapmak.
\n \u2014D\u00f6k\u00fcmc\u00fcl\u00fckte erimi\u015f metalleri gazdan ar\u0131tmak, kristal b\u00fcy\u00fcmesini kontrol etmek.
\n \u2014Ultrasesli h\u0131z\u00f6l\u00e7erleri yapmak.
\n \u2014Ultrasonik \u00e7ama\u015f\u0131r ve bula\u015f\u0131k makineleri.
\n \u2014Deniz dibi haritalar\u0131n\u0131 \u00e7\u0131karmakta kullan\u0131lan Sonar Cihazlar\u0131 ve Denizalt\u0131 gemilerin \u00e7evrelerini kontrol etmek i\u00e7in kulland\u0131klar\u0131 aletler ultrasonik dalgalarla \u00e7al\u0131\u015fan bir cins radard\u0131r.
\n \u2014Deniz yolu ile ihracat esnas\u0131nda uzun s\u00fcreli depolamalarda meyve ve sebzelerin olgunlu\u011fu, tahribats\u0131z olarak, ultrases ile yap\u0131l\u0131r.
\n T\u0131pta Kullan\u0131m\u0131:
\n Ultrases (ultrason) cihazlar\u0131 t\u0131pta yayg\u0131n olarak kullan\u0131lan ve doktorlar\u0131n ilk ba\u015fvurdu\u011fu te\u015fhis etme cihaz\u0131d\u0131r. Genelde t\u0131pta kullan\u0131lan ultrases cihaz\u0131 puls-eko ve Doppler kaymas\u0131 y\u00f6ntemine dayan\u0131r. Ultrases cihazlar\u0131n\u0131n kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 y\u00f6nteme \u201cultrasonografi\u201d denir. Ultrasonografi, yumu\u015fak dokular\u0131 inceleyen bir metoddur. Morfolojik bilgiler verir. S\u0131v\u0131-kat\u0131 ayr\u0131m\u0131n\u0131 \u00e7ok iyi yapar. Sesin frekans\u0131, dokunun absorbsiyon katsay\u0131s\u0131 ve dokunun kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 ile do\u011fru orant\u0131l\u0131d\u0131r. Suyun absorbsiyon katsay\u0131s\u0131 \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck, kemi\u011fin ise \u00e7ok y\u00fcksektir. Bu nedenle ses s\u0131v\u0131lardan zay\u0131flamadan ge\u00e7er.<\/p>\n
Ultrases cihaz\u0131n\u0131n iki ana par\u00e7as\u0131 vard\u0131r; ana \u00fcnite ve transduser. Tetkik esnas\u0131nda incelenen v\u00fccut alan\u0131na konan par\u00e7a transduserdir. Transduserden \u00e7\u0131kan ses dalgalar\u0131 v\u00fccut i\u00e7inde yans\u0131r ve tekrar transdusere gelir, buradan da ekrana g\u00f6r\u00fcnt\u00fc aktar\u0131l\u0131r. Olu\u015fan g\u00f6r\u00fcnt\u00fcye \u201csonogram\u201d denir.
\n Ultrases metoduyla genelde yumu\u015fak doku olan karaci\u011fer, dalak, pankreas, b\u00f6brekler incelenir. Ayr\u0131ca hamile bayanlarda fet\u00fcs geli\u015fimi ultrases ile takip edilir.<\/p>\n
Buna kar\u015f\u0131l\u0131k kemik gibi absorbsiyon katsay\u0131s\u0131 y\u00fcksek ve akci\u011fer gibi hava i\u00e7eren organlarda yeterli veri elde edilemez.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ultrases Ses bilgisi: Ses bir mekanik dalgad\u0131r. Ses verebilen herhangi bir sisteme ses kayna\u011f\u0131, ses kaynaklar\u0131n\u0131n ses vermekteyken yapt\u0131klar\u0131 hareketlere ses titre\u015fimleri, bu hareketlerde bir tam titre\u015fim s\u00fcresine ses titre\u015fimin periyodu ve saniyedeki devir say\u0131s\u0131na sesin frekans\u0131 (s\u0131kl\u0131\u011f\u0131) denir. Ses bir titre\u015fim hareketinden meydana gelir. Bunun tersi ise her zaman do\u011fru de\u011fildir. Yani her titre\u015fim …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[11665,11666,1968,11664,11663],"class_list":["post-6286","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-audible-sound","tag-hiperses","tag-ses-bilgisi","tag-sesin-frekansi","tag-ultrases"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6286","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6286"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6286\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6286"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6286"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6286"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}