{"id":630,"date":"2011-05-25T15:36:27","date_gmt":"2011-05-25T12:36:27","guid":{"rendered":"http:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/\/?p=630"},"modified":"2011-05-25T15:36:27","modified_gmt":"2011-05-25T12:36:27","slug":"nogay-hanligi-ordasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/nogay-hanligi-ordasi\/","title":{"rendered":"Nogay Hanl\u0131\u011f\u0131 (Ordas\u0131)"},"content":{"rendered":"<p>Nogay Hanl\u0131\u011f\u0131 (Ordas\u0131)<\/p>\n<p>    Alt\u0131n-Ordu kumandanlar\u0131ndan Nogay (veya Nohay), 1259&#8217;dan 1299&#8217;a kadar, yakla\u015f\u0131k 40 y\u0131l, bu devletin mukadderat\u0131na hakim olmu\u015f, ancak, Cengiz s\u00fcl\u00e2le gelene\u011fine sayg\u0131s\u0131 y\u00fcz\u00fcnden tahta ge\u00e7medi\u011fi halde, kom\u015fu yabanc\u0131 devletlerin bir\u00e7oklar\u0131nda o, Alt\u0131n-Ordu h\u00fck\u00fcmdar\u0131 gibi kabul edilmi\u015f, el\u00e7iler ve hediyeler kabul etmi\u015ftir. El\u00e7ileri de h\u00fck\u00fcmdar el\u00e7isi gibi kar\u015f\u0131lanm\u0131\u015ft\u0131r. Asl\u0131nda o, resmen Don ile Dinyeper aras\u0131ndaki b\u00f6lgeleri idare eden bir t\u00fcmen beyinden ba\u015fka bir \u015fey de\u011filken, 1259 ve 1296&#8217;da Gali\u00e7ya&#8217;da, 1261\/63&#8217;de Kafkasya seferlerinde kazand\u0131\u011f\u0131 \u00fcst\u00fcn zaferlerle sivrilmi\u015f ve Karadeniz&#8217;in do\u011fu ve kuzeyinde ya\u015fayan boylar\u0131 Alt\u0131n-Ordu merkezinden ay\u0131racak \u015fekilde kendi hakimiyeti alt\u0131nda birle\u015ftirmi\u015ftir.<\/p>\n<p>    Nogay, Balkanlar&#8217;da Bulgar ve Bizans i\u015flerine kar\u0131\u015fm\u0131\u015f ve sava\u015flarda yenmi\u015f oldu\u011fu Bizans \u0130mparatoru Mihail Paleologos&#8217;un k\u0131z\u0131 ile evlenerek, arkas\u0131n\u0131 emniyet alt\u0131na ald\u0131ktan sonra, Rus Knezleri \u00fczerinde de hakim bir duruma gelmi\u015ftir. Rus y\u0131ll\u0131klar\u0131nda, ilk olarak 1276&#8217;da bahsi ge\u00e7mi\u015ftir. 1288&#8217;de Rus Knezleri, Nogay&#8217;\u0131n Lehistan&#8217;a kar\u015f\u0131 seferine i\u015ftirak etmi\u015flerdir.<\/p>\n<p>    Nogay&#8217;\u0131n \u015fahs\u00ee ba\u015far\u0131lar\u0131 b\u00fcy\u00fck olmakla beraber, Alt\u0131n-Ordu taht\u0131na oturmay\u0131p, devlet i\u00e7inde devlet gibi hareket etmesi, Alt\u0131n-Ordu&#8217;nun i\u00e7 sava\u015flarla sars\u0131larak zay\u0131f d\u00fc\u015fmesine sebep olmu\u015ftur. Di\u011fer h\u00fck\u00fcmdarlar gibi, 1291&#8217;de yine Nogay&#8217;\u0131n himayesinde Alt\u0131n-Ordu taht\u0131na ge\u00e7en Tohtu, sonra ona kar\u015f\u0131 cephe alm\u0131\u015f, bu duruma son vermek maksad\u0131yla, uzun s\u00fcren bir m\u00fccadeleye giri\u015fmi\u015f ve neticede Nogay yenilerek \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr (1299).<\/p>\n<p>    Nogay idaresinde toplanan boylar, onun \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra bu ad ile tan\u0131nm\u0131\u015flar ve Alt\u0131n-Ordu&#8217;nun par\u00e7alanmas\u0131 \u00fczerine &#8220;Nogay Hanl\u0131\u011f\u0131&#8221; ismi alt\u0131nda, ayr\u0131 bir devlet meydana gelmi\u015ftir.<\/p>\n<p>    Ad\u0131n\u0131, Alt\u0131n-Ordu Devleti&#8217;nin (1223-1502) b\u00fcy\u00fck kumandanlar\u0131ndan Nogay&#8217;dan (\u00f6lm. 1299) alan ve bu devletin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcnden sonra kurulan Nogay Hanl\u0131\u011f\u0131, Volga&#8217;dan \u0130rti\u015f&#8217;e ve Hazar Denizi&#8217;nden Aral g\u00f6l\u00fcne kadar uzanan sahalar\u0131 i\u00e7ine al\u0131yordu. Merkezi, Yay\u0131k nehrinin mansab\u0131ndaki Sarayc\u0131k \u015fehri idi.<\/p>\n<p>    Ahalisinin esas unsurunu Kazan, K\u0131r\u0131m, Astrahan ve Sibir hanl\u0131klar\u0131nda oldu\u011fu gibi, K\u0131p\u00e7ak z\u00fcmresine ait T\u00fcrk boylar\u0131 te\u015fkil etmekte olup, bunlar\u0131n i\u00e7inde T\u00fcrkle\u015fmi\u015f bir Mo\u011fol kabilesi oldu\u011fu tahmin edilen Mang\u0131tlar, sivrilmi\u015f durumda idi.<\/p>\n<p>    Kazan ve Astrahan Hanl\u0131klar\u0131n\u0131n Rusya&#8217;ya tabi olmas\u0131ndan sonra (1552-1557), Nogay Hanl\u0131\u011f\u0131 birka\u00e7 z\u00fcmreye ayr\u0131lm\u0131\u015f, Kafkasya&#8217;n\u0131n kuzeyindekiler &#8220;K\u00fc\u00e7\u00fck Orda&#8221;, Emba g\u00f6l\u00fc civar\u0131nda bulunanlar\u0131na &#8220;Alt\u0131kul Ordas\u0131&#8221; denmi\u015f, \u0130smail Han&#8217;\u0131n idaresinde kalanlar ise &#8220;B\u00fcy\u00fck Nogay Ordas\u0131&#8221; ad\u0131 alt\u0131nda birle\u015fmi\u015f ve IV. \u0130van&#8217;\u0131n hakimiyetini tan\u0131m\u0131\u015flard\u0131r (1555-1557).<\/p>\n<p>    K\u00fc\u00e7\u00fck Orda Nogaylar\u0131 \u00fczerinde Rus n\u00fcfuzu, ancak 18. y\u00fczy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131ndan sonra ba\u015flam\u0131\u015f, bunlar Kazaklar taraf\u0131ndan bat\u0131ya g\u00f6\u00e7meye zorlanarak &#8220;Bucak Ordas\u0131&#8221;, &#8220;Yedisan Ordas\u0131&#8221;, &#8220;Can\u0131buyluk Ordas\u0131&#8221;, &#8220;Yedikul&#8221;, &#8220;Azak&#8221;, &#8220;Kuban&#8221; gibi b\u00f6l\u00fcmlere ayr\u0131lm\u0131\u015f ve K\u0131r\u0131m Hanl\u0131\u011f\u0131&#8217;na tabi olmu\u015flard\u0131r. Sonralar\u0131 m\u00fchim bir k\u0131sm\u0131, T\u00fcrkiye&#8217;ye g\u00f6\u00e7 ederek Anadolu&#8217;da isk\u00e2n edilmi\u015flerdir.<\/p>\n<p>    Rusya&#8217;da kalanlar, bug\u00fcn Kuzey Kafkasya&#8217;n\u0131n \u00e7e\u015fitli b\u00f6lgelerinde ya\u015famaktad\u0131rlar.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nogay Hanl\u0131\u011f\u0131 (Ordas\u0131) Alt\u0131n-Ordu kumandanlar\u0131ndan Nogay (veya Nohay), 1259&#8217;dan 1299&#8217;a kadar, yakla\u015f\u0131k 40 y\u0131l, bu devletin mukadderat\u0131na hakim olmu\u015f, ancak, Cengiz s\u00fcl\u00e2le gelene\u011fine sayg\u0131s\u0131 y\u00fcz\u00fcnden tahta ge\u00e7medi\u011fi halde, kom\u015fu yabanc\u0131 devletlerin bir\u00e7oklar\u0131nda o, Alt\u0131n-Ordu h\u00fck\u00fcmdar\u0131 gibi kabul edilmi\u015f, el\u00e7iler ve hediyeler kabul etmi\u015ftir. El\u00e7ileri de h\u00fck\u00fcmdar el\u00e7isi gibi kar\u015f\u0131lanm\u0131\u015ft\u0131r. Asl\u0131nda o, resmen Don ile Dinyeper &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1403,1406],"tags":[1868,1914,1915],"class_list":["post-630","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-odevler","category-sosyal-bilgiler-odevleri","tag-cengiz","tag-nogay-hanligi","tag-ordasi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/630","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=630"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/630\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=630"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=630"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=630"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}