{"id":6319,"date":"2012-04-03T11:17:39","date_gmt":"2012-04-03T08:17:39","guid":{"rendered":"http:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/\/?p=6319"},"modified":"2012-04-03T11:17:39","modified_gmt":"2012-04-03T08:17:39","slug":"genlesme","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/genlesme\/","title":{"rendered":"Genle\u015fme"},"content":{"rendered":"<p> Genle\u015fme, geni\u015fleme anlam\u0131ndan gelir. S\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 art\u0131r\u0131lan bir cismin uzunluk ya da hacminin de\u011fi\u015fmesi olay\u0131d\u0131r.<br \/>\n Kat\u0131lar\u0131, s\u0131v\u0131lar\u0131 ya da gazlar\u0131 olu\u015fturan tanecikler, ortalama konumlar\u0131 \u00e7evresinde s\u00fcrekli \u00e7alkalanma halindedirler. Bu cisimlerden birine \u0131s\u0131 bi\u00e7iminde enerji verilirse, bu enerji kinetik enerji ye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr; dolay\u0131s\u0131yla, kinetik enerjisi artan tanecikler daha \u015fiddetle \u00e7alkalan\u0131r ve daha geni\u015f alana yay\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar; yani s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 y\u00fckselen cisim (kat\u0131,s\u0131v\u0131, gaz) ayn\u0131 zamanda genle\u015fir.<br \/>\n Kat\u0131larda genle\u015fme<\/p>\n<p> D\u0131\u015far\u0131dan \u0131s\u0131 alan maddenin taneciklerinin kinetik enerjisi, dolay\u0131s\u0131yla taneciklerin titre\u015fim h\u0131z\u0131 artar. Tanecikler birbirinden uzakla\u015fmaya ba\u015flar. Bu olay genle\u015fme ad\u0131 ile an\u0131l\u0131r. Tersine olarak madde d\u0131\u015far\u0131ya \u0131s\u0131 verdi\u011finde (madde so\u011futuldu\u011funda) maddenin taneciklerinin kinetik enerjisi, dolay\u0131s\u0131yla taneciklerin titre\u015fim h\u0131z\u0131 azal\u0131r ve maddenin hacmi k\u00fc\u00e7\u00fcl\u00fcr. Ay\u0131rt edici \u00f6zelliktir.<br \/>\n Maddelerin genle\u015fmesi ya da tersine b\u00fcz\u00fclmesi s\u0131ras\u0131nda b\u00fcy\u00fck kuvvetlerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131, tren raylar\u0131nda, k\u00f6pr\u00fc gibi yap\u0131larda hasarlara neden olmaktad\u0131r. Bu y\u00fczden tren raylar\u0131n\u0131n eklenti yerlerinde bo\u015fluklar b\u0131rak\u0131l\u0131r, k\u00f6pr\u00fcler demir makaralar \u00fczerine oturtulur. \u00c7evremizdeki bu t\u00fcr yap\u0131lar\u0131 g\u00f6zlemleyerek genle\u015fme ile ilgili bir \u00e7ok \u00f6rnekler bulabiliriz.<br \/>\n Boyca Genle\u015fme<\/p>\n<p> Bir metal \u00e7ubu\u011fun \u0131s\u0131t\u0131lmadan \u00f6nceki ilk boyu, l0 olsun. Bu metal \u00e7ubu\u011fu \u0131s\u0131tt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda boyu uzayarak son boyu l olur. Boyca uzama miktar\u0131 (\u0394l);<br \/>\n \u0394L =l-l0 = L0.\u03bb.\u0394t ba\u011f\u0131nt\u0131s\u0131yla bulunur.<br \/>\n Burada, l0 :Metalin ilk boyu. \u03bb:Metalin boyca genle\u015fme katsay\u0131s\u0131. \u0394t = tson-tilk : Metalin \u0131s\u0131t\u0131lmadan \u00f6nceki s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 ile \u0131s\u0131t\u0131ld\u0131ktan sonraki s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n fark\u0131d\u0131r.<br \/>\n Y\u00fczeyce geni\u015fleme<\/p>\n<p> Bir metal levhan\u0131n \u0131s\u0131t\u0131lmadan \u00f6nceki ilk y\u00fczeyi S0 olsun. Bu metal levhay\u0131 \u0131s\u0131tt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, y\u00fczey artarak son y\u00fczeyi S olur.<br \/>\n \u0394S = S-S0.2 \u03bb.\u0394t ba\u011f\u0131nt\u0131s\u0131yla hesap edilir.<br \/>\n Burada; S0:Metalin ilk y\u00fcz\u00fc. 2\u03bb:Y\u00fczeyce genle\u015fme katsay\u0131s\u0131 (Boyca genle\u015fmenin iki kat\u0131d\u0131r.) \u0394t = tson-tilk K\u00f6t\u00fc\u0131cakl\u0131k fark\u0131d\u0131r<br \/>\n Hacimce geni\u015fleme<\/p>\n<p> Metal bir k\u00fcrenin \u0131s\u0131t\u0131lmadan \u00f6nceki ilk hacmi V0 olsun.Bu metal k\u00fcreyi \u0131s\u0131tt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda son hacmi V olur. Hacimce genle\u015fme miktar\u0131 \u0394V,<br \/>\n \u0394V = V-V0 =V0.3\u03bb.\u0394t ba\u011f\u0131nt\u0131s\u0131yla hesap edilir.Burada; V0:Metal k\u00fcrenin ilk hacmi. 3\u03bb:Hacimce genle\u015fme katsay\u0131s\u0131 (Dikkat edilirse boyca genle\u015fme katsay\u0131s\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7 kat\u0131d\u0131r.) \u0394t = tson-tilk : S\u0131cakl\u0131k fark\u0131d\u0131r.<br \/>\n S\u0131v\u0131larda genle\u015fme<\/p>\n<p> S\u0131v\u0131lar\u0131n \u0131s\u0131t\u0131lmadaki davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131, kat\u0131larda oldu\u011fu gibi inceleyemeyiz. \u00c7\u00fcnk\u00fc, s\u0131v\u0131lar\u0131 kat\u0131lar gibi \u015fekillendirmek, \u00f6rne\u011fin boru haline getirmek imkans\u0131zd\u0131r. Bu y\u00fczden, s\u0131v\u0131lar\u0131n, bir kap i\u00e7inde incelenmeleri gerekir. Ay\u0131rt edici \u00f6zelliktir.<br \/>\n S\u0131v\u0131lar\u0131n genle\u015fmesinden s\u0131v\u0131l\u0131 termometrelerde, s\u0131cak su kazanlar\u0131nda, termosifonlarda ve kalorifer sistemlerinde yararlan\u0131l\u0131r. S\u0131v\u0131lar\u0131n genle\u015fme miktar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki ba\u011f\u0131nt\u0131 ile hesaplan\u0131r.<br \/>\n \u0394V = V. a. \u0394t<br \/>\n Ba\u011f\u0131nt\u0131da \u0394V s\u0131v\u0131n\u0131n hacimce genle\u015fme miktar\u0131, V s\u0131v\u0131n\u0131n ilk hacmi, a s\u0131v\u0131n\u0131n hacimce genle\u015fme katsay\u0131s\u0131d\u0131r.Sular\u0131n %1,7 side yag icermektedir.<br \/>\n Gazlarda genle\u015fme<\/p>\n<p> Gazlarda da hacmin, kat\u0131 ve s\u0131v\u0131larda oldu\u011fu gibi s\u0131cakl\u0131kla artt\u0131\u011f\u0131 kan\u0131t\u0131n\u0131 vermekte. S\u0131cakl\u0131kla genle\u015fme, gazdan gaza de\u011fi\u015fmemektedir. Ay\u0131rt edici \u00f6zellik de\u011fildir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Genle\u015fme, geni\u015fleme anlam\u0131ndan gelir. S\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 art\u0131r\u0131lan bir cismin uzunluk ya da hacminin de\u011fi\u015fmesi olay\u0131d\u0131r. Kat\u0131lar\u0131, s\u0131v\u0131lar\u0131 ya da gazlar\u0131 olu\u015fturan tanecikler, ortalama konumlar\u0131 \u00e7evresinde s\u00fcrekli \u00e7alkalanma halindedirler. Bu cisimlerden birine \u0131s\u0131 bi\u00e7iminde enerji verilirse, bu enerji kinetik enerji ye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr; dolay\u0131s\u0131yla, kinetik enerjisi artan tanecikler daha \u015fiddetle \u00e7alkalan\u0131r ve daha geni\u015f alana yay\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar; yani &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[4916,11681,6754,4914,4915,4937],"class_list":["post-6319","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-gaz","tag-gazlarda-genlesme","tag-genlesme","tag-kati","tag-sivi","tag-termometre"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6319","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6319"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6319\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6319"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6319"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6319"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}