Kimyasal bak\u0131mdan topraklar basit yap\u0131l\u0131 tuzlardan ba\u015flayarak \u00e7ok fazla karma\u015f\u0131k olan organik ve inorganik bile\u015fiklere kadar \u00e7ok say\u0131da maddelerden olu\u015fmu\u015flard\u0131r. Toprakta kimyasal olaylar, ard\u0131 arkas\u0131 kesilmeyen bir surette devam etmekte oldu\u011fundan topra\u011f\u0131n bile\u015fimi de devaml\u0131 olarak de\u011fi\u015fmektedir. Bitkilerin yeti\u015fmesi ve beslenmesi bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemli olan kimyasal olaylar\u0131n ba\u015f\u0131nda; topraktaki bitki besin maddelerinin miktar\u0131, bu besin maddelerini depo eden absorbsiyon ve iyon de\u011fi\u015ftirme kapasitesi ile topra\u011f\u0131n reaksiyonu gelmektedir.<\/p>\n
Topra\u011f\u0131n kimyasal \u00f6zelliklerini belirtmek bak\u0131m\u0131ndan, toprakta bulunan mineral besin elementleri, genellikle killerin olu\u015fturdu\u011fu inorganik ve organik toprak kolloidleri, katyon de\u011fi\u015fimi, topra\u011f\u0131n reaksiyonu ve bitki besin elementleri \u00fczerinde ana hatlar\u0131 ile durulacakt\u0131r.<\/p>\n
Toprakta Bulunan Besin Maddeleri<\/p>\n
Topraktaki besin maddeleri ana kayadan kaynaklanan mineral elementler olu\u015fturmaktad\u0131r. Kat\u0131 yer kabu\u011funun % 98\u2019 ini 8 element olu\u015fturmaktad\u0131r. Bunlar s\u0131ras\u0131yla, oksijen, silisyum, al\u00fcminyum, demir, kalsiyum, sodyum, potasyum ve magnezyumdur. Bunlardan oksijen ve silisyum kayalar\u0131n % 75\u2019 ini olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n
Topra\u011f\u0131n Kolloidal Fraksiyonlar\u0131<\/p>\n
Toprak kat\u0131 par\u00e7ac\u0131klar\u0131n\u0131n y\u00fczeylerinde molek\u00fcllerin ve iyonlar\u0131n toprak \u00e7\u00f6zeltisinden \u00e7ekilip ba\u011flanmalar\u0131 ve \u00f6zellikle katyon de\u011fi\u015ftirme kapasitesinde etkili olan kil ve organik maddeler, toprak kimyas\u0131, bitki beslenmesi ve toprak reaksiyonu y\u00f6n\u00fcnden \u00e7ok \u00f6nemli rol oynamaktad\u0131r. Bu ba\u015fl\u0131k alt\u0131nda toprak kolloidlerini olu\u015fturan kil mineralleri ve organik maddeler \u00fczerinde durulacakt\u0131r.<\/p>\n
Tabiatta bile\u015fimlerine g\u00f6re iki t\u00fcrl\u00fc kil bulunmaktad\u0131r. Il\u0131man b\u00f6lgelerde yayg\u0131n olan silikat killeri ve tropikal ve yar\u0131 tropikal b\u00f6lgelerde bask\u0131n olan oksit killeridir. Bilindi\u011fi gibi, topraktaki kil sekonder mineral olup ana kayadaki \u00f6zellikle silikat minerallerinin ayr\u0131\u015fmas\u0131 sonucunda olu\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n
De\u011fi\u015fik ana kayalar\u0131n farkl\u0131 ortamlarda ayr\u0131\u015fmas\u0131 sonucunda olu\u015fan killerin miktar\u0131 ve bile\u015fimi \u00e7ok de\u011fi\u015fik ve karma\u015f\u0131kt\u0131r. Ayr\u0131\u015fma ortam\u0131n\u0131n iklim \u015fartlar\u0131, kil \u00e7e\u015fidinin olu\u015fmas\u0131nda \u00f6nemli rol oynar. \u015e\u00f6yle ki, illit ayr\u0131\u015fman\u0131n \u015fiddetli olmad\u0131\u011f\u0131 \u0131l\u0131man iklim ku\u015faklar\u0131nda yayg\u0131nd\u0131r; yap\u0131sal potasyumun k\u0131smen kaybolmas\u0131 ile mika mineralinin alterasyonu ve hidrasyon, illitin olu\u015fumunda \u00f6n plana ge\u00e7er. Bu kilde hidrasyon katyon absorbsiyonu \u015fi\u015fme, b\u00fcz\u00fclme ve plastiklik \u00f6zellikleri belirgin de\u011fildir. Montmorillionit in te\u015fekk\u00fcl\u00fc ise bol magnezyum ile n\u00f6tral veya sadece hafif asit ortam \u015fartlar\u0131 alt\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fmektedir. Il\u0131man b\u00f6lgelerde illit montmorillionitin alterasyonu ile olu\u015fabilir. 2:1 str\u00fckt\u00fcr\u00fcnde olan montmorillionit plastiktir, kohezyonu fazlad\u0131r, kuruduklar\u0131 zaman \u00e7atlar, b\u00fcnyesine su al\u0131nca \u015fi\u015ferler. Kaolinit, nemli tropikal b\u00f6lgelerde do\u011frudan topraktaki veya ayr\u0131\u015fm\u0131\u015f zondaki primer minerallerinin ayr\u0131\u015fmas\u0131ndan olu\u015fmaktad\u0131r. 1:1 str\u00fckt\u00fcr\u00fcnde olan kaolin plastiklik, kohezyon ve \u00e7atlama \u015fi\u015fme \u00f6zellikleri \u00e7ok zay\u0131ft\u0131r. Bundan dolay\u0131 porselen yap\u0131m\u0131nda kullan\u0131l\u0131r. Genel olarak silikat kil mineralleri iki ana bile\u015fimden ibarettir. Bunlardan bir bile\u015fen, silis oksijen levhas\u0131, ikincisi ise al\u00fcminyum levhas\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Oksit killer tropikal ve subtropikal b\u00f6lgelerde demir ve al\u00fcminyumun b\u00fcnyelerine su alarak hidroz oksitleri meydana getirmeleri sonucunda olu\u015fmaktad\u0131r. Bunlara \u00f6rnek olarak gibsit ve g\u00f6tit verilebilir. <\/p>\n
Topraklarda Katyon De\u011fi\u015fimi<\/p>\n
Toprakta kolloidal halde bulunan kil ve organik madde geni\u015f bir y\u00fczeye sahip oldu\u011fundan, su ve iyonlar\u0131 b\u00fcnyelerinde toplamaktad\u0131r. Ayr\u0131\u015fma esnas\u0131nda torak \u00e7\u00f6zeltisi i\u00e7inde serbest hale ge\u00e7en Ca, Mg, K, Na, Al, H gibi bitki besin maddeleri olan katyonlar humus ve kil par\u00e7ac\u0131klar\u0131n\u0131n y\u00fczeyinde tutulmaktad\u0131r. Bu olay tek y\u00f6nl\u00fc olarak cereyan etmez. \u015e\u00f6yle ki, kire\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan zengin olan nemli b\u00f6lge topraklar\u0131nda organik maddenin ayr\u0131\u015fmas\u0131 ile CO2 meydana gelmektedir, buna ba\u011fl\u0131 olarak toprak \u00e7\u00f6zeltisinde karbonik asit (H2CO3) zengin durumdad\u0131r. Bu asitteki H iyonu Ca ile yer de\u011fi\u015ftirme \u00f6zelli\u011fine sahiptir. B\u00f6ylece Ca iyonlar\u0131n\u0131n yerine H iyonlar\u0131 ge\u00e7mektedir. Topra\u011f\u0131n ya\u011f\u0131\u015f sular\u0131yla y\u0131kanmas\u0131 devam etti\u011fi takdirde toprakta H iyonlar\u0131 ile di\u011fer iyonlar\u0131n yer de\u011fi\u015ftirmesine ba\u011fl\u0131 olarak H iyonlar\u0131n\u0131n konsantrasyonu artar.<\/p>\n
Toprakta De\u011fi\u015febilir Anyonlar<\/p>\n
Anyonlar kil minerallerinde OH gruplar\u0131 ile yer de\u011fi\u015ftirmektedir ve bu gruplar montmorillionit kiline nazaran kaolinitte fazla bulunmaktad\u0131r. Bundan dolay\u0131 kaolinit killerinin bask\u0131n oldu\u011fu nemli ve kurak b\u00f6lge topraklar\u0131nda anyon de\u011fi\u015ftirmesi daha y\u00fcksektir. Bu sahalar fazla yay\u0131l\u0131\u015f g\u00f6stermemesine ra\u011fmen nemli tropikal b\u00f6lgelerde fazla ayr\u0131\u015fmaya u\u011framam\u0131\u015f baz\u0131 topraklarda az miktarda kaolinit bulunmaktad\u0131r. Bu topraklar, pozitif y\u00fcklenme g\u00f6sterirler. \u00d6zetle, pozitif y\u00fckle y\u00fcklenmi\u015f kolloidli topraklar; nitrat ve klorit gibi anyonlar\u0131 absorbe ederler, Ca, Mg ve Na gibi katyonlar reddedilmekte ve dolay\u0131s\u0131yla bunlar toprak sol\u00fcsyonunda y\u0131kanmaya kar\u015f\u0131 \u00e7ok hassas duruma ge\u00e7erler ve topra\u011f\u0131n baz saturasyonu \u00e7ok d\u00fc\u015fer, fosfat ve s\u00fclfat iyonlar\u0131, hidroksillerin (OH) yerine ge\u00e7er ve yap\u0131\u015f\u0131k halde sabitle\u015firler. Bu topraklarda y\u00fcksek derecede potasyumu tespit etme kapasitesine sahiptir ve tabi olarak al\u0131nabilir fosfor d\u00fc\u015f\u00fck seviyede kalmaktad\u0131r.<\/p>\n
Toprak Reaksiyonu<\/p>\n
Toprak reaksiyonu, topra\u011f\u0131n asitlili\u011fini, alkalenlili\u011fini ve n\u00f6tral durumunu ifade etmektedir. Toprak reaksiyonu, pedojenezin seyrini veya \u00f6zelli\u011fini aksettirmesi yan\u0131nda topraktaki bitki besin elementleri hakk\u0131nda bilgi vermektedir. \u015e\u00f6yle ki, asitlili\u011fi fazla olan topraklar nemli iklim \u015fartlar\u0131 alt\u0131nda bulunmaktad\u0131r ve a\u015f\u0131r\u0131 y\u0131kanmaya ba\u011fl\u0131 olarak da topraktaki bazlar \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde uzakla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r ve bunlar\u0131n yerini H iyonlar\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131r. Bunun yan\u0131nda alkalen topraklar, bitki besin elementleri olan bazlar\u0131n toprakta fazla oldu\u011funu i\u015faret etmektedir.<\/p>\n
Toprak reaksiyonu pH (potansiyel hidrojen) ile ifade edilmektedir.Suda H+ ve OH-iyonlar\u0131 bulunmaktad\u0131r. H+ ve OH- iyonlar\u0131 birbirine e\u015fit oldu\u011fu takdirde su n\u00f6tral durumdad\u0131r. Yani suyun pH\u2019 \u0131 7′ dir.<\/p>\n
Toprak \u00e7\u00f6zeltisinde serbest hidrojen (H+) iyonlar\u0131n\u0131n konsantrasyonu hidroksil (OH-) iyonlar\u0131ndan fazla ise \u00e7\u00f6zelti asittir. Bu durumun tersi olursa \u00e7\u00f6zelti alkalendir. \u0130\u015fte bu durumu belirtmek bak\u0131m\u0131ndan pH terimi kullan\u0131lmaktad\u0131r. pH 7\u2019den k\u00fc\u00e7\u00fck ise asit, 7\u2019den fazla ise alkalen, 7 n\u00f6tr durumu g\u00f6stermektedir. Ba\u015fka bir ifade ile hidrojen iyonlar\u0131 artt\u0131k\u00e7a pH azalmakta, OH iyonlar\u0131 artt\u0131k\u00e7a pH y\u00fckselmektedir.<\/p>\n
Ya\u011f\u0131\u015fl\u0131 b\u00f6lgelerde, ya\u011f\u0131\u015f sular\u0131 vas\u0131tas\u0131yla toprak y\u0131kanmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 zaman sudaki H katyonlar\u0131 Ca, Mg, K, Na katyonlar\u0131n\u0131n yerine ge\u00e7er. Bu suretle toprakta bulunan katyonlar\u0131n yerine H\u2019 in ge\u00e7mesiyle toprak asitle\u015fir.<\/p>\n
Toprak reaksiyonunun de\u011fi\u015fmesinde etkili olan \u00f6nemli fakt\u00f6rlerin ba\u015f\u0131nda CO2 gelmektedir. Bu gaz su ile birle\u015ferek karbonik asiti olu\u015fturur. CO2 bas\u0131nc\u0131 ne kadar fazla olursa, topraktaki H konsantrasyonu o nispette artar. Karbonik asit ve onun olu\u015fturdu\u011fu bikarbonatlar, nemli b\u00f6lgelerde topra\u011f\u0131n alt katlar\u0131na do\u011fru ta\u015f\u0131nmaktad\u0131r. B\u00f6ylece topraklar asitle\u015firler.<\/p>\n
Bazlar\u0131n y\u0131kanmas\u0131 \u00f6zellikle toprakta Ca ve Mg un eksilmesi, toprak pH\u2019 \u0131n\u0131n d\u00fc\u015fmesine yol a\u00e7ar. Bu arada organik maddelerin ayr\u0131\u015fmas\u0131yla olu\u015fan organik ve inorganik asitler bazlar\u0131n y\u0131kanmas\u0131n\u0131 artt\u0131r\u0131r. \u00d6zellikle vejetasyon devresinde has\u0131l olan bol miktarda H iyonlar\u0131 topraktaki bazlar\u0131n yerine ge\u00e7erek bazlar\u0131 serbest b\u0131rak\u0131r. Bu bazlar ya bitkiler taraf\u0131nda al\u0131n\u0131r ya da taban suyu ile uzakla\u015f\u0131rlar. Bu durum da topra\u011f\u0131n asitle\u015fmesine sebep olur. Nemli b\u00f6lgelerde \u00e7ay\u0131r \u00f6rt\u00fcs\u00fc de topra\u011f\u0131n fazla asitle\u015fmesini sa\u011flayan bir fakt\u00f6rd\u00fcr.<\/p>\n
Kurak b\u00f6lgelere gelince ya\u011f\u0131\u015f topraktaki bazlar\u0131 y\u0131kamaya kafi gelmedi\u011finden topra\u011f\u0131n bazlarla olan doygunlu\u011fu y\u00fcksektir ve toprak n\u00f6tr ve daha \u00e7ok alkalen reaksiyon g\u00f6sterir. Demek ki, toprak asitlili\u011finin artmas\u0131nda iklim ana fakt\u00f6rd\u00fcr. Nitekim, ya\u011f\u0131\u015fl\u0131 iklim \u015fartlar\u0131nda toprak y\u0131kanmakta bu esnada H iyonlar\u0131, Na, Ca, Mg, K gibi katyonlar\u0131n yerine ge\u00e7mektedir. Ayr\u0131ca nemli b\u00f6lgelerde vejetasyon \u00f6rt\u00fcs\u00fcn\u00fcn g\u00fcr olmas\u0131 bir taraftan organik maddelerin artmas\u0131na ve di\u011fer taraftan da organik maddelerin ayr\u0131\u015fmas\u0131yla has\u0131l olan CO2 ve di\u011fer organik asitler topra\u011f\u0131n asitle\u015fmesine yard\u0131mc\u0131 olur. Kurak b\u00f6lgelerde ise bu durumun hemen hemen tersi cereyan etti\u011finden, topraktaki bazlar\u0131n y\u0131kanmas\u0131 son derece s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r, bu y\u00fczden kurak b\u00f6lge topraklar\u0131 genellikle alkalen reaksiyon g\u00f6stermektedir.<\/p>\n
Toprakta Bitki Besin Elementleri<\/p>\n
Bitkilerin geli\u015fip b\u00fcy\u00fcmeleri i\u00e7in iklim fakt\u00f6rleri yan\u0131nda topraktaki besin elementlerine de ihtiya\u00e7 vard\u0131r. T\u00fcrl\u00fc bitkilerin topraktan ald\u0131klar\u0131 besin elementleri \u00e7ok de\u011fi\u015fiktir. Bitkilerin topraktan istedikleri besin elementlerinden birinin veya birka\u00e7\u0131n\u0131n eksik ya da fazla olmas\u0131 bitki geli\u015fimini engeller hatta tamamen durdurabilir.<\/p>\n
Bitkilerin geli\u015fmesi i\u00e7in mutlak surette gerekli olan elementler esas itibariyle bitki besin maddeleridir ve bunlar\u0131n say\u0131s\u0131 16 civar\u0131ndad\u0131r. Bitkiler taraf\u0131ndan kullan\u0131lan esas elementler \u015funlard\u0131r; havadan kaynaklanan CO2 , H ve O, topraktan al\u0131nan nitrojen, P, K, Ca, Mg ve S\u2019 dir. Topraktan al\u0131nan fakat az miktarda kullan\u0131lan belli ba\u015fl\u0131 elementler ise Fe, Mn, B, Mo, Cu, Zn ve Cl\u2019 dur. Bitkiler karbon ve oksijenin b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc havadan do\u011frudan do\u011fruya fotosentezle al\u0131rlar. H do\u011frudan ve dolayl\u0131 olarak sudan al\u0131nmaktad\u0131r.<\/p>\n
Makro Elementler<\/p>\n
Fosfor, potasyum, kalsiyum, magnezyum, k\u00fck\u00fcrt ve nitrojen bitkiler taraf\u0131ndan en fazla kullan\u0131lan elementlerdir. Bu elementler bitkilerin h\u00fccre (g\u00f6vde) b\u00fcy\u00fcmelerinde ve meyve verimlerinde etkili olmaktad\u0131r.<\/p>\n
Mikro Elementler <\/p>\n
Toprakta az bulunmas\u0131na ve bitkiler taraf\u0131ndan az al\u0131nmas\u0131na ra\u011fmen eksikli\u011fi halinde bitkilerin geli\u015fmesini engellemektedir. Bu elementler: demir, manganez, bak\u0131r, bor, \u00e7inko, molibden ve klordur. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Kimyasal bak\u0131mdan topraklar basit yap\u0131l\u0131 tuzlardan ba\u015flayarak \u00e7ok fazla karma\u015f\u0131k olan organik ve inorganik bile\u015fiklere kadar \u00e7ok say\u0131da maddelerden olu\u015fmu\u015flard\u0131r. Toprakta kimyasal olaylar, ard\u0131 arkas\u0131 kesilmeyen bir surette devam etmekte oldu\u011fundan topra\u011f\u0131n bile\u015fimi de devaml\u0131 olarak de\u011fi\u015fmektedir. Bitkilerin yeti\u015fmesi ve beslenmesi bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemli olan kimyasal olaylar\u0131n ba\u015f\u0131nda; topraktaki bitki besin maddelerinin miktar\u0131, bu besin maddelerini …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[2354,2280,2265,2123,2268,4660,4661,3089,4988,2267,11758,9252,4659,9254,11759,4658],"class_list":["post-6420","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-fosfor","tag-inorganik","tag-kalsiyum","tag-kukurt","tag-magnezyum","tag-makro-elementler","tag-mikro-elementler","tag-mineral","tag-organik","tag-potasyum","tag-topragin-kimyasal-ozellikleri","tag-topragin-kolloidal-fraksiyonlari","tag-toprak-reaksiyonu","tag-topraklarda-katyon-degisimi","tag-toprakta-bitki-besin-elementleri","tag-toprakta-bulunan-besin-maddeleri"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6420","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6420"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6420\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6420"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6420"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6420"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}