Organometalik Kimya En az bir metal-karbon ba\u011f\u0131 i\u00e7eren bile\u015fiklerin kimyas\u0131 olarak tan\u0131mlanan organometalik kimya, yirminci y\u00fczy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131nda disiplinleraras\u0131 yeni bir bilim dal\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f ve y\u00fczy\u0131l\u0131n sonuna do\u011fru \u00e7ok h\u0131zl\u0131 bir geli\u015fme g\u00f6stermi\u015ftir. Bile\u015fi\u011fi olu\u015fturan organik k\u0131s\u0131m, k\u00fc\u00e7\u00fck molek\u00fcllerden karma\u015f\u0131k molek\u00fcllere kadar geni\u015f bir aral\u0131kta de\u011fi\u015febilmektedir. Bug\u00fcn kesin olarak bilimemekle birlikte, organik bile\u015fiklerin say\u0131s\u0131 milyonlar mertebesindedir. Metalin de\u011fi\u015ftirilebilece\u011fi de dikkate al\u0131n\u0131rsa, olas\u0131 organometalik bile\u015fiklerin say\u0131s\u0131n\u0131 tahmin etmek bile g\u00fc\u00e7t\u00fcr. Zaman i\u00e7erisinde, ilgi ve ko\u015fullar\u0131n belirledi\u011fi \u00f6ncelikte organometalik bile\u015fikler sentezlenmi\u015f ve sentezlenmektedir. Bilinen organometalik bile\u015fiklerin say\u0131s\u0131 b\u00fcy\u00fck bir h\u0131zla artmaktad\u0131r. ORGANOMETAL\u0130K K\u0130MYA yeni bir alan olmas\u0131na kar\u015f\u0131n, ilk organometalik bile\u015fik iki y\u00fczy\u0131l kadar \u00f6nce sentezlenmi\u015fti. 1760 y\u0131l\u0131nda arsenat tuzlar\u0131ndan g\u00f6r\u00fcnmeyen m\u00fcrekkep geli\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015fan Frans\u0131z Kimyac\u0131s\u0131 L. C. Cadet, son derece k\u00f6t\u00fc kokulu bir s\u0131v\u0131 elde etti. Daha sonra bu s\u0131v\u0131n\u0131n (CH3)2As-As(CH3)2 form\u00fcl\u00fcndeki dikakodil (Eski Yunancada k\u00f6t\u00fc kokulu anlam\u0131nda) bile\u015fi\u011fi oldu\u011fu anla\u015f\u0131ld\u0131. Arsenik ile karbon atomu de\u011ferlik elektronlar\u0131n\u0131 ortakla\u015fa kullanarak s ba\u011f\u0131 yapmaktad\u0131r. Benzer \u015fekilde, element-karbon s ba\u011f\u0131 i\u00e7eren \u00e7ok say\u0131da alkilmetal bile\u015fi\u011fi ondokuzuncu y\u00fczy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131nda sentezlendi. Bunlar aras\u0131nda Alman Kimyac\u0131s\u0131 E. Frankland taraf\u0131ndan 1849 y\u0131l\u0131nda sentezlenen Zn(C2H5)2 bile\u015fi\u011fini, tarihsel s\u0131ralamada ikinci konumda bulunmas\u0131 nedeniyle belirtmek gerekir. \u0130lerleyen y\u0131llarda di\u011fer metallerin de benzer bile\u015fikleri sentezlendi ve bir yandan bu bile\u015fiklerin yap\u0131lar\u0131 ayd\u0131nlat\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131rken, di\u011fer yandan da bunlar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 \u00fczerinde yo\u011fun aray\u0131\u015flara girildi. Ara\u015ft\u0131rmalar sonucunda alkilmetal bile\u015fiklerinin \u00e7ok geni\u015f kullan\u0131m alanlar\u0131 bulundu. \u00d6zellikle organik bile\u015fiklerin sentezinde alkilmetaller geni\u015f \u00f6l\u00e7\u00fcde kullan\u0131m alan\u0131 bulmu\u015ftur. Bug\u00fcn dahi yayg\u0131n \u015fekilde kullan\u0131lanlara \u00f6rnek olarak, Grignard bile\u015fikleri (alkilmagnezyum halojen\u00fcrler, R-Mg-X) verilebilir. Grignard bile\u015fikleri susuz ortamda alkil halojen\u00fcr\u00fcn magnezyum ile tepkimesinden elde edilir. Bu bile\u015fiklerin ilgin\u00e7 \u00f6zelliklerinden biri, de\u011fi\u015fik maddelerle tepkimeye girerek yeni bile\u015fikler olu\u015fturmas\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin, su veya asitlerle tepkimeye girince alkan (doymu\u015f hidrokarbon), havan\u0131n oksijeni ile alkol, aldehit ve ketonlar ile b\u00fcy\u00fck alkoller olu\u015fmaktad\u0131r. Alkilmetal bile\u015fiklerinin \u00e7o\u011fu do\u011frudan uygulama alan\u0131 da bulmu\u015ftur. Bunlara \u00f6rnek olarak Pb(C2H5)4 form\u00fcl\u00fcndeki tetraetilkur\u015fun bile\u015fi\u011finin benzinde oktan say\u0131s\u0131n\u0131 ayarlamak i\u00e7in kullan\u0131lmas\u0131 verilebilir. Tetraetilkur\u015fun, belirli oranda benzine kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda motordaki vuruntu say\u0131s\u0131n\u0131 etkin bir \u015fekilde ayarlayabilmektedir. Yanma s\u0131ras\u0131nda motorda olu\u015fan y\u00fcksek s\u0131cakl\u0131klarda benzindeki uzun hidrokarbon zincirleri par\u00e7alanarak daha k\u0131sa molek\u00fcllere d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Ancak bu k\u0131sa molek\u00fcller radikal halde (tek elektronlu) olu\u015ftu\u011fundan \u00e7ok h\u0131zl\u0131 kontrols\u00fcz bir yanmaya neden olur. Kontrols\u00fcz yanman\u0131n sonucunda da motorda vuruntular olu\u015fmaya ba\u015flar. \u0130\u015fte tetraetilkur\u015fun bu kontrols\u00fcz yanmay\u0131 kontrol alt\u0131na almak, yani motorun vuruntusunu ayarlamak i\u00e7in benzine kat\u0131l\u0131r. Tetraetilkur\u015fun, motordaki y\u00fcksek s\u0131cakl\u0131klarda etil radikaline ve kur\u015fun metaline ayr\u0131\u015f\u0131r. Bu etil radikali, benzinin k\u00fc\u00e7\u00fck molek\u00fcllere par\u00e7alanmas\u0131n\u0131 engeller ve b\u00f6ylece benzinin par\u00e7alanmadan d\u00fczenli yanmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Motorda benzinin d\u00fczenli yanmas\u0131n\u0131 ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u015fekilde sa\u011flayan tetraetilkur\u015funun insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan olumsuz bir etkisi vard\u0131r. Tetraetilkur\u015funun ayr\u0131\u015fmas\u0131ndan a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kan kur\u015fun, yanma gazlar\u0131 ile birlikte havaya at\u0131lmakta ve zehirli oldu\u011fu i\u00e7in hava kirlili\u011fine neden olmaktad\u0131r. Bu nedenle, geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerde kur\u015funlu bile\u015fikler art\u0131k benzine kat\u0131lmamaktad\u0131r. \u00dclkemizde kur\u015funlu benzin t\u00fcketimi hen\u00fcz yasaklanmam\u0131\u015f olmakla birlikte, kur\u015funsuz benzin kullan\u0131m\u0131 her ge\u00e7en g\u00fcn artmaktad\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Organometalik Kimya En az bir metal-karbon ba\u011f\u0131 i\u00e7eren bile\u015fiklerin kimyas\u0131 olarak tan\u0131mlanan organometalik kimya, yirminci y\u00fczy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131nda disiplinleraras\u0131 yeni bir bilim dal\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f ve y\u00fczy\u0131l\u0131n sonuna do\u011fru \u00e7ok h\u0131zl\u0131 bir geli\u015fme g\u00f6stermi\u015ftir. Bile\u015fi\u011fi olu\u015fturan organik k\u0131s\u0131m, k\u00fc\u00e7\u00fck molek\u00fcllerden karma\u015f\u0131k molek\u00fcllere kadar geni\u015f bir aral\u0131kta de\u011fi\u015febilmektedir. Bug\u00fcn kesin olarak bilimemekle birlikte, organik bile\u015fiklerin …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[11810,2277,2268,2164,4984],"class_list":["post-6484","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-amitler-ve-aminler","tag-arsenik","tag-magnezyum","tag-oksijen","tag-organometalik-kimya"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6484","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6484"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6484\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6484"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6484"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6484"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}