{"id":679,"date":"2011-05-28T09:49:26","date_gmt":"2011-05-28T06:49:26","guid":{"rendered":"http:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/\/?p=679"},"modified":"2011-05-28T09:49:26","modified_gmt":"2011-05-28T06:49:26","slug":"fiiller","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/fiiller\/","title":{"rendered":"Fiiller"},"content":{"rendered":"<p>F\u0130\u0130L: Varl\u0131klar\u0131n yapt\u0131klar\u0131 i\u015fleri, eylemleri, zaman ve ki\u015fiye ba\u011flayarak anlatan kelimelere F\u0130\u0130L denir.<br \/>\nFiil olan s\u00f6zc\u00fckte \u00fc\u00e7 temel \u00f6\u011fe vard\u0131r. 1. Eylem 2. Zaman 3. Ki\u015fi<br \/>\nyakla\u015f\u0131yordum, durmu\u015ftur, s\u00f6yl\u00fcyor, buldu (yakla\u015f, dur, s\u00f6yle, bul) Bu kelimelerin fiil olup olmad\u0131klar\u0131n\u0131 anlamak i\u00e7in, en k\u00fc\u00e7\u00fck anlaml\u0131 par\u00e7alar\u0131n\u0131 (k\u00f6klerini) buluruz:<br \/>\nBuldu\u011fumuz bu k\u00f6klere, mastar eki, &#8220;-mek, -mak&#8221; ekleriz. E\u011fer anlaml\u0131 kelimeler elde ediyorsak, buldu\u011fumuz kelimeler fiil demektir.<br \/>\n\u00d6rne\u011fin; &#8220;g\u00f6z&#8221; s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcne &#8220;-mek, -mak&#8221; mastar\u0131n\u0131 ekledi\u011fimizde &#8220;g\u00f6zmek, g\u00f6zmak&#8221; gibi anlams\u0131z kelimeler olu\u015fuyorsa. Demek ki &#8220;g\u00f6z&#8221; s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc fiil de\u011fildir.<br \/>\nK\u00f6k:Fiilerin sonlar\u0131ndaki b\u00fct\u00fck ekler at\u0131ld\u0131ktan sonra kalan anlaml\u0131 k\u0131sm\u0131na K\u00d6K denir. <\/p>\n<p>\u00c7ekimli Fiil<br \/>\nTaban K\u00f6k<br \/>\nSonucu<br \/>\ng\u00f6rd\u00fcm<br \/>\nseviyor<br \/>\nbilir<br \/>\nsuluyor<br \/>\ng\u00f6r<br \/>\nsev<br \/>\nbil<br \/>\nsula<br \/>\nbozulmad\u0131<br \/>\nbozulmad\u0131<br \/>\nbozulmad\u0131<br \/>\nbozulmad\u0131<\/p>\n<p>F\u0130\u0130LLERDE ZAMANDilimizde tek zamanl\u0131 ek alm\u0131\u015f fiiller oldu\u011fu gibi birden \u00e7ok zaman veya kip eki alm\u0131\u015f fiiller de vard\u0131r. bunlar:<br \/>\nA. Basit Zamanl\u0131 Fiiller: Tek zaman eki alm\u0131\u015f fiillerdir. T\u00fcrk\u00e7ede geni\u015f zamanla birlikte d\u00f6rt temel zama bulunur.<br \/>\n1. Ge\u00e7mi\u015f Zaman: \u0130\u015f veya olu\u015fun daha \u00f6nceden, ge\u00e7mi\u015fte yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildiren zamand\u0131r. \u0130kiye Ayr\u0131l\u0131r. \u0130kiye Ayr\u0131l\u0131r:<br \/>\na. Belirli (-di&#8217;li) Ge\u00e7mi\u015f Zaman: Eylemin s\u00f6z\u00fcn s\u00f6ylendi\u011fi andan, \u00f6nceden yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, s\u00f6yleyenin kesin inanc\u0131yla tam anlatr\u0131r:<br \/>\nFiillerde bulunan &#8220;-di, -du, -d\u00fc, -tu&#8221; ekleri -di&#8217;li ge\u00e7mi\u015f zaman\u0131 belirtirler.<br \/>\n\u00d6\u011fretmenimiz s\u0131n\u0131fa geldi. B\u00fct\u00fcn \u00e7ocuklar bah\u00e7eye ko\u015ftu &#8230;b. Belirsiz (-mi\u015f&#8217;li) Ge\u00e7mi\u015f Zaman: Eylemlerin s\u00f6zden \u00f6nce yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirir ancak, kesinlik yoktur. S\u00f6yleyen kendisi duyup g\u00f6rmemi\u015f, i\u015fitmi\u015ftir. Bu kip masallara yak\u0131\u015f\u0131r.<br \/>\nFiillerde bulunan &#8220;-mu\u015f, -m\u0131\u015f, -mi\u015f, -m\u00fc\u015f&#8221; ekleri -mi\u015f&#8217;li ge\u00e7mi\u015f zaman\u0131 belirtirler.<br \/>\nOkul bah\u00e7esinde \u00fc\u00e7 tur ko\u015fmu\u015f. Havalar so\u011fuyunca \u00fc\u015f\u00fctm\u00fc\u015f&#8230;2. \u015eimdiki Zaman: Eylem ile anlat\u0131m\u0131n birlikte oldu\u011funu bildiren zamand\u0131r Ders \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum. Al\u0131\u015f veri\u015f yap\u0131yorum.<br \/>\n3. Gelecek Zaman: Eylem ile anlat\u0131mdan sonra yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 bildiren zamand\u0131r<br \/>\nAynur tiyatroya gidecek. Birlikte e\u011flenece\u011fiz.<br \/>\n4. Geni\u015f Zaman: Eylem her zaman yap\u0131labilece\u011fini bildiren zamand\u0131r<br \/>\nAk\u015famlar\u0131 trene binerim. Her gece oyun oynar\u0131m.<br \/>\nB. Birle\u015fik Zamanl\u0131 Fiiller: Birden \u00e7ok zaman veya kip eki alm\u0131\u015flard\u0131r.<br \/>\n1. Hik\u00e2ye: Basit zamanl\u0131 bir fiile ek fiil olan &#8220;idim veya idi&#8221; getirilerek yap\u0131l\u0131r.<br \/>\nbak (\u0131) + yor + idi __ bak\u0131yordu<br \/>\nal + m\u0131\u015f + idim __ alm\u0131\u015ft\u0131m<br \/>\n2. Rivayet: Basit zamanl\u0131 bir fiile ek fiil olan &#8220;imi\u015fim, imi\u015f&#8221; getirilerek yap\u0131l\u0131r.<br \/>\nbak (\u0131) + yor + imi\u015f __ bak\u0131yormu\u015f<br \/>\nal + acak + imi\u015f __ alacakm\u0131\u015f<br \/>\n3. \u015eart: Basit zamanl\u0131 bir fiile ek fiil olan &#8220;isem, ise&#8221; getirilerek yap\u0131l\u0131r.<br \/>\nbak (\u0131) + yor + isem __ bak\u0131yorsam<br \/>\nal + acak + ise __ alacaksa<br \/>\nF\u0130\u0130LLERDE \u015eAHIS<\/p>\n<p>Fiillerin belirtti\u011fi i\u015f, olu\u015f veya hareket bir \u015fahsa ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bunu fiilin ald\u0131\u011f\u0131 ekten ve fiile y\u00f6neltti\u011fimiz sorudan anlar\u0131z. <\/p>\n<p>__ Geldim<br \/>\n__ K\u0130m geldi?<br \/>\n__ Ben (I. tekil \u015fah\u0131s)<\/p>\n<p>gel<br \/>\nfiil k\u00f6k\u00fc<br \/>\n&#8211;<br \/>\ndi<br \/>\nzaman eki<br \/>\n&#8211;<br \/>\nm<br \/>\n\u015fah\u0131s eki<br \/>\n__<br \/>\ngeldim<\/p>\n<p>A\u015fa\u011f\u0131da &#8220;gelmek&#8221; fiilinin \u015fah\u0131slara g\u00f6re \u00e7ekimi yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r:<br \/>\nFiil k\u00f6k\u00fc<\/p>\n<p>Zaman eki<\/p>\n<p>\u015eah\u0131s eki<\/p>\n<p>geldim<br \/>\ngeldin<br \/>\ngeldi<br \/>\ngeldik<br \/>\ngeldiniz<br \/>\ngeldiler<br \/>\n(I. tekil \u015fah\u0131s)<br \/>\n(II. tekil \u015fah\u0131s)<br \/>\n(III. tekil \u015fah\u0131s)<br \/>\n(I. \u00e7o\u011ful \u015fah\u0131s)<br \/>\n(II. \u00e7o\u011ful \u015fah\u0131s)<br \/>\n(III. \u00e7o\u011ful \u015fah\u0131s)<\/p>\n<p>F\u0130\u0130L K\u0130PLER\u0130 Fiillerde zaman, \u015fah\u0131s veya dilek bildiren, ek alm\u0131\u015f bi\u00e7imlerine K\u0130P denir. Dilimizde fiil kipleri ikiye ayr\u0131l\u0131r:<br \/>\nA. Haber Kipleri: Haber kipleri i\u015fin, olu\u015fun veya hareketin zaman ve \u015fahsa ba\u011fl\u0131 olarak meydana geldi\u011fini bildiren kiplerdir. Bunlara B\u0130LD\u0130RME K\u0130PLER\u0130 de denir.<br \/>\n1. Belirli (-di&#8217;li) Ge\u00e7mi\u015f Zaman Kipi: Eylemin s\u00f6z\u00fcn s\u00f6ylendi\u011fi andan, \u00f6nceden yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, s\u00f6yleyenin kesin inanc\u0131yla tam anlatr\u0131r:<br \/>\nFiillerde bulunan &#8220;-di, -du, -d\u00fc, -tu&#8221; ekleri -di&#8217;li ge\u00e7mi\u015f zaman\u0131 belirtirler.<br \/>\n\u00d6\u011fretmenimiz s\u0131n\u0131fa geldi. B\u00fct\u00fcn \u00e7ocuklar bah\u00e7eye ko\u015ftu &#8230;<br \/>\n2. Belirsiz (-mi\u015f&#8217;li) Ge\u00e7mi\u015f Zaman Kipi: Eylemlerin s\u00f6zden \u00f6nce yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirir ancak, kesinlik yoktur. S\u00f6yleyen kendisi duyup g\u00f6rmemi\u015f, i\u015fitmi\u015ftir. Bu kip masallara yak\u0131\u015f\u0131r.<br \/>\nFiillerde bulunan &#8220;-mu\u015f, -m\u0131\u015f, -mi\u015f, -m\u00fc\u015f&#8221; ekleri -mi\u015f&#8217;li ge\u00e7mi\u015f zaman\u0131 belirtirler.<br \/>\nOkul bah\u00e7esinde \u00fc\u00e7 tur ko\u015fmu\u015f. Havalar so\u011fuyunca \u00fc\u015f\u00fctm\u00fc\u015f&#8230;<br \/>\n3. \u015eimdiki Zaman Kipi: Eylem ile anlat\u0131m\u0131n birlikte oldu\u011funu bildiren zamand\u0131r Ders \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum. Al\u0131\u015f veri\u015f yap\u0131yorum.<br \/>\n\u015eimdiki zaman kipinin eki &#8220;-yor&#8221; fiillere hi\u00e7 de\u011fi\u015fikli\u011fe u\u011framadan eklenir.<br \/>\n4. Gelecek Zaman Kipi: Eylem ile anlat\u0131mdan sonra yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 bildiren zamand\u0131r<br \/>\nAynur tiyatroya gidecek. Birlikte e\u011flenece\u011fiz.<br \/>\nGelecek zaman kipinin ses uyumuna g\u00f6re &#8220;-ecek, -acak&#8221; t\u0131r<br \/>\n5. Geni\u015f Zaman Kipi: Eylem her zaman yap\u0131labilece\u011fini bildiren zamand\u0131r<br \/>\nAk\u015famlar\u0131 trene binerim. Her gece oyun oynar\u0131m.<br \/>\nGelecek zaman kipinin ekleri &#8220;-ar, -er, -\u0131r, -ir, -or, -\u00f6r, ur, -\u00fcr, -r&#8221; dir.<br \/>\nB. Dilek Kipleri: Bir eylemin yap\u0131lmas\u0131 ya da bir olu\u015fun meydana gelmesini dilek anlam\u0131 vererek anlatan kiplerdir. D\u00f6rde ayr\u0131l\u0131r:<br \/>\n1. Gereklilik Kipi: Bir i\u015f, olu\u015f veya hareketin gereklili\u011fini anlat\u0131r. Ekleri ses uyumuna g\u00f6re &#8220;-meli, -mal\u0131&#8221; d\u0131r.<br \/>\nHaftada bir kitap okumal\u0131y\u0131m Kestikten sonra aff\u0131m\u0131 istirham etmelisin<br \/>\n2. \u0130stek Kipi: Bir i\u015f, olu\u015f veya hareketin yap\u0131lmas\u0131n\u0131n, olmas\u0131n\u0131n istendi\u011fini belirten kiptir. Ekleri ses uyumuna g\u00f6re &#8220;-e, -a&#8221; d\u0131r<br \/>\n\u015eimdi aff\u0131n\u0131 yazay\u0131m \u0130stirham\u0131m kabul olunmazsa, kendi ba\u015f\u0131m\u0131n kesilmesini isteyeyim.<br \/>\n3. Dilek \u015eart Kipi: Bir dilek ve \u015fart\u0131n anlam\u0131 bulunmaktad\u0131r. \u0130\u015f veya olu\u015fun, hareketin meydan gelmesi bir \u015farta ba\u011fl\u0131d\u0131r. Ekleri ses uyumuna g\u00f6re &#8220;-se, -sa&#8221; d\u0131r.<br \/>\nBabam gelirse gidece\u011fiz Okusa da babas\u0131 gibi, adam olsa.<br \/>\n4. Emir Kipi: Bir i\u015f, olu\u015f veya hareketin olmas\u0131n\u0131, yap\u0131lmas\u0131n\u0131 veya yap\u0131lmamas\u0131n\u0131 emretmek i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r.<br \/>\nHay\u0131r bey, hay\u0131r!&#8230; Padi\u015fah\u0131n emrinden \u00e7\u0131kma. Beni kes&#8230; Kestikten sonra aff\u0131m\u0131 istirham et.<br \/>\n\u0130nsan kendine emir veremeyece\u011finden bu kipin birinci tekil ve \u00e7o\u011ful \u015fah\u0131slar\u0131 yoktur.<br \/>\nF\u0130\u0130L \u00c7EK\u0130MLER\u0130<\/p>\n<p>Basit Zamanl\u0131 Fiillerin \u00c7ekimleri<\/p>\n<p>Birle\u015fik Zamanl\u0131 Fiiller:Basit zamanl\u0131 bir fiilin, ikinci bir zaman eki almas\u0131yla meydana gelen fiillere B\u0130RLE\u015e\u0130KZAMANLI F\u0130\u0130L denir. Bile\u015fik zamanl\u0131 fiiller \u00fc\u00e7e ayr\u0131l\u0131r:<br \/>\n1. Hikaye Bile\u015fik Zaman\u0131: Eki &#8220;-di&#8221; dir.<br \/>\nokumu\u015ftu, yapsayd\u0131, \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131, yapmal\u0131 idik&#8230;<br \/>\n2. Rivayet Bile\u015fik Zaman\u0131: Eki &#8220;-mi\u015f&#8221; tir.<br \/>\ns\u00f6yleyecekmi\u015f, gidiyormu\u015fsunuz, d\u00f6nmeliymi\u015fim&#8230;<br \/>\n3. \u015eart Bile\u015fik Zaman\u0131: Eki &#8220;-se, -sa&#8221; d\u0131r<br \/>\nal\u0131rsam, yaparsam, bilmezsen, g\u00f6rd\u00fclerse&#8230;<br \/>\nFiillerin Olumsuz ve Soru \u015eekilleri:<br \/>\nOlumlu Fiil: \u0130\u015fin, olu\u015fun ya da hareketin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 veya yap\u0131labilece\u011fini bildiren fiilere, olumlu fiil denir.<br \/>\nResim yapaca\u011f\u0131m (Olumlu fiil)<br \/>\nOlumsuz Fiil: \u0130\u015fin, olu\u015fun ya da hareketin yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 veya yap\u0131lmayaca\u011f\u0131n\u0131 bildiren fiilere, olumsuz fiil denir.<br \/>\nResim yapmayaca\u011f\u0131m (Olumsuz fiil)<br \/>\nFiillere olumsuzluk anlam\u0131n\u0131 &#8220;-me, -ma&#8221; ekleri vermektedir.<br \/>\nF\u0130\u0130L\u0130MS\u0130LER<\/p>\n<p>Asl\u0131nda fiil olduklar\u0131 halde c\u00fcmle i\u00e7inde \u00e7ekimli halde bulunmayan, fiile benzeyen, ama fiillerin g\u00f6revini yapmayan kelimelere F\u0130\u0130L\u0130MS\u0130 denir.<br \/>\nBir c\u00fcmlede ne kadar fiilimsi varsa o kadar c\u00fcmlecik vard\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc her fiilimsi bir yan c\u00fcmlecik olu\u015fturur. \u00c7ekimli fiilin bulundu\u011fu gruptaki kelimeler temel c\u00fcmleci\u011fi meydana getirirler.<br \/>\nFiilimsiler: a) \u0130sim &#8211; fiil b) S\u0131fat &#8211; fiil c) Ba\u011f &#8211; fiil olmak \u00fczere \u00fc\u00e7e ayr\u0131l\u0131r.<br \/>\n1. \u0130sim &#8211; Fiiler: Fiil k\u00f6k ve g\u00f6vdelerine eklenen &#8220;-me, -mek, -i\u015f&#8221; ekleri sonucu meydana gelirler. Fiillerin isim gibi kullan\u0131labilen \u015fekilleridir. \u0130sim &#8211; fiiller; hem bir eylemin ad\u0131 olduklar\u0131 i\u00e7in isim, hem de \u00f6zne, nesne, t\u00fcmle\u00e7 ald\u0131klar\u0131 i\u00e7in fiil olan kelimelerdir.<br \/>\n\u00c7al\u0131\u015fmak zorunday\u0131m. B\u00fct\u00fcn sorunlar\u0131 anla\u015fma yoluyla \u00e7\u00f6zebiliriz.2. S\u0131fat &#8211; Fiiler: Varl\u0131klar\u0131 niteledikleri i\u00e7in sofat, yan c\u00fcmlecik kurduklar\u0131 i\u00e7in de fiil say\u0131lan kelimelerdir.<br \/>\nS\u0131fat &#8211; fiil t\u00fcreten ekler: &#8220;-en, -er, &#8211;acak, -mi\u015f, -dik, -esi &#8230;&#8221; gibi<br \/>\n\u00c7al\u0131\u015fkan insandan zarar gelmez. Olacak i\u015fin pe\u015finden ko\u015fulur. Ge\u00e7mi\u015f g\u00fcnlerimi \u00e7ok ar\u0131yorum.3. Ba\u011f &#8211; Fiiler: Birle\u015fik bir c\u00fcmlede iki c\u00fcmleyi ba\u011flad\u0131klar\u0131 i\u00e7in ba\u011fla\u00e7; \u00f6zne, nesne, t\u00fcmle\u00e7 ald\u0131klar\u0131 i\u00e7in fiil say\u0131lan kelimelerdir. Ba\u011f fiillere &#8220;ula\u00e7&#8221; da denir. \u00c7ekim ekleri almazlar. C\u00fcmlede zarf olarak kullan\u0131l\u0131rlar.<br \/>\nBa\u011f fiiller \u015fu eklerle t\u00fcrerler: &#8220;-ip, -arak, -\u0131nca, -ma, -ken, -dan, -d\u0131k\u00e7a, -dik\u00e7e &#8230;&#8221;<br \/>\nCan\u0131m sa\u011f olduk\u00e7a hi\u00e7bir \u015fey beni y\u0131ld\u0131ramaz. \u0130\u015fe gireli gece g\u00fcnd\u00fcz \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum. Sen gelince ben giderim.<br \/>\nEK F\u0130\u0130LLER<\/p>\n<p>Ek-fiil, isim soylu kelimelerin sonuna gelerek onlar\u0131n y\u00fcklem olmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan ya da basit zamanl\u0131 fiillerin sonuna gelerek bu fiilleri birle\u015fik zamanl\u0131 fiile d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcren ek h\u00e2lindeki fiildir. &#8220;imek&#8221; fiilinin ek olarak kullan\u0131m\u0131d\u0131r.<br \/>\n\u00b7Genellikle biti\u015fik yaz\u0131l\u0131r.<br \/>\n\u00b7Ek-fiilin d\u00f6rt kipi vard\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130sim<br \/>\nEk-fiil<br \/>\n\u015eah\u0131s eki<br \/>\nEk-fiil alm\u0131\u015f \u015fekli<br \/>\nmemur<br \/>\n-du<br \/>\n-m<br \/>\nmemurdum<\/p>\n<p>EK-F\u0130\u0130L\u0130 \u00d6RNEK \u00c7EK\u0130M\u0130<br \/>\n\u015eah\u0131slar<br \/>\nG\u00f6r\u00fclen Ge\u00e7mi\u015f Zaman<br \/>\n\u00d6\u011frenilen Ge\u00e7mi\u015f Zaman<br \/>\nDilek-\u015eart Kipi<br \/>\nGeni\u015f Zaman<br \/>\nBen<br \/>\nSen<br \/>\nO<br \/>\nBiz<br \/>\nSiz<br \/>\nOnlar<br \/>\nT\u00fcccard\u0131m<br \/>\nT\u00fcccars\u0131n<br \/>\nT\u00fcccard\u0131<br \/>\nT\u00fcccard\u0131k<br \/>\nT\u00fcccard\u0131n\u0131z<br \/>\nT\u00fcccard\u0131lar\/T\u00fcccarlard\u0131<br \/>\nT\u00fcccarm\u0131\u015f\u0131m<br \/>\nT\u00fcccarm\u0131\u015fs\u0131n<br \/>\nT\u00fcccarm\u0131\u015f<br \/>\nT\u00fcccarm\u0131\u015f\u0131z<br \/>\nT\u00fcccarm\u0131\u015fs\u0131n\u0131z<br \/>\nT\u00fcccarlarm\u0131\u015f<br \/>\nT\u00fcccarsam<br \/>\nT\u00fcccarsan<br \/>\nT\u00fcccarsa<br \/>\nT\u00fcccarsak<br \/>\nT\u00fcccarsan\u0131z<br \/>\nT\u00fcccarlarsa<br \/>\nT\u00fcccar\u0131m<br \/>\nT\u00fcccars\u0131n<br \/>\nT\u00fcccar (d\u0131r)<br \/>\nT\u00fcccar\u0131z<br \/>\nT\u00fcccars\u0131n\u0131z<br \/>\nT\u00fcccard\u0131rlar\/T\u00fcccarlard\u0131r <\/p>\n<p>F\u0130\u0130L \u00c7ATISI<br \/>\n\u00d6zne-Y\u00fcklem \u0130li\u015fkisine G\u00f6re<br \/>\nNesne-Y\u00fcklem \u0130li\u015fkisine G\u00f6re<br \/>\n\u00c7at\u0131 adlar\u0131<br \/>\nEtken<br \/>\nEdilgen<br \/>\nD\u00f6n\u00fc\u015fl\u00fc<br \/>\n\u0130\u015fte\u015f<br \/>\nEttirgen<br \/>\nGe\u00e7i\u015fli<br \/>\nGe\u00e7i\u015fsiz<br \/>\nOldurgan<br \/>\nEttirgen<br \/>\nEkler<\/p>\n<p>-l, -n<br \/>\n-l, -n<br \/>\n-\u015f<br \/>\n-t, -d\u0131r, -t\u0131r<\/p>\n<p>-t, -d\u0131r, -\u0131r, -t\u0131r<br \/>\n-t, -d\u0131r, -t\u0131r<br \/>\nFiilin c\u00fcmlede nesne ve \u00f6zne ile olan ilgisine fiilin \u00e7at\u0131s\u0131 denir. Bu ilgiden dolay\u0131 fiil \u00e7at\u0131s\u0131 nesnelerine g\u00f6re ve \u00f6znelerine g\u00f6re olmak \u00fczere ikiye ayr\u0131l\u0131r.<br \/>\n1) Nesne al\u0131p almamalar\u0131na g\u00f6re fiillerde \u00e7at\u0131<br \/>\nNesne, y\u00fcklemin bildirdi\u011fi eylemden etkilenen varl\u0131kt\u0131r. T\u00fcrk\u00e7e&#8217;de baz\u0131 c\u00fcmlelerde nesne bulunabildi\u011fi halde baz\u0131 c\u00fcmlelerde nesne bulunmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Bunun i\u00e7in de nesne al\u0131p almamalar\u0131na g\u00f6re fiiller ikiye ayr\u0131l\u0131r: a) Ge\u00e7i\u015fli fiiller: Nesne alan fiillere ge\u00e7i\u015fli fiil denir. T\u00fcrk\u00e7e&#8217;de k\u0131l\u0131\u015f bildiren fiiller genellikle ge\u00e7i\u015flidir: a\u00e7mak, ba\u011flamak, atmak, \u00e7\u00f6zmek&#8230; gibi. Ge\u00e7i\u015fli fiillere neyi, kimi sorular\u0131 soruldu\u011funda cevap al\u0131n\u0131r. Ge\u00e7i\u015fli fiillerin y\u00fcklem oldu\u011fu c\u00fcmlelerde, s\u00f6ylenmek istenmezse, nesne bulunmayabilir. b) Ge\u00e7i\u015fsiz fiiller: Nesne almayan fiillere ge\u00e7i\u015fsiz fiil denir. Ge\u00e7i\u015fsiz fiillere neyi, kimi sorular\u0131 soruldu\u011funda cevap al\u0131nmaz. T\u00fcrk\u00e7e&#8217;de olu\u015f bildiren fiiller genellikle ge\u00e7i\u015fsizdir: uyumak, \u00f6lmek, d\u00fc\u015fmek, susmak&#8230; gibi. Ge\u00e7i\u015fsiz fiillerin y\u00fcklem oldu\u011fu c\u00fcmlelerde nesne bulunmaz.<br \/>\nGe\u00e7i\u015fsiz fiiller ek yard\u0131m\u0131yla ge\u00e7i\u015fli hale getirilebilir. B\u00f6yle fiillere oldurgan fiil denir. \u00d6rnek: \u00fc\u015f\u00fcmek\/\u00fc\u015f\u00fc-t-mek, uyumak\/uyu-t-mak, yatmak\/yat-\u0131r-mak, susmak\/sus-tur-mak&#8230;<br \/>\nGe\u00e7i\u015fli fiillerin ge\u00e7i\u015flilik dereceleri ek yard\u0131m\u0131yla art\u0131r\u0131labilir: Bu t\u00fcr fiiller ettirgen ad\u0131n\u0131 al\u0131r. Bu fiiller \u00f6znesine g\u00f6re de ettirgen olarak isimlendirilir. al-d\u0131r-t-t\u0131r-mak, bul-dur-t-tur-mak, yaz-d\u0131r-t-t\u0131r-mak&#8230;<br \/>\nDilimizde baz\u0131 anlamlar\u0131yla \u00e7e\u015fitli, baz\u0131 anlamlar\u0131yla ge\u00e7i\u015fsiz olan fiiller de vard\u0131r:<br \/>\nBug\u00fcn de ge\u00e7ti: Ge\u00e7mek, ge\u00e7i\u015fsizdir.<br \/>\nIrma\u011f\u0131 y\u00fczerek ge\u00e7ti: Ge\u00e7mek, ge\u00e7i\u015flidir.<br \/>\nBu y\u0131l ekinler iyi s\u00fcrd\u00fc: S\u00fcrmek (b\u00fcy\u00fcmek), ge\u00e7i\u015fsizdir.<br \/>\nBu y\u0131l tarlas\u0131n\u0131 iyi s\u00fcrd\u00fc: S\u00fcrmek, ge\u00e7i\u015flidir.<br \/>\nTurfanda patates \u00e7\u0131kt\u0131: \u00c7\u0131kmak, ge\u00e7i\u015fsizdir.<br \/>\nBu yoku\u015fu yorulmadan \u00e7\u0131kt\u0131: \u00c7\u0131kmak ge\u00e7i\u015flidir. <\/p>\n<p>Uyar\u0131lar:<br \/>\n\u00b7Bir c\u00fcmlede fiil ge\u00e7i\u015fli oldu\u011fu halde nesne kullan\u0131lmam\u0131\u015f olabilir. Bu durumda fiilin \u00e7at\u0131s\u0131 de\u011fi\u015fmez.<br \/>\n\u00b7Baz\u0131 fiiller c\u00fcmledeki kullan\u0131m\u0131na g\u00f6re ge\u00e7i\u015fli ya da ge\u00e7i\u015fsizolabilir<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>F\u0130\u0130L: Varl\u0131klar\u0131n yapt\u0131klar\u0131 i\u015fleri, eylemleri, zaman ve ki\u015fiye ba\u011flayarak anlatan kelimelere F\u0130\u0130L denir. Fiil olan s\u00f6zc\u00fckte \u00fc\u00e7 temel \u00f6\u011fe vard\u0131r. 1. Eylem\u2026<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1403,1405],"tags":[2005,2004,1964,2008,2009,2003,2006,2007,1448,2010],"class_list":["post-679","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-odevler","category-turkce-odevleri","tag-basit-zamanli-fiiller","tag-cekimli-fiil","tag-dilek-kipleri","tag-emir-kipi","tag-fiilimsiler","tag-fiiller","tag-gecmis-zaman","tag-gelecek-zaman","tag-genis-zaman","tag-ozne"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/679","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=679"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/679\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=679"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=679"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=679"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}