Atomun yap\u0131s\u0131 hakk\u0131nda ilk denel bilgi ERNEST RUTHERFORD taraf\u0131ndan, 1911 de, alfa partik\u00fcllerinin kat\u0131 cisimlerden ge\u00e7i\u015fleri s\u0131ras\u0131nda u\u011frad\u0131klar\u0131 sapmalar\u0131n ke\u015fif ve izah\u0131 sayesinde m\u00fcmk\u00fcn olmu\u015ftur. Bu suretle bir atomun, merkezde atomun b\u00fct\u00fcn k\u00fctlesini, gayet k\u00fc\u00e7\u00fck ve pozitif elektrik y\u00fckl\u00fc bir \u00e7ekirdekle bunun etraf\u0131nda ve \u00e7ekirde\u011fin y\u00fck\u00fcn\u00fc n\u00f6tralle\u015ftirecek say\u0131da elektronun d\u00f6nmekte olduklar\u0131 modeli verilmi\u015ftir. E\u011fer bir atomun \u00e7ekirde\u011fi d\u0131\u015f\u0131ndaki elektronlar\u0131n say\u0131s\u0131 Z ise, bir elektronun y\u00fck\u00fc e oldu\u011funa g\u00f6re \u00e7ekirde\u011fin pozitif y\u00fck\u00fc Z e dir. Bir atomun karakteristi\u011fi olan Z ye o atomun ait oldu\u011fu elementin atom numaras\u0131 denmi\u015ftir. Daha 1869 da MENDELEYEFF, elementlerin fiziksel ve kimyasal \u00f6zelliklerindeki benzerlikleri g\u00f6z \u00f6n\u00fcne alarak elementlerin atom tart\u0131lar\u0131na g\u00f6re s\u0131raland\u0131klar\u0131nda, \u00f6zelliklerinin periyodik bir tarzda tekrarland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u00fc\u015f ve bu g\u00fcn de kendi ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan, elementlerin periyodik sistemini kurmu\u015ftur. Uzun zaman bu devrili\u011fin mahiyeti anla\u015f\u0131lamam\u0131\u015ft\u0131r. Fakat X \u0131\u015f\u0131nlar\u0131 spektrumu MOSELEY kanunu sayesinde (1913) elementlerin s\u0131ralanmalar\u0131n\u0131n atom a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131na g\u00f6re de\u011fil, atom a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131yla beraber giden fakat onu her yerde takip etmeyen atom numaras\u0131na dayand\u0131\u011f\u0131 denel olarak meydana konulmu\u015ftur. Bir elementin Z si ayn\u0131 zamanda onun periyodik sistemdeki yer numaras\u0131d\u0131r.
\nRutherford’un atom modeli baz\u0131 itirazlara u\u011fram\u0131\u015ft\u0131r. Ger\u00e7ekten de bu atom modeli kl\u00e2sik elektromangetik teorilere g\u00f6re karars\u0131zd\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc elektronlar\u0131n \u00e7ekirdek etraf\u0131nda d\u00f6nmeleri l\u00e2z\u0131md\u0131r, aksi taktirde pozitif olan \u00e7ekirdek \u00fczerine d\u00fc\u015fmeleri icap eder. Di\u011fer taraftan, elektronlar d\u00f6nd\u00fckleri taktirde enerji kaybederler, bunun neticesi ise y\u00f6r\u00fcngeleri gittik\u00e7e k\u00fc\u00e7\u00fclece\u011finden nihayet \u00e7ekirde\u011fin \u00fczerine d\u00fc\u015fmeleri l\u00e2z\u0131m gelecektir. Rutherford teorisini bu \u00e7\u0131kmazdan NIELS BOHR kurtarm\u0131\u015ft\u0131r (1913). Bohr, MAX PLANCK’\u0131n 1900 de enrejinin s\u00fcreksiz bir tarzda quantum \u015feklinde al\u0131n\u0131p verildi\u011fini ifade eden quantum teorisine dayanmak suretiyle Rutherford atom modelini baz\u0131 postulat’larla tamamlam\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6ylece Rutherford-Bohr atom modeli meydana gelmi\u015ftir.
\nBu atom modeliyle ba\u015fta hidrojenin olmak \u00fczere baz\u0131 elementlerin spekturumlar\u0131yla Rydberg sabitinin men\u015fei izah edilmekle beraber bir \u00e7ok denel neticeler izah edilemedi\u011fi gibi Bohr postulat’lar\u0131n\u0131n biraz sun\u00ee oldu\u011fu da meydana \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bu model daha sonra SOMMERFELD atom modeli ile tamamlanmak istenmi\u015ftir. Bohr atom modelindeki elektronlar\u0131n dairesel y\u00f6r\u00fcngeleri yan\u0131nda eliptik y\u00f6r\u00fcngelerin de bulundu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Gerek bu model ve gerekse elektronlar\u0131n hareketlerine izafiyet d\u00fczeltilme-sini de il\u00e2ve etmekle beraber spekturumlar\u0131n tam izah\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olamam\u0131\u015ft\u0131r.
\nGOUDSMIT ve UHLENBECK, 1924 de, elektronun \u00e7ekirdek etraf\u0131ndaki hareketinden ba\u015fka kendi etraf\u0131nda da d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fc (spin) hipotezini ortaya atm\u0131\u015flard\u0131r. Bu hipotez \u00e7ok verimli neticeler sa\u011flam\u0131\u015f ve tayflar\u0131n tam olarak izah\u0131 da m\u00fcmk\u00fcn olmu\u015ftur.
\nPAULI, 1925 de, kendi ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan exclusion prensibi sayesinde bir atomun \u00e7ekirdek d\u0131\u015f\u0131 elektronlar\u0131n\u0131n da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n aritmeti\u011fini ve elementle-rin periyodik sisteminin anahtar\u0131n\u0131 vermi\u015ftir.
\nBu g\u00fcn bir atomun \u00e7ekirdek d\u0131\u015f\u0131 hakk\u0131ndaki bilgilerimiz bilhassa dalga ve quanta mekanikleri sayesinde tamd\u0131r. Atomun kabu\u011funu ilgilendi-ren b\u00fct\u00fcn \u00f6zelliklerin izah\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Dalga mekani\u011fi, \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n mahiyeti hakk\u0131nda uzun zamand\u0131r mevcut olan dalga ve korp\u00fcsk\u00fcler paradoksal hale son vermek i\u00e7in 1923 de LOUIS DE BROGLIE taraf\u0131ndan kurulmu\u015f ve bilhassa SCHR\u00d6DINGER taraf\u0131ndan geli\u015ftirilmi\u015ftir. Quanta mekani\u011fi ise HISENBERG taraf\u0131ndan kurulmu\u015f ve BORN, JORDAN, DIRAC taraf\u0131ndan geli\u015ftirilmi\u015ftir.
\nDalga mekani\u011finde, harekette bulunan bir taneci\u011fe bir faz dalgas\u0131n\u0131n refakat etti\u011fi kabul edilir. Bu netice h\u0131zland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f elektronlar\u0131 muhtelif bill\u00fbrlar \u00fczerine g\u00f6ndermek suretiyle \u00f6nce DAWISSON ve GERMER ; sonra G.P. THOMSON ve daha sonra da PONTE taraf\u0131ndan denel olarak ispat edilmi\u015ftir.
\nAtomun yap\u0131s\u0131 hakk\u0131ndaki bilgilerimizin geli\u015fmesi \u00fczerine KOSSEL (1910), LEWIS-LANGMUIR ve ba\u015fkalar\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 sayesinde \u00abvalans (de\u011ferlik)\u00bb kavram\u0131 izah \u015feklini bulmu\u015f ve bu sayede bilhassa organik kimyan\u0131n b\u00fcy\u00fck geli\u015fmesi sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.
\nAtom i\u00e7in oldu\u011fu gibi \u00e7ekirdek i\u00e7in de bir yap\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130nsano\u011flu daima k\u00e2inat\u0131n sonsuz kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 az say\u0131da prensibe irca etmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Eskiden beri b\u00fct\u00fcn cisimlerin m\u00fc\u015fterek bir tipten te\u015fekk\u00fcl olduklar\u0131 hakk\u0131nda hipotezler ileriye s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Daha 1815 de \u0130ngiliz doktoru PROUT, \u00e7e\u015fitli elementlerin, en basit element olan hidrojen atomlar\u0131n\u0131n yo\u011funla\u015fmas\u0131ndan te\u015fekk\u00fcl etmi\u015f olduklar\u0131 hipotezini ileriye s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu hipoteze g\u00f6re esasta madde birli\u011fi vard\u0131r ve temel madde de hidrojendir. Bu hipotez do\u011fru ise, cisimlerin atom a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131n\u0131n hidrojenin-kinin tam kat\u0131 olmas\u0131 l\u00e2z\u0131md\u0131r. Prout’un bu tam say\u0131lar hipotezi baz\u0131 elementlere uyuyor, bir \u00e7oklar\u0131na ise hi\u00e7bir suretle uymuyordu. Mesel\u00e2 atom a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 35,46 olan klor bunun tipik bir mis\u00e2liydi. Bu sebepten Prout hipotezi ifade edildi\u011fi devirde kabul edilmemi\u015ftir.
\nJ.J. THOMSON ve ASTON (1919), k\u00fctle spektrograf\u0131 metoduyla yapt\u0131klar\u0131 denemeler neticesinde, o zamana kadar basit olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen bir \u00e7ok cisimlerin ger\u00e7ekte atom a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131 farkl\u0131 cisimlerin kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 olduklar\u0131n\u0131 meydana koymu\u015flard\u0131r. Bu suretle daha \u00f6nce radioelementler hakk\u0131nda SODDY’nin bulmu\u015f oldu\u011fu izotopluk kavram\u0131 \u00e2di elementler halinde de meydana konulmu\u015ftur. Bu izotoplar \u00e7ekirdeklerinde ayn\u0131 say\u0131da proton i\u00e7erirler. Yani Z leri ayn\u0131d\u0131r Mendeleyeff cetvelinde ayn\u0131 yeri i\u015fgal ederler, kimyasal \u00f6zellikleri ayn\u0131d\u0131r, ancak fiziksel \u00f6zellikleriyle fark edilirler. O halde izotop atomlar\u0131n\u0131n \u00e7ekirdeklerinde ayn\u0131 say\u0131da protona kar\u015f\u0131l\u0131k farkl\u0131 say\u0131da n\u00f6tron vard\u0131r. B\u00f6ylece klorun 35,46 atom tart\u0131s\u0131 bir ortalama atom tart\u0131s\u0131d\u0131r ve atom tart\u0131lar\u0131 36 ve 37 olan iki izotopun 3\/1 oran\u0131nda kar\u0131\u015f\u0131m\u0131ndan ibarettir. \u0130zotoplar\u0131 atom tart\u0131lar\u0131n\u0131n tam say\u0131lara e\u015fit olmas\u0131n\u0131n ispat\u0131yla, Prout’un tam say\u0131lar hipotezi y\u00fczy\u0131l sonra denel olarak ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Klor halinde Z = 17 dir. O halde atom tart\u0131s\u0131 35 olan klor \u00e7ekirde\u011finde 17 proton ve 35 – 17 = 18 n\u00f6tron ; 37 izotopunda ise 17 proton ve 37 – 17 = 20 n\u00f6tron olacakt\u0131r. Atomlar n\u00f6tr olduklar\u0131ndan, bunlar\u0131n \u00e7ekirdek d\u0131\u015flar\u0131nda da 17 \u015fer elektronlar\u0131 bulunur. \u00c7ekirdeklerin k\u00fctleleri proton ve n\u00f6tronunkinin tam katlar\u0131ndan ibaret olmal\u0131d\u0131r. Halbuki \u00e7ekirdeklerin k\u00fctleleri, kendilerini te\u015fkil eden proton ne n\u00f6tronlar\u0131n k\u00fctleleri toplam\u0131ndan, pek az da olsa, daima daha k\u00fc\u00e7\u00fck bulunmu\u015ftur. Bu k\u00fctle noksanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, tanecikler birle\u015firken Einstein’\u0131n E = mc2 ili\u015fkisine g\u00f6re bir miktar enerji kaybetmelerinden ileri geldi\u011fi tespit edilmi\u015ftir. Bir \u00e7ekirde\u011fin sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131n bu k\u00fctle noksanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n fazlal\u0131\u011f\u0131yla artt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f ve \u00e7ekirdekler buna g\u00f6re bir s\u0131n\u0131fland\u0131rmaya tabi tutulmu\u015ftur. A\u011f\u0131r ve \u00e7ok hafif \u00e7ekirdeklerin karars\u0131z, orta a\u011f\u0131rl\u0131ktakilerin ise en sa\u011flam olduklar\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Nitekim \u00e7ok a\u011f\u0131r atomlu olan \u00e7ekirdekler tabi\u00ee radioaktiftir ve kendiliklerinden par\u00e7alan\u0131rlar.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Atomun yap\u0131s\u0131 hakk\u0131nda ilk denel bilgi ERNEST RUTHERFORD taraf\u0131ndan, 1911 de, alfa partik\u00fcllerinin kat\u0131 cisimlerden ge\u00e7i\u015fleri s\u0131ras\u0131nda u\u011frad\u0131klar\u0131 sapmalar\u0131n ke\u015fif ve izah\u0131 sayesinde m\u00fcmk\u00fcn olmu\u015ftur. Bu suretle bir atomun, merkezde atomun b\u00fct\u00fcn k\u00fctlesini, gayet k\u00fc\u00e7\u00fck ve pozitif elektrik y\u00fckl\u00fc bir \u00e7ekirdekle bunun etraf\u0131nda ve \u00e7ekirde\u011fin y\u00fck\u00fcn\u00fc n\u00f6tralle\u015ftirecek say\u0131da elektronun d\u00f6nmekte olduklar\u0131 modeli verilmi\u015ftir. E\u011fer bir …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[2133,2134,2136,2137,2139,2138,2135],"class_list":["post-732","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-atomun-fiziksel-yapisi","tag-elektron","tag-hidrojen","tag-izotop","tag-notron","tag-proton","tag-quantum"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/732","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=732"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/732\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=732"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=732"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=732"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}