B\u0130YOD\u0130ZEL NED\u0130R?<\/p>\n
Biyodizel, kolza (kanola), ay\u00e7i\u00e7ek, soya, aspir gibi ya\u011fl\u0131 tohum bitkilerinden elde edilen ya\u011flar\u0131n veya hayvansal ya\u011flar\u0131n bir katalizat\u00f6r e\u015fli\u011finde k\u0131sa zincirli bir alkol ile (metanol ve ya etanol ) reaksiyonu sonucunda a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kan ve yak\u0131t olarak kullan\u0131lan bir \u00fcr\u00fcnd\u00fcr. Evsel k\u0131zartma ya\u011flar\u0131 ve hayvansal ya\u011flar da biyodizel hammaddesi olarak kullan\u0131labilir.
\n Biyodizel petrol i\u00e7ermez; fakat saf olarak veya her oranda petrol k\u00f6kenli dizelle kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131larak yak\u0131t olarak kullan\u0131labilir.
\n Saf biyodizel ve dizel-biyodizel kar\u0131\u015f\u0131mlar\u0131 herhangi bir dizel motoruna, motor \u00fczerinde herhangi bir modifikasyona gerek kalmadan veya k\u00fc\u00e7\u00fck de\u011fi\u015fiklikler yap\u0131larak kullan\u0131labilir.
\nBiyodizel, dizel ile kar\u0131\u015f\u0131m oranlar\u0131 baz\u0131nda a\u015fa\u011f\u0131daki gibi adland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r: <\/p>\n
B5 : % 5 Biyodizel + %95 Dizel
\nB20 : % 20 Biyodizel + %80 Dizel
\nB50 : % 50 Biyodizel + %50 Dizel
\nB100 : %100 Biyodizel<\/p>\n
B\u0130YOD\u0130ZEL \u00dcRET\u0130M Y\u00d6NTEM\u0130
\n Biyodizel \u00fcretiminin \u00e7e\u015fitli metodlar\u0131 olmakla birlikte g\u00fcn\u00fcm\u00fczde en yayg\u0131n olarak kullan\u0131lan y\u00f6ntem transesterifikasyon y\u00f6ntemidir. Transesterifikasyon; ya\u011f asitlerinin (bitkisel ya\u011flar, evsel at\u0131k ya\u011flar, hayvansal ya\u011flar) bazik bir kataliz\u00f6r e\u015fli\u011finde alkol (metanol,etanol vb.) ile esterle\u015fme reaksiyonudur.
\nBu y\u00f6ntem ile biyodizel \u00fcretiminde a\u015fa\u011f\u0131daki i\u015flem basamaklar\u0131 takip edilmektedir.
\n1. Alkol ve kataliz\u00f6r\u00fcn kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131: Kataliz\u00f6r tipik olarak sodyum hidroksit (kostik soda) veya potasyum hidroksittir. Kataliz\u00f6r standart bir kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 ve mikser kullan\u0131larak alkol i\u00e7erisinde \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcr.
\n2. Reaksiyon: Alkol\/kataliz\u00f6r kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 kapal\u0131 reaksiyon kab\u0131 i\u00e7erisine doldurulur ve bitkisel veya hayvansal ya\u011f ilave edilir. Daha sonra alkol kayb\u0131n\u0131 \u00f6nlemek amac\u0131yla sistem tamamen atmosfere kapat\u0131l\u0131r. Reaksiyon kar\u0131\u015f\u0131m\u0131, reaksiyonu h\u0131zland\u0131rmak amac\u0131yla belli bir s\u0131cakl\u0131kta tutulur ve reaksiyon ger\u00e7ekle\u015fir. \u00d6nerilen reaksiyon s\u00fcresi 1 ile 8 saat aras\u0131nda de\u011fi\u015fmektedir ve baz\u0131 sistemler reaksiyonun oda s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131nda olmas\u0131n\u0131 gerektirir. Hayvansal veya bitkisel ya\u011flar\u0131n kendi esterlerine tamamen d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesinden emin olunmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in normal olarak fazla alkol kullan\u0131l\u0131r.
\n Beslemedeki hayvansal veya bitkisel ya\u011flar\u0131n i\u00e7erisindeki su ve serbest ya\u011f asitlerinin miktar\u0131n\u0131n izlenmesi konusunda dikkatli olunmal\u0131d\u0131r. Serbest ya\u011f asiti veya su seviyesinin y\u00fcksek olmas\u0131 sabun olu\u015fumu ve gliserin yan \u00fcr\u00fcn\u00fcn\u00fcn alt ak\u0131m olarak ayr\u0131lmas\u0131 problemlerine neden olabilir.
\n3. Ay\u0131rma: Reaksiyon tamamland\u0131ktan sonra iki ana \u00fcr\u00fcn gliserin ve biyodizeldir. Her biri reaksiyonda kullan\u0131lan miktardan arta kalan \u00f6nemli miktarda metanol i\u00e7erir. Gerek g\u00f6r\u00fcl\u00fcrse bazen reaksiyon kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 bu basamakta n\u00f6tralize edilir. Gliserin faz\u0131n\u0131n yo\u011funlu\u011fu, biyodizel faz\u0131n\u0131nkinden \u00e7ok daha fazla oldu\u011fundan bu iki faz gravite ile ay\u0131r\u0131labilir ve gliserin faz\u0131 \u00e7\u00f6kt\u00fcrme kab\u0131n\u0131n dibinden kolayca \u00e7ekilebilir. Baz\u0131 durumlarda bu iki malzemeyi daha h\u0131zl\u0131 ay\u0131rmak amac\u0131yla santrif\u00fcj kullan\u0131l\u0131r.
\n4. Alkol\u00fcn uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131: Gliserin ve biyomotorin fazlar\u0131 ayr\u0131ld\u0131ktan sonra her bir fazdaki fazla alkol bir fla\u015f buharla\u015ft\u0131rma veya distilasyon prosesi ile uzakla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r ve reaksiyon kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 n\u00f6tralize edilir. Gliserin ve ester fazlar\u0131 ay\u0131r\u0131l\u0131r. Her iki durumda da alkol distilasyon kolonu kullan\u0131larak geri kazan\u0131l\u0131r ve tekrar kullan\u0131l\u0131r. Geri kazan\u0131lan alkol i\u00e7erisinde su bulunmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
5. Gliserin n\u00f6tralizasyonu: Gliserin yan \u00fcr\u00fcn\u00fc, kullan\u0131lmam\u0131\u015f kataliz\u00f6r ve bir asit ile n\u00f6tralize edilmi\u015f sabunlar i\u00e7erir ve ham gliserin olarak depolanmak \u00fczere depolama tank\u0131na g\u00f6nderilir. Baz\u0131 durumlarda bu faz\u0131n geri kazan\u0131lmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda olu\u015fan tuz, g\u00fcbre olarak kullan\u0131lmak \u00fczere geri kazan\u0131l\u0131r. Pek \u00e7ok durumda tuz gliserin i\u00e7erisinde b\u0131rak\u0131l\u0131r. Su ve alkol, ham gliserin olarak sat\u0131\u015fa haz\u0131r olan % 80-88 safl\u0131kta gliserin elde etmek amac\u0131yla uzakla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r. Daha sofistike i\u015flemlerde gliserin %99 veya daha y\u00fcksek safl\u0131\u011fa kadar distillenir ve kozmetik ve ila\u00e7 sekt\u00f6r\u00fcne sat\u0131l\u0131r.
\n6. Metil ester y\u0131kama i\u015flemi: Gliserinden ay\u0131r\u0131ld\u0131ktan sonra biyomotorin kal\u0131nt\u0131 kataliz\u00f6r ve sabunlar\u0131 uzakla\u015ft\u0131rmak amac\u0131yla \u0131l\u0131k suyla yava\u015f\u00e7a y\u0131kan\u0131r, suyu uzakla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r ve depolamaya g\u00f6nderilir. Baz\u0131 proseslerde bu basamak gereksizdir. Bu normal olarak, a\u00e7\u0131k amber-sar\u0131 renkte, petrodizele yak\u0131n viskoziteli bir s\u0131v\u0131 veren \u00fcretim prosesinin sonudur. Baz\u0131 sistemlerde de biyomotorin distillenerek safs\u0131zl\u0131klar\u0131n uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 sa\u011flan\u0131r. <\/p>\n
Biyodizelin \u00c7evresel \u00d6zellikleri
\n Sera gazlar\u0131 i\u00e7inde b\u00fcy\u00fck bir pay sahibi olan CO2 d\u00fcnyan\u0131n en \u00f6nemli \u00e7evre sorunu olan k\u00fcresel \u0131s\u0131nmaya neden olmaktad\u0131r ve yanma sonucu ortaya \u00e7\u0131kan bir emisyondur. Yine yanma sonucu a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kan ve sera gazlar\u0131 aras\u0131nda yer alan CO, SOx, NOx emisyonlar\u0131 insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na da zararl\u0131d\u0131r.Biyodizel, tar\u0131msal bitkilerden elde edilmesi nedeniyle, biyolojik karbon d\u00f6ng\u00fcs\u00fc i\u00e7inde, fotosentez ile CO2’i d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcp karbon d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fc h\u0131zland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in sera etkisini art\u0131r\u0131c\u0131 y\u00f6nde etki g\u00f6stermez. Yani biyodizel CO2 emisyonlar\u0131 i\u00e7in do\u011fal bir yutak olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Ayr\u0131ca CO, SOx emisyonlar\u0131n\u0131n, partik\u00fcl madde ve yanmam\u0131\u015f hidrokarbonlar\u0131n (HC) daha az sal\u0131nd\u0131\u011f\u0131 kan\u0131tlanm\u0131\u015ft\u0131r.
\n Biyodizelin NOx emisyonlar\u0131 dizel yak\u0131ta g\u00f6re daha fazlad\u0131r. Emisyon miktar\u0131 motorun biyodizel yak\u0131ta uygunlu\u011funa ba\u011fl\u0131 olarak de\u011fi\u015fir. NOx emisyonlar\u0131n\u0131n %13 oran\u0131na kadar artt\u0131\u011f\u0131 test edilmi\u015ftir. Bununla birlikte biyodizel k\u00fck\u00fcrt i\u00e7ermez. Bu y\u00fczden NOx kontrol teknolojileri biyodizel yak\u0131t\u0131 kullanan sistemlere uygulanabilir. Konvansiyonel dizel yak\u0131t\u0131 k\u00fck\u00fcrt i\u00e7erdi\u011fi i\u00e7in NOx kontrol teknolojilerine uygun de\u011fildir.
\n Ozon tabakas\u0131na olan olumsuz etkiler biyodizel kullan\u0131m\u0131nda dizel yak\u0131ta nazaran % 50 daha azd\u0131r. Asit ya\u011fmurlar\u0131na neden olan k\u00fck\u00fcrt bile\u015fenleri biyodizel yak\u0131tlarda yok denecek kadar azd\u0131r.
\n Biyodizel yak\u0131tlar\u0131n\u0131n yanmas\u0131 sonucu ortaya \u00e7\u0131kan CO (zehirli gaz) oran\u0131 dizel yak\u0131tlar\u0131n yanmas\u0131 sonucu olu\u015fan CO oran\u0131ndan %50 daha azd\u0131r.
\n Saf biyodizel (B100) ve %20 oran\u0131nda (B20) biyodizel kullan\u0131lmas\u0131 durumunda ortaya \u00e7\u0131kabilecek emisyon de\u011ferlerinin dizel yak\u0131tlarla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 de\u011ferleri Tablo 1’de verilmektedir.<\/p>\n
B100 B20
\nYanmam\u0131\u015f Hidrokarbonlar % -93 % -30
\nKarbon Monoksit % -50 % -20
\nPartik\u00fcl Madde % -30 % -22
\nNOx (Azot Oksitler) % +13 % +2<\/p>\n
S\u00fclfatlar % -100 % -20
\nPolisiklik Aromatik Hidrokarbonlar \u2013 PAH (Kanserojen Maddeler) % -80 % -13
\nnPAH (nitratl\u0131 PAH’lar) % -90 % -50
\nHidrokarbonlar\u0131n Ozon Tabakas\u0131na Etkisi % -50 % -10
\n Ayr\u0131ca, biyodizelin sudaki canl\u0131lara kar\u015f\u0131 herhangi bir toksik etkisi yoktur. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k 1 litre ham petrol 1 milyon litre i\u00e7me suyunun kirlenmesine neden olabilmektedir. <\/p>\n
Biyodizel Konusunda D\u00fcnyadaki Te\u015fvik ve Destek Uygulamalar\u0131 <\/p>\n
D\u00fcnyadaki pek \u00e7ok \u00fclke \u00f6zellikle geli\u015fmi\u015f \u00fclkeler enerji politikalar\u0131 gere\u011fi yenilenebilir enerji kaynaklar\u0131n\u0131n kullan\u0131m paylar\u0131n\u0131 art\u0131rma \u00e7abas\u0131ndad\u0131rlar. Bu nedenle te\u015fvik ve destek programlar\u0131 yasalarla belirlenmi\u015ftir. Avusturya, Fransa, Almanya, \u0130talya, \u0130rlanda, Norve\u00e7, \u0130sve\u00e7, Polonya, Slovakya ve \u00c7ek Cumhuriyeti’nde, biyodizel yasal olarak vergiden muaft\u0131r. <\/p>\n
ABD: De\u011fi\u015fik programlarla biyodizel \u00fcretimi ve t\u00fcketimini desteklenmektedir. Te\u015fvikler \u00fcretim maliyetlerini d\u00fc\u015f\u00fcrmeyi ama\u00e7lamaktad\u0131r. Te\u015fvik uygulamalar\u0131ndan baz\u0131lar\u0131 biyoenerji t\u00fcketici kredi program\u0131, hava kalitesi geli\u015ftirme program\u0131 ve temiz yak\u0131t altyap\u0131s\u0131 i\u00e7in vergi indirimi program\u0131d\u0131r. Bunun i\u00e7in te\u015fvikler uygulamaktad\u0131r. Biyodizel te\u015fvikleri ABD’de eyaletler baz\u0131nda da de\u011fi\u015fmektedir. Yasal olarak ta\u015f\u0131t filolar\u0131n\u0131n alternatif yak\u0131tlarla \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 i\u00e7in d\u00fczenlemeler mevcuttur.
\nAlmanya: Yasal olarak %100 biyodizel kullan\u0131m\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Biyodizel t\u00fcketim vergilerinden muaft\u0131r. Biyodizel i\u00e7in vergi kredileri uygulanmaktad\u0131r. Bu muafiyet saf biyodizel ve kar\u0131\u015f\u0131m biyodizel i\u00e7in de ge\u00e7erlidir. <\/p>\n
Fransa: Biyodizel i\u00e7in litre ba\u015f\u0131na 0,35 Euro vergi te\u015fvi\u011fi uygulanmaktad\u0131r. Petrol rafinerilerinde % 5’e kadar kar\u0131\u015f\u0131mlara izin verilmektedir. <\/p>\n
\u0130talya: 125 000 tona kadar y\u0131ll\u0131k kapasitesi olan tesislere belirli s\u00fcreler i\u00e7in vergi muafiyetleri uygulanmaktad\u0131r. Biyodizel genelde ev \u0131s\u0131tma yak\u0131t\u0131 olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r. <\/p>\n
Bel\u00e7ika: %100 kullan\u0131m\u0131na izin verilmi\u015ftir. Baz\u0131 deneysel projeler i\u00e7in vergi te\u015fvi\u011fi uygulanmaktad\u0131r. <\/p>\n
Finlandiya: Vergi te\u015fvi\u011fi uygulanmaktad\u0131r. <\/p>\n
Yunanistan ve Bulgaristan: Biyodizelden vergi al\u0131nmamakta ve te\u015fvik verilmemektedir. <\/p>\n
\u0130spanya: Deneysel projelerde kullan\u0131lan biyodizele vergi indirimi yap\u0131lmaktad\u0131r ancak finansal destek verilmemektedir. <\/p>\n
Avusturya: Yenilenebilir ham maddelerden vergi al\u0131nmamaktad\u0131r. %100 biyodizel kullan\u0131m\u0131na izin verilmi\u015ftir ve vergi muafiyeti vard\u0131r. <\/p>\n
\u0130ngiltere: Baz\u0131 b\u00f6lgeleri hari\u00e7 vergiden muaft\u0131r. <\/p>\n
T\u00fcrkiye’deki Tar\u0131msal Te\u015fvikler<\/p>\n
D\u00fcnya Bankas\u0131 ile T.C. 57. H\u00fck\u00fcmeti taraf\u0131ndan imzalanan “Tar\u0131msal Reform ve Uygulama Projesi (AR\u0130P)”, d\u00f6rt alt bile\u015fenden olu\u015fmaktad\u0131r.
\n a) Do\u011frudan gelir deste\u011fi projesi
\n b) Alternatif \u00fcr\u00fcn projesi
\n c) Tar\u0131m Sat\u0131\u015f Kooperatiflerinin yeniden yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131
\n d) Proje destek ve tan\u0131t\u0131m hizmetleri
\n Reform program\u0131n\u0131n ama\u00e7lar\u0131, mevcut destekleme politikalar\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rarak do\u011frudan gelir deste\u011fine ge\u00e7mek, reform s\u00fcreci i\u00e7inde; girdi deste\u011fi ve s\u00fcbvansiyonlu kredi deste\u011fi kald\u0131r\u0131larak, tar\u0131msal K\u0130T’lerin k\u00fc\u00e7\u00fclt\u00fclmesi ve\/veya \u00f6zelle\u015ftirilmesini sa\u011flayacak t\u00fcm tedbirleri almak, alternatif \u00fcr\u00fcn projesi ile arz fazlas\u0131 olan t\u00fct\u00fcn ve f\u0131nd\u0131k \u00fcreticilerinin faaliyet alanlar\u0131n\u0131n, arz a\u00e7\u0131\u011f\u0131 olan \u00fcr\u00fcnlere kayd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flamakt\u0131r. Bu kapsamda biyodizel \u00fcretiminde hammadde olarak kullan\u0131labilecek bitkilerle ilgili maddeler a\u015fa\u011f\u0131da sunulmu\u015ftur.
\n F\u0131nd\u0131k
\n D\u00fcnya Bankas\u0131 ile yap\u0131lan anla\u015fmaya g\u00f6re alternatif \u00fcr\u00fcn projesi i\u00e7in toplam 161.6 milyon dolarl\u0131k kaynak ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bunun 146 milyon dolarl\u0131k k\u0131sm\u0131n\u0131n, f\u0131nd\u0131k alanlar\u0131n\u0131n daralt\u0131lmas\u0131, 15.6 milyon dolarl\u0131kl\u0131k k\u0131sm\u0131n\u0131n ise t\u00fct\u00fcn ekim alanlar\u0131n\u0131n daralt\u0131lmas\u0131 amac\u0131 ile kullan\u0131lmas\u0131 planlanm\u0131\u015ft\u0131r. Proje ile f\u0131nd\u0131k oca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ken ve t\u00fct\u00fcn \u00fcretiminden vazge\u00e7en \u00fcreticilere, bu alanda \u00fcretmeyi istedikleri \u00fcr\u00fcnlerin girdilerini ve alternatif \u00fcr\u00fcn \u00fcretmeleri nedeniyle u\u011frayacaklar\u0131 maddi kay\u0131plar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak \u00fczere destek verilmesi planlanm\u0131\u015ft\u0131r.
\n\u00dcretim fazlal\u0131\u011f\u0131 nedeniyle 5 y\u0131lda s\u00f6k\u00fcm\u00fc yap\u0131lacak olan alan 100 bin hektard\u0131r. Alternatif \u00fcr\u00fcn projesi kapsam\u0131nda Artvin, Bart\u0131n, Giresun, D\u00fczce, Kastamonu, Kocaeli, Ordu, Rize, Sakarya, Samsun, Sinop, Trabzon ve Zonguldak illerinde f\u0131nd\u0131k \u00fcretilen alanlarda uygulanarak bu illerdeki f\u0131nd\u0131k \u00fcretiminin azalt\u0131lmas\u0131 ama\u00e7lanmaktad\u0131r.
\nF\u0131nd\u0131k oca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ken \u00e7ift\u00e7ilere alternatif olarak ise; tek y\u0131ll\u0131k bitkilerden ay\u00e7i\u00e7e\u011fi, m\u0131s\u0131r, silajl\u0131k m\u0131s\u0131r, a\u00e7\u0131kta sebze, \u00f6rt\u00fc alt\u0131 sebze, soya fasulyesi, kolza, fi\u011f, \u00e7ok y\u0131ll\u0131k bitki olarak da; \u00fcz\u00fcms\u00fc meyve, \u00e7ilek, kivi, yonca, ku\u015fburnu, s\u00fcs \u00e7al\u0131lar\u0131, sarm\u0131sak, aromatik ve t\u0131bbi bitkiler y\u00f6renin ekolojik ve iklimsel \u00f6zelliklerine g\u00f6re \u00f6nerilmektedir.
\n T\u00fct\u00fcn
\n 14 May\u0131s 2003 tarih ve 25108 say\u0131l\u0131 tebli\u011f uygulamada g\u00f6rev alan kurum ve kurulu\u015flar\u0131n belirlenmesi, Do\u011fu ve G\u00fcneydo\u011fu Anadolu B\u00f6lgesinde; Ad\u0131yaman, Bing\u00f6l, Batman, Bitlis, Diyarbak\u0131r, Hakkari, Malatya, Mardin, Mu\u015f, Siirt ve Van illerinde t\u00fct\u00fcn \u00fcretimiyle i\u015ftigal eden ve alternatif \u00fcr\u00fcn yeti\u015ftirmeyi tercih eden \u00fcreticilerin desteklenmesine dair Karar’\u0131n uygulanmas\u0131na ili\u015fkin hususlar\u0131 i\u00e7erir. Proje kapsam\u0131ndaki illerde alternatif \u00fcr\u00fcn projesinin 36 bin hektarl\u0131k bir alanda uygulanmas\u0131 kararla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f daha sonra bu alan 23 bin hektara indirilmi\u015ftir.
\n Program kapsam\u0131ndaki illerde, t\u00fct\u00fcn \u00fcretiminden vazge\u00e7erek alternatif \u00fcr\u00fcn ekimi\/dikimi tercih eden \u00fcreticilere yap\u0131lacak \u00f6demeler ve program kapsam\u0131nda yap\u0131lacak di\u011fer \u00f6demeler i\u00e7in gerekli finansman uluslar aras\u0131 finans kurulu\u015flar\u0131ndan sa\u011flanan kaynaklardan ve\/veya b\u00fct\u00e7enin ilgili harcama kalemlerinden kar\u015f\u0131lan\u0131r. Proje ile t\u00fct\u00fcn ekmekten vazge\u00e7en \u00fcreticilere, dekara \u00f6denecek miktar 46 Dolar olarak tespit edilmi\u015f daha sonra bu miktar 80 Dolara \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.
\nT\u00fct\u00fcn \u00fcretiminden vazge\u00e7en \u00e7ift\u00e7iler i\u00e7in alternatif olabilecek bitkiler: Bu\u011fday, ay\u00e7i\u00e7e\u011fi, kanola, nohut, k\u0131rm\u0131z\u0131 mercimek, pamuk, fi\u011f, korunga, ba\u011f, geleneksel meyveler, sebze, aromatik ve t\u0131bbi bitkiler ve organik tar\u0131msal \u00fcr\u00fcnler olarak belirlenmi\u015ftir.14 May\u0131s 2003 tarih ve 25108 say\u0131l\u0131 tebli\u011f’de Telafi Edici \u00d6demelere Esas illerde 2002 y\u0131l\u0131nda \u015feker pancar\u0131 \u00fcretimi yapan ancak 2003 y\u0131l\u0131nda pancar \u00fcretim kotalar\u0131n\u0131n daralt\u0131lmas\u0131yla 2003 y\u0131l\u0131 m\u00fcnavebe sahalar\u0131nda alternatif \u00fcr\u00fcn olarak m\u0131s\u0131r, ay\u00e7i\u00e7e\u011fi, soya fasulyesi ve yem bitkisi yeti\u015ftirmeyi tercih eden \u00fcreticilere bir defaya mahsus olmak \u00fczere yap\u0131lacak telafi edici \u00f6demeye dair Karar’\u0131n uygulanmas\u0131na ili\u015fkin hususlar d\u00fczenlenmi\u015ftir.
\n 30 Nisan 25094 say\u0131l\u0131 tebli\u011f, 25.10.2002 tarih ve 24917 say\u0131l\u0131 Resmi Gazete’de yay\u0131mlanan 2002 y\u0131l\u0131 \u00fcr\u00fcn\u00fc K\u00fctl\u00fc pamuk, ya\u011fl\u0131k Ay\u00e7i\u00e7e\u011fi, Soya fasulyesi, Kanola ve Zeytinya\u011f\u0131 \u00fcreticilerine destekleme primi \u00f6denmesine dair 2002\/4842 say\u0131l\u0131 Bakanlar Kurulu Karar\u0131 esas al\u0131narak haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r.
\n Bu yetki \u00e7er\u00e7evesinde; 2002 y\u0131l\u0131 \u00fcr\u00fcn\u00fc ya\u011fl\u0131k ay\u00e7i\u00e7e\u011fi, soya fasulyesi ve kanolan\u0131n destekleme primi \u00f6demelerine esas olmak \u00fczere uygulanacak prim tutar\u0131 kilogram ba\u015f\u0131na ya\u011fl\u0131k ay\u00e7i\u00e7e\u011fi i\u00e7in 85 000 TL., soya fasulyesi i\u00e7in 100 000 TL., kanola i\u00e7in 90 000 TL. olarak belirlenmi\u015ftir. Ayr\u0131ca sertifikal\u0131 s\u0131n\u0131fta tohumluk kulllanmak suretiyle soya fasulyesi \u00fcretimi yapan ve bu durumu belgelendiren \u00fcreticilere, \u00fcr\u00fcne verilecek prim miktar\u0131n\u0131n % 10’u fazla \u00f6deme yap\u0131lacakt\u0131r.
\n Kararname uyar\u0131nca destekleme primi, 2003 Mali Y\u0131l\u0131 B\u00fct\u00e7esi’ne konulan \u00f6denekten kar\u015f\u0131lanacakt\u0131r. Ya\u011fl\u0131k ay\u00e7i\u00e7e\u011finde; ya\u011f sanayi i\u015fletmelerine sat\u0131\u015f yap\u0131lmas\u0131 veya ham ya\u011f olarak i\u015fletilmesi ko\u015fuluyla t\u00fcccar al\u0131mlar\u0131 da destekleme primi uygulamas\u0131 kapsam\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Soya fasulyesi ve Kanolada; yem sanayi, ya\u011f sanayi ve g\u0131da sanayi i\u015fletmelerine sat\u0131\u015f yap\u0131lmas\u0131 ko\u015fuluyla t\u00fcccar al\u0131mlar\u0131 da destekleme primi kapsam\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.
\n Sertifikal\u0131 soya fasulyesi tohumu ile \u00fcretim yapan \u00fcreticilere destekleme prim \u00f6demesi yap\u0131l\u0131rken, \u00fcreticinin hem sertifikal\u0131 hem de sertifikas\u0131z tohumluk kulland\u0131\u011f\u0131 durumlarda kullan\u0131lan tohumluk miktar\u0131na paralel olarak \u00fcretim hesaplan\u0131r, bu durumda sadece sertifikal\u0131 tohumluk kullan\u0131larak ger\u00e7ekle\u015ftirilen \u00fcretime ilave destekleme primi verilir. Kanolada ise sertifikal\u0131 tohumluk kullanma \u015fart\u0131 aran\u0131r.<\/p>\n
Fiyat Geli\u015fimi
\n Biyodizel \u00fcretim maliyeti y\u00fcksek olan bir yak\u0131tt\u0131r. Ya\u011fl\u0131 bitki tohumundan \u00fcretim yapan tesislerde biyodizel maliyetindeki en b\u00fcy\u00fck pay tohumuna aittir. At\u0131k ya\u011f\u0131 hammadde olarak kullanan i\u015fletmelerde \u00fcretim maliyeti g\u00f6receli olarak daha azd\u0131r.
\n \u00dcretim maliyetini d\u00fc\u015f\u00fcren unsurlar \u00fcretim s\u0131ras\u0131nda elde edilen yan \u00fcr\u00fcnlerin (k\u00fcspe ve gliserin) de\u011ferlendirilmesidir. \u00d6zellikle gliserin biyodizel \u00fcretim maliyetini belirleyen ve tesisin mali faydas\u0131n\u0131 direkt etkileyen bir yan \u00fcr\u00fcnd\u00fcr. Gliserinin safla\u015ft\u0131r\u0131larak pazarlanmas\u0131 i\u015fletmenin kar marj\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r. Ayr\u0131ca safla\u015ft\u0131rma s\u0131ras\u0131nda elde edilen g\u00fcbrenin de ekonomik de\u011feri vard\u0131r.
\n ABD’de biyodizel galon sat\u0131\u015f fiyat\u0131 2 $, Finlandiya’da 0,025 Euro\/litre, Fransa’da 0,3 Euro (2 FF) olup, bu fiyat\u0131n 2005 y\u0131l\u0131nda 0,15 Euro de\u011ferine indirilmesi planlanm\u0131\u015ft\u0131r.
\n Pazar\u0131 Etkileyen Fakt\u00f6rler
\n Biyodizel pazar\u0131n\u0131 etkileyen en \u00f6nemli fakt\u00f6r biyodizel \u00fcretim maliyetinin y\u00fcksek olmas\u0131d\u0131r. Geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerin pek \u00e7o\u011funda vergi indirimleriyle kullan\u0131m\u0131 ve \u00fcretimi te\u015fvik edilen biyodizel \u00e7evre bilinci geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerde te\u015fviksiz de kullan\u0131labilmektedir. Amerika’n\u0131n baz\u0131 eyaletlerinde fiyat\u0131n\u0131n dizele g\u00f6re pahal\u0131 olmas\u0131na ra\u011fmen bilin\u00e7li t\u00fcketici taraf\u0131ndan kullan\u0131lmaktad\u0131r.
\n Ancak T\u00fcrkiye geli\u015fmekte olan bir \u00fclkedir ve ekonomik sorunlar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmlememi\u015f bir \u00fclkedir. Bu nedenle T\u00fcrkiye’de biyodizel ancak dizel yak\u0131t\u0131ndan daha d\u00fc\u015f\u00fck fiyata sat\u0131lmas\u0131 durumunda yak\u0131t piyasas\u0131nda kendine yer bulabilir ve kullan\u0131m\u0131 yayg\u0131nla\u015fabilir. Bunun yan\u0131s\u0131ra \u0131s\u0131l performans\u0131n\u0131n dizel yak\u0131ta nazaran daha d\u00fc\u015f\u00fck olmas\u0131 nedeniyle t\u00fcketici haklar\u0131n\u0131n korunarak biyodizel birim fiyat\u0131n\u0131n dizel birim fiyat\u0131na nazaran en az % 8.2 oran\u0131nda daha d\u00fc\u015f\u00fck olarak sat\u0131lmas\u0131 gereklidir. Bu oran\u0131n\u0131n \u00fczerindeki de\u011ferler biyodizel kullan\u0131m\u0131 te\u015fvik eden de\u011ferlerdir.
\n \u00dclkemizde 5015 Say\u0131l\u0131 Petrol Piyasas\u0131 Yasas\u0131 ile biyodizel \u00d6zel T\u00fcketim Vergisi (\u00d6TV)’den muaft\u0131r.
\n Biyodizel birim \u00fcretim maliyetinde belirleyici bir fakt\u00f6r yan \u00fcr\u00fcn olarak elde edilen gliserinin ekonomik olarak de\u011ferlendirilmesidir. Yan \u00fcr\u00fcn olarak elde edilen gliserin sabun ve kozmetik sanayiinde de\u011ferlendirlebildi\u011fi gibi safla\u015ft\u0131r\u0131larak ila\u00e7 sekt\u00f6r\u00fcnde de kullan\u0131labilmektedir. \u00dclkedeki gliserin fiyat\u0131n\u0131n yar\u0131ya d\u00fc\u015fmesi nedeniyle ekonomikli\u011fini yitiren ve kapat\u0131lan biyodizel tesislerinin mevcudiyeti bilinmektedir.
\n Biyodizel Yak\u0131t\u0131n\u0131n Toplumsal Faydalar\u0131
\n ” Daha temiz yanma \u00fcr\u00fcnleri nedeniyle s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir gelecek ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir kalk\u0131nma i\u00e7in katk\u0131lar\u0131 b\u00fcy\u00fckt\u00fcr.
\n ” Yabanc\u0131 kaynakl\u0131 petrole ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 azaltmas\u0131 nedeniyle ekonomik ve stratejik katk\u0131 sa\u011flar.
\n ” K\u0131rsal kesimin sosyo-ekonomik yap\u0131s\u0131nda iyile\u015fme sa\u011flar. G\u00f6\u00e7\u00fcn \u00f6nlenmesine katk\u0131da bulunur.
\n ” \u0130\u015f imkanlar\u0131 yarat\u0131r, yan sanayinin geli\u015fimini sa\u011flar.
\n ” Ekonomide katma de\u011fer yarat\u0131r.<\/p>\n
Biyodizel Pazar\u0131n\u0131n \u00dcretim ve T\u00fcketim Alanlar\u0131 <\/p>\n
Biyodizel sanayi \u00f6l\u00e7ekli modern tesislerde \u00fcretilebildi\u011fi gibi k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6l\u00e7ekli evsel \u00fcretim tesislerinde de \u00fcretilebilmektedir.
\n Biyodizelinin sahip oldu\u011fu \u00f6zellikler, alternatif yak\u0131t\u0131n dizel motorlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda da yak\u0131t olarak kullan\u0131m\u0131na olanak vermektedir. Biyodizel bu nedenle, “Acil Durum Yak\u0131t\u0131” ve “Askeri Stratejik Yak\u0131t” \u015feklinde adland\u0131r\u0131labilir. Biyodizelin jenerat\u00f6r yak\u0131t\u0131 ve kalorifer yak\u0131t\u0131 olarak da de\u011ferlendirilmesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.
\n K\u00fck\u00fcrt i\u00e7ermeyen biyodizel, seralar i\u00e7in m\u00fckemmel bir yak\u0131t olabilir. Ayr\u0131ca yeralt\u0131 madencili\u011finde, sanayide (g\u0131da i\u015fleme sanayii de dahil) kullan\u0131m\u0131 \u00f6nerilmektedir.
\n \u00dclkemizde de biyodizel \u00e7ok so\u011fuk b\u00f6lgelerimizin d\u0131\u015f\u0131nda dizelin kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 her alanda kullan\u0131labilecek bir yak\u0131tt\u0131r. Biyodizel ula\u015ft\u0131rma sekt\u00f6r\u00fcnde dizel yak\u0131t\u0131 yerine kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi konut ve sanayi serkt\u00f6rlerinde de fuel oil yerine kullan\u0131labilecek bir yak\u0131tt\u0131r.
\n Ula\u015ft\u0131rma Sekt\u00f6r\u00fc
\n Biyodizel, dizel kullanan motorlarda herhangi bir teknik de\u011fi\u015fiklik yap\u0131lmadan veya baz\u0131 ara\u00e7larda k\u00fc\u00e7\u00fck modifikasyonlar yap\u0131larak kullan\u0131labilir ve dizelin depoland\u0131\u011f\u0131 ko\u015fullarda ve mekanlar da depolanabilir. Bu \u00f6zelli\u011fi nedeniyle ula\u015ft\u0131rma sekt\u00f6r\u00fcnde kullan\u0131m\u0131 yayg\u0131n olarak ger\u00e7ekle\u015fmektedir. Gerek tar\u0131m makinalar\u0131 \u00fcreticileri gerekse otomobil \u00fcretici firmalar\u0131 biyodizeli yak\u0131t olarak ara\u00e7lar\u0131nda kullanma garantisi vermi\u015flerdir.
\n \u00dclkemizde 2001 y\u0131l\u0131nda sivil dizel yak\u0131t t\u00fcketimi 8 763 828 ton olarak ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f ve t\u00fcketimin sekt\u00f6rlere g\u00f6re da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 \u015eekil 1’de verilmi\u015ftir.<\/p>\n
\u015eekil 1. T\u00fcrkiye’nin 2001 Y\u0131l\u0131 Dizel Yak\u0131t T\u00fcketiminin Sekt\u00f6rlere G\u00f6re Da\u011f\u0131l\u0131m\u0131
\n \u015eekil 1’den de g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi dizel yak\u0131t t\u00fcketiminde en b\u00fcy\u00fck pay % 61 ile ula\u015ft\u0131rma sekt\u00f6r\u00fcne aittir. Is\u0131nma i\u00e7in harcanan dizel yak\u0131t miktar\u0131 da % 30 gibi k\u00fc\u00e7\u00fcmsenmeyecek bir paya sahiptir.
\n D\u0130E’nin yapm\u0131\u015f oldu\u011fu istatistiklere g\u00f6re Mart 2003 tarihi itibar\u0131yla \u00fclkemizdeki motorlu kara ta\u015f\u0131tlar\u0131n\u0131n say\u0131s\u0131 toplam 7 507 516 d\u0131r. Da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 \u015eekil 2’de verilen kara ta\u015f\u0131tlar\u0131n\u0131n % 49,37’si dizel yak\u0131tla \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r ve ticari ara\u00e7 katagorisindedir.
\n Otob\u00fcs, minib\u00fcs, kamyonet, kamyon ve trakt\u00f6r\u00fcn dizel yak\u0131t kulland\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclerek T\u00fcrkiye genelinde say\u0131lar\u0131 Tablo 1’de verilmi\u015ftir.<\/p>\n
\u015eekil 2. Ula\u015ft\u0131rma Sekt\u00f6r\u00fcndeki Kara Ta\u015f\u0131tlar\u0131n\u0131n Da\u011f\u0131l\u0131m\u0131
\n Ayr\u0131ca; \u00fclkemizde dizel yak\u0131t\u0131 deniz ta\u015f\u0131tlar\u0131nda da yayg\u0131n olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r. D\u00fcnyada biyodizelin dizel yerine deniz ta\u015f\u0131tlar\u0131nda kullan\u0131m\u0131 olduk\u00e7a yayg\u0131nd\u0131r. \u00dclkemizde de Tablo 3’ten g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi biyodizelin deniz ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131nda da kullan\u0131m potansiyeli vard\u0131r.
\nAra\u00e7 Adet
\nOtob\u00fcs 150 150
\nMinib\u00fcs 225 226
\nKamyonet 825 827
\nKamyon 375 376
\nTrakt\u00f6r 1 201 202<\/p>\n
Tablo 2. T\u00fcrkiye Genelindeki Otob\u00fcs, Minib\u00fcs, Kamyonet, Kamyon ve
\nTrakt\u00f6r Say\u0131lar\u0131 (Mart, 2003)<\/p>\n
Konut Sekt\u00f6r\u00fc
\n Biyodizel fuel oil yakan kazanlarda da yak\u0131t olarak kullan\u0131labilmektedir. D\u0130E’nin 1998 y\u0131l\u0131 verilerine g\u00f6re T\u00fcrkiye’deki toplam 903 224 adet kaloriferli konuttan (resmi daireler ve okullar hari\u00e7) % 24,9’u (224 817 adet) fuel oil ile \u0131s\u0131nmaktad\u0131r. Bunun yan\u0131s\u0131ra konutlarda toplam 144 431 adet elektrik jenerat\u00f6r\u00fc mevcuttur ve jenerat\u00f6rlerde de biyodizel kullan\u0131labilir.Konutlarda 1998 y\u0131l\u0131nda t\u00fcketilen toplam enerji 21 232 166 ton e\u015fde\u011fer petrol (TEP) olup, 1 043 398 TEP (% 4,9) enerji fuel oilden kar\u015f\u0131lanm\u0131\u015ft\u0131r.
\n Konutlardaki kalorifer kazanlar\u0131nda t\u00fcketilen fuel oil miktar\u0131 1998 y\u0131l\u0131 i\u00e7in 976 825 ton’dur ve b\u00f6lgelere g\u00f6re da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 \u015eekil 6’da verilmi\u015ftir.
\n \u015eekil 3’de verilen istatistik bilgilerinin kapsad\u0131\u011f\u0131 iller Tablo 4’de verilmi\u015ftir. Bu da\u011f\u0131l\u0131ma g\u00f6re biyodizel kullan\u0131m potansiyeli ve iklim ko\u015fullar\u0131 itibar\u0131yla biyoziel kullan\u0131m\u0131na en uygun b\u00f6lge Marmara B\u00f6lgesidir.
\n Tablo 3. T\u00fcrkiyedeki Deniz Ta\u015f\u0131tlar\u0131n\u0131n Say\u0131s\u0131 (1993-2002)
\nGEM T\u0130PLER\u0130 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002
\nKURUY\u00dcK 472 479 476 475 469 465 465 460 445 417
\nD\u00d6KMEY\u00dcK 109 121 157 173 181 171 167 156 154 138
\nOBO 7 8 9 8 7 6 7 5 1 1
\nPETROL TANER\u0130 102 100 99 103 98 98 105 119 125 119
\nK\u0130MYEV\u0130 MAD.TANK 22 27 31 39 41 43 52 57 58 51
\nLPG TANKER\u0130 5 5 7 5 5 5 5 7 6 6
\nASFALT TANKER\u0130 5 5 5 5 5 5 4 3 3 3
\nSU GEM\u0130S\u0130 8 11 11 10 10 10 10 10 10 12
\nRO\/RO 8 14 22 24 25 29 28 30 29 26
\nKONTEYNER 0 1 3 7 11 18 25 28 34 39
\nFER\u0130BOT 13 14 15 16 17 19 19 19 20 20
\nTREN FER\u0130S\u0130 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7
\nFRIGOR\u0130F\u0130K 0 0 1 1 1 1 1 3 3 2
\nBALIK\u00c7I GEM\u0130S\u0130 17 20 31 42 42 42 44 54 55 52
\nYOLCU&YOLCU Y\u00dcK 31 31 33 35 36 40 42 39 39 31
\nB\u0130L\u0130MSEL ARA\u015e. 4 5 5 5 5 5 5 5 5 4
\n\u015eEH.HAT.\/DEN.OTO. 75 75 71 68 72 73 72 73 74 76
\n\u015eEH.HAT.ARABALI 31 30 26 25 26 26 26 28 28 20
\nROMORK\u00d6R\/H\u0130ZMET 96 97 134 131 139 141 158 167 165 157
\nD\u0130\u011eER – – – – – – – – – 4
\nTOPLAM 1012 1050 1143 1179 1197 1204 1242 1270 1261 1185<\/p>\n
\u015eekil 3. Konutlarda t\u00fcketilen fuel oilin b\u00f6lgelere g\u00f6re da\u011f\u0131l\u0131m\u0131<\/p>\n
Ayr\u0131ca 1998 y\u0131l\u0131 i\u00e7in konutlarda t\u00fcketilen toplam enerjinin % 0,7’si (153 177 TEP) dizel yak\u0131ttan kar\u015f\u0131lanm\u0131\u015ft\u0131r.
\n 2000 y\u0131l\u0131 D\u0130E verilerine g\u00f6re T\u00fcrkiye’de toplam bina say\u0131s\u0131 4 387 971 adet olup, % 76’s\u0131 konuttur. Resmi dairelerin toplam bina say\u0131s\u0131 i\u00e7erisindeki pay\u0131 % 0,4 olup 33 124 adettir. <\/p>\n
Sanayi Sekt\u00f6r\u00fc
\n 1998 y\u0131l\u0131nda D\u0130E taraf\u0131ndan imalat sanayiinde 500 TEP ve daha yukar\u0131s\u0131nda enerji t\u00fcketimine sahip i\u015fletmelerde yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmaya g\u00f6re, 1 224 adet sanayi tesisinde toplam 15 936 657 TEP enerji t\u00fcketilmi\u015f ve bu enerjinin % 23,4’\u00fc (3 728 009 TEP) fueloilden kar\u015f\u0131lanm\u0131\u015ft\u0131r.
\n Ayn\u0131 y\u0131lda, yine 1 224 adet tesisin 132 127 TEP’lik (% 0,83) enerjisi 129 533 ton dizelden kar\u015f\u0131lanm\u0131\u015ft\u0131r. Tablo 5\u2019ten de g\u00f6r\u00fclebilece\u011fi gibi sanayi sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn yan\u0131 s\u0131ra konut sekt\u00f6r\u00fcnde de \u0131s\u0131nma amac\u0131yla dizel yak\u0131t kullan\u0131lmaktad\u0131r.
\nTablo 4. \u015eekil 3’de verilen b\u00f6lgelerin kapsad\u0131\u011f\u0131 iller
\nB\u00f6lge Co\u011frafi B\u00f6lge Kapsanan \u0130ller
\n1. Marmara Bal\u0131kesir, Bilecik, Bursa, \u00c7anakkale, Edirne, \u0130stanbul, K\u0131rklareli, Kocaeli, Sakarya, Tekirda\u011f, Yalova
\n2 Ege Ayd\u0131n, Denizli, \u0130zmir, K\u00fctahya, Manisa, Mu\u011fla, U\u015fak, Afyon
\n3 Akdeniz Adana, Antalya, Burdur, Hatay, Isparta, \u0130\u00e7el Kahramanmara\u015f
\n4 \u0130\u00e7anadolu Ankara, Eski\u015fehir, \u00c7ank\u0131r\u0131, Kayseri, K\u0131r\u015fehir, Konya, Nev\u015fehir, Ni\u011fde, Sivas, Yozgat, Aksaray, Karaman, K\u0131r\u0131kkale
\n5 Karadeniz Amasya, Bolu, \u00c7orum, Kastamonu, Samsun, Sinop, Bart\u0131n, Zonguldak, Artvin, Giresun, G\u00fcm\u00fc\u015fhane, Ordu, Rize, Tokat, Trabzon, Bayburt, Karab\u00fck
\n6 Do\u011fu Anadolu A\u011fr\u0131, Bing\u00f6l, Bitlis, Elaz\u0131\u011f, Erzincan, Erzurum, Hakkari, Kars, Malatya, Mu\u015f, Tunceli, Van
\n7 G\u00fcneydo\u011fu Anadolu Ad\u0131yaman, Diyarbak\u0131r, Gaziantep, Mardin, Siirt, \u015eanl\u0131urfa, Batman, Kilis<\/p>\n
2001 y\u0131l\u0131 kalorifer yak\u0131t\u0131 t\u00fcketimi 1 280 098 ton, 6 numaral\u0131 fueloil t\u00fcketimi ise 6 528 936 ton olarak ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir.
\nTablo 5. 1998 Y\u0131l\u0131 Sanayi Sekt\u00f6r\u00fc ve Konutlarda Fueloil – Dizel Yak\u0131t T\u00fcketimi<\/p>\n
Fueloil T\u00fcketimi (1998) Dizel T\u00fcketimi (1998)
\nKonutlar 1 058 213 ton 150 174
\nSanayi 3 780 943 ton 129 533<\/p>\n
Biyodizelin Yak\u0131t Olarak Teknik \u00d6zellikleri <\/p>\n
Biyodizelin alevlenme noktas\u0131, dizelden daha y\u00fcksektir (>110 \u00b0C). Bu \u00f6zellik biyodizelin kullan\u0131m, ta\u015f\u0131n\u0131m ve depolanmas\u0131nda daha g\u00fcvenli bir yak\u0131t olmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.
\n Biyodizel petrol kaynakl\u0131 dizel ile her oranda tam olarak kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131labilmektedir. Bu \u00f6zellik petrol kaynakl\u0131 dizelin kalitesini y\u00fckseltir. \u00d6rne\u011fin yanma sonucu olu\u015fan \u00e7evreye zararl\u0131 gazlar\u0131n emisyon de\u011ferlerini d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr, motordaki ya\u011flanma derecesini art\u0131r\u0131r ve motor g\u00fcc\u00fcn\u00fc azaltan birikintileri \u00e7\u00f6zer.
\n Biyodizelin setan say\u0131s\u0131 dizelin setan say\u0131s\u0131ndan daha y\u00fcksek oldu\u011fu i\u00e7in motor daha az vuruntulu \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r.
\n Biyodizel, dizel yak\u0131t kullanan motorlarda herhangi bir teknik de\u011fi\u015fiklik yap\u0131lmadan veya k\u00fc\u00e7\u00fck de\u011fi\u015fiklikler yap\u0131larak kullan\u0131labilir. 1996 y\u0131l\u0131 \u00f6ncesinde \u00fcretilen baz\u0131 ara\u00e7larda kullan\u0131lan do\u011fal kau\u00e7uk malzemesi biyodizel ile uyumlu kullan\u0131lamam\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc biyodizel, do\u011fal kau\u00e7uktan yap\u0131lan hortum ve contalar\u0131 tahrip etmi\u015ftir. Ancak, bu problemler B20 (% 20 biyodizel – % 80 dizel) ve daha d\u00fc\u015f\u00fck oranl\u0131 biyodizel\/dizel kar\u0131\u015f\u0131mlar\u0131nda g\u00f6r\u00fclmez. Bununla birlikte, biyodizelin \u00e7\u00f6z\u00fcc\u00fc \u00f6zelli\u011fi nedeniyle dizel yak\u0131t\u0131n\u0131n depolanmas\u0131ndan kaynaklanan yak\u0131t deposu duvarlar\u0131ndaki ve borulardaki kal\u0131nt\u0131lar\u0131- tortular\u0131 \u00e7\u00f6zd\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in filtrelerin t\u0131kanmamas\u0131na y\u00f6nelik \u00f6nlemler al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca yak\u0131t istasyonlar\u0131 ve ara\u00e7 tamirhanelerinde herhangi bir de\u011fi\u015fikli\u011fe gerek yoktur.
\nTablo 1’de dizel ile biyodizelin yak\u0131t \u00f6zellikleri kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 olarak verilmi\u015ftir. Tablo 1 de\u011ferleri incelendi\u011finde her iki yak\u0131t aras\u0131nda b\u00fcy\u00fck farkl\u0131l\u0131klar olmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n
Tablo 6: Dizel Yak\u0131t\u0131 ve Biyodizelin Yak\u0131t \u00d6zellikleri
\nYak\u0131t \u00d6zellikleri Birim S\u0131n\u0131r De\u011feri
\nMin-Max Biyodizel Dizel
\nKapal\u0131 Form\u00fcl C19H35,2O2 C12,226H23,29S0,0575
\nMolek\u00fcl A\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 g\/mol 296 120-320
\nAlt Is\u0131l De\u011feri
\nK\u00fctlesel
\nHacimsel MJ\/kg
\n MJ\/L 37,1
\n 32,6 42,7
\n 35,5
\n\u00d6zg\u00fcl A\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 15\u00b0C kg\/L 0,875-0,90 0,87-0,88 0,82-0,86
\nKinematik Vizkosite (40\u00b0C) mm2\/s 2-4,5 4,3 2,5-3,5
\nTutu\u015fma Noktas\u0131 \u00b0C 55-.. >100 >55
\nK\u00fck\u00fcrt \u0130\u00e7eri\u011fi % K\u00fctlesel ..-0,05 <0.01 <0.05\nTutu\u015fma Katsay\u0131s\u0131 Setan Say\u0131s\u0131 49-.. >55 49-55
\nK\u00fcl % K\u00fctlesel ..-0,01 <0.01 <0.01\nSu Miktar\u0131 mg\/kg ..-200 <300 <200\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n T\u00dcKET\u0130C\u0130 \u00d6L\u00c7EKL\u0130 B\u0130YOD\u0130ZEL \u00dcRET\u0130M S\u0130STEM\u0130\n\n Biyodizel \u00fcretiminin \u00e7e\u015fitli metodlar\u0131 olmakla birlikte g\u00fcn\u00fcm\u00fczde en yayg\u0131n olarak kullan\u0131lan y\u00f6ntem transesterifikasyon y\u00f6ntemidir (\u015eekil 1). Transesterifikasyon; ya\u011f asitlerinin (bitkisel ya\u011flar, evsel at\u0131k ya\u011flar, hayvansal ya\u011flar) bazik bir kataliz\u00f6r e\u015fli\u011finde alkol (metanol,etanol vb.) ile esterle\u015fme reaksiyonudur. \n Bu y\u00f6ntem ile biyodizel \u00fcretiminde a\u015fa\u011f\u0131daki i\u015flem basamaklar\u0131 takip edilmektedir.\n1. Alkol ve kataliz\u00f6r\u00fcn kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131: Kataliz\u00f6r tipik olarak sodyum hidroksit (kostik soda) veya potasyum hidroksittir. Kataliz\u00f6r standart bir kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 ve mikser kullan\u0131larak alkol i\u00e7erisinde \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcr.\n2. Reaksiyon: Alkol\/kataliz\u00f6r kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 kapal\u0131 reaksiyon kab\u0131 i\u00e7erisine doldurulur ve bitkisel veya hayvansal ya\u011f ilave edilir. Daha sonra alkol kayb\u0131n\u0131 \u00f6nlemek amac\u0131yla sistem tamamen atmosfere kapat\u0131l\u0131r. Reaksiyon kar\u0131\u015f\u0131m\u0131, reaksiyonu h\u0131zland\u0131rmak amac\u0131yla belli bir s\u0131cakl\u0131kta tutulur ve reaksiyon ger\u00e7ekle\u015fir. \u00d6nerilen reaksiyon s\u00fcresi 1 ile 8 saat aras\u0131nda de\u011fi\u015fmektedir ve baz\u0131 sistemler reaksiyonun oda s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131nda olmas\u0131n\u0131 gerektirir. Hayvansal veya bitkisel ya\u011flar\u0131n kendi esterlerine tamamen d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesinden emin olunmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in normal olarak fazla alkol kullan\u0131l\u0131r.\n Beslemedeki hayvansal veya bitkisel ya\u011flar\u0131n i\u00e7erisindeki su ve serbest ya\u011f asitlerinin miktar\u0131n\u0131n izlenmesi konusunda dikkatli olunmal\u0131d\u0131r. Serbest ya\u011f asiti veya su seviyesinin y\u00fcksek olmas\u0131 sabun olu\u015fumu ve gliserin yan \u00fcr\u00fcn\u00fcn\u00fcn alt ak\u0131m olarak ayr\u0131lmas\u0131 problemlerine neden olabilir.\n3. Ay\u0131rma : Reaksiyon tamamland\u0131ktan sonra iki ana \u00fcr\u00fcn gliserin ve biyodizeldir. Her biri reaksiyonda kullan\u0131lan miktardan arta kalan \u00f6nemli miktarda metanol i\u00e7erir. Gerek g\u00f6r\u00fcl\u00fcrse bazen reaksiyon kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 bu basamakta n\u00f6tralize edilir. Gliserin faz\u0131n\u0131n yo\u011funlu\u011fu, biyodizel faz\u0131n\u0131nkinden \u00e7ok daha fazla oldu\u011fundan bu iki faz gravite ile ay\u0131r\u0131labilir ve gliserin faz\u0131 \u00e7\u00f6kt\u00fcrme kab\u0131n\u0131n dibinden kolayca \u00e7ekilebilir. Baz\u0131 durumlarda bu iki malzemeyi daha h\u0131zl\u0131 ay\u0131rmak amac\u0131yla santrif\u00fcj kullan\u0131l\u0131r.\n4. Alkol\u00fcn uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131: Gliserin ve biyodizel fazlar\u0131 ayr\u0131ld\u0131ktan sonra her bir fazdaki fazla alkol bir fla\u015f buharla\u015ft\u0131rma veya distilasyon prosesi ile uzakla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r. Di\u011fer sistemlerde, \u00f6nce alkol uzakla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r ve sonra reaksiyon kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 n\u00f6tralize edilir ve gliserin ve ester fazlar\u0131 ay\u0131r\u0131l\u0131r. Her iki durumda da alkol distilasyon donan\u0131m\u0131 kullan\u0131larak geri kazan\u0131l\u0131r ve tekrar kullan\u0131l\u0131r. Geri kazan\u0131lan alkol ak\u0131m\u0131 i\u00e7erisinde hi\u00e7 su birikimi olmad\u0131\u011f\u0131ndan emin olunmal\u0131d\u0131r.\n5. Gliserin N\u00f6tralizasyonu: Gliserin yan \u00fcr\u00fcn\u00fc, kullan\u0131lmam\u0131\u015f kataliz\u00f6r ve bir asit ile n\u00f6tralize edilmi\u015f sabunlar i\u00e7erir ve ham gliserin olarak depolanmak \u00fczere depolamaya g\u00f6nderilir. Baz\u0131 durumlarda bu faz\u0131n geri kazan\u0131lmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda olu\u015fan tuz, g\u00fcbre olarak kullan\u0131lmak \u00fczere geri kazan\u0131l\u0131r. Pek \u00e7ok durumda tuz gliserin i\u00e7erisinde b\u0131rak\u0131l\u0131r. Su ve alkol, ham gliserin olarak sat\u0131\u015fa haz\u0131r olan % 80-88 safl\u0131kta gliserin elde etmek amac\u0131yla uzakla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r. Daha sofistike i\u015flemlerde gliserin %99 veya daha y\u00fcksek safl\u0131\u011fa kadar distillenir ve kozmetik ve ila\u00e7 sekt\u00f6r\u00fcne sat\u0131l\u0131r.\n6. Metil ester y\u0131kama i\u015flemi : Gliserinden ay\u0131r\u0131ld\u0131ktan sonra biyodizel bazen kal\u0131nt\u0131 kataliz\u00f6r ve sabunlar\u0131 uzakla\u015ft\u0131rmak amac\u0131yla \u0131l\u0131k suyla yava\u015f\u00e7a y\u0131kan\u0131r, suyu uzakla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r ve depolamaya g\u00f6nderilir. Baz\u0131 proseslerde bu basamak gereksizdir. Bu normal olarak, a\u00e7\u0131k amber-sar\u0131 renkte, petrodizele yak\u0131n viskoziteli bir s\u0131v\u0131 veren \u00fcretim prosesinin sonudur. Baz\u0131 sistemlerde de biyodizel distillenir ve renksiz bir biyodizel \u00fcretmek amac\u0131yla k\u00fc\u00e7\u00fck miktarlardaki renkli cisimleri uzakla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in ilave bir basamak daha yer al\u0131r.\n 100 Litre\/Parti \u00d6l\u00e7ekli Biyodizel \u00dcretim Sistemi\n Bu b\u00f6l\u00fcmde \u00f6rnek olarak 100 litre\/parti \u00fcretim kapasitesine sahip kesikli-k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6l\u00e7ekli biyodizel \u00fcretim tesisine ait teknik bilgiler, \u00fcr\u00fcn kaliteleri ve standartlar\u0131, yan \u00fcr\u00fcn de\u011ferlendirme imkanlar\u0131 ve yat\u0131r\u0131m fizibilitesi detayl\u0131 olarak a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r. \n\u00dcreticiler kendi dizel yak\u0131t ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layabilmek i\u00e7in biyodizel \u00fcretim \u00fcnitesini yurt d\u0131\u015f\u0131ndan komple sat\u0131n alabilirler veya yerli sanayi imkanlar\u0131 ile imal ettirebilirler. \n Ayr\u0131ca, k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6l\u00e7ekli \u00fcretim proses \u015femas\u0131ndaki elemanlara ilave olarak metanol ve kataliz\u00f6r tekneleri, biyodizel kalitesini test edebilmek i\u00e7in laboratuvar malzemeleri gibi ek donan\u0131mlara da ihtiya\u00e7 duyulmaktad\u0131r.\n Biyodizel \u00dcretim Prosesi Blok \u015eemas\u0131 100 litre\/parti kapasiteli biyodizel \u00fcretimine ait biyodizel \u00fcretim proses \u015femas\u0131 \u015eekil 4'de g\u00f6sterildi\u011fi gibidir.\n 100 litre\/parti Kapasiteli Biyodizel \u00dcretim Tesisi \u0130\u00e7in \u00dcretim ve Depolama \u00dcniteleri\n\n \" Ya\u011f \u00e7\u0131karma makinesi\n\n \u00c7ift\u00e7i kendi dizel yak\u0131t ihtiyac\u0131n\u0131 100 litre\/parti kapasiteli biyodizel \u00fcretim tesisinden kar\u015f\u0131lamak isterse 10-15 litre\/saat kapasitesinde olan bir adet mini ya\u011f \u00e7\u0131karma makinas\u0131 sat\u0131n almal\u0131d\u0131r. Biyodizel \u00fcretim miktar\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak \u00e7e\u015fitli kapasitelerde mini ya\u011f \u00e7\u0131karma makinalar\u0131 piyasadan temin edilebilir. Ya\u011fl\u0131 tohum bitkisinden ya\u011f eldesi s\u0131ras\u0131nda yan \u00fcr\u00fcn olarak elde edilen k\u00fcspe i\u00e7in \u00f6zel depolama \u00fcnitesine gerek yoktur.\n \" Ham Ya\u011f Depolama Tank\u0131\n \u00dcreticinin 3 g\u00fcnl\u00fck ham ya\u011f ihtiyac\u0131n\u0131n stoklanmas\u0131 amac\u0131yla kullan\u0131lan ham ya\u011f depolama tank\u0131 300 litre kapsitesinde olmal\u0131d\u0131r. Bu ama\u00e7la piyasada \u00e7ok ucuza temin edilebilecek madeni ya\u011f varilleri kullan\u0131labilir.\n \" At\u0131k Ya\u011f Depolama Tank\u0131\n Ham ya\u011f depolama tank\u0131na ilaveten ayn\u0131 \u00f6zelliklere sahip (150 litrelik) iki adet madeni ya\u011f varili kullan\u0131labilir. At\u0131k ya\u011flar b\u00fcnyesinde su bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131ndan su bile\u015feninin uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekmektedir. Bu ama\u00e7la at\u0131k ya\u011f depolama tanklar\u0131 yerel imkanlarla (odun, tezek, \u00fcretilen biyodizel gibi kaynaklar kullan\u0131larak) 100 \u00baC nin \u00fcst\u00fcnde belli bir s\u00fcre \u0131s\u0131t\u0131lmal\u0131d\u0131r.\n\n\nProses Ak\u0131m \u015eemas\u0131: \u015eekil4\n \n\n1. YA\u011e \u00c7IKARMA MAK\u0130NASI\n2. B\u0130TK\u0130SEL ve ATIK YA\u011e DEPOLAMA TANKLARI\n3. F\u0130LTRE\n4. REAKT\u00d6R & AYRI\u015eTIRMA TANKI 5. F\u0130LTRE\n6. GL\u0130SER\u0130N DEPOLAMA TANKI\n7. B\u0130YOD\u0130ZEL YIKAMA \u00dcN\u0130TES\u0130 \n8. B\u0130YOD\u0130ZEL DEPOLAMA TANKI \n9. R\u00d6GAR\n\n\n \" Filtre\n Reakt\u00f6r & Ayr\u0131\u015ft\u0131rma tank\u0131na al\u0131nacak ham veya at\u0131k ya\u011f\u0131n i\u00e7ersindeki kat\u0131 at\u0131klar\u0131n tutulmas\u0131 i\u00e7in belirli teknik \u00f6zelliklerde olan filtre kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. Ayn\u0131 \u015fekilde biyodizel y\u0131kama tank\u0131na al\u0131nan biyodizel de 5 mikronluk filtreler kullan\u0131larak filtrelenmelidir.\n \" Reakt\u00f6r & Ayr\u0131\u015ft\u0131rma Tank\u0131\n Reakt\u00f6r & Ayr\u0131\u015ft\u0131rma tank\u0131 150 litre kapasiteli paslanmaz \u00e7elikten silindirik olacak \u015fekilde imal edilmi\u015f, \u0131s\u0131t\u0131c\u0131l\u0131 ve kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131l\u0131 bir tank olup bunun alt k\u0131sm\u0131 gliserin kazan\u0131m\u0131 i\u00e7in konikle\u015ftirilmi\u015f olmal\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca bu tank \u00e7ift cidarl\u0131 ve \u0131s\u0131 yal\u0131t\u0131ml\u0131 olarak dizayn edilmelidir.\n \n \n\n \" Gliserin Depolama Tank\u0131\n 100 litre\/parti kapasiteli biyodizel \u00fcretim tesisinde yan \u00fcr\u00fcn olarak ortaya \u00e7\u0131kacak gliserinin depolanmas\u0131 ve pazarlanmas\u0131 i\u00e7in 18 g\u00fcnl\u00fck \u00fcretime kar\u015f\u0131l\u0131k gelen 180 litre gliserini depolayabilecek depolama tank\u0131 temin edilmelidir. Bu ama\u00e7la 150 litre kapasiteli iki adet madeni ya\u011f varili kullan\u0131labilir.\n \" Biyodizel Y\u0131kama Tank\u0131\n Reakt\u00f6r & Ayr\u0131\u015ft\u0131rma tank\u0131nda belli bir s\u00fcrede ve s\u0131cakl\u0131kta kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lan bile\u015fik yine belli bir s\u00fcre dinlendirilerek gliserin ve biodizelin ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 sa\u011flan\u0131r. Gliserin, gliserin depolama tank\u0131na al\u0131nd\u0131ktan sonra biyodizel biyodizel y\u0131kama tank\u0131na al\u0131n\u0131r. Bu tank paslanmaz \u00e7elikten ince-uzun olacak \u015fekilde ve du\u015flu mekanizmal\u0131 olarak imal edilmelidir.100 litre\/parti kapasiteli biyodizel \u00fcretim tesisindeki biyodizel y\u0131kama tank\u0131 kapasitesi su hacmi ve \u00f6l\u00fc hacim dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda 180 litre olmal\u0131d\u0131r.\n \" Biyodizel Depolama Tank\u0131\n Biyodizel temiz, kuru, karanl\u0131k bir ortamda depolanmal\u0131, a\u015f\u0131r\u0131 s\u0131caktan ka\u00e7\u0131n\u0131lmal\u0131d\u0131r. Depo tank\u0131 malzemesi olarak yumu\u015fak \u00e7elik, paslanmaz \u00e7elik, florlanm\u0131\u015f polietilen ve florlanm\u0131\u015f polipropilen se\u00e7ilebilir. \u00dcretici 1 ayda \u00fcretti\u011fi biyodizeli depolayabilmek i\u00e7in 3 m3 hacminde bir depolama tank\u0131 imal ettirmelidir. \n\n\n\nDa\u011f\u0131t\u0131m ve T\u00fcketim A\u015famalar\u0131nda Depolar ve Motorlar \u00dczerinde Uygulanan \u00d6nlemler\n Dizel i\u00e7in gerekli da\u011f\u0131t\u0131m ve depolama y\u00f6ntem ve kurallar\u0131 biyodizel i\u00e7in de ge\u00e7erlidir. Biyodizel temiz, kuru, karanl\u0131k bir ortamda depolanmal\u0131, a\u015f\u0131r\u0131 s\u0131caktan ka\u00e7\u0131n\u0131lmal\u0131d\u0131r. Depo tank\u0131 malzemesi olarak yumu\u015fak \u00e7elik, paslanmaz \u00e7elik, florlanm\u0131\u015f polietilen ve florlanm\u0131\u015f polipropilen se\u00e7ilebilir. Depolama, ta\u015f\u0131ma ve motor malzemelerinde bak\u0131r, kur\u015fun, \u00e7inko kullan\u0131lmamas\u0131 \u00f6nerilmektedir. Baz\u0131 elastomerlerin, do\u011fal ve butil kau\u00e7uklar\u0131n kullan\u0131m\u0131 da sak\u0131ncal\u0131d\u0131r; \u00e7\u00fcnk\u00fc biyodizel bu malzemeleri par\u00e7alamaktad\u0131r. Bu gibi durumlarda biyodizelle uyumlu Viton B tipi elastomerik malzemelerin kullan\u0131m\u0131 \u00f6nerilmektedir. Depolama tanklar\u0131n\u0131n bile\u015fiminde aluminyum, \u00e7elik, florlanm\u0131\u015f polietilen, florlanm\u0131\u015f polipropilen ve teflon bulunabilir ancak; bak\u0131r, pirin\u00e7, kur\u015fun, kalay ve \u00e7inko bulunmamas\u0131na dikkat edilmelidir. \n Biyodizelin alevlenme s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 dizel yak\u0131ta nazaran daha y\u00fcksektir. Bu nedenle ta\u015f\u0131nmas\u0131 ve depolanmas\u0131 daha g\u00fcvenli bir yak\u0131tt\u0131r. \n Biyodizel, dizel yak\u0131t kullanan motorlarda herhangi bir teknik de\u011fi\u015fiklik yap\u0131lmadan veya k\u00fc\u00e7\u00fck de\u011fi\u015fiklikler yap\u0131larak kullan\u0131labilir. Ancak biyodizel, 1996 y\u0131l\u0131 \u00f6ncesinde \u00fcretilen baz\u0131 ara\u00e7larda kullan\u0131lan do\u011fal kau\u00e7uk ile uyumlu de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc biyodizel, do\u011fal kau\u00e7uktan yap\u0131lan hortum ve contalar\u0131 tahrip eder. Ancak bu problemler B20 (% 20 biyodizel \/ % 80 dizel) ve daha d\u00fc\u015f\u00fck oranl\u0131 biyodizel\/dizel kar\u0131\u015f\u0131mlar\u0131nda g\u00f6r\u00fclmez. Bununla birlikte, biyodizelin \u00e7\u00f6z\u00fcc\u00fc \u00f6zelli\u011fi nedeniyle dizel yak\u0131t\u0131n\u0131n depolanmas\u0131ndan kaynaklanan yak\u0131t deposu duvarlar\u0131ndaki ve borulardaki kal\u0131nt\u0131lar\u0131 ve tortular\u0131 \u00e7\u00f6zd\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in filtrelerin t\u0131kanmamas\u0131na y\u00f6nelik \u00f6nlemler al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca yak\u0131t istasyonlar\u0131 ve ara\u00e7 tamirhanelerinde herhangi bir de\u011fi\u015fikli\u011fe gerek yoktur. \n Almanya'da 1996 y\u0131l\u0131ndan itibaren piyasaya s\u00fcr\u00fclen VW ve AUDI motorlu ara\u00e7lar\u0131n hepsinde ve Mercedes kamyonlar\u0131nda biyodizel kullan\u0131m\u0131 tamamiyle serbest b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Taksi ama\u00e7l\u0131 kullan\u0131lan Mercedes otomobiller de kullan\u0131mda serbesttir. Di\u011fer Mercedes ve BMW 5 serisi i\u00e7in ek 300 DM' l\u0131k bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme ihtiya\u00e7 vard\u0131r. \n Fransa'da Sofiproteol, Rouen, Novaol gibi biyodizel \u00fcreticileri, Peugeot, Citroen, Renault gibi otomotiv \u00fcreticileri ve Elf, Total gibi petrol firmalar\u0131 genelinde Avrupa Birli\u011fi politik deste\u011fi ile ger\u00e7ekle\u015fen biyodizel \u00fcretimi kolza ya\u011f\u0131ndan sa\u011flanmaktad\u0131r.\n\n E\u0130E B\u0130YOD\u0130ZEL \u00dcRET\u0130M TES\u0130S\u0130 \n \n\n\n E\u0130E Biyodizel \u00dcretim Tesisinde, ham bitkisel ya\u011f ve\/veya yemeklik at\u0131k ya\u011flar kullan\u0131larak transesterifikasyon y\u00f6ntemiyle net 150 litre\/parti kapasite ile Biyodizel \u00fcretilmektedir. Biyodizel \u00fcretim tesisi a\u015fa\u011f\u0131daki \u00fcnitelerden olu\u015fmaktad\u0131r;\n1. Ham \/ At\u0131k Ya\u011f Depolama Tank\u0131\n2. Ham \/ At\u0131k Ya\u011f Pompas\u0131\n3. Reakt\u00f6r\n4. Metanol Tank\u0131\n5. Metaoksit Tank\u0131 \n6. Dinlendirme ve Y\u0131kama Tank\u0131\n7. Gliserin Depolama Tank\u0131\n8. Biyodizel Depolama Tank\u0131\n9. Pompalar ve Ba\u011flant\u0131 Elemanlar\u0131\n Ham \/ At\u0131k Ya\u011f Depolama Tank\u0131 \nBiyodizel \u00fcretmek i\u00e7in kullan\u0131lacak ham bitkisel ya\u011f ve\/veya at\u0131k yemeklik ya\u011flar\u0131n biriktirilmesi i\u00e7in kullan\u0131lan depolama tank\u0131d\u0131r. \u00d6zellikleri;\n\" Kapasitesi 300 litre dir.\n\" AISI 304 paslanmaz \u00e7elikten silindirik olarak imal edilmi\u015ftir.\n\" Tank 1 cidarl\u0131 olup et kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 2 mm dir.\n\" \u00c7ap\u0131 635 mm ve boyu 1000 mm dir.\n\" Tank 250 mm lik menhol kapakl\u0131 olacak \u015fekilde imal edilmi\u015ftir.\n\" Tank\u0131n ham madde giri\u015f a\u011fz\u0131na 100 mikrometrelik portatif filtre monte edilmi\u015ftir.\n\" Depolama tank\u0131 ile reakt\u00f6r aras\u0131nda mekanik saya\u00e7 yerle\u015ftirilmi\u015ftir. \n Ham \/ At\u0131k Ya\u011f Pompas\u0131\n Ham \/ At\u0131k ya\u011f depolama tank\u0131ndaki hammaddenin mekanik saya\u00e7 \u00fczerinden ge\u00e7irilerek reakt\u00f6re al\u0131nmas\u0131 amac\u0131yla kullan\u0131lan bir pompad\u0131r. Manometrik y\u00fcksekli\u011fi 20 m SS ve g\u00fcc\u00fc 0,37 KW olan pompa ya\u011f birikintileri gibi kirlenmelere kar\u015f\u0131 korunakl\u0131 olacak \u015fekilde tasarlanm\u0131\u015ft\u0131r.\n Reakt\u00f6r\n Reakt\u00f6r, Biyodizel \u00fcretiminde kullan\u0131lan en \u00f6nemli ekipmanlardand\u0131r. T\u00fcm kimyasal reaksiyonlar reakt\u00f6rde ger\u00e7ekle\u015fir. E\u0130E Biyodizel \u00dcretim Tesisi'nde kullan\u0131lan reakt\u00f6r\u00fcn ba\u015fl\u0131ca \u00f6zellikleri a\u015fa\u011f\u0131da s\u0131ralanm\u0131\u015ft\u0131r;\n\" Kapasitesi 200 litre dir.\n\" AISI 316 paslanmaz \u00e7elikten imal edilmi\u015ftir.\n\" Reakt\u00f6r 3 cidarl\u0131 olacak \u015fekilde imal edilmi\u015f ve et kal\u0131nl\u0131klar\u0131 s\u0131ras\u0131yla 3, 2 ve 1 mm dir.\n\" \u00c7ap\u0131 635 mm ve y\u00fcksekli\u011fi 1500 mm dir.\n\" Reakt\u00f6rde 1 adet a\u00e7\u0131labilir kapak mevcut olup komple contal\u0131d\u0131r.\n\" Reakt\u00f6rde kimyasal maddelere kar\u015f\u0131 diren\u00e7li 60 dev\/dak l\u0131k paletli kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131l\u0131 sabit ex-proof elektrik motoru bulunmaktad\u0131r.\n\" Reakt\u00f6rde 2 adet 2,5 kW g\u00fcc\u00fcnde elektrikli rezistans bulunmaktad\u0131r.\n\" Reakt\u00f6r\u00fcn \u0131s\u0131t\u0131lmas\u0131 2 nci ve 3 \u00fcnc\u00fc cidarlar aras\u0131na konulan \u0131s\u0131 transferi ya\u011f\u0131 \u0131s\u0131t\u0131larak sa\u011flanmaktad\u0131r. \n\" Reakt\u00f6r\u00fcn \u00fcst k\u0131sm\u0131nda 70 mm lik g\u00f6zetleme b\u00f6l\u00fcm\u00fc mevcuttur.\n\" Reakt\u00f6re 1 adet manuel termometre monte edilmi\u015ftir.\n\" Reakt\u00f6r\u00fcn 1 nci ve 2 nci cidarlar\u0131 aras\u0131nda izolasyon malzemesi mevcuttur.\n\" Tank i\u00e7indeki ak\u0131\u015fkan ve \u0131s\u0131 transferi ya\u011f\u0131 i\u00e7in seviye g\u00f6stergeleri bulunmaktad\u0131r.\n\" Reakt\u00f6r\u00fcn \u00fcst k\u0131sm\u0131na metanol geri kazan\u0131m \u00fcnitesi tesis edilmi\u015ftir.\n\n Metanol Tank\u0131\n Metanol reaksiyon esnas\u0131nda kullan\u0131lan bir madde olup olduk\u00e7a tehlikeli bir kimyasald\u0131r. Tesiste kullan\u0131lacak metanol\u00fcn depolanmas\u0131nda kullan\u0131lan tank\u0131n \u00f6zellikleri a\u015fa\u011f\u0131daki gibidir.\n\" Kapasitesi 100 litre dir.\n\" AISI 304 paslanmaz \u00e7elikten 1 cidarl\u0131 olacak \u015fekilde imal edilmi\u015ftir.\n\" Tank\u0131n et kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 2 mm dir.\n\" \u00c7ap\u0131 480 mm ve y\u00fcksekli\u011fi 600 mm dir.\n\" Tank 250 mm lik menhol kapakl\u0131 s\u0131zd\u0131rmaz olacak \u015fekilde imal edilmi\u015ftir. \n\" Tank, metaoksit tank\u0131yla olan ak\u0131\u015fkan iletiminin gravite ile sa\u011flanaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclerek tasarlanm\u0131\u015ft\u0131r. \n Metaoksit Tank\u0131\n Metaoksit tank\u0131 Biyodizel \u00fcretiminde kullan\u0131lacak olan metanol ve kataliz\u00f6r\u00fcn kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir tankt\u0131r. Reakt\u00f6rden sonraki en \u00f6nemli ekipmand\u0131r. E\u0130E Biyodizel \u00dcretim Tesisi'nde kullan\u0131lan metaoksit tank\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131ca \u00f6zellikleri a\u015fa\u011f\u0131daki gibidir;\n\" Tank 60 litre kapasitelidir.\n\" Tank AISI 304 paslanmaz \u00e7elikten 1 cidarl\u0131 olacak \u015fekilde imal edilmi\u015ftir.\n\" Tank\u0131n et kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 2 mm dir.\n\" Tank\u0131n \u00e7ap\u0131 400 mm ve y\u00fcksekli\u011fi 500 mm dir.\n\" Tank\u0131n kapa\u011f\u0131 komple s\u0131zd\u0131rmazd\u0131r. \n\" Tanka 900 dev\/dak l\u0131k kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 milli ex-proof motor monte edilmi\u015ftir. \n\" Tank i\u00e7inde s\u00fczge\u00e7li boru mevcut olup bunun i\u00e7ine kataliz\u00f6r koymak i\u00e7in tank d\u0131\u015f\u0131na huni monte edilmi\u015ftir.\n\" Metaoksit tank\u0131ndaki ak\u0131\u015fkan madde reakt\u00f6re gravite ile iletilmektedir.\n Dinlendirme ve Y\u0131kama Tank\u0131 \n Biyodizel \u00fcretiminde reaksiyonun sonunda elde edilen kimyasallar\u0131n reakt\u00f6rden al\u0131nmas\u0131, belli bir s\u00fcre dinlendirilmesi, gliserin faz\u0131n\u0131n ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, Biyodizelin y\u0131kanmas\u0131 ve su bile\u015feninin uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 gibi i\u015flemlere gerek duyulmaktad\u0131r. T\u00fcm bu i\u015flemlerin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tank dinlendirme ve y\u0131kama tank\u0131 olarak isimlendirilmektedir. \n E\u0130E Biyodizel \u00dcretim Tesisi'nde kullan\u0131lan dinlendirme ve y\u0131kama tank\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131ca \u00f6zellikleri a\u015fa\u011f\u0131daki gibidir;\n\" Kapasitesi 400 litredir.\n\" AISI 304 paslanmaz \u00e7elikten 3 cidarl\u0131 olacak \u015fekilde imal edilmi\u015ftir.\n\" Tank\u0131n et kal\u0131nl\u0131klar\u0131 s\u0131ras\u0131yla 1,2 ve 3 mm dir.\n\" Tank\u0131n \u00e7ap\u0131 635 mm ve y\u00fcksekli\u011fi 1250 mm dir.\n\" Tank\u0131n alt k\u0131sm\u0131 konik olacak \u015fekilde yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.\n\" Tank 250 mm lik menhol kapakl\u0131 komple s\u0131zd\u0131rmaz olacak \u015fekilde imal edilmi\u015ftir.\n\" Tankta kimyasal maddelere maddelere kar\u015f\u0131 diren\u00e7li 60 dev\/dak l\u0131k\npaletli kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131l\u0131 sabit ex-proof elektrik motoru bulunmaktad\u0131r. \n\" Reakt\u00f6rde 2 adet 2,5 kW g\u00fcc\u00fcnde elektrikli rezistans bulunmaktad\u0131r.\n\" Reakt\u00f6r\u00fcn \u0131s\u0131t\u0131lmas\u0131 2 nci ve 3 \u00fcnc\u00fc cidarlar aras\u0131na konulan \u0131s\u0131 transferi ya\u011f\u0131 \u0131s\u0131t\u0131larak sa\u011flanmaktad\u0131r.\n\" Tanka y\u0131kama suyu i\u00e7in giri\u015f vanas\u0131 monte edilmi\u015ftir.\n\" Tank\u0131n alt konik k\u0131sm\u0131ndaki ak\u0131\u015fkan \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolu \u00fczerine temizlenebilir filtre monte edilmi\u015ftir.\n\" Reakt\u00f6re 1 adet manuel termometre monte edilmi\u015ftir. \n\" Reakt\u00f6r\u00fcn 1 nci ve 2 nci cidarlar\u0131 aras\u0131nda izolasyon malzemesi mevcuttur. \n\" Tank i\u00e7indeki ak\u0131\u015fkan ve \u0131s\u0131 transferi ya\u011f\u0131 i\u00e7in seviye g\u00f6stergeleri bulunmaktad\u0131r.\nGliserin Depolama Tank\u0131\n Y\u0131kama ve dinlendirme tank\u0131nda yan \u00fcr\u00fcn olarak \u00fcretilen gliserinin depoland\u0131\u011f\u0131 tankt\u0131r. Ba\u015fl\u0131ca \u00f6zellikleri;\n\" Kapasitesi 100 litredir.\n\" AISI 304 paslanmaz \u00e7elikten 1 cidarl\u0131 olacak \u015fekilde imal edilmi\u015ftir.\n\" Tank\u0131n et kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 2 mm dir.\n\" Tank\u0131n \u00e7ap\u0131 480 mm ve boyu 600 mm dir. \n\" Tank 250 mm lik menhol kapakl\u0131 s\u0131zd\u0131rmaz olacak \u015fekilde imal edilmi\u015ftir.\n\" Tank\u0131n alt k\u0131sm\u0131nda tahliye vanalar\u0131 mevcuttur. \n Biyodizel Depolama Tank\u0131\n \u00dcretim tesisinde \u00fcretilen Biyodizelin biriktirildi\u011fi tankt\u0131r. Ba\u015fl\u0131ca \u00f6zellikleri;\n\" Kapasitesi 300 litredir.\n\" AISI 304 paslanmaz \u00e7elikten 1 cidarl\u0131 olacak \u015fekilde imal edilmi\u015ftir.\n\" Tank\u0131n et kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 2 mm dir.\n\" Tank\u0131n \u00e7ap\u0131 635 mm ve boyu 1000 mm dir.\n\" Tank 250 mm lik menhol kapakl\u0131 s\u0131zd\u0131rmaz olacak \u015fekilde imal edilmi\u015ftir. \n Pompalar ve Ba\u011flant\u0131 Elemanlar\u0131\n Biyodizel \u00fcretimi i\u00e7in t\u00fcm tanklar, her t\u00fcrl\u00fc ba\u011flant\u0131 elemanlar\u0131 (boru, vana, fittings, s\u0131zd\u0131rmazl\u0131k elemanlar\u0131, vb), pompalar, kar\u0131\u015ft\u0131rma-\u0131s\u0131tma \u00fcniteleri, filtreler, her t\u00fcrl\u00fc elektriksel ve mekaniksel ekipmanlar yeterli say\u0131da, korozyona ve kimyasal maddelere kar\u015f\u0131 diren\u00e7li, Biyodizel \u00fcretim prosesine uygun \u00f6zellikte - kalitededir. T\u00fcm tanklar statik elektriklenmeye kar\u015f\u0131 topraklanm\u0131\u015f ve \u00fcretim hatt\u0131 kesintisiz \u00e7al\u0131\u015facak \u015fekilde ba\u011flant\u0131 elemanlar\u0131yla birle\u015ftirilmi\u015ftir. \n\n\n\n\n\n \n\n E\u0130E B\u0130YOD\u0130ZEL \u00dcRET\u0130M TES\u0130S\u0130NDE \u0130ZLENEN Y\u00d6NTEM\n \n\nBiyodizel \u00fcretiminin temel prensibi\n E\u0130E Biyoenerji Uygulama Tesisi - Biyodizel \u00dcretim \u00dcnitesi'nden yerli, yenilenebilir, alternatif ve dizel e\u015fde\u011feri yak\u0131t \u00fcretebilmek i\u00e7in s\u0131ras\u0131yla a\u015fa\u011f\u0131daki i\u015flem basamaklar\u0131 takip edilmelidir.\n1. Ham bitkisel ve \/ veya at\u0131k yemeklik ya\u011f filtre edilerek depolama tank\u0131na al\u0131n\u0131r.\n2. \u00dcretilmesi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen Biyodizel miktar\u0131 kadar ya\u011f reakt\u00f6re mekanik saya\u00e7 \u00fczerinden pompalan\u0131r.\n3. Reakt\u00f6r; ya\u011fda bulunabilecek su bile\u015feninin uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 amac\u0131yla belli bir s\u00fcre \u0131s\u0131t\u0131l\u0131r. \n4. Reakt\u00f6rden numune al\u0131n\u0131r ve gerekli metanol ile kataliz\u00f6r miktarlar\u0131 belirlenir.\n5. Metaoksit tank\u0131n\u0131n kataliz\u00f6r hunisine hesaplanan miktarda kat\u0131 kataliz\u00f6r konulur.\n6. Metanol tank\u0131ndan belirlenen miktarda graviteyle metanol metaoksit tank\u0131na al\u0131n\u0131r. \n7. Metaoksit tank\u0131ndaki ex-proof motor kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 mili belli bir s\u00fcre \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r.\n8. Metaoksit gravite ile reakt\u00f6re al\u0131n\u0131r.\n9. Reakt\u00f6rdeki ex-proof motor kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 mili belli bir s\u0131cakl\u0131kta ve belli bir s\u00fcre devaml\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r. Bu s\u00fcre boyunca metanol geri kazan\u0131m \u00fcnitesine \u015febeke suyu verilerek metanol geri kazan\u0131l\u0131r.\n10. Reaksiyon tamamland\u0131\u011f\u0131nda reakt\u00f6rdeki ak\u0131\u015fkan dinlendirme ve y\u0131kama tank\u0131na transfer edilir. Transfer i\u015flemi tamamland\u0131\u011f\u0131nda hesaplanan miktar kadar tanka asit ilave edilir.\n11. Dinlendirme ve y\u0131kama tank\u0131ndaki ak\u0131\u015fkan belli bir s\u00fcre bekletildikten sonra gliserin faz\u0131 graviteyle gliserin depolama tank\u0131na al\u0131n\u0131r.\n12. Dinlendirme ve y\u0131kama tank\u0131ndaki ak\u0131\u015fkan saf su ile y\u0131kan\u0131r. Y\u0131kama a\u015famas\u0131nda ex-proof motor kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 mili aktif hale getirilir.\n13. Dinlendirme ve ayr\u0131\u015ft\u0131rma tank\u0131ndaki y\u0131kanm\u0131\u015f ak\u0131\u015fkan belli bir s\u00fcre dinlendirilir ve tank\u0131n konik k\u0131sm\u0131ndan su bile\u015feni tahliye edilir.\n \n<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
B\u0130YOD\u0130ZEL NED\u0130R? Biyodizel, kolza (kanola), ay\u00e7i\u00e7ek, soya, aspir gibi ya\u011fl\u0131 tohum bitkilerinden elde edilen ya\u011flar\u0131n veya hayvansal ya\u011flar\u0131n bir katalizat\u00f6r e\u015fli\u011finde k\u0131sa zincirli bir alkol ile (metanol ve ya etanol ) reaksiyonu sonucunda a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kan ve yak\u0131t olarak kullan\u0131lan bir \u00fcr\u00fcnd\u00fcr. Evsel k\u0131zartma ya\u011flar\u0131 ve hayvansal ya\u011flar da biyodizel hammaddesi olarak kullan\u0131labilir. Biyodizel petrol i\u00e7ermez; …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[2206,2197,2203,2200,2202,2198,2199,2201,2205,2204],"class_list":["post-752","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-abd","tag-biyodizel-nedir","tag-biyomotorin","tag-etanol","tag-gliserin","tag-katalizator","tag-metanol","tag-petrol","tag-polisiklik","tag-sera-gazlari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/752","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=752"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/752\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=752"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=752"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=752"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}