Periyodik Dizge <\/p>\n
19. y\u00fczy\u0131l ba\u015flar\u0131nda kimyasal \u00e7\u00f6z\u00fcmleme y\u00f6ntemlerinde h\u0131zl\u0131 geli\u015fmeler elementlerin ve bile\u015fiklerin fiziksel ve kimyasal \u00f6zelliklerine ili\u015fkin \u00e7ok geni\u015f bir bilgi birikimine neden oldu. Bunun sonucunda bilim adamlar\u0131 elementler i\u00e7in \u00e7e\u015fitli s\u0131n\u0131fland\u0131rma sistemleri bulmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar. Rus kimyac\u0131 Dimitriy \u0130vanovi\u00e7 Mendeleyev 1860’larda elementlerin \u00f6zellikleri aras\u0131ndaki ili\u015fkileri ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak ara\u015ft\u0131rmaya ba\u015flad\u0131 ; 1869’da, elementlerin artan atom a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131na g\u00f6re dizildiklerinde \u00f6zelliklerinin de periyodik olarak de\u011fi\u015fti\u011fini ifade eden periyodik yasay\u0131 geli\u015ftirdi ve g\u00f6zlemledi\u011fi ba\u011flant\u0131lar\u0131 sergilemek i\u00e7in bir periyodik tablo haz\u0131rlad\u0131. Alman kimyac\u0131 Lothar Meyer de, Mendeleyev’den ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak hemen hemen ayn\u0131 zamanda benzer bir s\u0131n\u0131fland\u0131rma y\u00f6ntemi geli\u015ftirdi.
\nMendeleyev’in periyodik tablosu o g\u00fcne de\u011fin tek ba\u015f\u0131na incelenmi\u015f kimyasal ba\u011flant\u0131lar\u0131n pek \u00e7o\u011funun birlikte g\u00f6zlemlenmesini de olanakl\u0131 k\u0131ld\u0131. Ama bu sistem \u00f6nceleri pek kabul g\u00f6rmedi. Mendeleyev tablosunda baz\u0131 bo\u015fluklar b\u0131rakt\u0131 ve bu yerlerin hen\u00fcz bulunmam\u0131\u015f elementlerle doldurulaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6n g\u00f6rd\u00fc. Ger\u00e7ekten de bunu izleyen 20 y\u0131l i\u00e7inde skandiyum, galyum ve germanyum elementleri bulunarak bo\u015fluklar doldurulmaya ba\u015fland\u0131.
\nMendeleyev’in haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 ilk periyodik tablo 17 grup (s\u00fctun) ile 7 periyottan olu\u015fuyordu ; periyotlardan, potasyumdan broma ve rubidyumdan iyoda kadar olan elementlerin s\u0131raland\u0131\u011f\u0131 ikisi t\u00fcm\u00fcyle doluydu ; bunun \u00fcst\u00fcnde, her birinde 7 element bulunan (lityumdan fl\u00fcora ve sodyumdan klora) iki k\u0131smen dolu periyot ile alt\u0131nda \u00fc\u00e7 bo\u015f periyot bulunuyordu. Mendeleyev 1871 de tablosunu yeniden d\u00fczenledi ve 17 elementin yerini (do\u011fru bi\u00e7imde) de\u011fi\u015ftirdi. Daha sonra Lothar Meyer ile birlikte, uzun periyotlar\u0131n her birinin 7 elementlik iki periyoda ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve 8. gruba demir, kobalt, nikel gibi \u00fc\u00e7 merkezi elementin yerle\u015ftirildi\u011fi 8 s\u00fctunluk yeni bir tablo haz\u0131rlad\u0131.
\nLord Rayleigh (Jonh William Strutt) ve Sir William Ramsay’in 1894 den ba\u015flayarak soygazlar olarak an\u0131lan helyum, neon, argon, kripton, radon ve ksenonu bulmalar\u0131ndan sonra, Mendeleyev ve \u00f6b\u00fcr kimyac\u0131lar periyodik tabloya yeni bir “s\u0131f\u0131r” grubunun eklenmesini \u00f6nerdiler ve s\u0131f\u0131rdan sekize kadar olan gruplar\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131 k\u0131sa periyotlu tabloyu geli\u015ftirdiler. Bu tablo 1930’lara de\u011fin kullan\u0131ld\u0131.
\nDaha sonralar\u0131 elementlerin atom a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131 yeniden belirlenip periyodik tabloda d\u00fczeltmeler yap\u0131ld\u0131ysa da, Mendeleyev ile Meyer’in 1871 deki tablolar\u0131nda \u00f6zelliklerine bak\u0131larak yerle\u015ftirilmi\u015f olan baz\u0131 elementlerin bu yerleri, atom a\u011farl\u0131klar\u0131na g\u00f6re dizilme d\u00fczenine uymuyordu. \u00d6rne\u011fin argon – potasyum, kobalt – nikel ve tell\u00fcr – iyot \u00e7iftlerinde, birinci elementlerin atom a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131 daha b\u00fcy\u00fck olmakla birlikte periyodik sistemdeki konumlar\u0131 ikinci elementlerden \u00f6nce geliyordu. Bu tutars\u0131zl\u0131k atom yap\u0131s\u0131n\u0131n iyice anla\u015f\u0131lmas\u0131ndan sonra \u00e7\u00f6z\u00fcmlendi.
\nYakla\u015f\u0131k 1910’da Sir Ernest Rutherford’un a\u011f\u0131r atom \u00e7ekirdeklerin- den alfa par\u00e7ac\u0131klar\u0131 sa\u00e7\u0131l\u0131m\u0131 \u00fczerine yapt\u0131\u011f\u0131 deneyler sonucunda \u00e7ekirdek elektrik y\u00fck\u00fc kavram\u0131 geli\u015ftirildi. \u00c7ekirdek elektrik y\u00fck\u00fcn\u00fc elektron y\u00fck\u00fcne oran\u0131 kabaca atom a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131n yar\u0131s\u0131 kadard\u0131. A. van den Broek 1911’de, atom numaras\u0131 olarak tan\u0131mlanan bu niceli\u011fin elementin periyodik sistemindeki s\u0131ra numaras\u0131 olarak kabul edilebilece\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc ortaya att\u0131. Bu \u00f6neri H.G.J. Moseley’in pek \u00e7ok elementin \u00f6zg\u00fcn X \u0131\u015f\u0131n\u0131 tayf \u00e7izgi- lerinin dalga boylar\u0131n\u0131 \u00f6l\u00e7mesiyle do\u011fruland\u0131. Bundan sonra elementler periyodik tabloda artan atom numaralar\u0131na g\u00f6re s\u0131ralanmaya ba\u015flad\u0131. Periyodik sistem, Bohr’un 1913’te ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 atomlar\u0131n elektron yap\u0131lar\u0131 ve tayf\u0131n kuvantum kuram\u0131 \u00fczerindeki \u00e7al\u0131\u015fmalarla a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015ftu.
\nPeriyotlar. Periyodik sistemin bug\u00fcn kullan\u0131lan uzun Periyotlu bi\u00e7iminde, do\u011fal olarak bulunmu\u015f ya da yapay yolla elde edilmi\u015f olan 107 element artan atom numaralar\u0131na g\u00f6re yedi yatay periyotta s\u0131ralan\u0131r ; lantandan (atom numaras\u0131 57) l\u00fctesyuma (71) kadar uzanan lantanitler dizisi ile aktinyumdan (89) lavrensiyuma (103) aktinitler dizisi bu periyotlar\u0131n alt\u0131nda ayr\u0131ca s\u0131ralan\u0131r. Periyotlar\u0131n uzunluklar\u0131 farkl\u0131d\u0131r. \u0130lk periyot hidrojen periyodudur. Ve burada hidrojen (1) ile helyum (21) yer al\u0131r. Bunun ard\u0131ndan her birinde 8 element bulunan iki k\u0131sa periyot uzan\u0131r. Birinci k\u0131sa periyotta lityumdan (3) neona (10) kadar olan elementler, ikinci k\u0131sa periyotta ise sodyumdan (11) argona (18) kadar olan elementler yer al\u0131r. Bunlar\u0131, her birinde 18 elementin bulundu\u011fu iki uzun periyot izler. Birinci uzun periyotta potasyumdan (19) kriptona (36), ikinci uzun periyotta rubidyumdan (37) ksenona (54) kadar olan elementler bulunur. Sezyumdan (55) radona (86) kadar uzanan 32 elementlik \u00e7ok uzun alt\u0131nc\u0131 periyot, lantanitlerin ayr\u0131 tutulmas\u0131yla 18 s\u00fctunda toplanm\u0131\u015ft\u0131r ve \u00f6zellikleri birinci ve ikinci uzun periyottaki elementlerinkine \u00e7ok benzeyen elementler bu elementlerin alt\u0131nda yer al\u0131r. 32 elementlik en son uzun periyot tamamlanmam\u0131\u015ft\u0131r. Bu periyot ikinci en uzun periyottur ve atom numaras\u0131 118 olan elementlerle tamamlanacakt\u0131r.
\nGruplar. Helyum, neon, argon, kripton, ksenon ve radondan olu\u015fan alt\u0131 soy gaz, t\u00fcm\u00fcyle dolu alt\u0131 periyodun sonunda yer al\u0131r ve bunlar periyodik sistemin 0 grubunu olu\u015ftururlar. Lityumdan fl\u00fcora ve sodyumdan klora kadar uzanan ikinci ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc periyottaki yedi\u015fer element ise s\u0131ras\u0131yla I., II., III., IV., V., VI., VII. gruplar\u0131 olu\u015ftururlar. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc periyotta yer alan, potasyumdan broma kadar s\u0131ralanan 17 elementin \u00f6zellikleri farkl\u0131d\u0131r. Bunlar\u0131n periyodik sistemde 17 alt grup olu\u015fturduklar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir, ama bu elementler geleneksel olarak 15 alt grupta toplan\u0131rlar ve demir, kobalt, nikel ve bundan sonraki periyotta benzer \u00f6zellikte olan elementler tek bir grupta, VIII. Grupta yer al\u0131rlar. Potasyumdan (19) manganeze (25) kadar olan elementler s\u0131ras\u0131yla Ia, IIa, IIIa, IVa, Va, VIa, VIIa alt gruplar\u0131nda, bak\u0131rdan (29) broma (35) kadar olan elementler de Ib, IIb, IIIb, IVb, Vb, VIb, VIIb, alt gruplar\u0131nda toplan\u0131rlar.
\nI. grup alkali metaller grubudur ; lityum ve sodyumun yan\u0131 s\u0131ra potasyumdan fransiyuma kadar inen metalleri kapsayan bu grup, farkl\u0131 \u00f6zelliklere sahip Ib grubu metallerini i\u00e7ermez. Ayn\u0131 bi\u00e7imde, berilyumdan radyuma kadar inen elementleri kapsayan II. grup toprak alkali metallerdir ve IIb grubundaki elementleri kapsamaz. III. grubu olu\u015fturan bor grubu elementlerinin \u00f6zellikleri, IIIa grubunun mu yoksa IIIb grubunun mu, bu grupta yer alaca\u011f\u0131 sorusuna kesin bir yan\u0131t getirmez, ama \u00e7o\u011funlukla IIIa grubu elementleri bor grubu olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcr. IV. grubu karbon grubu elementleri olu\u015fturur ; bu grup silisyum, kalay, kur\u015fun, gibi elementleri kapsar. Azot grubu elementleri V. grupta toplanm\u0131\u015flard\u0131r. VI. grup oksijen grubu elementlerinden, VII. grup ise halojenlerden olu\u015fur.
\nHidrojen elementi baz\u0131 tablolarda Ia grubunda g\u00f6sterilmekle birlikte kimyasal \u00f6zellikleri alkali metallere ya da halojenlere \u00e7ok benzemez ve elementler aras\u0131nda benzersiz \u00f6zelliklere sahip tek elementtir. Bu nedenle hi\u00e7 bir grubun kapsam\u0131nda de\u011fildir.
\nUzun periyotlar\u0131n (4., 5. Ve 6. periyotlar) orta b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde yer alan IIIb, IVb, Vb, VIIb, Ib gruplar\u0131ndaki ve VIII. gruptaki 56 elemente ge\u00e7i\u015f elementleri denir.<\/p>\n
Bir Periyotta Soldan Sa\u011fa Do\u011fru Gidildik\u00e7e ;<\/p>\n
a) Atom no, k\u00fctle no, proton say\u0131s\u0131, atom k\u00fctlesi, n\u00f6tron say\u0131s\u0131, elektron say\u0131s\u0131, de\u011ferlik elektron say\u0131s\u0131 artar.
\nb) Atom \u00e7ap\u0131 ve hacmi k\u00fc\u00e7\u00fcl\u00fcr.
\nc) \u0130yonla\u015fma enerjisi artar.
\nd) Elektron ilgisi ve elektronegatifli\u011fi artar. (8A hari\u00e7)
\ne) Elementlerin metal \u00f6zelli\u011fi azal\u0131r, ametal \u00f6zelli\u011fi artar. (8A hari\u00e7)
\nf) Elementlerin oksitlerinin ve hidroksitlerinin baz \u00f6zelli\u011fi azal\u0131r, asitlik \u00f6zellik artar. (8A hari\u00e7)
\ng) Elementlerin indirgen \u00f6zelli\u011fi azal\u0131r, y\u00fckseltgen \u00f6zelli\u011fi artar. (8A hari\u00e7)<\/p>\n
Bir Grupta Yukar\u0131dan A\u015fa\u011f\u0131ya Do\u011fru \u0130nildik\u00e7e ; <\/p>\n
a) Proton say\u0131s\u0131, n\u00f6tron say\u0131s\u0131, elektron say\u0131s\u0131, \u00e7ekirdek y\u00fck\u00fc, Atom no, K\u00fctle no artar.
\nb) Atom \u00e7ap\u0131 ve hacmi b\u00fcy\u00fcr.
\nc) De\u011ferlik elektron say\u0131s\u0131 de\u011fi\u015fmez.
\nd) \u0130yonla\u015fma enerjisi, elektron ilgisi ve elektronegatiflik azal\u0131r.
\ne) Elementlerin metal \u00f6zelli\u011fi artar, ametal \u00f6zelli\u011fi azal\u0131r.
\nf) Elementlerin, oksitlerin ve hidroksitlerin baz \u00f6zelli\u011fi artar, asit \u00f6zelli\u011fi azal\u0131r.
\ng) Elementlerin indirgen \u00f6zelli\u011fi artar, y\u00fckseltgen \u00f6zelli\u011fi azal\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Periyodik Dizge 19. y\u00fczy\u0131l ba\u015flar\u0131nda kimyasal \u00e7\u00f6z\u00fcmleme y\u00f6ntemlerinde h\u0131zl\u0131 geli\u015fmeler elementlerin ve bile\u015fiklerin fiziksel ve kimyasal \u00f6zelliklerine ili\u015fkin \u00e7ok geni\u015f bir bilgi birikimine neden oldu. Bunun sonucunda bilim adamlar\u0131 elementler i\u00e7in \u00e7e\u015fitli s\u0131n\u0131fland\u0131rma sistemleri bulmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar. Rus kimyac\u0131 Dimitriy \u0130vanovi\u00e7 Mendeleyev 1860’larda elementlerin \u00f6zellikleri aras\u0131ndaki ili\u015fkileri ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak ara\u015ft\u0131rmaya ba\u015flad\u0131 ; 1869’da, elementlerin artan atom …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[2220,2224,2214,2218,2215,2221,2223,2219,2216,2222,2217],"class_list":["post-756","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-argon","tag-azot","tag-fiziksel","tag-helyum","tag-kimyasal","tag-kripton","tag-ksenon","tag-neon","tag-periyodik-tablo","tag-radon","tag-soygazlar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/756","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=756"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/756\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=756"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=756"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=756"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}