\u015earbon Hastal\u0131\u011f\u0131 Nedir?<\/p>\n
\u015earbon, Bacillus anthracis ad\u0131 verilen bir mikrobun yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131, deri veya mukoza yoluyla insana bula\u015fan, bula\u015ft\u0131\u011f\u0131 yerde \u00e7\u0131ban meydana getiren ve \u00e7o\u011fu kez \u00f6l\u00fcmle sonu\u00e7lanan bir hastal\u0131kt\u0131r (antraks). Hastal\u0131k hayvanlardan ya da hayvan \u00fcr\u00fcnlerinden ge\u00e7er. Hastal\u0131\u011f\u0131n insandan insana ge\u00e7mesi teorik olarak kabul oldu\u011fu halde \u00e7ok az g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n
S\u0131\u011f\u0131r besicili\u011fi yap\u0131lan \u00fclkelerde ve batakl\u0131k y\u00f6relerinde yayg\u0131n olan \u015farbon, ayn\u0131 zamanda bilinen en eski hayvan hastal\u0131klar\u0131ndan biridir. Ge\u00e7en y\u00fczy\u0131llarda Avrupa\u2019n\u0131n g\u00fcneyinde zaman zaman veba gibi b\u00fcy\u00fck salg\u0131nlara yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
\u015earbon basili, hastan\u0131n v\u00fccudunda h\u0131zla \u00e7o\u011fal\u0131r. Bu sebeple, bu hastal\u0131ktan \u00f6len hayvan\u0131n cesedinde milyonlarca basil bulunur ve ceset \u00e7\u00fcr\u00fcd\u00fck\u00e7e bunlar \u00e7evreye yay\u0131l\u0131rlar. Hayvan \u00f6lmeden \u00f6nce de sidik ve d\u0131\u015fk\u0131 ile mikrop yayabilir.<\/p>\n
\u0130lk defa Rayer ve Davaine 1850\u2019de \u015farbondan \u00f6lm\u00fc\u015f koyunlar\u0131n kan\u0131nda bakteridi iplik\u00e7ikleri buldular; Davaine, 1863\u2019te, Pasteur\u2019\u00fcn \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 sayesinde bunlar\u0131n yan yana dizili bakteriler oldu\u011funu ortaya \u00e7\u0131kard\u0131. Fakat bu mikroplar\u0131n rol\u00fc bakterilerin dayan\u0131kl\u0131 \u015fekli olan sporlar bulunduktan sonra anla\u015f\u0131labildi; sporlar, kurumaya, so\u011fu\u011fa hatta 120 dereceye kadar s\u0131cakl\u0131\u011fa dayanabilir; \u015farbondan \u00f6lm\u00fc\u015f hayvanlar\u0131n g\u00f6m\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc toprakta uzun zaman ya\u015fayabilirlerdi. Solucanlar derinde bulunan sporlar\u0131 y\u00fczeye \u00e7\u0131kar\u0131r, bitkilere bula\u015ft\u0131r\u0131r, bunlar\u0131 yiyen hayvanlar da hastal\u0131\u011fa yakalan\u0131r.<\/p>\n
Sporlar v\u00fccuda \u00fc\u00e7 yoldan girebilir. En \u00e7ok kullan\u0131lan yol deridir. \u00d6b\u00fcr iki yoldan biri akci\u011ferlerdir. Bu yoldan giri\u015f \u00e7ok defa \u00f6l\u00fcme yol a\u00e7ar. Bu yolun tehlikeli olmas\u0131n\u0131n sebebi, hastal\u0131\u011f\u0131n klasik belirtilerinin gizli kalabilmesidir. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc yol ise ba\u011f\u0131rsak yoludur. Ba\u011f\u0131rsak yoluyla mikrop almaya hayvanlarda s\u0131k, insanlarda az rastlan\u0131r. Bunun sebebi tart\u0131\u015fma konusudur. Hasta hayvan\u0131n kesilmesi sonucu insana bu hastal\u0131\u011f\u0131n ge\u00e7me ihtimalinin az olmas\u0131 ve insanlar\u0131n kendili\u011finden \u00f6lm\u00fc\u015f hayvanlar\u0131 yememeleri, bu yolla mikrop almalar\u0131 ihtimalini azaltmaktad\u0131r. Yenen etin pi\u015firilmesi de bu yolla mikroplanma tehlikesini azalt\u0131r.<\/p>\n
Deri \u015earbonu<\/p>\n
Hasta bir hayvanla temas eden insan bu mikrobu kapabilir. Hayvan\u0131n kan\u0131 ya da v\u00fccut ak\u0131\u015fkanlar\u0131 ile temas da hastal\u0131\u011f\u0131n mikrobunun bula\u015fmas\u0131na yol a\u00e7abilir. Veterinerler, \u00e7obanlar, hayvan yeti\u015ftiriciler ve \u00f6len hayvanlar\u0131n le\u015flerinin ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 ile g\u00f6revli olanlar bu tehlike ile s\u00fcrekli olarak kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yad\u0131r. Ayr\u0131ca hayvan \u00fcr\u00fcnlerini (y\u00fcn, et, kemik, deri) i\u015fleyenler ve bu \u00fcr\u00fcnleri ta\u015f\u0131yanlar da mikrop kapabilirler. Tabakhanelerde bu tehlike yayg\u0131nd\u0131r. Bu insanlar\u0131n elledikleri hayvansal \u00fcr\u00fcnlerde bulunabilecek spor, derideki k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u00e7izikten i\u00e7eri girip v\u00fccutta etkinlik kazanarak \u00e7o\u011falmaya ba\u015flayabilir. Kemik tozlar\u0131n\u0131n g\u00fcbre olarak kullan\u0131\u015f\u0131n\u0131n yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 hastal\u0131\u011f\u0131n \u00e7o\u011falmas\u0131 ihtimalini artt\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Baz\u0131 \u00fclkelerde asalaklar\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi i\u00e7in g\u00fcbrelerin mikrop \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc s\u0131v\u0131larla doldurulmu\u015f \u00e7ukurlarda bekletilmesi yoluna ba\u015fvurulur. Bu metot hasta bir hayvandan al\u0131nm\u0131\u015f olan g\u00fcbrenin, sonradan ayn\u0131 \u00e7ukura konulacak olan hastal\u0131ks\u0131z hayvan g\u00fcbrelerini de mikroplanmas\u0131na yol a\u00e7abilir.<\/p>\n
Deri yolu ile mikroplanmalarda tehlikeli p\u00fcst\u00fcl ad\u0131 verilen bir yara olu\u015fur. Mikrobun girdi\u011fi alan\u0131n \u00e7evresi k\u0131zar\u0131r. Bu k\u0131zarma, mikrobun \u00e7o\u011falmakta oldu\u011funu g\u00f6sterir. Bu b\u00f6lgeye mikrobu \u00f6ld\u00fcrmek i\u00e7in hastan\u0131n kan h\u00fccreleri dolmaktad\u0131r. Yak\u0131n damarlardan s\u0131zan kan serumu \u00f6dem olu\u015fumuna yol a\u00e7ar. Serumun i\u00e7indeki protein p\u0131ht\u0131la\u015farak, mikrobun yay\u0131lmas\u0131n\u0131 engelleyici bir duvar\u0131n yarat\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Bu safhada hastal\u0131k b\u00f6lgesel olup v\u00fccuda yay\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Bazen bu evrede v\u00fccut hastal\u0131\u011f\u0131 yener.<\/p>\n
Ancak protein duvar h\u0131zla meydana getirilemezse, mikroplar kan yoluyla v\u00fccuda yay\u0131l\u0131rlar. Tedavi uygulanmazsa tabii savunma tedbirleri \u00e7o\u011fu kez yetersiz kal\u0131r ve akyuvarlar\u0131n ve ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k cisimlerinin kar\u015f\u0131 koymas\u0131na ra\u011fmen \u00f6l\u00fcm ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olur.<\/p>\n
P\u00fcst\u00fcl \u00e7ok kolay tan\u0131n\u0131r; iyile\u015fmekte olan bir a\u015f\u0131 yaras\u0131na benzer. \u0130ltihap alan\u0131 olan k\u0131rm\u0131z\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00e7evreleyen \u00f6demli b\u00f6lgenin \u00e7ap\u0131 0,6 \u2013 1,2 cm aras\u0131nda de\u011fi\u015fir; bazen daha da geni\u015f olabilir. Zamanla bu b\u00f6lge koyula\u015fmaya ba\u015flar ve bir s\u00fcre sonra simsiyah olur; ortas\u0131nda siyah bir kabuk olu\u015fur. Hastal\u0131\u011fa <<\u015farbon>> (k\u00f6m\u00fcr) veya karakabarc\u0131k denmesinin sebebi budur.<\/p>\n
P\u00fcst\u00fcl mikrobun girdi\u011fi yerde olu\u015fur. Bazen, mikrop bir\u00e7ok deri s\u0131yr\u0131\u011f\u0131ndan girdi\u011fi halde, giri\u015f noktalar\u0131n\u0131n sadece bir tanesinin bulundu\u011fu yerde p\u00fcst\u00fcl olu\u015fur. P\u00fcst\u00fcl genellikle kolda g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Ger\u00e7ekten, insan\u0131n hayvan ve hayvani \u00fcr\u00fcnlerle temas etmesi ihtimali en fazla yeri kollar\u0131d\u0131r. Kemik tozu torbalar\u0131n\u0131 s\u0131rt\u0131na vurup ta\u015f\u0131yanlarda ise p\u00fcst\u00fcller omuzda g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n
Yaran\u0131n bulundu\u011fu alan, hastal\u0131\u011f\u0131n geli\u015fmesini etkileyebilir. Mesela, \u00f6dem ya da serumun damardan \u00e7evredeki dokular\u0131n i\u00e7ine s\u0131zmas\u0131, e\u011fer bu yaran\u0131n bulundu\u011fu alan kemi\u011fe yak\u0131n yan\u0131 sert bir alan de\u011filse, bu yerdeki serum, gev\u015fek doku aral\u0131klar\u0131ndan s\u0131z\u0131p y\u00fcz\u00fcn \u00fcst ve g\u00f6\u011fs\u00fcn orta b\u00f6l\u00fcmlerine ula\u015fabilir. Bu alanlara a\u015f\u0131r\u0131 miktarda s\u0131v\u0131 toplanmas\u0131, bo\u011faz\u0131n \u00fcst\u00fcne bask\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesine, akci\u011ferlere solunumu k\u0131s\u0131tlayacak oranda y\u00fck binmesine yol a\u00e7abilir.<\/p>\n
B\u00fct\u00fcn iltihap durumlar\u0131nda oldu\u011fu gibi, hastal\u0131\u011f\u0131n geli\u015fimi s\u0131ras\u0131nda genel bir k\u0131rg\u0131nl\u0131k, denetlenemeyen bir titreme, ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131 ve kusma g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. \u00c7ok a\u011f\u0131r olaylarda bile bazen v\u00fccut s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 y\u00fckselmeyebilir.<\/p>\n
V\u00fccut, hastal\u0131\u011f\u0131 girdi\u011fi yerde tutma \u00e7abas\u0131nda ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa u\u011frarsa ve hastaya gerekli tedavi uygulanmazsa kan \u015farbon basili ile dolar; septisemi olu\u015fur. \u015earbondan \u00f6lenler \u00fczerinde yap\u0131lan otopsiler bir\u00e7ok \u00f6nemli organ\u0131n i\u00e7ine kan dolmu\u015f oldu\u011funu g\u00f6sterir. Bu t\u00fcr bir kan h\u00fccumu organ\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 k\u0131s\u0131tlayarak \u00f6l\u00fcme yol a\u00e7ar.<\/p>\n
Akci\u011fer \u015earbonu <\/p>\n
Sporlar solunum yoluyla al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda bu kez akci\u011ferlere yerle\u015fir ve bu organlarda yayg\u0131n \u00f6demlere yol a\u00e7arak zat\u00fcrreeye benzeyen belirtiler verir. Y\u00fcn taray\u0131c\u0131lar\u0131nda g\u00f6r\u00fclen akci\u011fer \u015farbonu a\u011f\u0131r bir genel durum bozuklu\u011fu, bo\u011fucu bir bronkopn\u00f6moni, siyah\u0131ms\u0131 gri ve kanl\u0131 balgam, soluk alma zorlu\u011fu (G\u00f6\u011f\u00fcs kafesinin alt k\u0131sm\u0131nda s\u0131k\u0131\u015f\u0131kl\u0131k) ve morarma bi\u00e7iminde kendini g\u00f6sterir. Bundan ba\u015fka, hastal\u0131\u011f\u0131n beyinle ya da beyin-omurilik zar\u0131yla ilgili sinirsel belirtileri de g\u00f6r\u00fclebilir. Bunlar\u0131n prognozu tedavinin erken ya da ge\u00e7 ba\u015flamas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Ba\u011f\u0131rsak \u015earbonu<\/p>\n
\u015earbonun en \u00e7ok etkiledi\u011fi hayvanlar s\u0131\u011f\u0131r, at, domuz, ke\u00e7i ve koyundur. Fillerin, develerin, kedi ve k\u00f6peklerin de bu hastal\u0131\u011fa tutulmalar\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ancak bu hayvanlar\u0131n beslenme al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 bu imkan\u0131 s\u0131n\u0131rland\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n
\u015earbon hastal\u0131\u011f\u0131ndan \u00f6lm\u00fc\u015f olan hayvanlar\u0131n le\u015flerinin bulundu\u011fu yerlerde otlanan ve bu hastal\u0131\u011fa yakalanm\u0131\u015f hayvanlar\u0131n sidik ve d\u0131\u015fk\u0131lar\u0131yla kirletilmi\u015f otlaklarda gezinen hayvanlar aras\u0131nda bir s\u00fcre sonra bu hastal\u0131k ba\u015f g\u00f6sterir. Baz\u0131 bilim adamlar\u0131 ise mikrobun etkili t\u00fcr\u00fcn\u00fcn, topra\u011f\u0131n oksijen taraf\u0131ndan etkilenmeyecek kadar derinliklerinde spor \u015fekline d\u00f6n\u00fc\u015fmeden \u00e7o\u011falmaya devam edebilece\u011fini \u00f6ne s\u00fcrerek, hastal\u0131\u011f\u0131n yay\u0131lmas\u0131nda bu t\u00fcr \u00e7o\u011falman\u0131n da rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmektedirler. \u00c7o\u011falma mekanizmas\u0131 ve yay\u0131lma metodu ne olursa olsun, baz\u0131 alanlarda bulunan otlaklar\u0131n hayvanlar i\u00e7in s\u0131k s\u0131k tehlikeli bir hale gelebilece\u011fi kesindir.<\/p>\n
Bacillus Anthracis\u2019e en duyarl\u0131 hayvanlar, at, gevi\u015f getirenler ve domuzlard\u0131r. Gevi\u015f getirenlerde, \u00f6nceden hi\u00e7bir belirti vermeden ortaya \u00e7\u0131kan ve \u00f6l\u00fcmle son bulan \u00e7ok akut bir hastal\u0131kt\u0131r. Salg\u0131n hastal\u0131klar aras\u0131nda say\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan bir yerde ortaya \u00e7\u0131kar \u00e7\u0131kmaz resmi makamlara bildirilmesi zorunludur.<\/p>\n
S\u0131\u011f\u0131r ve \u00f6b\u00fcr \u00e7iftlik hayvanlar\u0131 bakteri sporlar\u0131n\u0131 genellikle otlaklardan sindirim yoluyla al\u0131rlar. Bu durumda ba\u011f\u0131rsaklar\u0131 tutan hastal\u0131k ileri derecede bitkinli\u011fe, i\u00e7 organlarda kanamalara yol a\u00e7ar ve hastalanan hayvanlar\u0131n y\u00fczde 70\u2019i ya da 80\u2019i \u00f6l\u00fcr. <\/p>\n
Akci\u011fer ya da ba\u011f\u0131rsak yolu ile v\u00fccuda girmi\u015f olan \u015farbon mikrobu deride tipik bir yara olu\u015fumuna sebep olmayaca\u011f\u0131ndan te\u015fhis olduk\u00e7a g\u00fc\u00e7le\u015fir. Bu durumlarda hastan\u0131n mesle\u011finin bilinmesi ve bu sebeple hekimin \u015farbon asala\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmesi te\u015fhise ula\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. <\/p>\n
\u015earbon hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n sonucu, te\u015fhisin erken konulmas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bug\u00fcn, bu hastal\u0131kla m\u00fccadeleyi sa\u011flayacak etkili ila\u00e7lar vard\u0131r. Klinik belirtilerle ku\u015fkulan\u0131lan \u015farbonun te\u015fhisi p\u00fcst\u00fclde, kan k\u00fclt\u00fcr\u00fcnde ya da balgamda Bacillus Anthracis bulunmas\u0131yla do\u011frulan\u0131r. Yaradan kabu\u011fun kald\u0131r\u0131lmas\u0131 ve alt\u0131ndan s\u0131zan serumun al\u0131narak bir mikroskopta incelenmesi te\u015fhisin do\u011frulanmas\u0131 yolunu a\u00e7ar. Ayr\u0131ca, bu s\u0131v\u0131dan al\u0131nan bir \u00f6rne\u011fin k\u00fclt\u00fcr t\u00fcp\u00fcnde uygun \u015fartlarda bekletilmesi mikrobun \u00e7o\u011falmas\u0131na sebep olur.<\/p>\n
\u0130lkin penisilin bu hastal\u0131kla sava\u015fta olumlu sonu\u00e7lar sa\u011flam\u0131\u015f, onu aureomisin (klortekrasiklin) takip etmi\u015ftir. Deride ilk beliren yara hasta taraf\u0131ndan s\u0131radan bir yara olarak yorumlan\u0131rsa, hastan\u0131n hayat\u0131 tehlikeye girebilir. Fakat basit \u00e7\u0131banlar\u0131n tedavisi amac\u0131yla kullan\u0131lan antibiyotiklerin, ayn\u0131 zamanda \u015farbona da etkili olmas\u0131 te\u015fhisin yanl\u0131\u015f olmas\u0131 halinde bile kurtulma \u00fcmidini y\u00fckseltir.<\/p>\n
\u015earbon A\u015f\u0131s\u0131<\/p>\n
\u015earbonun \u00f6nlenmesi konusu, hastal\u0131\u011f\u0131n Koch taraf\u0131ndan ke\u015ffedilmesinden beri hekimlerin \u00f6nemsedi\u011fi bir konu olmu\u015ftur. Yukar\u0131da da belirtilmi\u015f oldu\u011fu gibi insanlara bu hastal\u0131k hayvanlardan ge\u00e7ti\u011fine g\u00f6re, en \u00f6nemli konu \u015farbondan \u00f6lm\u00fc\u015f hayvanlar\u0131n le\u015flerinden mikroplar\u0131n yay\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemektir. E\u011fer hayvan\u0131n le\u015fi g\u00f6m\u00fclecekse, derin bir yere g\u00f6m\u00fclmesi gerekir. Aksi takdirde, \u00f6zellikle s\u0131cak ve rutubetli bir toprakta mikroplar \u00e7o\u011fal\u0131r ve solucanlar vb. arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla topra\u011f\u0131n daha \u00fcst katlar\u0131na ta\u015f\u0131n\u0131p yeniden hayvanlara ve insanlara ula\u015fabilir. Hastal\u0131ktan \u00f6lm\u00fc\u015f olan hayvanlar\u0131n le\u015flerinin yak\u0131lmas\u0131n\u0131n olumlu sonu\u00e7 verebilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f, ancak s\u0131cak hava ak\u0131mlar\u0131 ve duman arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile mikrobun daha da uza\u011fa yay\u0131labilece\u011fi kanaati gittik\u00e7e yayg\u0131nla\u015ft\u0131\u011f\u0131ndan bu \u00e7areye ba\u015fvuranlar\u0131n say\u0131s\u0131 azalm\u0131\u015ft\u0131r. Kimyasal mikrop \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fcler uyguland\u0131ktan sonra le\u015fi g\u00f6mmek en etkili \u00e7\u00f6z\u00fcmd\u00fcr.<\/p>\n
Hayvanlar\u0131n \u015farbona kar\u015f\u0131 a\u015f\u0131lanmas\u0131 eskiden beri \u00fczerinde durulan bir konudur. \u0130ki t\u00fcr a\u015f\u0131 vard\u0131r. Biri laboratuarda zay\u0131flat\u0131lm\u0131\u015f canl\u0131 mikroplardan, di\u011feri mikroptan elde edilmi\u015f \u00fcr\u00fcnlerden olu\u015fan a\u015f\u0131lardan ikisi de etkilidir.<\/p>\n
Pasteur, zay\u0131flat\u0131lm\u0131\u015f \u015farbon basili k\u00fclt\u00fcrleriyle bir a\u015f\u0131 haz\u0131rlad\u0131 ve bunu koyunlar\u0131n \u00fczerinde deneyerek faydas\u0131n\u0131 ispatlad\u0131 (1881). O zamandan beri a\u015f\u0131dan yararlan\u0131larak koyunlarda \u015farbondan \u00f6l\u00fcm oran\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde azalt\u0131ld\u0131. Genellikle Pasteur a\u015f\u0131s\u0131 on be\u015f arayla iki defada yap\u0131l\u0131r ve bu doz hayvanlara sa\u011flam bir ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k vermeye yeter. <\/p>\n
Morchoux, a\u015f\u0131lanm\u0131\u015f tav\u015fan ve koyundan yararlanarak bir serum haz\u0131rlad\u0131; bu serum \u00f6zellikle habis \u00e7\u0131ban\u0131n tedavisinde ilgi \u00e7ekici sonu\u00e7lar verdi, fakat \u015farbonla kan\u0131 zehirlenen hayvanlara b\u00fcy\u00fck etki g\u00f6stermedi.<\/p>\n
Hasta hayvanlardan elde edilmi\u015f g\u00fcbrenin ba\u015fka hayvanlardan al\u0131nm\u0131\u015f g\u00fcbre ile kar\u0131\u015fmas\u0131 sonucunda mikrobun geni\u015f bir alana yay\u0131labilece\u011fi belirtilmi\u015ftir. Bunu engellemek i\u00e7in \u015farbon mikrobu ta\u015f\u0131yabilecek her nesnenin mikrop \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc maddelerle dezenfekte edilmesi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ancak \u015farbon sporunun \u00e7ok dayan\u0131kl\u0131 olmas\u0131, fazla oranda mikrop \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc kullan\u0131lmas\u0131na yol a\u00e7maktad\u0131r.<\/p>\n
\u015e\u00fcpheli b\u00f6lgelerden gelen hayvanlar\u0131 i\u015fleyen sanayi dallar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fanlar v\u00fccutlar\u0131n\u0131, eldivenler, maskeler kullanarak ve solunulan havan\u0131n tozdan ar\u0131nmas\u0131 i\u00e7in tedbirler alarak korurlar.<\/p>\n
E\u011fer hasta hayvan ya da hasta hayvan \u00fcr\u00fcnleri ile temas s\u00fcrekli de\u011fil de zaman zaman ger\u00e7ekle\u015fmekteyse, bu d\u00f6nemlerde penisilin ev aureomisin kullanmak korunma sa\u011flayabilir. S\u00fcrekli olarak bu i\u015fte \u00e7al\u0131\u015fanlar ya da hayvan ve hayvansal \u00fcr\u00fcnlere temasa ge\u00e7enler i\u00e7in koruyucu a\u015f\u0131 ile a\u015f\u0131lanmaktan ba\u015fka \u00e7are yoktur. Alt\u0131 ayda bir yap\u0131lan \u00fc\u00e7 a\u00e7\u0131 etkili bir korunma sa\u011flar. Bu a\u015f\u0131, canl\u0131 mikrobun formalin i\u00e7inde zay\u0131flat\u0131lmas\u0131 ile elde edilir.<\/p>\n
\u015earbon hastal\u0131\u011f\u0131, erken evrede antibiyotik tedavisine ba\u015flanmazsa \u00f6l\u00fcmle sonu\u00e7lanabilir. Bu y\u00fczden hayvanlar\u0131n ve meslekleri gere\u011fi hastalanma riski ta\u015f\u0131yanlar\u0131n, \u00f6zellikle \u00e7ift\u00e7ilerin, veterinerlerin ve hayvansal \u00fcr\u00fcnleri i\u015fleyen ki\u015filerin mutlaka a\u015f\u0131lanmas\u0131 gerekir. Bir y\u00f6rede hastal\u0131k ba\u015f g\u00f6sterdi\u011fi zaman hasta hayvanlar sa\u011flamlardan ayr\u0131lmal\u0131, hayvan le\u015fleri ve postlar\u0131 yak\u0131larak yok edilmeli, bula\u015fmaya yard\u0131mc\u0131 olan sinekler ve \u00f6b\u00fcr b\u00f6cekler \u00f6ld\u00fcr\u00fclmelidir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u015earbon Hastal\u0131\u011f\u0131 Nedir? \u015earbon, Bacillus anthracis ad\u0131 verilen bir mikrobun yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131, deri veya mukoza yoluyla insana bula\u015fan, bula\u015ft\u0131\u011f\u0131 yerde \u00e7\u0131ban meydana getiren ve \u00e7o\u011fu kez \u00f6l\u00fcmle sonu\u00e7lanan bir hastal\u0131kt\u0131r (antraks). Hastal\u0131k hayvanlardan ya da hayvan \u00fcr\u00fcnlerinden ge\u00e7er. Hastal\u0131\u011f\u0131n insandan insana ge\u00e7mesi teorik olarak kabul oldu\u011fu halde \u00e7ok az g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. S\u0131\u011f\u0131r besicili\u011fi yap\u0131lan \u00fclkelerde ve …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[2319,2318,2315,2320,2181,2317,2303,2321,2314,2316],"class_list":["post-782","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-akciger","tag-akciger-sarbonu","tag-bacillus-anthracis","tag-bagirsak-sarbonu","tag-bakteri","tag-deri-sarbonu","tag-protein","tag-sarbon-asisi","tag-sarbon-hastaligi-nedir","tag-veba"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/782","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=782"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/782\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=782"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=782"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=782"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}