\nHipertiroidi, tiroit glandinin fazla \u00e7alismasina bagli olarak tiroit hormonlarinin fazla miktarda salgilanmasi sonucu ortaya \u00e7ikan klinik tabloya verilen isimdir. <\/p>\n
Tirotoksikoz, degisik nedenlerle \u00f6rnegin fazla miktarda tiroit tableti alinmasi yada tiroiditlerde oldugu gibi tiroit depolarindan kana ani olarak tiroit hormonlarinin bosalmasi sonucu kanda tiroit hormonlarinin y\u00fckselmesine verilen isimdir. Iki durumda da klinik olarak ayni tablo ortaya \u00e7ikar<\/p>\n
Hipertiroidi ve tirotoksikozun sebepleri nelerdir? <\/p>\n
Hipertiroidi’yi meydan getiren degisik nedenler mevcuttur. Bunlari kabaca 4 sinifa ayirabiliriz.<\/p>\n
1. Tiroidin asiri uyarilmasi: <\/p>\n
Tiroidin asiri uyarilmasi degisik nedenlerle olur. Bunlar:<\/p>\n
a. Basedow-Graves hastaligi
\nb. Asiri HCG
\nc. Hipofiz t\u00fcm\u00f6rleri
\nd. Asiri iyot alinimi.
\n2. Tiroit nod\u00fcllerine bagli gelisen hipertiroidi sebepleri
\na. Toksik otonom fonksiyonel tiroit nod\u00fcl\u00fc
\nb. Toksik multinod\u00fcler guatr
\n3. Tiroit zedelenmesine bagli gelisen hipertiroidiler
\na. Subakut tiroidit
\nb. Postpartum tiroiditi
\nc. Agrisiz veya sessiz tiroidit
\nd. Radyasyona bagli gelisen tiroidit
\ne. Akut supuratif tiroidit
\n4. Degisik nedenlere bagli gelisen hipertiroidiler
\na. T-3 veya T4 hormonlarinin asiri alinmasi
\nb. Struma ovari<\/p>\n
a. Basedow-Graves hastaligi nedir? Sebebi nedir?<\/p>\n
\u00dclkemizde en sik rastlanan hipertiroidi nedenlerinden biridir. Hipertiroidi belirtileri, bazen guatr, g\u00f6z ve deri belirtileri ile kendini g\u00f6sterir. Otoimmun bir hastaliktir. Bu hastalikta kanda otoantikorlar bulunur. Antikorlar, yabanci maddelere, vir\u00fcslere veya bakterilere karsi olusan proteinlerdir. Otoantikorlar ise v\u00fccudun kendi dokularina veya kimyasina karsi olusmus antikorlardir. Basedow-Graves hastaliginda TSH resept\u00f6rlerine karsi antikorlar olusur. Bu antikorlara Tiroit Resept\u00f6r Antikorlari (TRAb) denir. Bunlar TSH resept\u00f6rleri ile birlestigi zaman TSH’dan daha fazla miktarda tiroit hormon yapimini artirir. <\/p>\n
Bu antikorlar v\u00fccutta nasil olusur? <\/p>\n
Genetik burada \u00f6nemli rol oynar. Dolayisiyla, bir ailede birden fazla fertlerde ve \u00f6zellikle kadinlarda g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Kendisinde Graves hastaligi tespit edilen bir kadin diger aile fertlerine de bunu bildirerek onlarin da bu hastaliktan haberdar olmalarini saglamalidir. Hashimoto hastaligi da ailevi bir hastalik oldugundan bu iki hastaliga ayni aile fertlerinde rastlanilabilmektedir. <\/p>\n
Otoantikorlarin olusmasinda ikinci mekanizma, baskilayici T lenfosit h\u00fccrelerinin yetersiz olusudur. Bu durumda B lenfosit h\u00fccrelerinde antikor yapimi baslar. T h\u00fccrelerindeki baskilayici etkinin kalkmasi b\u00fcy\u00fck psisik travmalardan (kaza, \u00f6l\u00fcm, ayrilik veya islerin iyi gitmemesi) sonra meydana gelir. Diger yandan bazi arastiricilar, stresin hipertiroidiye neden olmadigini mevcut olan hafif hipertiroidiyi siddetlendirdigini ileri s\u00fcrmektedirler. Bazilarina g\u00f6re ise birtakim vir\u00fcslerin etkisi ile TSH resept\u00f6rleri degismekte ve yabanci cisim (antijen) olarak algilanarak buna karsi antikor \u00fcretilmektedir. Sonu\u00e7 olarak, hipertiroidide antikor yapimini uyaran sistemin hen\u00fcz tam olarak anlasilmis oldugunu s\u00f6yleyemeyiz. \u00d6zellikle hastalarim arasinda psisik travmalardan sonra hipertiroidi gelismesine \u00e7ok sik rastladigimi s\u00f6yleyebilirim. \u00d6SS sinavina giren bir hastamda b\u00fcy\u00fck \u00fcmitle bekledigi sonucun d\u00fcs\u00fcnd\u00fcg\u00fc gibi \u00e7ikmamasi \u00fczerine birka\u00e7 g\u00fcn i\u00e7erisinde siddetli ekzoftalmi, \u00e7arpinti ve zayiflama baslamisti. <\/p>\n
Hashimoto hastaliginda g\u00f6r\u00fclen otoantikorlarin en azindan %50’si Basedow-Graves hastaliginda da bulunur. Basedow-Graves hastaligi diger otoimmun hastaliklardan olan vitiligo ve olgunlasmamis gri sa\u00e7 ile birlikte de g\u00f6r\u00fclebilir. Agir otoimmun hastaliklardan olan myasthenia gravis, romatoid artrit, sistemik lupus ertiromatosus ve diyabet ile \u00e7ok daha az siklikla birlikte bulunur.<\/p>\n
b. Human chorionic gonadotropin (HCG)<\/p>\n
Hiperitroidinin nadir rastlanan nedenlerinden biri de hamilelik sirasinda salgilanan ve HCG denilen hormonun asiri salgilanmasidir. Bu hormonun bir molek\u00fcl\u00fc TSH’ya benzemekte ve hamilelik sirasinda tiroit glandini uyararak hafif\u00e7e b\u00fcy\u00fcmesine neden olur. Bu uyari her zaman hipertiroidi olusturmaz. Ancak hidadiform mole ve hyperemesis gravidarum olan hastalarda asiri miktarda HCG salgilanmasi sonucu hipertiroidi meydana gelir.<\/p>\n
c. Hipofiz t\u00fcm\u00f6rleri<\/p>\n
\u00c7ok nadir olarak hipofiz t\u00fcm\u00f6rlerinin asiri miktarda TSH salgilamasi sonucu hipertiroidism meydana gelir. Diger hipertiroidilerde TSH d\u00fczeyleri olduk\u00e7a d\u00fcs\u00fck bulunmasina ragmen bu durumda TSH d\u00fczeyler normalden y\u00fcksektir. <\/p>\n
d. Asiri iyot alimi sonucu olusan hipertiroidism<\/p>\n
Asiri miktarda iyot alimi \u00f6zellikle multinod\u00fcller hiperplazisi olan hastalarda hipertiroidiye neden olur. \u00d6rnegin \u00e7ok fazla iyot i\u00e7eren Lugol sol\u00fcsyonu veya d\u00fczensiz kalp atislarinin tedavisi i\u00e7in kullanilan Cordorane (amiodorane) alinmasi. Bu hastaliga tip dilinde Jod-Basedow hastaligi da denir. Bu nedenle gerekmedik\u00e7e bu ila\u00e7larin alinmamasi gerekir.<\/p>\n
e. Toksik otonom fonksiyonlu tiroit nod\u00fcl\u00fc ve toksik multinod\u00fcller guatr<\/p>\n
Bu hastalikta tiroitte bulunan bir veya birden fazla nod\u00fcl TSH’dan bagimsiz olarak \u00e7alisir ve asiri miktarda T3 veya T4 veya her iki hormonu birlikte \u00fcretir. Hipertiroidi nedenleri arasinda en sik rastlanan sebeplerden biridir. Bu nod\u00fcllere toksik otonom \u00e7alisan tiroit nod\u00fclleri denir. Ancak her otonom \u00e7alisan tiroit nod\u00fcl\u00fc toksik nod\u00fcle d\u00f6n\u00fcsmez. Nod\u00fcller birden fazla ise bu hipertiroidi t\u00fcr\u00fcne toksik multinod\u00fcller guatr denir. Bu nod\u00fcller tiroit sintigrafisinde tiroidin diger kisimlarina nazaran daha fazla aktif maddeyi tutar. Bu nod\u00fcllere tiroit sintigrafisinde bu \u00f6zelliklerinden dolayi sicak nod\u00fcl denir. Sicak nod\u00fcllerin kanser olma riski \u00e7ok azdir. <\/p>\n
f. Tiroit glandinin zedelenmesi<\/p>\n
Tiroid hormonlari \u00fcretildikten sonra tiroitteki kolloid i\u00e7erisine depolanir ve l\u00fczumu halinde kana verilir. Tiroit glandinin zedelenmesi sonucu depolarda bulunan tiroit hormonlari kana karisir. Bu duruma tirotoksikoz denir. Tiroidin zedelenmesi tiroidit dedigimiz tiroidin iltihabi hastaliklarinda g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bunlar, <\/p>\n
\u2022 subakut tiroidit,
\n\u2022 postpartum tiroidit,
\n\u2022 agrisiz veya sessiz tiroidit,
\n\u2022radyasyona bagli gelisen tiroidit,
\n\u2022 akut supuratif tiroidit. <\/p>\n
Tiroiditlerde g\u00f6r\u00fclen tirotoksikoz ge\u00e7icidir. Hipertiroidi, tiroit hormonlarinin fazla miktarda tiroit glandinda \u00fcretilmesi sonucu olusan duruma denir. Kisaca tirotoksikoz, gerek hipertiroidi sonucu gerekse diger nedenlere bagli olarak kanda tiroit hormon y\u00fcksekligine verilen isimdir. Mesela Basedow-Graves hastaliginda fazla yapim sonucu tiroit hormonlari kanda artmistir. Bu durumda, hipertiroidi ve tirotoksikoz terimleri ayni zamanda kullanilabilir. <\/p>\n
g. Diger nedenler sonucu olusan hipertiroidi<\/p>\n
Zayiflamak, enerji kazanmak i\u00e7in veya intihara tesebb\u00fcs etmek i\u00e7in alinan fazla miktardaki tiroit hormonu hipertiroidiye neden olabilir. Ayrica hayvanlardaki tiroit glandinin yenmesi de hipertiroidiye neden oldugu bildirilmistir. <\/p>\n
Yine nadir olarak kadin yumurtaliginda bazen dogumsal olarak bulunan tiroit glandinin asiri hormon yapmasi sonucu da hipertiroidi gelisebilir. <\/p>\n
Hipertiroidide belirtiler nelerdir? <\/p>\n
1. Sinirlilik, asiri heyecan ve duygusallik<\/p>\n
Hipertiroidide g\u00f6r\u00fclen en sik belirtilerdir. Y\u00fcksek tiroit hormonlari b\u00fct\u00fcn organlarimizi etkiledigi gibi beynimizi ve ruhsal durumumuzu da etkiler. Bu nedenle bu hastalarda \u00fclkemizde yerlesmis bir kanaat vardir. Bir\u00e7ok sinirli insan ‘bende guatr mi var? ‘ diye doktora basvurmaktadir. Hatta bazi hastalar baska nedenlerden dolayi olusan bu belirtilerin guatrindan kaynaklandigina kendisini inandirmakta ve tedavi edildikten sonra bu halinin ge\u00e7ecegine doktoru da inandirmaya \u00e7alismaktadir. Unutmamak gerekir ki halkimizin “sinirlilik” olarak tanimladigi durumlar bir\u00e7ok ruhsal hastaligin sonucu olarak da ortaya \u00e7ikabilir.<\/p>\n
Hipertiroidi’de hafiza ve konsantrasyon da bozulur. Bu hastalarla ge\u00e7inmek de olduk\u00e7a zordur. K\u00fc\u00e7\u00fck olaylar karsisinda bile ani olarak parlarlar, etraflarini \u00e7ok defa kirarlar, sonra da bunu ben niye yaptim diye \u00fcz\u00fcl\u00fcrler. <\/p>\n
2. Kilo kaybi<\/p>\n
Istahin iyi olmasina karsin hasta zayiflar. Ancak yasli hastalarda bazen kilo kaybi olmayabilir. Hatta bazi hastalar sismanlamaktan sikayet eder. Bu hastalar artmis istah nedeni ile fazla yemekte ve artmis metabolik hizi bile ge\u00e7mektedir. Bazi sisman hastalar zayiflamalarina sevinmektedir. Ancak unutmamak gerekir ki bu hastalikta yag erimesi yerine kas erimesi gelismekte ve dolayisiyla kas zayiflamasina neden olmaktadir. Bunun sonucu hastalar merdiven \u00e7ikmakta zorlanir, hatta taranma veya dis fir\u00e7alama sirasinda ellerini yukari kaldirmakta g\u00fc\u00e7l\u00fck \u00e7ekerler. <\/p>\n
3. Sicaklikta artma<\/p>\n
B\u00fct\u00fcn v\u00fccut dokularinin \u00e7ok hizli \u00e7alismasi sonucu v\u00fccut sicakligi artar. Bunun sonucu olarak bu hastalar derin bir sekilde solurlar. \u00c7ok defa kadinlar bu sicaklik hissini menopozda g\u00f6r\u00fclen sicak basmasi ile karistirirlar. Ancak, menopozdaki sicak basmalari zaman zaman g\u00f6r\u00fclmesine ragmen hipertiroidi’deki sicaklik devamlidir.<\/p>\n
4. Titreme<\/p>\n
Titreme \u00f6zellikle ellerde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bu, daha fazla ince titreme dedigimiz normal insanlarda da g\u00f6r\u00fclen titreme ile karistirilir. M\u00fczisyen bir hastam titreme nedeni ile sazini \u00e7alamaz hale gelmisti. Bazi ev hanimlari ise \u00e7ay servisi yapmakta \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fck \u00e7ektiklerini s\u00f6ylemislerdir. Buna benzeyen titremelerin, \u00e7esitli sinir hastaliklarinda, alkolizmde ve \u00e7esitli n\u00f6rolojik bozukluklarda da ortaya \u00e7iktigi unutulmamalidir.<\/p>\n
5. \u00c7arpinti<\/p>\n
\u00c7arpinti, bir\u00e7ok hastanin ilk sikayet ettigi belirtilerden biridir. Hasta y\u00fcr\u00fcd\u00fcg\u00fc zaman ve \u00e7ok defa istirahatta iken kalbinin fazla \u00e7arptigini hisseder. Bazen “kalbim sanki \u00e7ikacakmis gibi \u00e7arpiyor” der. \u00c7arpinti yaninda nefes darligi ve kas zayiflamasi olunca bazi hastalarin, kalp hastasi oldum diye \u00f6nce bir kardiyologa basvurdugunu \u00e7ok isitmisimdir.<\/p>\n
6. Sa\u00e7 d\u00f6k\u00fclmesi<\/p>\n
Hipertiroidili hastalarin sa\u00e7lari ince ve yumusaktir. Kolaylikla d\u00f6k\u00fcl\u00fcr. Sa\u00e7 d\u00f6k\u00fclmesi hem hipertiroidi ve hem de hipotiroidi durumlarinda meydana gelir. Her iki durumun da tedavisi sonucu sa\u00e7lar yeniden \u00e7ikar. Unutmamak gerekir ki sa\u00e7 d\u00f6k\u00fclmesi sadece tiroit hastaliklarinda g\u00f6r\u00fclmez, ayrica, streste ve kadinlarda erkek hormonlari metabolizmasinin bozulmasi sonucu da g\u00f6r\u00fclebilmektedir.<\/p>\n
7. Cilt ve tirnaklarda degisiklik<\/p>\n
Cilt yumusar. Sicak ve nemlidir. Tirnak-et ayirimi belirginlesir. Nadir olarak hastalar yaygin kasintidan sikayet ederler. Yine, nadir olarak Basedow-Graves hastaligina bagli olarak gelisen cilt belirtileri de ortaya \u00e7ikabilir. \u00d6zellikle alt bacaklarin \u00f6n kisminda cilt kalinlasmasi g\u00f6r\u00fclebilir. Buna peritibial miks\u00f6dem denir. Bu bulgular hastaliktan bagimsiz olarak gelisir. Bazen tani i\u00e7in biyopsi gerekebilir. <\/p>\n
8. Barsak hareketlerinde artma<\/p>\n
Bazi hastalar artmis barsak hareketlerinden ve yumusak diskilamadan yakinir. Bazen kabiz olan hastalar bu hastalik nedeni ile normal diskilama g\u00f6sterir.<\/p>\n
9. Kuvvet azalmasi<\/p>\n
Uzun s\u00fcren ve agir hipertiroidi durumunda ortaya \u00e7ikar. Hastalik, daha fazla omuzun ve bacaklarin uzun kaslarini tutugu i\u00e7in \u00f6zellikle \u00e7alisan hastalarda bu daha da belirgindir. \u00c7ok defa hastalar merdiven \u00e7ikmakta zorlandiklarindan sikayet ederler. Bu durum tedaviden sonra ortadan kalkar. <\/p>\n
A) \u00dcst kapak retraksiyonu<\/p>\n
Fazla miktardaki tiroit hormonlari \u00fcst g\u00f6z kapagini a\u00e7an kaslari uyararak g\u00f6z\u00fcn normalden daha a\u00e7ik durmasini saglar. G\u00f6zler parlak bir hal alir. Bu durum her t\u00fcrl\u00fc hipertiroidide ortaya \u00e7ikabilir. Hipertiroidi kontrol altina alindiktan sonra retraksiyon kaybolur. <\/p>\n
B) Ekzoftalmi (G\u00f6zlerin \u00f6ne dogru firlamasi):<\/p>\n
G\u00f6zlerin disa dogru firlamasi, genelde Basedow-Graves hastaliginda g\u00f6r\u00fclmekle beraber nadir olarak Hashimoto hastaliginda ve primer hipotiroidide de g\u00f6r\u00fclebilir. Basedow-Graves hastaliginda %50 vakada g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bazi hastalarda bu bulgu hafif seyrettigi i\u00e7in hastalar bunun farkina varmazlar. %5 vakada ise ciddi rahatsizliklara neden olur. <\/p>\n
Bu hastalik, tiroit fonksiyonlarindaki bozukluklardan kaynaklanmaz. Her iki hastalik ta birbirinden bagimsiz olarak gelisir. Bazen tiroit fonksiyon bozuklugu olmadan da ekzoftalmi gelisebilir. Bu hastaliga \u00f6tiroit Graves hastaligi denir. <\/p>\n
Ekzoftalmide, g\u00f6z kaslarindaki zarlar ve bag dokusunun \u00fczerinde bulunan tiroit antijenlerine karsi oto antikorlar \u00fcretilir. Bu oto antikorlar g\u00f6z kaslarina yapisir ve kanda bulunan lenfosit dedigimiz h\u00fccrelerin g\u00f6z kaslari i\u00e7ine girmesine neden olur. B\u00f6ylece gelisen iltihap sonucu g\u00f6z kaslarinda sismeler husule gelir. Bu sislikler g\u00f6z yuvasinin arkasinda basin\u00e7 olusturarak g\u00f6zlerin \u00f6ne dogru firlamasina neden olur. Ayni zamanda, bu sislikler kan g\u00f6z yuvasi i\u00e7indeki kan ve lenf akimini engelleyerek g\u00f6z yuvasindaki bu sisligi daha da artirir. <\/p>\n
Ekzoftalmi genelde iki g\u00f6z\u00fc de tutar. Ancak iki g\u00f6z arasinda farkliliklar olabilir. Bazen tek tarafli da olabilir. Apse, t\u00fcm\u00f6r, kist, ve kanama sonucu g\u00f6r\u00fclen diger g\u00f6z firlamalarindan farki, \u00f6zellikle \u00fcst g\u00f6z kapaklarinda g\u00f6r\u00fclen \u00e7ekilmelerdir. <\/p>\n
Ekzoftalmi yavas veya hizli bir sekilde gelisebilir. Hipertiroidi, \u00f6tiroidi ve hipotiroidi durumlarinda da olusabilir. Genel olarak hipertiroididen bir bu\u00e7uk yil \u00f6nce veya bir bu\u00e7uk yil sonra g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Hafif iltihabi durumlarda g\u00f6zler kizarik, kuru ve isiga duyarlidir. Orta veya agir iltihabi durumlarda g\u00f6z kapaklari uyurken bile kapanmaz. Bu durumdaki hastalar g\u00f6z yasarmasindan, g\u00f6z hareketleri sirasinda agridan sikayet ederler. G\u00f6z kaslarinin sismesi ve g\u00f6z arkasinda yag birikmesi sonucu g\u00f6z \u00f6ne dogru firlar. Iltihap ve g\u00f6z kaslarinin dengeli kullanilmamasi sonucu \u00e7ift g\u00f6rme baslar. \u00c7ift g\u00f6rme hastanin yukariya ve disa bakmasi sirasinda olusur. Sisen kaslarin g\u00f6z siniri \u00fczerine baskisi sonucu ise g\u00f6rme kaybi olur. Ancak ciddi g\u00f6z bulgulari \u00e7ok nadir olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Unutmamak gerekir ki sigara g\u00f6z hastaligini artirir. <\/p>\n
Hipertiroidide hangi testler uygulanir? <\/p>\n
Hipertiroidi hastaligi olan bir\u00e7ok hastada tani koyacak yeterli semptomlar ortaya \u00e7ikar. Hatta bazi hasta yakinlari bazen hastaligin tanisini koyarak hastayi doktora getirir. Mesela, toplumumuzda bir\u00e7ok insan sinirlilik ve nedeni bilinmeyen zayiflamalarda \u00f6ncelikle diyabet veya guatrin arastirilmasi gerektigini bilir.<\/p>\n
Hastalarin sikayetleri yaninda t\u00fcm\u00fcnde de tiroit hormonlarinin biri veya her ikisi birden y\u00fckselir. TSH degeri ise normalin altindadir yani baskilidir. Bazen tiroit hormonlari y\u00fckselmeden de degisik nedenlere bagli olarak TSH normal degerinin altinda g\u00f6r\u00fclebilir. Bu duruma subklinik hipertiroidi denir. Subklinik hipertiroidisi olan yasli hastalarin sikayetleri olmasa bile tedavi edilmesi gerekir. \u00c7\u00fcnk\u00fc tedavi edilmeyen hastalarda en sonunda tehlikeli bir aritmi olan atrial fibrilasyon gelisebilir.<\/p>\n
TSH (Tiroidi uyaran hormon):<\/p>\n
Hipofiz t\u00fcm\u00f6r\u00fc sonucu olusan hipertiroidi disinda b\u00fct\u00fcn hastalarda TSH normal degerin altindadir. Ancak, her d\u00fcs\u00fck degerli TSH’si bulunan hastalarin t\u00fcm\u00fc de hipertiroidi degildir. Baska nedenlere bagli olarak da bu g\u00f6r\u00fclebilir. Bazen TRH testi yapilarak bu iki durum birbirinden ayrilabilir. Bu test i\u00e7in Tiroit Fonksiyon Testleri B\u00f6l\u00fcm\u00fc’ndeki TRH testine bakabilirsiniz.<\/p>\n
Tiroit hormonlari:<\/p>\n
Bir\u00e7ok hipertiroidili hastada her iki tiroit hormonu da (T-3 ve T-4) y\u00fcksek olarak bulunur. Bazen \u00f6zellikle toksik otonom tiroit nod\u00fclleri’nde veya toksik multinod\u00fcler guatrda sadece T3 hormonu y\u00fcksek bulunabilir. TSH y\u00fcksekligi ile birlikte her iki hormonun y\u00fcksekligi hipofiz t\u00fcm\u00f6r\u00fc sonucu ortaya \u00e7ikar. Hasta sikayetlerinin olmamasi ise genetik bir hastalik olan tiroit hormon direncini g\u00f6sterir. \u00c7ok nadir olan bu hastalikta \u00e7esitli organlarda tiroit hormonlarinin etkisi g\u00f6r\u00fclmez. <\/p>\n
Tiroit otoantikorlari:<\/p>\n
Bazen Basedow-Graves hastaligi ile toksik multinod\u00fcler guatrin ayirici tanisinda zorluk \u00e7ekilebilir. Bu iki hastaligi birbirinden ayirmak i\u00e7in TRab (tirotiropin resept\u00f6r antikorlari) kullanilir. Bu antikor, Graves hastaliginda pozitiftir. Ayrica, g\u00f6z bulgusu olan \u00f6tiroit (semptomsuz) Graves hastaliginin teyidinde de bu antikordan yararlanilir. <\/p>\n
AntiTPO ve antiTg antikorlari Graves hastalarinin y\u00fczde %50’ sinde pozitif olarak bulunur.<\/p>\n
Radyoaktif iyot uptake testi (I-131 uptake testi)<\/p>\n
Tiroit testleri b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde anlatildigi gibi bu test degisik nedenlere bagli olusan hipertiroidilerin ayirici tanisinda kullanilir.. Uptake, Graves hastaliginda normal degerlerden y\u00fcksektir..<\/p>\n
Tiroit sintigrafisi:<\/p>\n
Tiroit sintigrafisi Basedow-Graves hastaligi toksik otonom fonksiyone tiroit nodul\u00fc ve toksik multinod\u00fcler guatrin ayirici tanisinda kullanilan \u00f6nemli bir tani aracidir. Ancak gerek radyoiyot uptake testi gerekse tiroit sintigrafisi yapilmazdan \u00f6nce hastanin normal iyot almamasi gerekir. Mesela, bilgisayarli tomografide, miyelogramda, kontrastli b\u00f6brek grafisinde veya arteriogramda kullanilan kontrastli maddeler bu iki testi 6 hafta kadar etkilemekte ve bu testlerin yorumlanmasinda g\u00fc\u00e7l\u00fck \u00e7ekilmektedir. Bu nedenle bu testlere girecek hastalara \u00f6ncelikle uptake ve sintigrafi uygulandiktan sonra diger tetkiklerin yapilmasi gerekir. <\/p>\n
Sedimantasyon:<\/p>\n
Hipertiroidi nedenlerinden biri olan subakut tiroiditin ayirici tanisinda kullanilir. Bu test, hastadan alinan kanda bulun proteinlerin bir t\u00fcp i\u00e7indeki \u00e7\u00f6k\u00fcs hizini g\u00f6sterir. Subakut tiroiditte sedimantasyon normalin \u00fczerine, bazen 100mm\/dak \u00fczerine \u00e7ikabilir. A\u00e7lik veya tokluk sirasinda uygulanabilir.<\/p>\n
Tiroglobulin (Tg):<\/p>\n
Hipertiroidili hastalarin t\u00fcm\u00fcnde y\u00fcksek olarak bulunur. <\/p>\n
Hipertiroidi tanisi nasil konur? <\/p>\n
Daha \u00f6nce s\u00f6z\u00fc edilen belirti ve semptomlarin bir kisminin bulunmasi, tiroit hormon d\u00fczeylerinin y\u00fcksek olmasi ve d\u00fcs\u00fck TSH d\u00fczeyi ile hipertiroidi tanisi kolaylikla konur. Radyoaktif uptake testi ve tiroit sintigrafisi ile hipertiroidi nedenleri arasinda ayirici tani yapilabilir. Ayirici tani yapilmasi olduk\u00e7a \u00f6nemlidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc hipertiroidi nedenine g\u00f6re degisik tedavi y\u00f6ntemleri mevcuttur. <\/p>\n
Hipertiroidi nasil tedavi edilir? <\/p>\n
Hastaligi olusturan sebebe ve hastaligin ciddiyetine g\u00f6re tedavi degisir. Mesel\u00e2, ge\u00e7ici hipertiroidi vakalarinda (tiroiditlerde) semptomatik tedavi (antienflamatuvarlar veya beta blokerler) uygulanir. Tiroidit sonucu olusan hipertiroidi vakalari Tiroiditler b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde anlatilmistir. <\/p>\n
Diger yandan kalici hipertiroidi olusturan Basedow-Graves hastaligi, toksik otonom fonksiyone eden tiroit nod\u00fclleri ve toksik multinod\u00fcler guatr kesin tedavi gerektirir. Subklinik hipertiroidi, yasli hastalarda atrial fibrilasyona neden olacagindan tedavi edilmesi gerekir.<\/p>\n
Bazi ila\u00e7lar sadece hipertiroidi semptomlarini tedavi etmek i\u00e7in kullanilir. Bu ila\u00e7larin direkt tiroit fonksiyonlari \u00fczerine etkisi yoktur. Mesela, beta-blokerler (dideral, beloc, trasicor…) kalp hizini ve titremeyi azaltan ila\u00e7lardir. Bu ila\u00e7lar bronslarda spazma neden oldugundan astimi olan hastalar bu ila\u00e7lari kesinlikle kullanmamalidir. Bazi hastalarda sinirlilik ve uykusuzluk \u00f6n plandadir. Bu nedenle bu hastalara sinirleri yatistirici ila\u00e7lar verilir. <\/p>\n
Basedow-Graves hastaliginda ka\u00e7 t\u00fcrl\u00fc tedavi y\u00f6ntemi mevcuttur? <\/p>\n
Bu hastalikta \u00fc\u00e7 t\u00fcrl\u00fc tedavi y\u00f6ntemi mevcuttur.<\/p>\n
\u2022 Antitiroit tedavisi (Propycil, Tramazol tedavisi)
\n\u2022 Cerrahi tedavi (tiroidektomi)
\n\u2022 Radyoiyot tedavisi (atom tedavisi) <\/p>\n
Basedow-Graves Hastaliginin tedavisi nasil yapilir? <\/p>\n
Bu hastaligin tedavisinde \u00f6ncelikle asagidaki bilgileri g\u00f6z ardi etmemek gerekir:<\/p>\n
\u2022 Tedavi yapilmayan hastalarda semptom ve belirtiler azalip artarak yillarca s\u00fcrebilir
\n\u2022 Tedavisiz vakalarda uzun yillar sonra hipotiroidi gelisir, yani tiroit fonksiyonlarini tamamen kaybeder.
\n\u2022 G\u00f6z bulgulari (ekzoftalmi) ile Graves hipertiroidisi birbirinden tamamen ayri olarak seyreder. Basarili bir hipertiroidi tedavisinden sonra bile g\u00f6z bulgulari kendi seyrini takip eder. <\/p>\n
Antitiroit ila\u00e7larla tedavi hangi durumlarda ve nasil yapilir? <\/p>\n
T\u00fcrkiye’de iki \u00e7esit Antitiroit ila\u00e7 mevcuttur: Propycil ve Thyramazol. Iki ila\u00e7 da tiroit hormon yapimini engeller. Antitiroit ila\u00e7lar hipertiroidide remisyon varligina dayanilarak kullanilir. Remisyon, hastaligin ge\u00e7ici olarak ortadan kalktigi ve hastanin normale d\u00f6nd\u00fcg\u00fc zamana denir. Tedavi edilmeyen bazi Graves hastalarinda hastalik ge\u00e7ici olarak iyilesebilir. Ancak daha \u00f6nceden hangi hastada remisyon olacagini ve remisyonun ne kadar sonra sonlanacaginin bilinmesi m\u00fcmk\u00fcn degildir. <\/p>\n
Antitiroit tedavi ile ancak %30 hasta remisyona girebilir. En y\u00fcksek remisyon bir veya iki yillik antitiroit tedavisinden sonra ortaya \u00e7ikar. Geri kalan %70 hastada ise ila\u00e7 kesildikten sonra hipertiroidi tekrarlar. Hastaligin tekrarlamasi durumunda radyoiyot veya cerrahi tedavi uygulanir: <\/p>\n
\u2022 Antitiroit tedavi, k\u00fc\u00e7\u00fck guatrlarda ve orta siddetteki hipertiroidide kullanilir.
\n\u2022 Propycil kullanilmasi durumunda ila\u00e7 her 8 saatte bir, Thyramazol kullanilmasi durumunda ise ila\u00e7 g\u00fcnde bir kez alinir.
\n\u2022 Antitiroit tedaviden sonra \u00f6tiroit durumu bir bu\u00e7uk-iki ay sonra saglanabilir
\n\u2022 Remisyon saglamak i\u00e7in ila\u00e7lar genellikle bir veya iki yil alinir.
\n\u2022 Antitiroit ila\u00e7lara verilecek cevap hastadan hastaya degistiginden hastalarin daha sik doktor kontrol\u00fc gerekir. <\/p>\n
Antitiroit ila\u00e7larin yan etkileri nelerdir? <\/p>\n
Degisik yan etkileri mevcuttur.<\/p>\n
\u2022 %6-7 vakada deri d\u00f6k\u00fcnt\u00fcleri ve eklem agrilari g\u00f6r\u00fcl\u00fcr
\n\u2022 %1 hastada \u00e7ok ciddi bir yan etkisi olan agranulositoz g\u00f6r\u00fcl\u00fcr (l\u00f6kositlerin ortadan kalkmasi). Bunun belirtileri bogaz agrisi ve atestir. Bu durumda hasta derhal ilaci kesmeli ve doktoruna bilgi vermelidir.
\n\u2022 Nadir olarak karaciger \u00fczerine toksik etkisi olabilir. Bu genelde ge\u00e7icidir. Ancak seyrek olarak \u00f6l\u00fcme neden olabilir. <\/p>\n
Bazi doktorlar hastalara \u00f6ncelikle y\u00fcksek doz antitiroit ila\u00e7 vererek hastayi hipotiroidi durumuna sokmakta ve daha sonra tiroit hormonu (Tefor, Levotiron) vererek hastayi \u00f6tiroit hale getirmektedir. Bu tedavi sekline engelleme-yerine koyma y\u00f6ntemi denir. Bu y\u00f6ntemin daha etkili oldugu ileri s\u00fcr\u00fclmektedir. <\/p>\n
Gebelikte Antitiroit ila\u00e7lar nasil kullanilmalidir? <\/p>\n
Gebelikte radyoiyot tedavisi bebege verecegi zarardan dolayi uygulanmaz. <\/p>\n
\u2022 Tedavi i\u00e7in antitiroit ila\u00e7lar veya cerrahi se\u00e7ilir. Ancak gebelikte m\u00fcmk\u00fcn oldugu kadar cerrahiden de sakinilmasi gerekir. Bu nedenle hamile hastalar g\u00f6zlem altinda olmali veya antitiroit ila\u00e7larla tedavi edilmelidir.
\n\u2022 Hipertiroidili hamilelerin d\u00fcs\u00fck yapma riski y\u00fcksektir.
\n\u2022 Graves hastaliginda hipertiroidism hamilelik sirasinda kendiliginden ge\u00e7ebilir. <\/p>\n
Propycil gebelikte Thyramazola tercih edilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Propycil’in bir dogum defekti olan aplasia cutis’e neden olmasi olduk\u00e7a azdir. Antitiroit ila\u00e7lar plasentadan ge\u00e7erek \u00e7ocukta hipotiroidiye ve guatra neden olur. Bu nedenle antitiroit ila\u00e7lar \u00e7ocukta problem olmayacak sekilde m\u00fcmk\u00fcn oldugu kadar k\u00fc\u00e7\u00fck dozlarda verilir.<\/p>\n
Genel olarak az sikayeti olan hafif siddetteki hipertirodide antitiroit ila\u00e7 vermeden de hamileler izlenebilinir. \u00c7ok sikayeti olan ve y\u00fcksek hormon d\u00fczeyleri bulunan hamilelerde ise antitiroit ila\u00e7lar kullanilir. <\/p>\n
Emzirme sirasinda antitiroit ila\u00e7lar kullanilabilir mi? <\/p>\n
Antitiroit ila\u00e7lar anne s\u00fct\u00fcne ge\u00e7erek bebegin tiroit fonksiyonlarini etkiler. Propycil daha az yogunlukta s\u00fcte ge\u00e7tiginden Thyramazola tercih edilir. G\u00fcnde 200mg’dan daha az kullanilan Propycil genelde bebegin tiroidini etkilemez. Bununla beraber bebegin tiroit hormonlari anne Propycil kullandigi m\u00fcddet\u00e7e zaman zaman \u00f6l\u00e7\u00fclerek kontrol edilmelidir. <\/p>\n
Basedow-Graves hastaliginda cerrahi tedavi hangi durumlarda ve nasil uygulanir? <\/p>\n
Basedow-Graves hastaliginda tiroit cerrahisi \u00f6nceleri yaygin olarak b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada uygulaniyordu. 1950’li yillarda antitiroit ila\u00e7lar kullanilmaya baslandiktan sonra tiroit cerrahisi sayisi giderek d\u00fcsmeye basladi. Daha sonra radyoiyot tedavisinin etkili ve emin bir tedavi y\u00f6ntemi oldugu g\u00f6sterildikten sonra tiroit cerrahisinde dramatik bir d\u00fcs\u00fcs g\u00f6r\u00fcld\u00fc.<\/p>\n
Radyoiyot (halk arasinda atom tedavisi olarak biliniyor) tedavisi Basedow -Graves hastaliginda halen en fazla tercih edilen tedavi seklidir. Cerrahi tedavi, ancak asagidaki durumlarda Basedow-Graves hastaliginda uygulanir.<\/p>\n
\u2022 Tiroit nod\u00fcl\u00fc bulunan ve kanser s\u00fcphesi olan hastalarda
\n\u2022 Ikinci 3 ayinda bulunan hamile hastalarda
\n\u2022 \u00c7ok b\u00fcy\u00fck guatrlarda<\/p>\n
Tiroit cerrahisinde uygulanan y\u00f6nteme tiroidektomi denir. Bu y\u00f6ntemde tiroit glandinin %90 kadari \u00e7ikarilir. Geri kalan doku bazen tiroit antikorlari (TRab) tarafindan uyarilarak hastalik tekrar n\u00fcksedebilir. Diger yandan radyoiyot ile tedavi edilen hastalarda n\u00fcks olma ihtimali \u00e7ok daha azdir. <\/p>\n
Cerrahi tedavi \u00f6ncesi hastalar, beta blokerlerle, iyotla veya antitiroit ila\u00e7larla tiroidektomiye hazirlanir. Hazirlik i\u00e7in bazen her \u00fc\u00e7 tedavi de birlikte kullanilir. Cerrahi girisim, hasta \u00f6tiroit duruma, yani tiroit hormonlari normal d\u00fczeylere getirildikten sonra uygulanir. Bunun i\u00e7in ortalama 2 ay gerekir. Hasta \u00f6tiroit duruma getirilmeden cerrahi girisimin uygulanmasi tiroit krizi denilen ve hayati tehdit eden duruma neden olur. Tiroit krizi, ayrica, enfeksiyonlarda ve agir ge\u00e7irilen diger hastaliklarda da g\u00f6r\u00fclebilir.. Kriz sirasinda hastada y\u00fcksek ates, bulanti, kusma, ishal, v\u00fccuttan su eksilmesi, akli bozukluk ve 150 dak \u00fczerinde \u00e7arpinti g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bu durumdaki hastalar yogun bakima alinarak tedavi edilir.<\/p>\n
Hipertiroidili hastalara genelde iyotlu yiyeceklerin verilmesi hastaligin siddetlenmesine, hatta bazi hastalarda hipertiroidism olusmasina neden olur. Bununla beraber, \u00e7ok fazla miktardaki iyot 10 g\u00fcnden az kullanildigi takdirde tiroit hormon salgilanmasini \u00f6nler. Cerrahi girisim \u00f6ncesi hastalara fazla miktarda iyot verilmesinin esas nedeni budur. <\/p>\n
Cerrahi tedaviye hazirlik nasil yapilir? Hastanede ne kadar kalinir? <\/p>\n
Cerrahi tedavi i\u00e7in \u00f6ncelikle hastalar \u00f6tiroit duruma getirilir. Bunun i\u00e7in T-3, T4 ve TSH hormonlari normal d\u00fczeye indirilir. Hastalar a\u00e7 durumda iken sabah hastaneye yatirilir ve cerrahi girisim i\u00e7in bazi tetkikler yapilir ( kan sekeri, EKG, tele radyografi, pihtilasma ve kanama testleri …). Hasta ayrica anestezi doktoru tarafindan muayene edilir. Daha sonra hasta ameliyathaneye alinir. Hastanin hastanede kalma s\u00fcresi genelde 36 saat bazen ise 2 g\u00fcnd\u00fcr. <\/p>\n
Cerrahi girisim sirasinda neler olur? <\/p>\n
Hasta uyutulduktan sonra ameliyathanede \u00f6nce boyun alt kismindan cilt 7-8cm uzunlugunda kesilerek tiroit glandi b\u00fct\u00fcn\u00fcyle disari alinir ve subtotal tiroidektomi uygulanir. Bunun i\u00e7in bir lob, istmus ve diger lobun b\u00fcy\u00fck bir kismi \u00e7ikarilir. Operasyon 1-2 saat i\u00e7inde bitirilir. <\/p>\n
Hastada tiroit nod\u00fcl\u00fc mevcutsa ve tiroit kanseri s\u00fcphesi varsa operasyon sirasinda \u00e7ikarilan nod\u00fcl patologa g\u00f6nderilir. Operasyon sirasinda yapilan bu isleme frozen section denir. Nod\u00fcl hemen dondurularak kesitler alinir ve mikroskop altinda incelenir. Bu sirada doktor patologdan gelecek cevabi ameliyathanede bekler. Gelen cevap kanser ise cerrah hastada total tiroidektomi uygular, yani geri kalan t\u00fcm tiroit dokusunu da \u00e7ikarir.<\/p>\n
Tiroidektomiden sonra \u00e7ikarilan doku daha iyi sartlarda patolog tarafindan tekrar incelenir. Bu inceleme frozen section’dan \u00e7ok daha iyi sonu\u00e7 verir. Frozen section da yanilgi ihtimali vardir. <\/p>\n
Cerrahiden sonra neler olur? <\/p>\n
Operasyon tamamlandiktan sonra hasta ayilincaya kadar g\u00f6zlem odasinda kalir. Odasina g\u00f6nderildikten sonra yemek yiyebilir ve ziyaret\u00e7ilerini kabul edebilir. Yara yerine ameliyat sonucu meydana gelen sivilarin disari \u00e7ikmasi ve sislik yapmamasi i\u00e7in konulan dren denilen boru genelde 24 saat sonra \u00e7ikarilir. Total tiroidektomi yapilmissa kandaki kalsiyum zaman zaman \u00f6l\u00e7\u00fclerek paratiroit glandina bir zarar olup olmadigi arastirilir. Hasta taburcu olacagi zaman agrilari i\u00e7in agri kesiciler verilir. Tiroit ila\u00e7lari i\u00e7in ilgili doktora sevk edilir. Iyilesme hastadan hastaya degisir. Genelde bir -iki hafta i\u00e7inde hasta isine d\u00f6nebilir. <\/p>\n
Cerrahi tedavinin komplikasyonlari nelerdir? <\/p>\n
Tiroidektomi tecr\u00fcbeli operat\u00f6rler tarafindan yapildigi zaman komplikasyon g\u00f6r\u00fclmesi \u00e7ok nadirdir. Komplikasyonlar, genelde tecr\u00fcbesiz cerrahlar tarafindan yapilan operasyonlarda ve \u00f6zelikle subtotal ve total tiroidektomilerden sonra siklikla g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bu nedenle, hasta, bu hususta doktorunun \u00f6nerdigi deneyimli cerrahlari tercih etmelidir. Tiroidektomiden sonra g\u00f6r\u00fclen komplikasyonlar : <\/p>\n
\u2022 Hipoparatiroidi. <\/p>\n
Bu komplikasyon iki sekilde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr: Ge\u00e7ici ve kalici <\/p>\n
\u2022 Ge\u00e7ici hipoparatiroidi <\/p>\n
Tiroit glandi alt ve \u00fcst kisimlarinda buluna paratiroit glandlarinin operasyon sirasinda zedelenmesi sonucu olusur. Paratiroit glandlari salgiladiklari parathormon ile kandaki kalsiyumu kontrol eder. Zedelenme sirasinda kan kalsiyumu d\u00fcser . Buna hipokalsemi denir. Bu sirada hasta, dudak, kol ve bacaklarinda karincalanma hisseder. Sayet kalsiyum \u00e7ok d\u00fcserse hayati tehdit edici soluk borusu spazmi meydana gelebilir. Bu durum olusmadan \u00f6nce hastaya damar veya agizdan kalsiyum verilir. Ge\u00e7ici hipokalsemi birka\u00e7 g\u00fcn veya hafta i\u00e7inde kendiliginden ge\u00e7er. <\/p>\n
\u2022 Kalici hipoparatiroidi<\/p>\n
Bazen b\u00fct\u00fcn paratiroit glandlari operasyon sirasinda \u00e7ikarilir veya \u00e7ok zedelenebilir. Bu durumda kalici hipoparatiroidi olusur. Tedavi edilmeyen hipoparatiroidi adale kasilmalarina, konvulsiyonlara ve katarakta neden olur. Bunun i\u00e7in hastaya hayat boyu kalsiyum ve D vitamini preparatlari verilmesi gerekir. <\/p>\n
\u2022 Ses tellerinin zedelenmesi<\/p>\n
Ses tellerini kontrol eden sinirler (rekurrent larengeal sinir) tiroit glandi yanindan ge\u00e7er. Bunlardan birinin zedelenmesi hastanin boguk ve kisik ses \u00e7ikarmasina neden olur. Nadir olarak iki sinir de zedelenebilir . Bu durumda kisik ses ve soluk alma zorlugu g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bunun i\u00e7in boyundan soluk borusuna delik a\u00e7ilarak hastanin nefes almasi saglanir.<\/p>\n
\u2022 Ameliyat yerinde iz kalmasi<\/p>\n
\u00d6zellikle hanim hastalar boyun b\u00f6lgesinde \u00e7ok az iz kalmasi i\u00e7in doktordan operasyonun estetik olarak yapilmasini isterler. Ger\u00e7ekten tecr\u00fcbeli doktorlar tarafindan yapilan tiroidektomi operasyonlarindan sonra boyun b\u00f6lgesinde bir\u00e7ok hastada \u00e7ok az yara izi kalir. Ancak bazi hastalarda yapilan operasyonlarda doktor ne kadar tecr\u00fcbeli olursa olsun yara izinin olduk\u00e7a belirgin oldugu hatta bazi hastalarda neredeyse parmak kalinliginda yara izinin kaldigi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Buna keloid denir. Bu durum cildi \u00e7ok hassas hastalarda g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. \u00c7ok defa hastalar bu b\u00f6lgede hafif agri duyarlar ve yakali elbise giymekte zorluk \u00e7ekerler. Bir\u00e7ok hasta maalesef bunu bir doktor hatasi olarak algilamaktadir. Tedavi i\u00e7in yumusatici ve kortizonlu kremler verilir. Gerekirse lokal kortizon enjeksiyonlari yapilir. <\/p>\n
Operasyon sonrasi hastalar nasil takip edilir? <\/p>\n
Bir\u00e7ok hasta tiroidektomiden sonra hastaliginin tamamen ge\u00e7tigine inanmakta ve doktorun takibine ihtiya\u00e7 duymamaktadir. Halbuki bu hastalarin \u00f6m\u00fcr boyu periyodik olarak takip edilmesi gerekir. \u00d6zellikle operasyon sonrasi geri kalan dokunun yeterli olup olmadigi yani hastanin ilaca ihtiyacinin olup olmadigi arastirilmalidir. Daha sonra n\u00fcks olup olmayacaginin anlasilmasi i\u00e7in hasta takip edilmelidir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Hipertiroidi, tiroit glandinin fazla \u00e7alismasina bagli olarak tiroit hormonlarinin fazla miktarda salgilanmasi sonucu ortaya \u00e7ikan klinik tabloya verilen isimdir. Tirotoksikoz, degisik nedenlerle \u00f6rnegin fazla miktarda tiroit tableti alinmasi yada tiroiditlerde oldugu gibi tiroit depolarindan kana ani olarak tiroit hormonlarinin bosalmasi sonucu kanda tiroit hormonlarinin y\u00fckselmesine verilen isimdir. Iki durumda da klinik olarak ayni tablo ortaya …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[2325,2326,2328,2327,2329],"class_list":["post-786","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-hipertiroidi-veya-tirotoksikoz","tag-hipertiroidide-hangi-testler-uygulanir","tag-sessiz-tiroidit","tag-tiroit","tag-tsh"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/786","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=786"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/786\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=786"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=786"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=786"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}