Akdeniz Anemisi Nedir?<\/p>\n
Eski yunancada “Thalas” kelimesi deniz, “Emia” kelimesi anemi anlam\u0131na, “Thalasemia” ise Akdeniz anemisi anlam\u0131na gelir. Akdeniz b\u00f6lgesinde ve g\u00f6\u00e7lerle yay\u0131larak d\u00fcnyan\u0131n bir \u00e7ok \u00fclkesinde g\u00f6r\u00fclen kal\u0131tsal kan hastal\u0131\u011f\u0131d\u0131r. D.S.\u00d6. (D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc) n\u00fcn verilerine g\u00f6re, t\u00fcm d\u00fcnyada 266 milyon hemoglobinopati ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n bulundu\u011fu vurgulanmaktad\u0131r. Talasemi kal\u0131tsal ge\u00e7i\u015f g\u00f6steren, \u00f6nlenebilir bir kan hastal\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Akdeniz b\u00f6lgesinde daha s\u0131k g\u00f6r\u00fclen bu hastal\u0131k genellikle bir ya\u015f\u0131ndan \u00f6nce solukluk, dalak b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc ve geli\u015fme gerili\u011fi ile kendini g\u00f6sterir. \u0130yi tedavi edilemeyen hastalarda y\u00fcz kemiklerinde de\u011fi\u015fiklikler, demir birikimine ba\u011fl\u0131 olarak da kalp, karaci\u011fer, pankreas gibi organlarda bozukluklar ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.Tablo 2 de bir talasemi hastas\u0131n\u0131n kan h\u00fccreleri g\u00f6r\u00fclmekte. Tablo 3 te eski Talasemi hastalar\u0131n\u0131n seyrek ve az kan almalar\u0131 sonucunda kendini g\u00f6steren komplikasyonlar\u0131n olu\u015fumu yani ba\u015fta iskelet sistemi olma \u00fczere \u015fekil de\u011fi\u015fiklikleri olu\u015fmu\u015f bir hastay\u0131 g\u00f6rmektesiniz. Hasta 9 ya\u015f\u0131nda ve geli\u015fimi y\u00fcksek derecede bozuk. A\u015f\u0131r\u0131 demir birikimi ve d\u00fc\u015f\u00fck hemoglobin maalesef bu istenmeyen sonucu do\u011furmamaktad\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde bu tip \u00f6rneklere nadirende olsa raslanmaktad\u0131r. \u0130yi bir hasta + anne+ baba e\u011fitimi ile bu tip istenmeyen olaylar engellenebilir. Tedavide 3 ya\u015f civar\u0131nda \u00f6zel bir pompa ile haftan\u0131n 5 g\u00fcn\u00fc demir ba\u011flay\u0131c\u0131 ila\u00e7 (Desferrioxamine) al\u0131nmas\u0131 zorunludur. \u0130leri ya\u015flarda dalak al\u0131narak, hastan\u0131n kan ihtiyac\u0131 ge\u00e7ici olarak azal\u0131r, fakat kesin \u00e7\u00f6z\u00fcm de\u011fildir. Kemik ili\u011fi nakli, hastal\u0131\u011f\u0131 tamamen d\u00fczelten bir tedavi y\u00f6ntemidir. \u00c7ok pahal\u0131 bir tedavi y\u00f6ntemi olmas\u0131na ra\u011fmen, son 15 y\u0131ld\u0131r kemik ili\u011fi nakli konusunda yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalarda \u00f6zellikle uygun verici karde\u015fi olan k\u00fc\u00e7\u00fck hastalarda ba\u015far\u0131l\u0131 sonu\u00e7lar al\u0131nabilmektedir. <\/p>\n
Uygulanan ek t\u0131bbi tedavi gereksinimleri ile beraber bir hastan\u0131n y\u0131ll\u0131k maliyeti yakla\u015f\u0131k 12.000-15.000$ civar\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n
Bu t\u00fcr kal\u0131tsal hastal\u0131klardan korunmada en etkili y\u00f6ntemler; <\/p>\n
1. Toplum e\u011fitimi, <\/p>\n
2. Ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131n taranmas\u0131, <\/p>\n
3. Genetik dan\u0131\u015fma, <\/p>\n
4. Do\u011fum \u00f6ncesi tan\u0131 y\u00f6ntemleridir. \u0130ki ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131n\u0131n evlenmesi halinde ise hamileli\u011fin 6-22. haftas\u0131nda do\u011fum \u00f6ncesi tan\u0131 yap\u0131labilir. B\u00f6ylece hasta bir \u00e7ocu\u011fun do\u011fmas\u0131 \u00f6nlenir. Do\u011fum \u00f6ncesi tan\u0131 ile sa\u011fl\u0131kl\u0131 olaca\u011f\u0131 belirlenen bebe\u011fin do\u011fmas\u0131na izin verilebilir.<\/p>\n
Hastaligin esas olarak iki apayri \u015fekli vardir.Talasemi Major ve Talasemi Min\u00f6r. <\/p>\n
\u2022 Talasemi Min\u00f6r: (Akdeniz anemisi Tasiyiciligi)<\/p>\n
T. Minor, T.major\u2019a g\u00f6re \u00e7ok daha hafif seyreder. Bireylerdeki tek bulgu sadece kansizliktir. Kisiler sadece halsizlikten sikayet\u00e7idirler. Hatta bazilari evlenme islemlerinde yapilan (zorunlu) kan testine kadar hastaliklarini bilmez.Bu gruptaki hastalarda yapilan tahlilde, serum demir d\u00fczeyi normal veya artmistir. En \u00e7ok g\u00f6r\u00fclen kansizlik \u00e7esiti olan ve bu hastalikla en \u00e7ok karistirilan Demir Eksikligi Anemisi\u2019nde ise demir azalmistir. Tani, \u201cHemoglobin Elektroforezi\u201d ile konur. Bu hastaligin anlasilmasinda ise yarayan en \u00f6nemli tahlil kistaslarindan biri olan HbA2 ( kanda oksijenin tasinmasini saglayan hemoglobin molek\u00fcl\u00fcn\u00fcn k\u00fc\u00e7\u00fck fraksiyonu) normal kisilerde %3,4 iken bu hastalikta % 7 ye y\u00fckselmistir; HbF ise hafif d\u00fczeyde (%2-6) artmistir. T. Minor\u2019\u00fcn esas \u00f6nemi bu hastaligin evli \u00e7iftlerin her ikisinde de olmasinda ortaya \u00e7ikar; \u00e7ocugun %25 T. Major (yani hastaligin esas agir ve \u00f6l\u00fcmc\u00fcl seyreden cinsinden) olma riski mevcuttur.<\/p>\n
Anne ve babadan sadece biri Akdeniz Anemisi tasiyicisi (talasemi Min\u00f6r) ise dogacak \u00e7ocuklarinin tasiyici olma olasiligi % 50 dir. Talasemi major olma olasiliklari ise yoktur.<\/p>\n
\u2022 Talasemi Major ( Cooley anemisi) :<\/p>\n
Talasemi Major ise hastaligin agir seyreden seklidir ve bir diger ismi de Cooley anemisidir. \u00c7ogunlukla bebek daha 6 aylikken birdenbire baslayan agir kansizlik sonucu kalp yetmezligi gelisir. Bunun olmamasi i\u00e7in d\u00fczenli olarak sik sik kan nakli yapilmalidir. Kan nakli yapilmazsa hasta birka\u00e7 senede \u00f6l\u00fcr. Kan nakli yetersiz yapilirsa kemik iliginin asiri kan yapmasi sonucu harap olan kemiklerde kirilmalar olur, \u00e7ocugun y\u00fcz sekli degisir. Y\u00fcz seklinin degismesi su sekildedir: Burun k\u00f6k\u00fc \u00e7\u00f6k\u00fck, alin ve elmacik kemikleri \u00e7ikiktir. \u00dcst disler \u00f6ne firlamistir. Bas d\u00f6rt k\u00f6se seklini alir. Dalak ve karaciger b\u00fcy\u00fcr. Boy kisa kalir. \u00c7ocuk ergenlik \u00e7agina giremez.Kan nakilleriyle v\u00fccutta biriken asiri demirin yol a\u00e7tigi kalp problemleri (myokardit, kalp yetmezligi vs) ileri yaslarda \u00e7ogunlukla \u00f6l\u00fcm sebebidir. Hemoglobin elektroforezi tahlilinde; normal yetiskin insanlarda bulunmayan, ancak bu hastalikta % 50-90 vakada g\u00f6r\u00fclen ve bir \u00e7esit hemoglobin olan HbF\u2019in kanda bulunmasi tani koydurucudur. <\/p>\n
H\u0130POTEZ<\/p>\n
Akdeniz anemisi ya da tiptaki adiyla Talasemi ; Akdeniz \u00fclkelerindeki irklarda g\u00f6r\u00fclen, dogacak \u00e7ocuga anne-babasindan \u201dBeta Talasemi\u201d geninin sirayetiyle kalitimsal olarak ge\u00e7en bir \u00e7esit \u201ckansizlik\u201d hastaligidir. <\/p>\n
Anemi (kansizlik) olusmasina neden olan etmen, kanda alyuvarlarin yapisinda yer alan \u201chemoglobin\u201d maddesinin yapimindaki kusurdur.<\/p>\n
TAHM\u0130NLER<\/p>\n
\u00dclkemizin de bir Akdeniz \u00fclkesi olmasi nedeniyle T\u00fcrkiye toplumu olarak bu hastaligi tasima riskimiz vardir.T\u00fcm T\u00fcrkiye n\u00fcfusunun yaklasik % 2,1 i tasiyicidir. Bu oran Antalya, Antakya, Mersin gibi b\u00f6lgelerde % 12 lere kadar \u00e7ikabilmektedir. Bunun i\u00e7in her \u00e7ifte evlenmeden \u00f6nce mecburi yapilan tahliller i\u00e7inde Hemoglobin (Hemogram dahilinde) ve Hemoglobin Elektroforezi tahlilleri de yer alir Tedavide kan nakillerinin yanisira nakledilen kan nedeniyle v\u00fccutta biriken fazla demirin idrarla atilimini saglayan \u201cDesferoksamin\u201d ve \u201cC vitamini\u201d verilir. Asiri b\u00fcy\u00fcm\u00fcs dalak ameliyatla alinir. Dalak ameliyati sonrasi depo penisilin koruma tedavisi ve pn\u00f6mokok asisi yapilir. \u00d6zellikle erken yasta ( hen\u00fcz kan nakilleri fazlaca yapilmadan) kemik iligi nakli ile bu hastalar %70-80 tam olarak sagliklarina kavusabilmektedir. Hem anne hem de baba Akdeniz Anemisi tasiyicisi (talasemi Min\u00f6r) ise dogacak \u00e7ocuklarin talesemi major olma olasiligi % 25, tasiyici olma olasiligi % 50 olacaktir. Ancak % 25 olasilikla \u00e7ocuk normal ola
\ncaktir.Anne ve babadan sadece biri Akdeniz Anemisi tasiyicisi (talasemi Min\u00f6r) ise dogacak \u00e7ocuklarinin tasiyici olma olasiligi % 50 dir. Talasemi major olma olasiliklari ise yoktur.<\/p>\n
KONTROLL\u00dc DENEY<\/p>\n
Hem annesi hem de babas\u0131 Akdeniz Anemisi ta\u015f\u0131yan 4 \u00e7ocuktan 1\u2019i talesemi Min\u00f6r 2\u2019si ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 1\u2019i ise sa\u011fl\u0131kl\u0131d\u0131r. Akdeniz Anemisi ta\u015f\u0131mayan anne-babadan olan 1000 \u00e7ocuktan sadece 21\u2019i talesemi Min\u00f6r.Sadece babas\u0131 veya sadece annesi Akdeniz Anemisi ta\u015f\u0131yan 4 \u00e7ocuktan 2\u2019si talesemi Min\u00f6r 2\u2019si sa\u011fl\u0131kl\u0131 do\u011fmu\u015ftur. Ebeveyinlerinden sadece biri Akdeniz Anemisi ta\u015f\u0131yan \u00e7ocuklardan hi\u00e7biri Talesemi maj\u00f6r do\u011fmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Akdeniz Anemisi Nedir? Eski yunancada “Thalas” kelimesi deniz, “Emia” kelimesi anemi anlam\u0131na, “Thalasemia” ise Akdeniz anemisi anlam\u0131na gelir. Akdeniz b\u00f6lgesinde ve g\u00f6\u00e7lerle yay\u0131larak d\u00fcnyan\u0131n bir \u00e7ok \u00fclkesinde g\u00f6r\u00fclen kal\u0131tsal kan hastal\u0131\u011f\u0131d\u0131r. D.S.\u00d6. (D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc) n\u00fcn verilerine g\u00f6re, t\u00fcm d\u00fcnyada 266 milyon hemoglobinopati ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n bulundu\u011fu vurgulanmaktad\u0131r. Talasemi kal\u0131tsal ge\u00e7i\u015f g\u00f6steren, \u00f6nlenebilir bir kan hastal\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Akdeniz …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[2361,2366,2363,2340,2365,2364,2362],"class_list":["post-797","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-akdeniz-anemisi-nedir","tag-beta-talasemi","tag-dunya-saglik-orgutu","tag-hemoglobin","tag-myokardit","tag-talasemi-major","tag-thalasemia"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/797","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=797"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/797\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=797"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=797"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=797"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}