Parkinson Hastal\u0131\u011f\u0131<\/p>\n
Parkinson hastal\u0131\u011f\u0131 ilk kez 1817 y\u0131l\u0131nda \u0130ngiliz hekim James Parkinson taraf\u0131ndan, \u201cshaking palsy\u201d (titrek fel\u00e7) ad\u0131 alt\u0131nda tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde bu ara\u015ft\u0131rmac\u0131n\u0131n ad\u0131yla an\u0131lan ve bug\u00fcnk\u00fc anlamda fel\u00e7 \u00f6zelli\u011fi ta\u015f\u0131mayan hastal\u0131k, tan\u0131nmas\u0131 gereken en \u00f6nemli ve en s\u0131k g\u00f6r\u00fclen parkinsonizm tipidir. Parkinsonizim kelimesi belli bir hastal\u0131ktan \u00e7ok, de\u011fi\u015fik nedenlere ortaya \u00e7\u0131kan birdizi belirtiyle tan\u0131nan bir durumu \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131r\u0131r.<\/p>\n
Hastal\u0131k 40 ila 75 ya\u015flar\u0131 aras\u0131nda, s\u0131kl\u0131kla da 60 ya\u015f\u0131n \u00fczerinde ba\u015flar. K\u0131rk ya\u015f\u0131n alt\u0131ndaki ki\u015filer nadiren etkilenirler. T\u00fcm Parkinson hastalar\u0131n\u0131n sadece % 5 ila 10\u2019unda hastal\u0131k ba\u015flang\u0131\u00e7 ya\u015f\u0131 20 ila 40 ya\u015flar\u0131 aras\u0131ndad\u0131r. Hastal\u0131k genellikle sinsi ba\u015flar ve belirtileri y\u0131llar i\u00e7inde, son derece yava\u015f ama giderek artan bi\u00e7imde ilerler. Hastalar\u0131n \u00e7o\u011funda belirtiler tek bir beden yar\u0131s\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kma e\u011filimindedir, ancak zamanla kar\u015f\u0131 beden yar\u0131s\u0131nda da kendini g\u00f6sterir. Hastal\u0131\u011f\u0131n ilerleme h\u0131z\u0131 ile belirtilerin t\u00fcr\u00fc ve \u015fiddeti hastadan hastaya de\u011fi\u015fiklik g\u00f6sterecek \u015fekilde farkl\u0131d\u0131r. <\/p>\n
Parkinson hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n kad\u0131n ve erkekte ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 genellikle ayn\u0131d\u0131r. D\u00fcnyan\u0131n her yan\u0131nda ve her t\u00fcrl\u00fc sosyoekonomik ko\u015fulda rastlan\u0131lan hastal\u0131\u011f\u0131n \u00e7e\u015fitli \u00fclkelerde yap\u0131lan t\u0131bbi \u00e7al\u0131\u015fma sonu\u00e7lar\u0131na g\u00f6re 50 ya\u015f\u0131n \u00fczerindeki toplum kesimlerinde yakla\u015f\u0131k 100 000\u2019de 100 ila 300 aras\u0131 s\u0131kl\u0131kta g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc saptanm\u0131\u015ft\u0131r. 65 ya\u015f \u00fczerinde her 100 ki\u015fiden birinin Parkinson hastas\u0131 oldu\u011fu anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n
Parkinson Hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n Temel Belirtileri<\/p>\n
Bu belirtilerin en \u00f6nemlileri uzuvlar\u0131n titremesi, kaslar\u0131n sertli\u011fi ve v\u00fccut hareketlerinin yava\u015fl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Bu \u00fc\u00e7lemeye eklenebilecek di\u011fer belirtiler aras\u0131nda, \u00f6ne e\u011fik duru\u015f \u015fekli, k\u00fc\u00e7\u00fck ad\u0131mlarla ve ayaklar\u0131n\u0131 s\u00fcr\u00fcyerek y\u00fcr\u00fcme, yumu\u015fak, h\u0131zl\u0131 ve ayn\u0131 tonda konu\u015fma say\u0131labilir. Parkinson hastal\u0131\u011f\u0131, \u00e7e\u015fitli parkinsonizm tablolar\u0131 aras\u0131nda kendine \u00f6zg\u00fc belirtiler ve beyinde olu\u015fturdu\u011fu de\u011fi\u015fikliklerle ayr\u0131 bir yere sahiptir.<\/p>\n
Parkinsonizmdeki titreme, \u00f6zellikle elleri ve ayaklar\u0131, bazen dudaklar\u0131, dili, \u00e7eneyi, seyrek olarak da g\u00f6vdeyi etkileyebilir. El veya ayakta dinlenme halinde ortaya \u00e7\u0131kan titreme bir hareket s\u0131ras\u0131nda kaybolur. \u00d6rne\u011fin uzan\u0131p bir cismi tutma hareketi s\u0131ras\u0131nda eldeki titreme kaybolur, dinlenme haline ge\u00e7ince tekrar ortaya \u00e7\u0131kar. Titremenin t\u0131bbi kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u201ctremor\u201ddur. Dinlenme s\u0131ras\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kma \u00f6zelli\u011fi di\u011fer hastal\u0131klarda g\u00f6r\u00fclebilen \u00e7e\u015fitli titremelerden ay\u0131rdedilmesine yard\u0131mc\u0131d\u0131r. <\/p>\n
Parkinsonizmde kaslarda dinlenme halinde bile de\u011fi\u015fmeyen bir sertlik bulunur. Hastay\u0131 muayene eden doktor uzuvlar\u0131 pasif olarak hareket ettirdi\u011finde sabit ve de\u011fi\u015fmeyen bir diren\u00e7le kar\u015f\u0131la\u015f\u0131r. Ancak etkilenmi\u015f kaslar gev\u015feyemez gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcrse de, bu istenilen \u015fekle sokulabilen bir sertliktir. Kaslardaki bu sertlik haline \u201crijidite\u201d denir. <\/p>\n
\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc belirti v\u00fccut hareketlerinin yava\u015flamas\u0131d\u0131r ve \u201cbradikinezi\u201d olarak isimlendirilir (Yunanca\u2019da \u201cbrady \u201cyava\u015f, \u201ckinesis\u201d ise hareket manas\u0131 ta\u015f\u0131r). Yeni bir harekete ba\u015flarken teredd\u00fct, o eylemi yaparken yava\u015fl\u0131k ve h\u0131zla yorulma ile \u015fekillenen karma\u015f\u0131k bir olayd\u0131r. Bradikinezi, g\u00f6zleri k\u0131rpma, y\u00fcr\u00fcrken kollar\u0131 sallama, konu\u015furken a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 olarak yap\u0131lan el ya da beden hareketleri veya y\u00fcz ifadesini yaratan hareketler gibi fark\u0131nda olmadan yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z otomatik hareketleri yapmaktaki yetersizli\u011fi de i\u00e7erir. Hastalarda t\u00fcm bu hareketler yava\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Hastalar g\u00f6zle fark edilemeyecek kadar ince titremeyi bile hissedebilirler ve bunu titre\u015fim hissi gibi alg\u0131larlar. Nadir olarak g\u00f6r\u00fclen kar\u0131n kaslar\u0131n\u0131n titremesi, i\u00e7erde titreyen bir \u015fey varm\u0131\u015f gibi hissedilir. Diyafram veya g\u00f6\u011f\u00fcs kaslar\u0131 titremesi \u201c\u00e7arp\u0131nt\u0131\u201d gibi hissedilir ve hasta kalple ilgili bir sorun oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnerek ilgili hekime ba\u015fvurur. Bu \u015fekildeki titreme kalp elektrosunda (EKG ) saptanabilir. <\/p>\n
Titremesi olan her ki\u015finin Parkinson hastas\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulamak gerekir. Sa\u011fl\u0131kl\u0131 insanlarda korku, heyecan gibi stresli durumlarda ellerde, bacaklarda ge\u00e7ici olarak titreme ortaya \u00e7\u0131kabilir. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda her ya\u015fta g\u00f6r\u00fclebilen ve \u201cesansiyel tremor\u201d ad\u0131 verilen iyi huylu, ailevi bir hastal\u0131kta, kollar \u00f6ne do\u011fru uzat\u0131l\u0131nca ellerde titreme olur. El titremesinin yan\u0131 s\u0131ra \u00f6zellikle ya\u015fl\u0131 hastalar\u0131n ba\u015f\u0131nda da titreme g\u00f6r\u00fclebilir. Bu hastal\u0131\u011f\u0131n bir \u00e7ok \u00f6zelli\u011fi gibi tedavisi de Parkinson hastal\u0131\u011f\u0131ndan farkl\u0131d\u0131r. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda titremeye yol a\u00e7an \u00e7e\u015fitli nedenler aras\u0131nda baz\u0131 ila\u00e7lar\u0131n kullan\u0131m\u0131, tiroid bezinin a\u015f\u0131r\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 veya beyincik hastal\u0131klar\u0131 say\u0131labilir. <\/p>\n
Hastal\u0131\u011f\u0131n Olu\u015fma Nedeni<\/p>\n
Hastal\u0131k s\u00fcreci, ba\u015fl\u0131ca dopamin i\u00e7eren substansiya nigra h\u00fccrelerini yok etmektedir. Bu h\u00fccrelerin hasara u\u011framalar\u0131n\u0131n nedeni bug\u00fcn i\u00e7in hala bilinmemektedir. Bunun rasgele bir durum olmad\u0131\u011f\u0131 ve damar sertli\u011fi, zay\u0131f kan dola\u015f\u0131m\u0131, iltihabi ya da mikrobik k\u00f6kenli de\u011fi\u015fikliklerden ileri gelmedi\u011fi a\u00e7\u0131k\u00e7a bellidir. Hen\u00fcz ke\u015ffedilmemi\u015f baz\u0131 maddelerin eksikli\u011finin ya da bilinmeyen bir toksinin bu h\u00fccre hasar\u0131ndan sorumlu olabilece\u011fi ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Konuyla ilgili yo\u011fun ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesine kar\u015f\u0131n bug\u00fcn i\u00e7in kesin kan\u0131tlar hen\u00fcz yoktur. <\/p>\n
Nadir de olsa ailevi Parkinson hastal\u0131\u011f\u0131 tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Kal\u0131tsal \u00f6zellikteki Parkinson hastal\u0131\u011f\u0131na daha \u00e7ok, hastal\u0131\u011f\u0131 gen\u00e7 ya\u015fta ba\u015flayan hastalarda rastlan\u0131r. Anne ya da baban\u0131n cinsiyeti belirleyenlerin d\u0131\u015f\u0131ndaki kromozomlar\u0131nda varolan bir \u00f6zelli\u011fin bask\u0131n olarak \u00e7ocu\u011fa ge\u00e7mesine otozomal dominant ge\u00e7i\u015f, \u00e7ekinik olarak ge\u00e7mesine otozomal resesif ge\u00e7i\u015f denilir. Genetik alan\u0131ndaki bilimsel geli\u015fmeler sonucunda, Parkinson hastal\u0131\u011f\u0131nda s\u0131ras\u0131yla dominant ve resesif kal\u0131tsal ge\u00e7i\u015f g\u00f6steren “sin\u00fcklein” ve “parkin” genleri belirlenmi\u015ftir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde bu iki geni tespit eden bir \u00e7ok laboratuar mevcuttur. Di\u011fer yandan, genel olarak hastalar\u0131n % 10 ila % 15\u2019i yak\u0131nlar\u0131nda Parkinson hastal\u0131\u011f\u0131 bulundu\u011funu ifade etmektedirler, ancak muayene edildiklerinde s\u00f6z konusu ki\u015filerin yar\u0131s\u0131nda farkl\u0131 hastal\u0131klar oldu\u011fu saptanm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6ylece akrabalar\u0131nda Parkinson hastal\u0131\u011f\u0131 olan hastalar b\u00fcy\u00fck bir oran olu\u015fturmamaktad\u0131r ve bir ailede ayn\u0131 hastal\u0131\u011f\u0131n birden fazla ki\u015fide meydana \u00e7\u0131km\u0131\u015f olmas\u0131n\u0131n rastlant\u0131sal oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. <\/p>\n
Kar\u0131-kocan\u0131n her ikisinde de Parkinson hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n % 2\u2019den daha az s\u0131kl\u0131kta g\u00f6r\u00fclmesi hastal\u0131\u011f\u0131n bula\u015f\u0131c\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6stergesidir. E\u015flerin ayn\u0131 \u00e7evreyi, ayn\u0131 beslenme \u015feklini, hastal\u0131k ortaya \u00e7\u0131kmadan y\u0131llar \u00f6nce payla\u015fmakta olmalar\u0131 beslenmeye ait unsurlar\u0131n da hastal\u0131\u011fa neden olmad\u0131\u011f\u0131na i\u015faret eder. <\/p>\n
Parkinson hastal\u0131\u011f\u0131na bir virusun yol a\u00e7m\u0131\u015f olabilece\u011fi olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 dikkat \u00e7ekici bir varsay\u0131md\u0131r. Baz\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar taraf\u0131ndan kulu\u00e7ka d\u00f6nemi uzun olan bir yava\u015f vir\u00fcs hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n sorumlu olabilece\u011fi ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fse de bug\u00fcne dek hi\u00e7 bir vir\u00fcs\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6sterilememi\u015ftir.<\/p>\n
Hastal\u0131\u011f\u0131n nedenine y\u00f6nelik ara\u015ft\u0131rmalar bir \u00e7ok \u00fclkede halen yo\u011fun olarak s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmektedir. \u00d6zet olarak, Parkinson hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n nedeni bug\u00fcn i\u00e7in hen\u00fcz kesin olarak anla\u015f\u0131lm\u0131\u015f de\u011fildir<\/p>\n
Parkinson Hastal\u0131\u011f\u0131nda Tedavi<\/p>\n
Parkinson hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n uzun s\u00fcreli, yava\u015f ilerleyici bir hastal\u0131k olmas\u0131 nedeniyle tedavisinde hastan\u0131n, ailesinin ve hekimin uzun y\u0131llar i\u015f birli\u011fi yapmas\u0131 gereklidir. Beraberce g\u00f6sterilecek \u00e7aba hem hastan\u0131n kendisini rahats\u0131z eden belirtilerin tatminkar bir \u015fekilde kontrol\u00fcn\u00fc, hem de hastan\u0131n hastal\u0131kla birlikte daha iyi bir ya\u015fam d\u00fczeyine kavu\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r. Aile bireylerinin, \u00f6zellikle e\u015finin deste\u011fi ve sevgisinin bu konuda ayr\u0131ca b\u00fcy\u00fck bir katk\u0131s\u0131 olaca\u011f\u0131 da a\u00e7\u0131kt\u0131r. B\u00f6yle bir yakla\u015f\u0131m yaln\u0131zca fizik olarak de\u011fil, psikolojik ve sosyal bak\u0131mdan da hastal\u0131\u011f\u0131n hastadan g\u00f6t\u00fcrd\u00fcklerini telafi etmekte yard\u0131mc\u0131 olacakt\u0131r. Bir n\u00f6rolog ve baz\u0131 hastalar i\u00e7in bir fizyoterapist taraf\u0131ndan sorumlulu\u011fun \u00fcstlenilerek d\u00fczenli kontrollerle tedavinin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi en iyi yoldur. <\/p>\n
G\u00fcn\u00fcm\u00fczde Parkinson hastal\u0131\u011f\u0131ndaki belirtilerden sorumlu olan dopamin h\u00fccrelerinin hasar\u0131n\u0131 onaracak kesin bir tedavi hen\u00fcz bulunamam\u0131\u015f olmakla birlikte, bu y\u00f6nde yo\u011fun \u00e7al\u0131\u015fmalar s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmektedir. Bu g\u00fcnk\u00fc t\u0131p bilgileri \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda, daha iyi bir tedavi bulunana dek ila\u00e7lar\u0131n \u00f6m\u00fcr boyu, d\u00fczenli olarak al\u0131nmas\u0131 gerekmektedir. . \u0130la\u00e7lar kadar fizik tedavi veya egzersizler de s\u0131kl\u0131kla yararl\u0131 olmaktad\u0131r. Parkinson hastal\u0131\u011f\u0131nda \u00f6zel bir diyet veya vitamin tedavisi \u00f6nerilmez. \u0130la\u00e7lar beyinde eksilmi\u015f olan dopamini ya yerine koyar, ya da onun etkisini taklit eder. Kimisi de dopaminin kimyasal yolla par\u00e7alanmas\u0131n\u0131 engelleyerek etkisini artt\u0131r\u0131r. Bir Parkinson hastas\u0131nda tedavinin hedefi, \u00f6ncelikle hastal\u0131\u011f\u0131n seyri boyunca hastan\u0131n g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131nda ba\u011f\u0131ms\u0131z olabilmesini sa\u011flamakt\u0131r. Parkinson hastal\u0131\u011f\u0131nda tedavi se\u00e7iminde dikkat edilecek baz\u0131 noktalar vard\u0131r. Hastan\u0131n bulundu\u011fu ya\u015f, belirtilerin a\u011f\u0131rl\u0131k derecesi, en fazla rahats\u0131zl\u0131k yaratan belirtinin t\u00fcr\u00fc (titreme ya da hareket yava\u015fl\u0131\u011f\u0131 gibi) veya hastan\u0131n g\u00fcnl\u00fck i\u015flerini k\u0131s\u0131tlama derecesi g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131narak uygulanacak tedaviler farkl\u0131 olacakt\u0131r. Hastal\u0131k belirtileri ayn\u0131 d\u00fczeyde olsa bile gen\u00e7 veya ya\u015fl\u0131 hastalarda tedavi t\u00fcr\u00fc ve ila\u00e7 dozlar\u0131 farkl\u0131d\u0131r. Parkinson hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n esas belirtilerinden olan titreme, hareket yava\u015fl\u0131\u011f\u0131 veya kas sertli\u011fi \u00f6zellikle hastal\u0131\u011f\u0131n erken d\u00f6nemlerinde Parkinson ila\u00e7lar\u0131yla tamamen d\u00fczelebilir, ya da b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde azal\u0131r.<\/p>\n
Baz\u0131 hastalar Parkinson hastal\u0131\u011f\u0131nda kullan\u0131lan ila\u00e7lara kar\u015f\u0131 di\u011ferlerinden daha duyarl\u0131d\u0131r. \u0130la\u00e7lar\u0131n baz\u0131 yan etkileri hastalar\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131 pek az rahats\u0131z ederken di\u011ferlerini daha fazla rahats\u0131z eder. Tedavinin amac\u0131 istenilen etki ile istenmeyen yan etki aras\u0131ndaki en iyi dozu bulmakt\u0131r. Genellikle zarars\u0131z olan yan etkiler ilac\u0131n g\u00fcnl\u00fck miktar\u0131n\u0131n azalt\u0131lmas\u0131yla d\u00fczelir.<\/p>\n
Hen\u00fcz Ara\u015ft\u0131rma Safhas\u0131nda Olan Yeni Tedaviler<\/p>\n
Yak\u0131n y\u0131llarda, normal ki\u015filerin beyninde, sinir h\u00fccrelerinin ya\u015famlar\u0131n\u0131 devam ettiren ve onlar\u0131 hasardan koruyan protein yap\u0131s\u0131nda baz\u0131 kimyasal maddeler bulunmu\u015f ve bunlara \u201ctrofik fakt\u00f6rler\u201d ad\u0131 verilmi\u015ftir. Deneysel olarak parkinsonizm olu\u015fturulmu\u015f deney hayvanlar\u0131nda, trofik fakt\u00f6rler beyin i\u00e7ine verilince insandakine benzeyen hastal\u0131k belirtilerinin d\u00fczeldi\u011fi ve b\u00f6ylece levodopa dozlar\u0131n\u0131n azalt\u0131labildi\u011fi g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n hipotezine g\u00f6re; trofik fakt\u00f6rler, Parkinson hastal\u0131\u011f\u0131 gibi, beyinde baz\u0131 sinir h\u00fccrelerinin yava\u015f ve ilerleyici bir seyirle hasara u\u011frad\u0131\u011f\u0131 \u201cdejeneratif\u201d hastal\u0131klarda tedavi amac\u0131yla verilirse, sinir h\u00fccreleri korunacak ve dolay\u0131s\u0131yla hastal\u0131k belirtileri d\u00fczelecektir. S\u00f6z konusu maddeler a\u011f\u0131zdan al\u0131n\u0131rsa veya damardan zerk edilirse beyne ge\u00e7ememektedirler. H\u00fccre nakli \u015feklinde do\u011frudan beyin i\u00e7ine verilmeleri pratik bir tedavi yolu olmamakla birlikte bu konuda yo\u011fun ara\u015ft\u0131rmalar s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmektedir. <\/p>\n
H\u00fccre nakli ameliyatlar\u0131nda, dopamin i\u00e7eren h\u00fccrelerin naklini takiben hasarl\u0131 beyin dokusundan trofik fakt\u00f6rlerin serbestle\u015fti\u011fi ve bunlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla sinir h\u00fccrelerinin uzant\u0131lar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fcmesi ve dallanmas\u0131n\u0131n uyar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 san\u0131lmaktad\u0131r. <\/p>\n
Trofik fakt\u00f6r tedavisi gelecek i\u00e7in olduk\u00e7a umut verici g\u00f6r\u00fcnmektedir. <\/p>\n
Gen tedavisi <\/p>\n
Yak\u0131n y\u0131llarda Parkinson hastal\u0131\u011f\u0131 tedavisinde farkl\u0131 bir se\u00e7enek olarak denenen gen tedavisinde, dopaminin kimyasal yollarla sentezinin \u00e7e\u015fitli basamaklar\u0131nda rol alan baz\u0131 enzimlere ait genlerin, zarars\u0131z bir vir\u00fcs i\u00e7inde v\u00fccuda verilmesi ama\u00e7lan\u0131r. Konuya ili\u015fkin ara\u015ft\u0131rmalar hen\u00fcz parkinsonizm olu\u015fturulmu\u015f olan deney hayvanlar\u0131nda s\u00fcrmektedir. Gerekli geni ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 olarak kullan\u0131lan vir\u00fcs\u00fcn infeksiyona veya t\u00fcm\u00f6rlere yol a\u00e7mas\u0131, gen \u00fcr\u00fcn\u00fcne kar\u015f\u0131 doku reddi yan\u0131t\u0131n\u0131n olu\u015fmas\u0131 riski, gen h\u00fccrelerinin uzun s\u00fcre ya\u015famamas\u0131 gibi s\u00f6z konusu i\u015flemin insanda uygulanmas\u0131n\u0131 engelleyen baz\u0131 nedenler vard\u0131r. <\/p>\n
Alzheimer Hastal\u0131\u011f\u0131<\/p>\n
Alman Dr. Alois Alzheimer, \u00e7al\u0131\u015fmakta oldu\u011fu Frankfurt Ak\u0131l Hastal\u0131klar\u0131 Hastanesi’nde 51 ya\u015f\u0131ndaki kad\u0131n hastas\u0131n\u0131 muayene ederken, tespit etti\u011fi bulgu ve belirtilerin nas\u0131l yorumlanmas\u0131 gerekti\u011fini hen\u00fcz bilmiyordu, \u00e7\u00fcnk\u00fc o g\u00fcn\u00fcn t\u0131p kitaplar\u0131nda b\u00f6yle bir bilgi yer alm\u0131yordu. <\/p>\n
\u00d6zellikle bunama, epilepsi (sara) ve a\u011f\u0131r psikiyatrik bozukluklar \u00fczerinde yeni geli\u015ftirilen tekniklerle ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcren Dr. Alzheimer, Auguste D ad\u0131ndaki bu hastada bellek bozuklu\u011fu, hal\u00fcsinasyonlar, paranoya, oryantasyon bozuklu\u011fu, konu\u015fma bozuklu\u011fu ve beklenmedik psikososyal davran\u0131\u015flar farkederek hastaneye yat\u0131rd\u0131 ve yak\u0131n takip alt\u0131na ald\u0131. Yakla\u015f\u0131k be\u015f y\u0131l kadar izledi\u011fi hastas\u0131n\u0131 1906 Nisan\u0131nda ne yaz\u0131k ki kaybeden Dr. Alzheimer, o s\u0131rada \u00e7al\u0131\u015fmakta oldu\u011fu M\u00fcnih Kraliyet Psikiyatri Klini\u011fi’de Auguste D’nin beyin otopsisini yaparak \u00e7ok \u00f6nemli baz\u0131 beyin dokusu de\u011fi\u015fiklikleri saptad\u0131. Bu hastadaki bozuklu\u011fu, hem klinik tablosu hem de mikroskopik bulgular\u0131yla t\u0131p d\u00fcnyas\u0131n\u0131n dikkatine sunan Dr. Alzheimer, b\u00f6ylelikle yeni ke\u015ffetti\u011fi bir hastal\u0131\u011fa ad\u0131n\u0131 veren hekim olmu\u015ftur.<\/p>\n
Hastal\u0131\u011f\u0131n Olu\u015fma Belirtileri<\/p>\n
1- G\u00fcnl\u00fck ya\u015fam aktivitelerini etkileyen bellekkayb\u0131 <\/p>\n
\u0130simleri, telefon numaralar\u0131n\u0131 ya da randevular\u0131 ara s\u0131ra unutup sonratekrar hat\u0131rlamak normal bir durumdur. Alzheimer Hastal\u0131\u011f\u0131 ya da di\u011ferdemans tiplerinden biri bulunan hastalar, yak\u0131n ge\u00e7mi\u015fteki olaylar\u0131, insanisimlerini ve telefon numaralar\u0131n\u0131 daha s\u0131k unuturlar ve daha sonra dahat\u0131rlayamazlar. <\/p>\n
2- G\u00fcnl\u00fck ya\u015fam aktivitelerini yapmada g\u00fc\u00e7l\u00fck <\/p>\n
Tela\u015fl\u0131 insanlar bazen yeme\u011fi f\u0131r\u0131nda unutabilir ve yemek yand\u0131ktan sonra hat\u0131rlar. Alzheimer Hastal\u0131\u011f\u0131 bulunanlar ise, yeme\u011fi f\u0131r\u0131nda unutmakla kalmaz, haz\u0131rlad\u0131klar\u0131n\u0131 da hat\u0131rlamayabilirler.<\/p>\n
3- Kelime bulmada g\u00fc\u00e7l\u00fck <\/p>\n
Hepimiz bazen do\u011fru kelimeyi bulmada g\u00fc\u00e7l\u00fck \u00e7ekebiliriz. Alzheimer Hastal\u0131\u011f\u0131 bulunanlar ise \u00e7ok basit kelimeleri unutabilirler ya da yerine uygun olmayan kelimeler kullanabilirler. <\/p>\n
4- Zaman ve mekan karma\u015fas\u0131 <\/p>\n
Hangi g\u00fcnde oldu\u011funuzu ya da nereye gidece\u011finizi bir an i\u00e7in unutmak normaldir. Alzheimer Hastal\u0131\u011f\u0131 bulunanlar ise, her g\u00fcn ge\u00e7tikleri sokaklarda kaybolabilir. Nerede olduklar\u0131n\u0131, oraya nas\u0131l geldiklerini ya da evleri ne nas\u0131l gideceklerini bilemeyebilirler. <\/p>\n
5- Yarg\u0131 ve karara varmada g\u00fc\u00e7l\u00fck <\/p>\n
Bazen ba\u015fka bir i\u015fe dal\u0131p ge\u00e7ici olarak as\u0131l yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u015fi unutabiliriz.Alzheimer Hastal\u0131\u011f\u0131 bulunanlar ise, as\u0131l yapt\u0131klar\u0131 i\u015fi tamamen unutabilirler.Uygun \u015fekilde giyinemeyebilirler, birka\u00e7 g\u00f6mlek ya da kaza\u011f\u0131 \u00fcst \u00fcste giyebilirler. <\/p>\n
6- Pratik d\u00fc\u015f\u00fcnme becerisinde g\u00fc\u00e7l\u00fck <\/p>\n
Pratik y\u00f6ntemlerle, g\u00fcnl\u00fck baz\u0131 karma\u015f\u0131k sorunlar\u0131m\u0131z\u0131n \u00fcstesin dengelebiliriz. Alzheimer Hastal\u0131\u011f\u0131 bulunanlar ise, pratik \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretmede g\u00fc\u00e7l\u00fck \u00e7ekerler. <\/p>\n
7- S\u0131k kullan\u0131lan e\u015fyalar\u0131n yerlerini de\u011fi\u015ftirme <\/p>\n
Hepimiz bazen c\u00fczdan ya da anahtarlar\u0131m\u0131z\u0131 ola\u011fan d\u0131\u015f\u0131 yerlere koyar,sonra da bir s\u00fcre arar\u0131z. Alzheimer Hastal\u0131\u011f\u0131 bulunanlar ise, e\u015fyalar\u0131n\u0131 olmad\u0131k yerlere koyabilir: g\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc buzdolab\u0131na ya da kol saatini \u015feker kavanozuna koymak gibi. <\/p>\n
8- Ruh hali ya da davran\u0131\u015flarda de\u011fi\u015fim <\/p>\n
Hepimiz zaman zaman \u00fczg\u00fcn ya da kayg\u0131l\u0131 bir ruh hali i\u00e7inde olabiliriz.Alzheimer Hastal\u0131\u011f\u0131 bulunanlar ise, herhangi bir neden olmaks\u0131z\u0131n aniden a\u011flayabilir ya da \u00e7ok sinirli hale gelebilir. <\/p>\n
9- Ki\u015filik de\u011fi\u015fimleri <\/p>\n
\u0130nsanlar\u0131n ki\u015filikleri ya\u015fla birlikte bir miktar de\u011fi\u015fim g\u00f6sterebilir.Alzheimer Hastal\u0131\u011f\u0131 bulunanlar ise, ani ve belirgin de\u011fi\u015fimler g\u00f6sterebilir.\u015e\u00fcpheci, tela\u015fl\u0131 ya da korku i\u00e7inde bir ki\u015filik sergileyebilirler. <\/p>\n
10- Sorumluluktan ka\u00e7\u0131nma <\/p>\n
Zaman zaman ev i\u015flerinden, i\u015f ve sosyal sorumluluklardan b\u0131k\u0131p, yorulabiliriz.Bununla beraber, bu sorumluluklarla m\u00fccadele g\u00fcc\u00fcm\u00fcz\u00fc tekrar kazan\u0131r\u0131z.Alzheimer Hastal\u0131\u011f\u0131 bulunanlar ise, i\u015f ve sosyal alanlarda \u00e7ok pasif hale gelebilir ve bu kal\u0131c\u0131 bir hale d\u00f6n\u00fc\u015febilir. <\/p>\n
Hastal\u0131\u011f\u0131n belirtileri ve bulgular\u0131 \u00f6nceleri hafiftir ve genellikle normal ya\u015flanmayla ilgili oldu\u011fu san\u0131l\u0131r. Hafif unutkanl\u0131k genellikle ilk belirtisidir. Hasta giderek daha da unutkanla\u015f\u0131r ve tan\u0131d\u0131k nesnelerin isimlerini an\u0131msamakta zorluk \u00e7ekebilir. Hasta genellikle gittik\u00e7e artan sorunlar\u0131n fark\u0131nda de\u011fildir, hatta bunu inkar edebilir. Zamanla bellek kayb\u0131 ile birlikte duygu durumunda ve davran\u0131\u015flar\u0131nda de\u011fi\u015fiklikler olmaya ba\u015flar. Yarg\u0131lama, konsantrasyon, konu\u015fma ve fiziksel koordinasyon da etkilenir. Ve hasta en basit i\u015fleri bile yapamaz duruma gelir. <\/p>\n
Ki\u015filik ve davran\u0131\u015flarda de\u011fi\u015fiklik olabilir. Kolay sinirlenme, depresyon, a\u015f\u0131r\u0131 ku\u015fkulanma ve yanl\u0131\u015f inan\u00e7lar g\u00f6r\u00fclebilir. Bazen de, a\u015f\u0131r\u0131 sakin ya da sald\u0131rgan olabilirler. <\/p>\n
Hastalar\u0131n bir k\u0131sm\u0131nda hareketlerde bozulma olur. Hatta ileri d\u00f6nemlerde sara krizine benzer n\u00f6betler de g\u00f6r\u00fclebilir. <\/p>\n
Alzheimer yava\u015f ba\u015flar. Yak\u0131n zamanda ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f olaylar\u0131, faaliyetleri, tan\u0131d\u0131klar\u0131n\u0131n veya nesnelerin isimlerini hat\u0131rlamakta zorluk \u00e7ekmek gibi. Bu insanlar, basit matematik problemlerini \u00e7\u00f6zmekte zorlanmaya ba\u015flayabilirler. Bu t\u00fcr zorluklar, can s\u0131k\u0131c\u0131d\u0131r fakat genellikle alarm say\u0131labilmek i\u00e7in yeterli de\u011fildir. Hastal\u0131\u011f\u0131n ilerlemesiyle birlikte, belirtiler daha kolay fark edilir hale gelir ve ki\u015filerin Alzheimer olma ihtimalini ya da ailelerinin t\u0131bbi yard\u0131m almalar\u0131 konusunu ciddiyete kavu\u015fturur. Alzheimerli insan, sa\u00e7lar\u0131n\u0131 taramak yada di\u015flerini f\u0131r\u00e7alamak gibi basit g\u00f6revlerini unutur. Uzun s\u00fcre sa\u011fl\u0131kl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnemedikleri i\u00e7in konu\u015fma, anlama, okuma ve yazma gibi konularda problemler ya\u015famaya ve daha sonralar\u0131 kayg\u0131l\u0131, \u00fcz\u00fcnt\u00fcl\u00fc veya sinirli olmaya hatta evden uzakla\u015f\u0131p, nerede oldu\u011funu bilmeden dola\u015fmaya ba\u015flarlar.<\/p>\n
Yukar\u0131daki bulgulara hastalar\u0131n kendilerine bakabilme, kendi ba\u015flar\u0131na ya\u015fayabilme yeterliliklerinde azalma e\u015flik eder ve ileri d\u00f6nemlerde 24 saat bak\u0131m gerekli hale gelebilir. <\/p>\n
Hastal\u0131k daima ilerleyicidir. Fakat belirtilerin tipi, s\u0131ralan\u0131\u015f\u0131 ve a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 hastalar aras\u0131nda farkl\u0131l\u0131klar g\u00f6sterir. <\/p>\n
Hastal\u0131\u011f\u0131n Nedeni<\/p>\n
Kesin nedeni bilinmemektedir. Fakat kal\u0131t\u0131msal oldu\u011fu, yava\u015f vir\u00fcs enfeksiyonu, toksin veya travma sonucu olabilece\u011fi y\u00f6n\u00fcnde \u00e7al\u0131\u015fmalar vard\u0131r. <\/p>\n
40-50 ya\u015flar\u0131nda ba\u015flar, toplumun ya\u015flanma oran\u0131n\u0131n artmas\u0131 ile g\u00f6r\u00fclme s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 artar. <\/p>\n
Alzheimer\u2019de ana risk fakt\u00f6rleri, ya\u015f unsuru ve ailevi ge\u00e7mi\u015ftir. M\u00fcmk\u00fcn olabilecek di\u011fer risk fakt\u00f6rleri de ciddi bir ba\u015f yaras\u0131 ve d\u00fc\u015f\u00fck seviyede bir e\u011fitimi i\u00e7erir. Bilim adamlar\u0131 hastal\u0131\u011fa neden olabilecek di\u011fer fakt\u00f6rleri de g\u00f6rebilmek i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Hastal\u0131\u011fa neden olabilecek bilinen fakt\u00f6rler a\u015fa\u011f\u0131dakileri i\u00e7eriyor: Bilim adamlar\u0131 Alzheimer\u2019in sebeplerinin yar\u0131s\u0131ndan fazlas\u0131na genetik fakt\u00f6rlerin yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131na inan\u0131yorlar. Bilim adamlar\u0131 Alzheimerli insanlar\u0131 beyin dokular\u0131nda al\u00fcminyum, \u00e7inko gibi metallerin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ke\u015ffettiler. Onlar, bu metallerin Alzheimer\u2019in nedeni olup olmad\u0131\u011f\u0131 ya da hastal\u0131\u011f\u0131n sebeplerinden biri olarak beyinde olu\u015fup olu\u015fmad\u0131\u011f\u0131 konusu \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar.<\/p>\n
Baz\u0131 bilim adamlar\u0131 Alzheimer\u2019e bir vir\u00fcs\u00fcn neden olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar. Onlar, Alzheimerli insanlar\u0131n beyin dokular\u0131nda bug\u00fcne dek g\u00f6r\u00fcnm\u00fc\u015f de\u011fi\u015fikliklerin nedeni olabilecek vir\u00fcsleri ara\u015ft\u0131r\u0131yorlar. <\/p>\n
Alzheimer, muhtemelen tek bir nedene ba\u011fl\u0131 olarak olu\u015fmuyor. Her insan i\u00e7in farkl\u0131 olan davran\u0131\u015flar\u0131n, bir\u00e7ok fakt\u00f6re yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek daha uygun olur. \u00d6rne\u011fin genetik fakt\u00f6rler, hastal\u0131\u011f\u0131n nedeni olmak i\u00e7in tek ba\u015f\u0131na yeterli de\u011fildir. Kad\u0131n ve erkekte hastal\u0131\u011f\u0131n geli\u015fimini anlamak i\u00e7in bir insan\u0131n genetik tan\u0131mlamas\u0131 ile di\u011fer risk fakt\u00f6rleri birle\u015ftirilebilir.
\nHastal\u0131\u011f\u0131n Tedavisi
\nMaalesef, hastal\u0131\u011f\u0131n nedeni hen\u00fcz bulunamad\u0131\u011f\u0131ndan, tam d\u00fczelme ya da “\u015fifa” sa\u011flayacak bir tedavi yoktur. Yine de, belirtileri azalt\u0131p, hastalar\u0131n ya\u015fam kalitelerini y\u00fckseltecek ila\u00e7lar mevcuttur. Buna ek olarak, hem hastan\u0131n hem de hasta yak\u0131n\u0131n\u0131n hastal\u0131\u011fa uyum sa\u011flamas\u0131n\u0131 ama\u00e7layan bir \u00e7ok ila\u00e7 d\u0131\u015f\u0131 y\u00f6ntem bulunmaktad\u0131r. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta \u00f6nemsenmeyen belirtiler hastal\u0131\u011f\u0131n te\u015fhisini geciktirebilir ve bu durum ileri a\u015famalarda hastan\u0131n ve ona bakmakla y\u00fck\u00fcml\u00fc yak\u0131n \u00e7evresinin daha b\u00fcy\u00fck bir sosyoekonomik y\u00fck alt\u0131na girmesine neden olur.<\/p>\n
Hastal\u0131\u011f\u0131 iyile\u015ftirmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir fakat belirtileri kontrol alt\u0131na al\u0131nabilir. Bu nedenle hastal\u0131\u011f\u0131n tedavisi ve hastaya yakla\u015f\u0131m, bak\u0131m sa\u011flayan bir\u00e7ok insan\u0131n katk\u0131s\u0131n\u0131 gerektirir. Bunlar aile, sosyal servisler ve t\u0131bbi destektir. <\/p>\n
\u0130la\u00e7 Tedavisi <\/p>\n
Belirtilere y\u00f6nelik ila\u00e7lar : AH’n\u0131n s\u0131k\u0131nt\u0131 verici belirtilerini (huzursuzluk, uykusuzluk, sald\u0131rganl\u0131k, vb.) azaltmakta faydal\u0131 olabilen bir dizi ila\u00e7 vard\u0131r. Ancak, t\u0131bbi denetim alt\u0131nda verilmedikleri takdirde d\u00fczeltmeleri beklenen belirtileri k\u00f6t\u00fcle\u015ftirebilir. Bunun sonucunda konf\u00fczyon, inkontinans, vb. yeni belirtiler ortaya \u00e7\u0131kabilir. <\/p>\n
Alzheimer Hastalar\u0131n\u0131n Yak\u0131nlar\u0131 ,sab\u0131rl\u0131, anlay\u0131\u015fl\u0131 ve bilgili olamal\u0131d\u0131rlar. Bu hastalar\u0131n bak\u0131m\u0131n\u0131 \u00fcstlenmek hi\u00e7 ku\u015fkusuz ya\u015fam\u0131n\u0131za \u00f6nemli bir y\u00fck ve sorumluluk getirecektir. <\/p>\n
Unutulmamal\u0131d\u0131r ki, bu g\u00fcn i\u00e7in hala tedavisi m\u00fcmk\u00fcn olmayan bu hastal\u0131k, zaman i\u00e7inde ilerler ve hastay\u0131 yava\u015f yava\u015f bak\u0131ma muhta\u00e7 hale getirir ve yakla\u015f\u0131k 10 \u2013 12 y\u0131l i\u00e7inde hastan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcyle son bulur. <\/p>\n
Bu hastalara bakan ki\u015filerde depresyon geli\u015fme riski artm\u0131\u015ft\u0131r. Bu nedenle t\u00fcm duygular\u0131n dostlarla, di\u011fer yak\u0131nlarla ve hekimlerle payla\u015f\u0131lmas\u0131 hastaya bakanlar\u0131 rahatlatacakt\u0131r. Bu ki\u015filerin spor yapmalar\u0131, m\u00fczik dinlemeri ve dinlenmeleri sevdikleri hastaya daha iyi bakabilmeleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan vazge\u00e7ilmezdir. <\/p>\n
T\u00fcrkiye\u2019de Alzheimer <\/p>\n
T\u00fcrkiye\u2019de 150-200 bin Azheimer hastas\u0131 var ve T\u00fcrkiye gibi geli\u015fmekte olan \u00fclkelerde 10-15 y\u0131l i\u00e7inde hastal\u0131kta patlama ya\u015fanabilece\u011fine dikkat \u00e7ekiliyor. \u00dclkemizde bu konuda bilin\u00e7li uzman bak\u0131mevleri yok. Nedeni tam olarak bilinmeyen Alzheimer hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n riski \u00f6strojen ve anti-romatizmal ila\u00e7larla y\u00fczde 40-50 oran\u0131nda azalt\u0131l\u0131yor. Yava\u015flat\u0131c\u0131 ve koruyucu tedavilerin uyguland\u0131\u011f\u0131 Alzheimerin \u00f6nlenmesi i\u00e7in a\u015f\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcyor. Son olarak a\u00e7\u0131klanan a\u015f\u0131 ise umut verici. A\u015f\u0131n\u0131n hayvanlarda etkili oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f. Ancak,insanlar \u00fczerinde kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n y\u0131llar alabilece\u011fi belki de hi\u00e7 kullan\u0131lamayaca\u011f\u0131 s\u00f6yleniyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Parkinson Hastal\u0131\u011f\u0131 Parkinson hastal\u0131\u011f\u0131 ilk kez 1817 y\u0131l\u0131nda \u0130ngiliz hekim James Parkinson taraf\u0131ndan, \u201cshaking palsy\u201d (titrek fel\u00e7) ad\u0131 alt\u0131nda tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde bu ara\u015ft\u0131rmac\u0131n\u0131n ad\u0131yla an\u0131lan ve bug\u00fcnk\u00fc anlamda fel\u00e7 \u00f6zelli\u011fi ta\u015f\u0131mayan hastal\u0131k, tan\u0131nmas\u0131 gereken en \u00f6nemli ve en s\u0131k g\u00f6r\u00fclen parkinsonizm tipidir. Parkinsonizim kelimesi belli bir hastal\u0131ktan \u00e7ok, de\u011fi\u015fik nedenlere ortaya \u00e7\u0131kan birdizi belirtiyle tan\u0131nan …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[2381,2376,2382,2380,2377,2378,2379],"class_list":["post-803","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-gen-tedavisi","tag-parkinson","tag-parkinson-hastaligi","tag-parkinson-hastaliginda-tedavi","tag-shaking-palsy","tag-titrek-felc","tag-tremor"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/803","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=803"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/803\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=803"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=803"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=803"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}