Solunum Sistemi<\/p>\n
T\u00fcm canl\u0131 h\u00fccreler ya\u015famlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmek i\u00e7in oksijene ihtiya\u00e7 duyarlar. Solunum sistemi v\u00fccut h\u00fccrelerine gerekli olan oksijeni sa\u011flar ve karbondioksit at\u0131\u011f\u0131n\u0131 uzakla\u015ft\u0131r\u0131r.
\nT\u00fcm canl\u0131 h\u00fccreler ya\u015famlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmek i\u00e7in oksijene ihtiya\u00e7 duyarlar. Solunum sistemi v\u00fccut h\u00fccrelerine gerekli olan oksijeni sa\u011flar ve karbondioksit at\u0131\u011f\u0131n\u0131 uzakla\u015ft\u0131r\u0131r. \u0130nsan oksijensizli\u011fe en fazla 3-6 dakika dayan\u0131r. Canl\u0131lar oksijene enerji ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in gerek duyarlar.
\nDakikada 16-18 defa soluk al\u0131p veririz. Bebeklerde bu say\u0131 30-40\u2019a kadar y\u00fckselir. Solunum h\u0131z\u0131 omurilik sa\u011f\u0131ndaki solunum merkezi y\u00f6netir<\/p>\n
Solunum sisteminin fonksiyonlar\u0131
\n* Havan\u0131n akci\u011ferlere ula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131<\/p>\n
*Akci\u011ferlerde hava ile kan aras\u0131ndaki al\u0131\u015fveri\u015fi sa\u011flamak (oksijen ve karbondioksit de\u011fi\u015fimi)<\/p>\n
* Solunum y\u00fczeyini s\u0131cakl\u0131k de\u011fi\u015fimlerinden ve di\u011fer \u00e7evresel fakt\u00f6rlerden korumak<\/p>\n
*Solunum sistemini ve di\u011fer dokular\u0131 patojenlerin giri\u015fine kar\u015f\u0131 korumak<\/p>\n
*Sesin olu\u015fumunu sa\u011flamak<\/p>\n
*Homeostaz\u0131n korunmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olmak<\/p>\n
*Kaslar ile idrar \u00e7\u0131karmada ve defekasyonda yard\u0131mc\u0131 olmak<\/p>\n
Solunum Sistemi Organlar\u0131<\/p>\n
Solunum sistemi burun, a\u011f\u0131z, farinks (yutak), larinks (g\u0131rtlak), trakea (soluk borusu), bron\u015flar, bronsioller, ve alveollerden olu\u015fur. Trakeadan sonra ilk dallanan yap\u0131lara bron\u015flar, bro\u015flardan sonraki daha dar \u00e7apl\u0131 yap\u0131lara da bronsioller denilmektedir.<\/p>\n
Burun
\nHavan\u0131n akci\u011ferlere giri\u015f yeridir. Burun bo\u015flu\u011fu nasal kemiklerle desteklenmi\u015ftir. Burun bo\u015flu\u011funun s\u0131rt, yani d\u0131\u015f yan k\u0131sm\u0131 damarl\u0131 solunum mukozas\u0131 ile kapl\u0131d\u0131r. Bu mukozada mukus salg\u0131s\u0131 yapan \u00f6zelle\u015fmi\u015f h\u00fccreler bulunmaktad\u0131r.
\nBurun yoluyla al\u0131nan hava i\u00e7erisindeki toz ve partik\u00fcller \u00f6ncelikle burun k\u0131llar\u0131 taraf\u0131ndan tutulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131r. B\u00f6ylelikle akci\u011ferlere m\u00fcmk\u00fcn olan en temiz hava ula\u015fm\u0131\u015f olur. Ayr\u0131ca burundan al\u0131nan havayla akci\u011ferlere giren hava \u0131s\u0131t\u0131l\u0131r.
\nBurun bo\u015flu\u011funun \u00fcst k\u0131sm\u0131nda doku epiteli yer al\u0131r.
\nBurun bo\u015flu\u011funun taban\u0131nda sert damak (palatum durum) bulunur.<\/p>\n
Yutak (farinks)
\nSolunum sistemi ile sindirim sistemini birbirinden ay\u0131ran b\u00f6l\u00fcmd\u00fcr. Farinksin \u00fcst b\u00f6l\u00fcm\u00fc (nazofarinks) yumu\u015fak damakla a\u011f\u0131z bo\u015flu\u011fu ve burun bo\u015flu\u011funu birbirinden ay\u0131r\u0131r. Alt b\u00f6l\u00fcm\u00fc (laringofarinks) ise trake ve \u00f6zofagusla ba\u011flant\u0131 yapar.<\/p>\n
G\u0131rtlak (larinks)<\/p>\n
Soluk alma s\u0131ras\u0131nda, hava a\u011f\u0131z ya da burundan farenkse ge\u00e7er. Farenks hem yiyecekler hem de hava i\u00e7in ortak bir ge\u00e7i\u015f yoludur. Farinks 2 t\u00fcpe ayr\u0131l\u0131r, birisi \u00f6zafagustur ve buradan yiyecekler mideye ge\u00e7er, di\u011feri ise larinksdir ve bu da havayolunun bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Farenks sesin \u00e7\u0131kart\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yerdir. Ses telleri larinkste bulunur, ge\u00e7en havan\u0131n bu telleri titretmesi ile ses olu\u015fur. Larinks trakea denilen uzun bir t\u00fcpe a\u00e7\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Soluk borusu ( trakea)<\/p>\n
Trakea yakla\u015f\u0131k 2-5 cm geni\u015fli\u011finde ve 10 cm kadar uzunlukta olan boru \u015feklinde bir yap\u0131d\u0131r. Trakea sa\u011f ve sol 2 tane ana bron\u015fa ayr\u0131l\u0131r. Bir bron\u015f sa\u011f akci\u011fere bir bron\u015f da sol akci\u011fere girer. Ana bron\u015flar akci\u011fere girdikten sonra dallanmas\u0131 devam eder, ve her bir dallanma daha dar, daha k\u0131sa, ve daha \u00e7ok say\u0131da t\u00fcp olu\u015fmas\u0131 ve a\u011fa\u00e7 gibi bir yap\u0131 olu\u015fturmas\u0131 ile sonu\u00e7lan\u0131r. Bu k\u00fc\u00e7\u00fck dallanmalar bron\u015fiyol olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r. Bron\u015fiyoller bron\u015flara g\u00f6re daha fazla d\u00fcz kas i\u00e7erirler.<\/p>\n
Akci\u011ferler
\nG\u00f6\u011f\u00fcs bo\u015flu\u011fu i\u00e7erisinde en fazla hacmi kaplayan akci\u011ferler 2 tane olup, s\u00fcngerimsi yap\u0131da, rengi a\u00e7\u0131k pembe olan organlard\u0131r. Akci\u011ferler d\u0131\u015ftan g\u00f6\u011f\u00fcs kafesi ve alttan da g\u00f6\u011f\u00fcs ve kar\u0131n bo\u015flu\u011funu ay\u0131ran diyaframla \u00e7evrilmi\u015flerdir.
\nSa\u011f akci\u011fer 3, sol akci\u011fer 2 b\u00f6l\u00fcmden yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu b\u00f6l\u00fcmlere lob denir. Sol akci\u011ferin 3. lobunun yerlni kalp alm\u0131\u015ft\u0131r.Sa\u011f akci\u011fer lobu, sol akci\u011fere g\u00f6re % 10 daha b\u00fcy\u00fckt\u00fcr<\/p>\n
Akci\u011ferlerin \u00e7ok \u00f6nemli olan \u0131ki g\u00f6revi vard\u0131r. D\u0131\u015far\u0131daki havay\u0131 al\u0131p (soluk alma), hava i\u00e7indeki oksijenin alveollerin etraf\u0131ndaki k\u0131lcal kan damarlar\u0131na ge\u00e7mesini ve organlardan kirli kanla gelen karbondioksidi alveollere al\u0131p d\u0131\u015far\u0131 at\u0131lmas\u0131n\u0131 (soluk verme) sa\u011flar.
\nAkci\u011feri \u00f6rten \u00e7ift katl\u0131 zara (membran) plevra ad\u0131 verilir. Bu membran\u0131n akci\u011ferin d\u0131\u015f y\u00fczeyini saran saran tabakas\u0131na visseral plevra, g\u00f6\u011f\u00fcs kafesinin i\u00e7 y\u00fcz\u00fcndeki tabakas\u0131na ise parietal plevra denir.
\nBu zar, akci\u011ferleri sarma ve koruma fonksiyonunun yan\u0131nda, i\u00e7erdi\u011fi s\u0131v\u0131 sayesinde akci\u011ferlerin rahat\u00e7a daral\u0131p, gev\u015femesini sa\u011flar.
\nAkci\u011ferlere iki grup atardamardan kan gelir. Akci\u011feri besleyen kan, bronkial arterden gelir. Kirli kan\u0131n temizlenmek \u00fczere geldi\u011fi damar ise pulmoner arterdir.
\nBron\u015flar akci\u011ferlerin i\u00e7inde bron\u015fcuklarla devam eder. Bron\u015fcuklar\u0131n ucunda \u00fcz\u00fcm salk\u0131m\u0131na benzeyen alveol denilen hava keseleri bulunur.
\nAkci\u011ferlerin fonksiyonel birimleri olan alveoller, k\u00fc\u00e7\u00fck ve i\u00e7i hava dolu keseciklerdir. Her bir akci\u011ferde 300 milyondan fazla alveol bulunur. Alveoller k\u0131lcal kan damarlar\u0131 ile \u00e7evrilidir G\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fc \u00fcz\u00fcm salk\u0131m\u0131na benzer.<\/p>\n
Gaz de\u011fi\u015fiminin (karbondioksit-oksijen) ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi yer olan alveoller yakla\u015f\u0131k 25 mikrometre \u00e7ap\u0131ndad\u0131r.
\nAlveole giren havadaki oksijen k\u0131lcal kan damarlar\u0131na ge\u00e7er. Kirli kandaki karbondioksit de yine alveollerde tutularak d\u0131\u015far\u0131 verilir. Buna h\u00fccre d\u0131\u015f\u0131 solunum denir.
\nAlveoller fagositik alveolar makrofajlara sahiptirler. Bu makrofajlar (savunma h\u00fccreleri) alveole giren mikroorganizma veya toz partik\u00fclleri gibi yabanc\u0131 maddeleri yok ederler.<\/p>\n
Solunum olay\u0131
\nAlveollerin yaln\u0131z epitel dokudan yap\u0131lm\u0131\u015f incecik duvarlar\u0131 vard\u0131r. Alveol duvarlar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f y\u00fczeyleri atar ve toplardamar k\u0131lcallar\u0131yla bir a\u011f gibi sar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Akci\u011fer atardamar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla alveollerin d\u0131\u015f y\u00fczeylerine s\u00fcrekli olarak karbon dioksit y\u00fckl\u00fc kan gelir. Buna kar\u015f\u0131n, alveollerin i\u00e7ine de hava borular\u0131yla oksijen y\u00f6n\u00fcnden zengin hava girer ve ince duvarlar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla, i\u00e7lerinde havayla kan aras\u0131nda bir gaz al\u0131\u015fveri\u015fi olur. Say\u0131s\u0131 yakla\u015f\u0131k d\u00f6rt y\u00fcz milyon civar\u0131nda olan alveollerin akci\u011ferlerde olu\u015fturduklar\u0131 gaz al\u0131\u015fveri\u015f y\u00fczeyi olduk\u00e7a b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. Derin bir soluk alma s\u0131ras\u0131nda alveollerin y\u00fczeyi, yani solunum y\u00fczeyi toplam\u0131 y\u00fcz metrekareye y\u00fckselir. Bu y\u00fczey, bir insan\u0131n v\u00fccut y\u00fczeyinin yakla\u015f\u0131k elli kat\u0131 demektir.
\nAlveollerin ince duvarlar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f y\u00fczeylerine gelmi\u015f olan kandaki karbon dioksit miktar\u0131, alveoller i\u00e7indeki havaya oranla \u00e7ok fazlad\u0131r. Oksijen miktar\u0131 ise bunun tam tersidir. Aradaki bu gaz yo\u011funlu\u011fu fark\u0131 nedeniyle bir ge\u00e7i\u015fme olay\u0131 olur. Kan\u0131n plazmas\u0131 ve alyuvarlarla getirilmi\u015f olan karbon dioksit alveol duvar\u0131ndan alveollerin i\u00e7ine ge\u00e7er. Bu s\u0131rada alveollerin i\u00e7indeki oksijen de kana ge\u00e7er ve kan\u0131n alyuvarlar\u0131ndaki hemoglobin taraf\u0131ndan kimyasal olarak ba\u011flan\u0131r. \u0130\u00e7inde demir bulunan hemoglobin, oksihemoglobin haline d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Alveollerin y\u00fczeyinde oksijence zenginle\u015fen kan, toplardamar k\u0131lcallar\u0131 a\u011f\u0131yla toplanarak akci\u011fer toplardamar\u0131 yoluyla kalbin. Sol kulak\u00e7\u0131\u011f\u0131na getirilir. Kalbin pompalamas\u0131 sonucu, oksijence zengin olan kan, sol kar\u0131nc\u0131\u011fa, sol kar\u0131nc\u0131ktan aort ve kollar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla t\u00fcm v\u00fccut h\u00fccrelerine yay\u0131l\u0131r. H\u00fccrelere yana\u015fan alyuvarlar, akci\u011ferlerden beri ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131 oksijeni h\u00fccrelere verirler ve h\u00fccrelerdeki biyolojik yanma kal\u0131nt\u0131s\u0131 olan karbon dioksiti ve di\u011fer art\u0131k maddeleri al\u0131rlar. <\/p>\n
Diyafram kas\u0131
\nG\u00f6\u011f\u00fcs bo\u015flu\u011funun alt k\u0131sm\u0131n\u0131 kaplayan yass\u0131 bir kast\u0131r. A\u015fa\u011f\u0131-yukar\u0131 kas\u0131l\u0131p gev\u015feyerek g\u00f6\u011f\u00fcs bo\u015flu\u011funun hacmini de\u011fi\u015ftirir. Bu nedenle akci\u011ferlere hava giri\u015fi ve \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 kolayla\u015f\u0131r. Ayr\u0131ca g\u00f6\u011f\u00fcs kaslar\u0131 kas\u0131l\u0131p gev\u015feyerek kaburgalar\u0131n a\u00e7\u0131l\u0131p kapanmas\u0131n\u0131 ve akci\u011ferlere havan\u0131n girip \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 sa\u011flarlar<\/p>\n
Diyafram a\u015fa\u011f\u0131ya do\u011fru \u00e7ekilip, g\u00f6\u011f\u00fcs kaslar\u0131 kas\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda kaburgalar\u0131m\u0131z yukar\u0131 kalkaca\u011f\u0131ndan, g\u00f6\u011f\u00fcs bo\u015flu\u011funun hacmi geni\u015fler. Akci\u011ferlere hava dolar, soluk al\u0131r\u0131z. Diyafram yukar\u0131 do\u011fru \u015fi\u015fkin; kaburgalar\u0131m\u0131z\u0131 hareket ettiren kaslar gev\u015fek iken g\u00f6\u011fs\u00fcm\u00fc-z\u00fcn hacmi k\u00fc\u00e7\u00fcl\u00fcr. Bu durumda d\u0131\u015far\u0131ya hava verilir.
\nSoluk almada ilk olarak kaburgalar aras\u0131ndaki kaslar, diyafram kas\u0131 kas\u0131l\u0131r. G\u00f6\u011f\u00fcs bo\u015flu\u011fu ve geni\u015fler akci\u011ferler geni\u015fler. Akci\u011ferlerdeki hava bas\u0131nc\u0131 d\u00fc\u015fer ve oksijen alveollere kadar gelir.
\nSoluk vermede ise kaburgalar aras\u0131 kaslar ve diyafram kas\u0131 gev\u015fer. G\u00f6\u011f\u00fcs bo\u015flu\u011fu ve akci\u011ferler daral\u0131r. Son olarak da alveollerdeki karbondioksit d\u0131\u015far\u0131 at\u0131l\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Solunum Sistemi T\u00fcm canl\u0131 h\u00fccreler ya\u015famlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmek i\u00e7in oksijene ihtiya\u00e7 duyarlar. Solunum sistemi v\u00fccut h\u00fccrelerine gerekli olan oksijeni sa\u011flar ve karbondioksit at\u0131\u011f\u0131n\u0131 uzakla\u015ft\u0131r\u0131r. T\u00fcm canl\u0131 h\u00fccreler ya\u015famlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmek i\u00e7in oksijene ihtiya\u00e7 duyarlar. Solunum sistemi v\u00fccut h\u00fccrelerine gerekli olan oksijeni sa\u011flar ve karbondioksit at\u0131\u011f\u0131n\u0131 uzakla\u015ft\u0131r\u0131r. \u0130nsan oksijensizli\u011fe en fazla 3-6 dakika dayan\u0131r. Canl\u0131lar oksijene enerji ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[2421,2426,2425,2424,2420,2292,2338,2422,2164,2419,2423],"class_list":["post-819","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-agiz","tag-alveoller","tag-bronsioller","tag-bronslar","tag-burun","tag-farinks","tag-karbondioksit","tag-larinks","tag-oksijen","tag-solunum-sistemi","tag-trakea"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/819","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=819"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/819\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=819"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=819"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=819"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}