\n V\u00fccutta h\u00fccreleraras\u0131 y\u00f6netimi sa\u011flayan iki haberle\u015fme sistemi vard\u0131r. Birisi sinir sistemidir, di\u011feri ise hormonal haberle\u015fme sistemidir. Hormonal sistem sinir sistemine g\u00f6re olduk\u00e7a yava\u015ft\u0131r. Her ne kadar birka\u00e7 s\u00e2niyede etkisini g\u00f6steren olduk\u00e7a h\u0131zl\u0131 hormonlar varsa da bir\u00e7o\u011funda etkinin ba\u015flamas\u0131 dakikalar hatt\u00e2 b\u00e2zan saatler s\u00fcrebilir. <\/p>\n
\u0130\u00e7 salg\u0131 bezlerinden meydana gelen hormonlar sistemine \u201cendokrin sistem\u201d de denmektedir. V\u00fccutta her hormonun \u00f6zellikle tesir etti\u011fi organ veya dokular vard\u0131r ki bunlara \u201chedef organ\u201d denmektedir. H\u00fccrelerin hemen hepsinde etkili olabilen \u201cb\u00fcy\u00fcme hormonu\u201d, \u201ctiroksin\u201d gibi yayg\u0131n tesirli hormonlar da vard\u0131r. Ancak bu yayg\u0131n tesirli hormonlar bile her h\u00fccrede ayn\u0131 etkiyi uyand\u0131rmazlar. Bunlardan b\u00fcy\u00fcme hormonu daha ziy\u00e2de b\u00fcy\u00fcmesi gereken ve b\u00fcy\u00fcme k\u00e2biliyetini muh\u00e2faza eden organ ve dokularda tesirli olur. Belirli h\u00fccrelere gelen hormonlar bu h\u00fccreleri uyar\u0131r veya durdururlar veya onlar\u0131n faaliyetlerine belli bir y\u00f6n verirler. Bu durumda hormon, damarlar ile bir organdan di\u011ferine belli bir haberi aktarm\u0131\u015f olur. <\/p>\n
Genel olarak hormonlar, v\u00fccuttaki metabolik (yap\u0131m-y\u0131k\u0131m) olaylar\u0131 ve h\u00fccredeki kimy\u00e2sal reaksiyonlar\u0131 d\u00fczenlerler, h\u00fccre y\u00fczeyinde ve i\u00e7inde mevcut zarlardan madde ge\u00e7i\u015fini kontrol ederler. belirli h\u00fccrelerdeki salg\u0131, beslenme, b\u00fcy\u00fcme, geli\u015fme ve \u00fcreme faaliyetlerini ayarlarlar. <\/p>\n
Hormonlar\u0131n b\u00e2z\u0131lar\u0131 b\u00fcy\u00fck ve g\u00f6zle g\u00f6r\u00fclebilecek belirli i\u00e7 salg\u0131 bezlerinden salg\u0131land\u0131\u011f\u0131 gibi, az say\u0131da ve g\u00f6zle g\u00f6r\u00fclemiyecek derecede k\u00fc\u00e7\u00fck h\u00fccre gruplar\u0131ndan, tek h\u00fccrelerden, sinir u\u00e7lar\u0131ndan da salg\u0131lanabilirler. Yayg\u0131n etkili hormonlar yan\u0131nda ancak salg\u0131land\u0131\u011f\u0131 yer yak\u0131nlar\u0131nda etki g\u00f6steren lokal hormonlar da vard\u0131r. Hi\u00e7 \u015f\u00fcphe yok ki, kanda ve v\u00fccut s\u0131v\u0131lar\u0131nda i\u00e7 salg\u0131 bezlerinden kana verilen her hormon az veya \u00e7ok bir miktar bulunur. O halde, belirli bir hormonun b\u00fct\u00fcn h\u00fccreleri de\u011fil, b\u00e2zan tek bir organ\u0131n \u00f6zel h\u00fccrelerini etkilemesi o hedef organ veya dokudaki h\u00fccrelerin \u00f6zelliklerine ve \u00f6zel resept\u00f6rlerine (al\u0131c\u0131lar\u0131na) ba\u011fl\u0131d\u0131r. Hormonlar\u0131n etki alan\u0131nda bulunan h\u00fccreler kendileri ile ilgili olan hormonu tan\u0131makta ve kendi durumlar\u0131na g\u00f6re gerekeni m\u00fcmk\u00fcn olan derecede duymaktad\u0131rlar. <\/p>\n
Hormonlar\u0131n kimy\u00e2sal yap\u0131s\u0131: <\/p>\n
Kimy\u00e2sal yap\u0131lar\u0131n\u0131n \u00f6zelliklerine g\u00f6re hormonlar \u00fc\u00e7e ayr\u0131l\u0131r: <\/p>\n
1. Protein yap\u0131s\u0131nda olan hormonlar: Hipofizden salg\u0131lanan hormonlar, paratiroit ve pankreas hormonlar\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck molek\u00fcll\u00fc protein veya polipeptit yap\u0131dad\u0131rlar. <\/p>\n
2. Amin yap\u0131s\u0131ndaki hormonlar: Bunlar aminoasit yap\u0131s\u0131nda veya aminoasit t\u00fcrevi say\u0131labilecek yap\u0131da hormonlard\u0131r. Fenol halkas\u0131 ihtiv\u00e2 ederler. B\u00f6brek\u00fcst\u00fc bezinin medulla hormonlar\u0131 ve tiroit bezi hormonlar\u0131 bu gruptad\u0131r. <\/p>\n
3. Steroit yap\u0131s\u0131nda olan hormonlar: Bunlar, \u201csiklopentanoperhidrofenantren\u201d adl\u0131 kimy\u00e2sal halkay\u0131 ta\u015f\u0131rlar. B\u00f6brek\u00fcst\u00fc bezi kabuk k\u0131sm\u0131, erbezleri ve yumurtal\u0131klardan salg\u0131lanan hormonlar bu gruptad\u0131r. <\/p>\n
Hormon sagl\u0131lanmas\u0131n\u0131n denetlenmesi ve kontrol\u00fc: Hormonlar\u0131 salg\u0131layan organlar, v\u00fccuttaki d\u00fczenin grektirdi\u011fi \u015fekilde \u00e7ok \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc ve kontroll\u00fc bir \u00e7al\u0131\u015fma i\u00e7indedirler. Normal insanda tam gerekli miktarda ve ihtiy\u00e2ca g\u00f6re salg\u0131lan\u0131rlar. <\/p>\n
\u0130\u00e7 salg\u0131 bezlerinin \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 hipofiz \u00f6n lobunun hormonal direktifleri ile d\u00fczenlenmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla i\u00e7 salg\u0131 bezlerinin v\u00fccutta birbiri ile uyumlu ve \u00e2det\u00e2 bir orkestra gibi \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 kabul edilir. Hipofiz \u00f6n lobu bu orkestran\u0131n \u015fefi durumundad\u0131r. Hipofiz \u00f6n lobu, kendi emri alt\u0131ndaki bezlerden kana d\u00f6k\u00fclen ve kan dola\u015f\u0131m\u0131 ile her yere ve bu arada kendisine de gelen hormonlar\u0131 al\u0131r, miktarlar\u0131n\u0131 \u00f6l\u00e7er. Hangi hormon ihtiy\u00e2ca g\u00f6re gereken miktara varmam\u0131\u015f ise onu salg\u0131layan bezi uyarmaya devam ederken, yeteri kadar hormon salg\u0131lam\u0131\u015f bezleri art\u0131k uyarmaz. B\u00f6ylece o hormonun salg\u0131s\u0131 azalarak kandaki normal seviyesi korunmu\u015f olur. Mesel\u00e2, v\u00fccut so\u011fu\u011fa m\u00e2ruz kal\u0131nca tiroit hormonuna olan ihtiya\u00e7 artar; tiroit hormonunun tesirini tesbit eden hipofiz bezinden tiroidi uyaracak hormon salg\u0131lanarak, tiroit bezinden hormon salg\u0131lanmas\u0131 kam\u00e7\u0131lan\u0131r. Tiroit hormonunun kan seviyesinin istenenden fazla olmas\u0131 h\u00e2linde uyar\u0131c\u0131 hormon (y\u00e2ni hipofiz \u00f6n lobu) taraf\u0131ndan salg\u0131lanmas\u0131 durdurulur. Bu olaya \u201cgeri kontrol\u201d (feedback) mekanizmas\u0131 ismi verilir. <\/p>\n
Hipofiz \u00f6n lobunun kontrol\u00fcnde olmayan pankreas, paratiroit gibi i\u00e7 salg\u0131 bezlerinin \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 da di\u011fer geri kontrol mekanizmalar\u0131n\u0131n kontrol\u00fc alt\u0131ndad\u0131r. Mesel\u00e2 pankreas\u0131n en m\u00fchim g\u00f6revi olan hormonu ins\u00fclindir. Kan \u015fekeri y\u00fckselirse ins\u00fclin salg\u0131lanmas\u0131 artar. Kan \u015fekerinin d\u00fc\u015fmesi h\u00e2linde de ins\u00fclin salg\u0131s\u0131 azal\u0131r. Bu yolla, kan \u015fekeri d\u00e2im\u00e2 100 mililitrede 90-110 mg civ\u00e2r\u0131nda s\u00e2bit tutulur. <\/p>\n
Hipofizin hipotalamus taraf\u0131ndan kontrol\u00fc: Hipotalamus, merkez\u00ee sinir sisteminin bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Beynin alt k\u0131sm\u0131nda bulunur. Hipofiz sap\u0131 hipotalamus ile hipofizi ba\u011flar. Hipofizin \u00f6n ve arka loblar\u0131 ayr\u0131 iki yolla hipotalamusla s\u0131k\u0131 bir ili\u015fki i\u00e7indedir. Hipotalamus, hipofiz \u00f6n lobunu kan yoluyla denetler. Burada i\u015f g\u00f6ren damarlar sistemine \u201chipotalamiko-hipofizer dola\u015f\u0131m sistemi\u201d denir. Hipofiz arka lobunun, hipotalamusa sinir telleri ile ba\u011flant\u0131s\u0131 vard\u0131r. Hipotalamusta yap\u0131lan denetleyici veya serbestle\u015ftirici fakt\u00f6rler sinir telleri boyunca hipofize gelir ve buradan da salg\u0131lan\u0131rlar. \u00d6n hipofizden salg\u0131lanan her hormon i\u00e7in hipotalamustan bir \u201cserbestle\u015ftirici fakt\u00f6r\u201d salg\u0131land\u0131\u011f\u0131 kab\u00fbl edilir. B\u00fcy\u00fcme hormonu i\u00e7in \u201cB\u00fcy\u00fcme hormonu salg\u0131lat\u0131c\u0131 fakt\u00f6r\u00fcn serbestle\u015ftirici fakt\u00f6r\u00fc, tiroit hormonu i\u00e7in \u201cTiroit hormonu salg\u0131lat\u0131c\u0131 fakt\u00f6r\u00fcn serbestle\u015ftirici fakt\u00f6r\u00fc\u201d hipotalamustan salg\u0131lan\u0131r. Hipofiz arka lobunun hormonlar\u0131 ise hipotalamusta yap\u0131l\u0131r ve sinir lifleri v\u00e2s\u0131tas\u0131yla buraya gelir. Sinir lifleri ile elektriksel uyar\u0131 hus\u00fble geldi\u011fi zaman hipofizin arka lobundan hormonlar salg\u0131lan\u0131r. <\/p>\n
V\u00fccudumuzdaki i\u00e7 salg\u0131 bezlerinden \u015fu hormonlar salg\u0131lanmaktad\u0131r:<\/p>\n
Hipofizden: \u00d6n hipofizden, tiroidi uyar\u0131c\u0131 hormon (TSH), b\u00fcy\u00fcme hormonu (GH), b\u00f6brek\u00fcst\u00fc kabuk k\u0131sm\u0131n\u0131 uyar\u0131c\u0131 hormon (ACTH), prolaktin ve l\u00fcteinizan hormon (LH) salg\u0131lan\u0131r. <\/p>\n
Arka hipofizden ise vazopressin (ADH) ve oksitosin adl\u0131 hormonlar salg\u0131lan\u0131r. <\/p>\n
Tiroit bezi: Tiroksin (T4) denilen tiroit hormonu salg\u0131lan\u0131r. Bu hormon gerekti\u011finde v\u00fccutta aktif etkili hormon olan T3 \u015fekline d\u00f6ner. Trioitten ayr\u0131ca kalsitonin adl\u0131 kandaki kalsiyumun seviyesini d\u00fczenlemede gerekli olan bir hormon da salg\u0131lan\u0131r. <\/p>\n
Paratiroit bezi: Parathormon adl\u0131 kan kalsiyumunu ayarlay\u0131c\u0131 hormonu sa\u011flar. <\/p>\n
Pankreas: \u0130ns\u00fclin ve glukagon adl\u0131, birincisi kan \u015fekerini d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcc\u00fc, di\u011feri kan \u015fekerini y\u00fckseltici hormonlar\u0131 salg\u0131lar. <\/p>\n
B\u00f6brek\u00fcst\u00fc bezi: Kabuk (korteks) k\u0131sm\u0131ndan aldosteron, kortizol ve b\u00e2z\u0131 steroit yap\u0131daki hormonlar; i\u00e7 (Medulla) k\u0131sm\u0131ndan da adrenalin, noradrenalin salg\u0131lan\u0131r. <\/p>\n
Erbezleri: Testosteron (erkeklik hormonu) salg\u0131lar. <\/p>\n
Yumurtal\u0131klar: \u00d6strojen ve progesteron adl\u0131 kad\u0131nl\u0131k hormonlar\u0131n\u0131 salg\u0131larlar. <\/p>\n
Ayr\u0131ca gebelik m\u00fcddetince plesanta (bebe\u011fin e\u015fi) taraf\u0131ndan gebelik ve cenin i\u00e7in gerekli b\u00e2z\u0131 hormonlar salg\u0131lan\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
V\u00fccutta h\u00fccreleraras\u0131 y\u00f6netimi sa\u011flayan iki haberle\u015fme sistemi vard\u0131r. Birisi sinir sistemidir, di\u011feri ise hormonal haberle\u015fme sistemidir. Hormonal sistem sinir sistemine g\u00f6re olduk\u00e7a yava\u015ft\u0131r. Her ne kadar birka\u00e7 s\u00e2niyede etkisini g\u00f6steren olduk\u00e7a h\u0131zl\u0131 hormonlar varsa da bir\u00e7o\u011funda etkinin ba\u015flamas\u0131 dakikalar hatt\u00e2 b\u00e2zan saatler s\u00fcrebilir. \u0130\u00e7 salg\u0131 bezlerinden meydana gelen hormonlar sistemine \u201cendokrin sistem\u201d de denmektedir. V\u00fccutta …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[2524,2523,2522,2527,2529,2528,2526,2525],"class_list":["post-841","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-buyume-hormonu","tag-endokrin-sistem","tag-hormonlar","tag-ostrojen","tag-plesanta","tag-progesteron","tag-testosteron","tag-tiroksin"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/841","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=841"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/841\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=841"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=841"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=841"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}