Proteinler<\/p>\n
Proteinler organizmalar\u0131n gereksinimi olan besin maddelerinin en \u00f6nemli gurubunu olu\u015ftururlar.Karbonhidratlar akt\u00fcel enerji ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131,ya\u011flar rezerv maddeleri,proteinli maddeler ise organizman\u0131n temel yap\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131r.Besinlerden al\u0131nan protein yaln\u0131z h\u00fccrelerde v\u00fccut i\u00e7in \u00f6zel doku ve organ proteinleri yap\u0131 ta\u015f olarak kullan\u0131lmaz.Hormon ,enzim ve ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k maddeleri i\u00e7inde hammadde olarak g\u00f6rev almaktad\u0131r.Yani proteinler metabolizmada do\u011frudan rol oynar.Organizmada \u00e7ok de\u011fi\u015fik proteinler bulunur.Bunlar yaln\u0131z cinse \u00f6zel de\u011fil ayn\u0131 cinsler aras\u0131nda organlara da \u00f6zeldir.Yani ayn\u0131 organizmada \u00e7e\u015fitli organlardaki proteinler birbirlerinden farkl\u0131d\u0131r. <\/p>\n
Proteinlerde ya\u011f ve karbonhidratlardaki ayn\u0131 elementler yani karbon, hidrojen ve oksijen bulunur. Fakat proteinlerde karakteristik olarak azot ve bazen de k\u00fck\u00fcrt vard\u0131r. Proteinler yap\u0131 ta\u015flar\u0131 olan amino asitlerin bir araya gelmesi ile olu\u015fan b\u00fcy\u00fck molek\u00fcll\u00fc bile\u015fiklerdir. 22 farkl\u0131 amino asidin de\u011fi\u015fik kombinasyonu ile ile tabiatta milyarlarca de\u011fi\u015fik protein sentez edilmektedir. <\/p>\n
Gerekli amino asitler v\u00fccudun kendisinin imal edemeyip d\u0131\u015far\u0131dan besinlerle almak zorunda oldu\u011fu amino asitlerdir. Bunlar; Valin, \u0130zoloysin, L\u00f6ysin, Fenilalanin, Triptofan, Lisin, Metiyonin ve Trionin dir. Organizman\u0131n protein ihtiyac\u0131 daha \u00e7ok gerekli amino asitler \u00fczerine kuruludur. Bir proteinin biyolojik de\u011feri yani yani besleyici de\u011feri bile\u015fimindeki amino asit t\u00fcr\u00fcne ba\u011fl\u0131d\u0131r. <\/p>\n
Biyolojik de\u011fer: sindirim kanal\u0131ndan emilen v\u00fccut proteinine d\u00f6n\u00fc\u015fme oran\u0131d\u0131r. Yani biyolojik de\u011fer besinleri, insan v\u00fccudun proteinine ne kadar \u00e7abuk de\u011fi\u015febilece\u011finin \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcd\u00fcr. En y\u00fcksek de\u011fere sahip protein yumurta ak\u0131 proteinidir.Yumurta ak\u0131 proteininin biyolojik de\u011feri 100 olarak kabul edilir ve di\u011fer proteinler buna oranlan\u0131r. <\/p>\n
Proteinlerin organizmadaki fonksiyonlar\u0131 <\/p>\n
1- V\u00fccut dokular\u0131n\u0131n onar\u0131m ve yap\u0131m\u0131nda kullan\u0131lmak. (\u00d6nce onar\u0131m sonra b\u00fcy\u00fcmede kullan\u0131l\u0131r) <\/p>\n
2- Enzim hormon gibi ya\u015famsal olaylar\u0131 d\u00fczenleyen kimyasal
\nreg\u00fclat\u00f6rlerin bile\u015fimine girmek <\/p>\n
3- V\u00fccuttaki asit baz dengesini normal dengede tutmak i\u00e7in tampon vazifesi g\u00f6rmek <\/p>\n
4- Kal\u0131tsal fakt\u00f6rler i\u00e7in kromozom ve genlerin yap\u0131s\u0131nda bulunmak <\/p>\n
5- Kaslar\u0131n kontraksiyonunda g\u00f6rev almak <\/p>\n
6- H\u00fccrelerle h\u00fccreler aras\u0131 s\u0131v\u0131lar aras\u0131nda besin unsurlar\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fimine yard\u0131m ederek \u00f6demlere sebebiyet veren s\u0131v\u0131lar\u0131n anormal bir \u015fekilde toplanmas\u0131na engel olmak <\/p>\n
7- Enerji veren di\u011fer besin unsurlar\u0131 (Karbonhidrat ve ya\u011f) yeteri kadar al\u0131nmazsa veya diyetle fazla protein al\u0131n\u0131rsa enerji sa\u011flamak. <\/p>\n
Sporcu beslenmesinde g\u00fcnl\u00fck protein gereksinimi <\/p>\n
V\u00fccuda al\u0131nan proteinler sindirim sisteminde amino asitlere kadar par\u00e7alan\u0131rlar. Bu amino asitler yukarda bahsetti\u011fimiz i\u015flevlerde kullan\u0131lmaktad\u0131r. Sporcular\u0131n, spor yapmayan ki\u015filere g\u00f6re daha geli\u015fmi\u015f bir v\u00fccut yap\u0131s\u0131na sahip olduklar\u0131 bir ger\u00e7ektir. Kaslar\u0131n yap\u0131s\u0131n\u0131 proteinler olu\u015ftur. Buda sporcular\u0131n daha fazla protein almalar\u0131 gerekti\u011fi fikrini do\u011furabilir. Ancak kaslar\u0131n %70 i sudur. Su d\u0131\u015f\u0131ndaki a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n ancak yar\u0131s\u0131n\u0131 proteinler olu\u015fturur. Kaslardaki protein oran\u0131n\u0131 koruyabilmeleri i\u00e7in g\u00fcnl\u00fck kullan\u0131lan protein kadar al\u0131nmas\u0131 gereklidir. G\u00fcnl\u00fck kas \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131ndaki art\u0131\u015fla birlikte protein gereksinimi de artar. <\/p>\n
Sa\u011fl\u0131kl\u0131 bireylerde her kilogram v\u00fccut a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 ba\u015f\u0131na 0.8 – 1.1 g protein yeterli iken sporcularda bu oran 1.5-2 grama kadar y\u00fckselir.Yani g\u00fcnl\u00fck al\u0131nmas\u0131 gereken enerjinin %15 – 20 sinin proteinlerden kar\u015f\u0131lanmas\u0131 gerekir. B\u00fcy\u00fcme \u00e7a\u011f\u0131ndaki gen\u00e7 sporcular yaln\u0131z kas kuvvetlenmesi i\u00e7in de\u011fil b\u00fcy\u00fcmeleri i\u00e7inde proteine ihtiya\u00e7 duyduklar\u0131ndan g\u00fcnl\u00fck enerjinin %25 ine kadar protein alabilirler. Kuvvet gerektiren spor dallar\u0131nda yar\u0131\u015fmac\u0131lar v\u00fccut a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131n\u0131n her kg i\u00e7in 2-3 g protein , \u00e7abukluk isteyen spor t\u00fcrleri ile dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u00f6nemli oldu\u011fu spor dallar\u0131 i\u00e7in de 1.5-2 g protein yeterlidir. <\/p>\n
\u00d6zellikle kuvvet gerektiren spor dallar\u0131ndaki sporcular\u0131n bir\u00e7o\u011fu protein gereksinmelerini protein tozlar\u0131 alarak kar\u015f\u0131lama e\u011filimindedirler. G\u00fcnde 4-6 saatlik a\u011f\u0131r idman d\u00f6neminde , sporcunun yeterli yiyecek t\u00fcketemedi\u011fi durumlarda protein tozlar\u0131 pratik bir \u00e7\u00f6z\u00fcm olmaktad\u0131r.Ancak enerjinin besin \u00f6\u011felerine da\u011f\u0131l\u0131m dengesini korumak i\u00e7in protein tozlar\u0131n\u0131n geli\u015fi g\u00fczel kullan\u0131lmas\u0131 \u00f6nerilmez. <\/p>\n
Proteinlerin kas geli\u015fimine etkileri <\/p>\n
Sporcular aras\u0131nda en yayg\u0131n inan\u00e7lardan biriside Protein bak\u0131m\u0131ndan zengin yiyeceklerin (\u00d6zellikle hayvansal kaynakl\u0131) v\u00fccut kas kitlesinde art\u0131\u015fa neden olaca\u011f\u0131d\u0131r. Diyetle al\u0131nan proteinler, kas kitlesinin geli\u015fimi i\u00e7in gerekli amino asitleri sa\u011flarlar. Ayr\u0131ca insan v\u00fccudu mevcut proteinlerin y\u0131k\u0131m\u0131ndan ortaya \u00e7\u0131kan amin asitleri tekrar kullanabilme yetene\u011fine de sahiptir. \u00d6rne\u011fin 75 kg v\u00fccut a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131na sahip bir ki\u015fi g\u00fcnl\u00fck diyetle 100 g protein ald\u0131\u011f\u0131nda ,v\u00fccudu 400 g protein sentezler. Sporcular almalar\u0131 gereken proteinin v\u00fccut a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131 ve spor dallar\u0131 ile orant\u0131l\u0131 olmas\u0131 gerekti\u011fini unutmamal\u0131d\u0131rlar. Geni\u015f v\u00fccut kitlesine sahip olanlar\u0131n protein ihtiya\u00e7lar\u0131 daha fazla olacakt\u0131r. <\/p>\n
Amino asitlerin enerji olu\u015fumuna etkileri <\/p>\n
Son y\u0131llarda yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalarda organizman\u0131n amino asitleri yak\u0131t olarak kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. \u00d6zellikle dayan\u0131kl\u0131l\u0131k eksersizlerinde, enerji olu\u015fumuna amino asitlerden l\u00f6ysin, izol\u00f6ysin ve valin %5-12 oran\u0131nda kat\u0131labilmektedir. <\/p>\n
V\u00fccutta yap\u0131lamayan gerekli amino asitlerin mutlaka organizmaya kazand\u0131r\u0131lmalar\u0131 gerekir. Baz\u0131 amino asitler ise doku y\u0131k\u0131m\u0131 esnas\u0131nda serbest hale ge\u00e7erek v\u00fccutta tekrar kullan\u0131lmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla insan v\u00fccudu amino asitleri ve proteinleri kullan\u0131rken olduk\u00e7a ekonomik hareket etmektedir. \u0130nsanlar \u00fczerinde y\u00fcksek doz amino asit kullan\u0131m\u0131n\u0131n etkileri hen\u00fcz denenmemi\u015f olmas\u0131ndan dolay\u0131 tam olarak bilinmemektedir. <\/p>\n
Bu konuda deney hayvanlar\u0131nda yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalarda karaci\u011fer b\u00f6brek b\u00fcy\u00fcmesi, organlarda t\u00fcm\u00f6r olu\u015fumuna rastlanm\u0131\u015ft\u0131r. Sindirim kanal\u0131nda \u00f6nemli bir rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131 olmayan sporcular\u0131n direk protein al\u0131mlar\u0131 ile amino asit kullan\u0131mlar\u0131 aras\u0131nda bir fark yoktur. <\/p>\n
Fazla proteinin zararlar\u0131 <\/p>\n
1- Proteinler v\u00fccutta depo edilmez. Al\u0131nan proteinlerin fazlas\u0131 ya\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015ferek depo edilirler. Ya\u011f\u0131n artmas\u0131 sporcunun performans\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcp istenmeyen v\u00fccut a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 te\u015fekk\u00fcl\u00fcne sebep olur. <\/p>\n
2- Protein bak\u0131m\u0131ndan zengin hayvansal kaynakl\u0131 besinlerin yap\u0131lar\u0131nda kat\u0131 ya\u011f ve kolesterol bulunmaktad\u0131r. Bu t\u00fcr yiyeceklerin fazla oranda t\u00fcketimi ileri ya\u015flarda kalp-damar hastal\u0131klar\u0131na yakalanma riskini artt\u0131r\u0131r. <\/p>\n
3- Proteinlerin par\u00e7alanmas\u0131 sonucu olu\u015fan art\u0131k maddelerin(\u00dcrik asit) at\u0131m\u0131 b\u00f6brekler yoluyla oldu\u011fundan sporcularda su kayb\u0131na yol a\u00e7ar. <\/p>\n
4- Fazla protein v\u00fccuttan kalsiyum at\u0131m\u0131n\u0131 h\u0131zland\u0131r\u0131r. <\/p>\n
Yetersiz protein al\u0131nmas\u0131n\u0131n zararlar\u0131 <\/p>\n
V\u00fccuda yeterli protein al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131 durumlarda v\u00fccut kendi h\u00fccrelerini kullan\u0131r. Bunun sonucunda \u00f6nce b\u00fcy\u00fcme durur. Daha sonra v\u00fccut a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131nda azalma ba\u015flar. V\u00fccudun hastal\u0131klara kar\u015f\u0131 direnci azal\u0131r. Hastal\u0131klar uzun s\u00fcreli ve daha a\u011f\u0131r seyreder. Hemoglobin yap\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in kans\u0131zl\u0131k meydana gelir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Proteinler Proteinler organizmalar\u0131n gereksinimi olan besin maddelerinin en \u00f6nemli gurubunu olu\u015ftururlar.Karbonhidratlar akt\u00fcel enerji ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131,ya\u011flar rezerv maddeleri,proteinli maddeler ise organizman\u0131n temel yap\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131r.Besinlerden al\u0131nan protein yaln\u0131z h\u00fccrelerde v\u00fccut i\u00e7in \u00f6zel doku ve organ proteinleri yap\u0131 ta\u015f olarak kullan\u0131lmaz.Hormon ,enzim ve ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k maddeleri i\u00e7inde hammadde olarak g\u00f6rev almaktad\u0131r.Yani proteinler metabolizmada do\u011frudan rol oynar.Organizmada \u00e7ok de\u011fi\u015fik proteinler bulunur.Bunlar …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[2285,2429,2302,2543],"class_list":["post-845","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-enzim","tag-hormon","tag-karbonhidratlar","tag-proteinler"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/845","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=845"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/845\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=845"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=845"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=845"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}