\nKARBONH\u0130DRATLAR \u0130nsan ve hayvan v\u00fccudunda glikojen, bitkilerin yap\u0131s\u0131nda ni\u015fasta ve sell\u00fcloz olarak yer alan karbonhidratlar (CHO); karbon, hidrojen ve oksijen atomlar\u0131ndan meydana gelmi\u015f organik bile\u015fiklerdir.
\nKarbonhidratlar yap\u0131lar\u0131 gere\u011fi \u00fc\u00e7 grupta toplan\u0131r.<\/p>\n
A-MONOSAKKAR\u0130TLER (Basit \u015eekerler)
\n1- Glikoz (\u00fcz\u00fcm \u015fekeri)
\n2- Fruktoz (meyve \u015fekeri)
\n3- Galaktoz (6 karbonlu monosakkarit)<\/p>\n
B-D\u0130SAKKAR\u0130TLER
\n1- Sakkar\u00f6z (\u00e7ay \u015fekeri)
\n2- Laktoz (s\u00fct \u015fekeri)
\n3- Maltoz (malt \u015fekeri)<\/p>\n
C-POL\u0130SAKKAR\u0130TLER
\n1- Ni\u015fasta (bitkilerdeki depo karbonhidrat)
\n2- Glikojen (kas ve karaci\u011ferdeki depo karbonhidrat)
\n3- Sell\u00fcloz (posa)<\/p>\n
GL\u0130KOZ: \u0130nsan v\u00fccudunda serbest halde kanda bulunur (100 mi. kanda 70 – 90 mg. civar\u0131nda). Beyin dokusu ve alyuvarlar (eritrositler) enerji yak\u0131t\u0131 olarak sadece glikozu kullan\u0131rlar. En \u00e7ok \u00fcz\u00fcm ve \u00fcz\u00fcmden yap\u0131lan yiyecek ve i\u00e7eceklerde, bal da bulunur. Saf olarak eczanelerden de temin edilebilir.<\/p>\n
FRUKTOZ: Meyve \u015fekeridir. Pekmez, \u00fcz\u00fcm, incir, dut’da ve % 50 oran\u0131nda bal da bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n
SAKKAROZ: Genelde \u015feker pancar\u0131 ve \u015feker kam\u0131\u015f\u0131ndan elde edilir.<\/p>\n
LAKTOZ: S\u00fct \u015fekeri ve hayvansal kaynakl\u0131 bir \u015fekerdir. \u0130nsanlar\u0131n s\u00fct\u00fcnde de bulunur.<\/p>\n
N\u0130\u015eASTA: Bir \u00e7ok glikoz molek\u00fcl\u00fcn\u00fcn birle\u015fmesinden meydana gelmi\u015ftir. Bitkilerin tanelerinde, tohumlar\u0131nda ve yumrular\u0131nda depo edilmi\u015f halde bulunan bir karbonhidratt\u0131r. Bitkilerin enerji deposudur. Sindirimi a\u011f\u0131z ve ince barsaklarda olmak \u00fczere kademeli oldu\u011fu i\u00e7in daha uzun s\u00fcrer. Barsaklarda glikoza \u00e7evrilerek kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n
GL\u0130KOJEN: \u0130nsan ve hayvan v\u00fccudundaki karbonhidrat\u0131n depolanm\u0131\u015f \u015feklidir. Gerekti\u011finde hemen kullan\u0131labilecek yedek enerjidir. \u0130nsan v\u00fccudunda 350 g. civar\u0131nda glikojen vard\u0131r. En fazla karaci\u011fer ve kaslarda bulunmaktad\u0131r.Kurumaya ve mantarda da bulundu\u011fu bilinmektedir. \u00c7al\u0131\u015fma s\u0131ras\u0131nda glikojen ATP (adenozin trifosfat) \u00fcretmek i\u00e7in glikoza d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Karbonhidratlar\u0131n glikojen olarak depolanmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda 1 g glikojen 2.8 cc su tutmaktad\u0131r.<\/p>\n
SELL\u00dcLOZ: Bitkisel yap\u0131da yer al\u0131rlar.Yiyeceklerin sindirilemiyen k\u0131s\u0131mlar\u0131d\u0131r (posa). G\u00fcnl\u00fck diyetimiz 10-15 gram kadar sell\u00fcloz i\u00e7ermektedir. A\u011f\u0131zdan al\u0131nan sell\u00fclozun % 43’\u00fc d\u0131\u015fk\u0131 ile at\u0131lmaktad\u0131r. Barsak hareketlerini art\u0131rarak, barsa\u011f\u0131n d\u00fczenli \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flarlar. Kab\u0131zl\u0131\u011f\u0131n \u00f6nlenmesinde ve mide ile barsaklarda dolgunluk hissi sa\u011flad\u0131\u011f\u0131ndan zay\u0131flama rejimlerinde \u00f6nerilir. \u00c7i\u011f ve kabu\u011fu ile yenen meyve ve sebzeler ile kepekli tah\u0131l \u00fcr\u00fcnleri sell\u00fcloz y\u00f6n\u00fcnden zengin yiyeceklerdir. <\/p>\n
KARBONH\u0130DRAT GEREKS\u0130N\u0130M\u0130<\/p>\n
G\u00fcnl\u00fck enerji ihtiyac\u0131m\u0131z\u0131n % 50 – 60’\u0131n\u0131n karbonhidrat kaynakl\u0131 yiyeceklerden sa\u011flanmas\u0131 normalde yeterlidir (300 – 350 g \/ g\u00fcnde). Yo\u011fun antrenman gerektiren spor dallar\u0131nda ve kas glikojen depolar\u0131nda s\u00fcrekli doygunluk sa\u011flanmas\u0131 istendi\u011finde diyetteki karbonhidrat oran\u0131 % 65 -70’e kadar \u00e7\u0131kartabilmektedir. Kad\u0131n ve erkek sporcularda 8 – 9 g \/ kg \/ g\u00fcn karbonhidrat al\u0131m\u0131 yeterli olmaktad\u0131r. <\/p>\n
B\u0130LE\u015e\u0130K KARBONH\u0130DRATLAR VE BAS\u0130T \u015eEKERLER<\/p>\n
Sa\u011fl\u0131kl\u0131 beslenme ve sportif performans a\u00e7\u0131s\u0131ndan karbonhidrat\u0131n g\u00fcnl\u00fck t\u00fcketiminin % 85’i bile\u015fik karbonhidrat i\u00e7eren besinlerden (tah\u0131l \u00fcr\u00fcnleri, sebzeler ve kurubaklagiller bu gruba girmektedir), ancak % 15’i basit karbonhidrat i\u00e7eren besinlerden (\u015feker ve \u015feker t\u00fcrevleri, \u015feker i\u00e7eren i\u00e7ecekler, bal, re\u00e7el vb.) olu\u015fmal\u0131d\u0131r.
\nBile\u015fik karbonhidratlar\u0131n sindirimleri basit \u015fekerlere g\u00f6re daha uzun s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcnden (3 – 4 saat) kan \u015fekeri \u00fczerine olan etkileri daha yava\u015f olmakta ve uzun s\u00fcrmektedir. Basit karbonhidratlar ince barsaklarda fazla bir de\u011fi\u015fikli\u011fe u\u011framadan 15 dakika gibi k\u0131sa bir s\u00fcrede do\u011frudan kana ge\u00e7erler.<\/p>\n
KARBONH\u0130DRAT KAYNAKLARI<\/p>\n
B\u0130LE\u015e\u0130K KARBONH\u0130DRATLAR (Ni\u015fasta i\u00e7erenler):
\nTah\u0131l \u00dcr\u00fcnleri: Ekmek, pasta, kek, pirin\u00e7, makarna, bulgur, irmik, \u015fehriye, bisk\u00fcvi, m\u0131s\u0131r, tarhana Bakliyat ve Baklagiller; Bezelye, mercimek, fasulye, barbunya, bakla, nohut
\nK\u00f6kl\u00fc Sebzeler: Patates, Kuruyemi\u015fler: Tuzsuz yer f\u0131st\u0131\u011f\u0131, f\u0131nd\u0131k, kestane, badem Kuru Meyveler. Ku\u015f \u00fcz\u00fcm\u00fc, kuru \u00fcz\u00fcm, kuru kay\u0131s\u0131, kuru erik Baz\u0131 Meyveler: Elma, armut, muz, portakal, \u00fcz\u00fcm<\/p>\n
TERC\u0130H ED\u0130LME NEDENLER\u0130 :
\n– Kan \u015fekerini d\u00fc\u015f\u00fcrrnezler.
\n– Kas glikojen depolar\u0131n\u0131 basit \u015fekerlere g\u00f6re daha fazla art\u0131r\u0131rlar.
\n– Protein, vitamin ve mineral a\u00e7\u0131s\u0131ndan daha zengindir.
\n– Yeterince posa i\u00e7erirler.
\n– Bu y\u00f6nleri ile daha ekonomiktirler.<\/p>\n
BAS\u0130T \u015eEKERLER:
\n \u015eeker ve T\u00fcrevleri: \u00c7ay \u015fekeri, bal, pekmez, re\u00e7el, marmelat, \u00e7ukolata, karamela, akide \u015fekeri
\n\u015eekerli i\u00e7ecekler: Kola, limonata, siyah ku\u015f \u00fcz\u00fcm\u00fc, meyve suyu
\n\u015eeker Katk\u0131l\u0131 Besinler: Tatl\u0131 bisk\u00fcvi, tatl\u0131 kek, meyveli tart, dondurma, meyveli yo\u011furt, kast\u0131rt, s\u00fctl\u00fc puding, taze meyveler, s\u00fct tozu (ya\u011fs\u0131z)<\/p>\n
TERC\u0130H ED\u0130LMEME NEDENLER\u0130 :
\n– Kan \u015fekerini d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcrler, buna ba\u011fl\u0131 olarak ba\u015f d\u00f6nmesi, g\u00f6z kararmas\u0131, mide bulant\u0131s\u0131, halsizlik gibi olumsuz etkilere yol acarlar.
\n– Kas glikojen depolar\u0131n\u0131n bo\u015falmas\u0131na neden olurlar.
\n– Rafine \u015fekerler protein, vitamin ve mineral i\u00e7ermezler.
\n– B1 vitamininin (Thiamin) yetersizli\u011fine neden olurlar.
\n– A\u011f\u0131z sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 bozarlar ve di\u015f \u00e7\u00fcr\u00fcmesine neden olabilirler. :
\n– Sporcu performans\u0131n\u0131 olumsuz etkilerler.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
KARBONH\u0130DRATLAR \u0130nsan ve hayvan v\u00fccudunda glikojen, bitkilerin yap\u0131s\u0131nda ni\u015fasta ve sell\u00fcloz olarak yer alan karbonhidratlar (CHO); karbon, hidrojen ve oksijen atomlar\u0131ndan meydana gelmi\u015f organik bile\u015fiklerdir. Karbonhidratlar yap\u0131lar\u0131 gere\u011fi \u00fc\u00e7 grupta toplan\u0131r. A-MONOSAKKAR\u0130TLER (Basit \u015eekerler) 1- Glikoz (\u00fcz\u00fcm \u015fekeri) 2- Fruktoz (meyve \u015fekeri) 3- Galaktoz (6 karbonlu monosakkarit) B-D\u0130SAKKAR\u0130TLER 1- Sakkar\u00f6z (\u00e7ay \u015fekeri) 2- Laktoz (s\u00fct …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[2305,2546,2547,2545,2544],"class_list":["post-847","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-glikoz","tag-laktoz","tag-maltoz","tag-sakkaroz","tag-selluloz"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/847","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=847"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/847\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=847"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=847"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=847"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}