\n H\u00dcCRE B\u00d6L\u00dcNMES\u0130<\/p>\n
T\u00fcm canl\u0131larda g\u00f6r\u00fclen bir olayd\u0131r. H\u00fccre b\u00f6l\u00fcnmesinin amac\u0131 b\u00f6l\u00fcnmenin meydana geldi\u011fi canl\u0131 ve h\u00fccre tipine ba\u011fl\u0131 olarak, yeni fertler meydana getirmek, regenerasyon(yenilenme) ve b\u00fcy\u00fcmeyi sa\u011flamak ve e\u015fey h\u00fccrelerini olu\u015fturmakt\u0131r. bir h\u00fccrenin b\u00f6l\u00fcnmesi i\u00e7in \u00f6nce belli bir b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011fe ula\u015fmas\u0131 gereklidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc,h\u00fccre b\u00fcy\u00fcd\u00fck\u00e7e y\u00fczeyi ile hacmi aras\u0131ndaki ili\u015fki y\u00fczeyi, \u00e7ekirdek ile sitoplazma aras\u0131ndaki ili\u015fki de \u00e7ekirdek aleyhine bozulur. Bu da h\u00fccrenin hayat\u0131n\u0131 tehlikeye sokabilir.Bu nedenle h\u00fccre b\u00f6l\u00fcnmeye ba\u015flar. \u0130nsanlarda deri, ba\u011f\u0131rsak mukozas\u0131, alyuvar ve akyuvarlar\u0131 \u00fcreten dokulardaki h\u00fccreler s\u00fcrekli b\u00f6l\u00fcnmeler ge\u00e7irirler. buna kar\u015f\u0131l\u0131k baz\u0131 dokular\u0131n h\u00fccreleri belirli zamanlarda b\u00f6l\u00fcn\u00fcr, hatta sinir ve retina h\u00fccreleri 20-25 ya\u015flar\u0131ndan sonra hi\u00e7 b\u00f6l\u00fcnmez.<\/p>\n
H\u00fccrelerde genellikle b\u00fcy\u00fcme ve regenerasyonu sa\u011flayan mitoz ve somatik h\u00fccre b\u00f6l\u00fcnmesi ve yeni d\u00f6llerin meydana gelmesini sa\u011flayan gametlerin olu\u015fumu i\u00e7in mayoz olmak \u00fczere iki tip b\u00f6l\u00fcnme g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n
M\u0130TOZ B\u00d6L\u00dcNME
\n \u00d6koryat h\u00fccrelerde h\u00fccre b\u00f6l\u00fcnmesi \u00e7ekirdek ve sitoplazma b\u00f6l\u00fcnmeleri \u015feklinde meydana gelir.Sitoplazman\u0131n ikiye b\u00f6l\u00fcnmesi olay\u0131na sitokinezis denir.<\/p>\n
1)\u0130NTERFAZ(HAZIRLIK SAFHASI):
\nB\u00f6l\u00fcnme ge\u00e7irmeyen h\u00fccreler interfaz safhas\u0131ndad\u0131r.Bu safha da \u00e7ekirdek ve \u00e7ekirdek\u00e7ik belirgin bir \u015fekilde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Kromozomlar d\u00fczensiz ve ince kromotin iplikleri y\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u015feklindedir. H\u00fccrenin bu safhada dinlenmeden \u00f6teye protein sentezi, farkl\u0131la\u015fma, b\u00fcy\u00fcme, genetik materyalin replikasyonu ve h\u00fccre organellerinin ikiye b\u00f6l\u00fcnmesi gibi \u00e7ok yo\u011fun faaliyetler i\u00e7inde oldu\u011fu kan\u0131tlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Genetik maddenin replikasyonu bir \u00f6nceki h\u00fccre h\u00fccre b\u00f6l\u00fcnmesinin hemen arkas\u0131ndan, yani interfaz\u0131n hemen ba\u015flang\u0131c\u0131nda meydana gelmez. Bir \u00f6nceki h\u00fccre b\u00f6l\u00fcnmesinin sona ermesi ile genetik madde replikasyonun ba\u015flamas\u0131 aras\u0131nda kalan zaman bo\u015flu\u011funa G1 devresi denir. Bu devrede ribozom ve di\u011fer organeller kendi e\u015flerini yapmaya ba\u015flar, protein ve ATP sentezlenmeye ba\u015flan\u0131r. \u00d6zellikle i\u011f ipliklerinin yap\u0131m\u0131nda kullan\u0131lacak proteinler bu devrede haz\u0131rlan\u0131r. Bu devrede kromozom ve DNA miktar\u0131 2n dir. Bundan sonra gelen ve S devresi olarak adland\u0131r\u0131lan zaman diliminde DNA replikasyonu ba\u015flar, kromozomlar\u0131n e\u015fleri yap\u0131l\u0131r ve organellerin e\u015fle\u015fmesi devam eder. Bu devre sonunda kromozom ve DNA mikter\u0131 4n dir. \u00dc\u00e7\u00fcc\u00fc devre olan G2 de ise baz\u0131 protein sentezleri ile birlikte h\u00fccre b\u00f6l\u00fcnmeye haz\u0131rlan\u0131r. \u0130nterfaz\u0131n G1, S ve G2 olarak adland\u0131r\u0131lan bu \u00fc\u00e7 alt devresi ile M safhas\u0131 olarak adland\u0131r\u0131lan mitozun profaz, metafaz, anafaz ve telofaz safhalar\u0131na birden H\u00fccre Siklusu denir. \u00c7e\u015fitli canl\u0131lardaki h\u00fccre siklusunun t\u00fcm devrelerinde uzunluk bak\u0131m\u0131ndan de\u011fi\u015fiklikler olmas\u0131na ra\u011fmen en b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015fiklik G1 devresinde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n
2)PROFAZ<\/p>\n
H\u00fccre \u00e7ekirde\u011fi, kromozomlar\u0131n iki o\u011ful h\u00fccreye e\u015fit \u015fekilde verilebilmesi i\u00e7in gerekli haz\u0131rl\u0131klara ba\u015flar. Bu safha da, erken profaz, orta profaz ve ge\u00e7 profaz olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 alt safhaya ayr\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Erken Profaz: Kromozomlar ince uzun iplikler \u015feklinde belirir,\u00e7ekirdek\u00e7ik kaybolmaya ba\u015flar ve sentrioller birbirinden ayr\u0131larak kutuplara do\u011fru hareket eder.<\/p>\n
Orta Profaz:. Her kromozom kendini e\u015fleyerek ikiz kromotidler meydana getirilir, sentrioller birbirinden uzakla\u015farak i\u011f ipliklerini olu\u015fturmaya ba\u015flar.<\/p>\n
Ge\u00e7 Profaz: Sentrioller h\u00fccrenin z\u0131t kutuplar\u0131na ula\u015f\u0131r, i\u011f ipliklerinin olu\u015fmas\u0131 tamamlan\u0131r ve kromozomlar\u0131n sentromerleri taraf\u0131ndan meydana getirilen kinetokor i\u011f ipliklerine tutunur. \u00c7ekirdek zar\u0131 ve \u00e7ekirdek\u00e7ik t\u00fcm\u00fcyle kaybolur.<\/p>\n
3)METAFAZ<\/p>\n
Ba\u015flang\u0131\u00e7ta belirgin hale gelen kromozomlar \u00e7ekirdek i\u00e7erisinde rastgele da\u011f\u0131l\u0131r ve daha sonra h\u00fccrenin ekvator b\u00f6lgesine hareket ederler. Daha sonra iki kromotid ihtiva eden her bir kromozom sentromerleriyle i\u011f ipliklerine tak\u0131l\u0131r. Bu \u015fekilde kromozomlara tak\u0131lan i\u011f ipliklerine kromozamal iplikler di\u011ferlerine ise destek iplikleri veya devaml\u0131 iplikler denir. Metafaz\u0131n sonunda her biri birbirinden ayr\u0131lmaya ba\u015flar bu s\u0131rada her bir kromotid bir kromozom haline ge\u00e7er.<\/p>\n
4)ANAFAZ<\/p>\n
Kromotidleri birbirine ba\u011flayan sentromer ortadan ikiye ayr\u0131l\u0131r. B\u00f6ylece serbest kalan her bir kromotid kromozomu kutuplara do\u011fru hareket eder. Anafaz\u0131n sonunda h\u00fccre birbirinden t\u00fcm\u00fcyle ayr\u0131lm\u0131\u015f ve kutuplara \u00e7ekilmi\u015f iki ayr\u0131 kromozom tak\u0131m\u0131 ihtiva eder. Bu nedenle h\u00fccredeki kromozom say\u0131s\u0131 ba\u015flang\u0131\u00e7takinin iki kat\u0131, yani 4n’dir. Ayr\u0131ca bu safhan\u0131n sonunda sitokinezis(sitoplazma b\u00f6l\u00fcnmesi)’te ba\u015flar.<\/p>\n
5)TELOFAZ<\/p>\n
Bu safha da kutuplara ula\u015fan kromozomlar\u0131n etraf\u0131nda yeni bir \u00e7ekirdek zar\u0131 olu\u015fur, i\u011f iplikleri kaybolur ve kromozomlar interfazdaki d\u00fczensiz ve ince kromotin iplikleri y\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6zelli\u011fini kazan\u0131r. \u00c7ekirdek\u00e7ik olu\u015fur ve sitokinezis tamamlan\u0131r.<\/p>\n
6)S\u0130TOK\u0130NEZ\u0130S<\/p>\n
Sitoplazman\u0131n ikiye b\u00f6l\u00fcnmesi olay\u0131d\u0131r.Sitokinezis hayvan h\u00fccrelerinde d\u0131\u015far\u0131dan i\u00e7eriye, y\u00fcksek yap\u0131l\u0131 bitkilerde ise i\u00e7eriden d\u0131\u015far\u0131ya do\u011frudur.<\/p>\n
MAYOZ B\u00d6L\u00dcNME<\/p>\n
H\u00fccrede kromozom say\u0131s\u0131n\u0131n yar\u0131ya indirgenmesi amac\u0131yla yap\u0131lan b\u00f6l\u00fcnmeye mayoz veya red\u00fcksiyon b\u00f6l\u00fcnme deniir. Mayoz b\u00f6l\u00fcnmenin amac\u0131 ger\u00e7ekte bir \u00e7o\u011falma de\u011fil, aksine e\u015feysel rekombinasyonlar\u0131 ve bunun sonucunda biyolojik \u00e7e\u015fitlili\u011fi meydana getirmektir. Birbirini takibeden iki b\u00f6l\u00fcnme \u015feklinde olan mayozun birinci b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde kromozom say\u0131s\u0131 yar\u0131ya iner, ikinci b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde ise tipik bir mitoz b\u00f6l\u00fcnme meydana gelir.<\/p>\n
1)\u0130NTERFAZ <\/p>\n
Mitoz b\u00f6l\u00fcnmede oldu\u011fu gibidir. Genetik materyal ve organeller kendini e\u015fler.<\/p>\n
2)B\u0130R\u0130NC\u0130 PROFAZ<\/p>\n
Kromotin iplikler k\u0131sal\u0131p, kal\u0131nla\u015f\u0131r ve belirgin kromozom \u015feklini al\u0131r. Kromozomlar \u00fczerindeki kromerler belirgin hale gelir. Bu evreye Leptoten de denir. \u00c7ekirdek zar\u0131 yava\u015f yava\u015f erir ve sentrozomlar kutuplara do\u011fru hareket eder.Homolog kromozomlar\u0131n her bir \u00e7iftinin yan yana gelip ve birbirinden ayr\u0131lmadan kalmalar\u0131na zigoten denir. Homolog kromozomlardaki bu protein eksenler birbirine enine protein k\u00f6pr\u00fclerle ba\u011flanarak \u00e7ok sa\u011flam synaptonemal kompleksleri olu\u015ftururlar. Yap\u0131s\u0131nda 4 kromotid bulunan bu komplekslere tetrad bu olaya da sinapsis denir. birinci profaz\u0131n bu evresine ise Zigoten ad\u0131 verilir. Sinaps s\u0131ras\u0131nda kromozomlar hem k\u0131sal\u0131p hem de kal\u0131nla\u015f\u0131rlar. bu evreye de Pakiten de denir. Bu s\u0131rada \u00e7ok \u00f6nemli bir olay olan krossing over ba\u015flar.<\/p>\n
3)B\u0130R\u0130NC\u0130 METAFAZ<\/p>\n
Mitozda bir \u00e7ift ikiz kromotid ihtiva eden homolog kromozomlardaki her bir kromozomun h\u00fccrenin ekvator tablas\u0131n a hareket etmesine kar\u015f\u0131l\u0131k, mayoz b\u00f6l\u00fcnmede ekvator tablas\u0131nda yer alan kromozomlar 2 homolog kromozom \u00e7ifti halindedir ve her birinde iki\u015fer hibrid kromotid bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n
4)B\u0130R\u0130NC\u0130 ANAFAZ<\/p>\n
Bu safhada profaz\u0131n ortalar\u0131nda birbirine sinaps yapan homolog kromozomlar birbirinden ayr\u0131lmaya ba\u015flarlar.Hibrid kromotidleri ihtiva eden her bir kromozomun i\u011f ipliklrine tak\u0131l\u0131p kutuplara do\u011fru hareket etmesiyle birinci anafaz son bulunur.<\/p>\n
5)B\u0130R\u0130NC\u0130 TELOFAZ<\/p>\n
Bu safha t\u00fcm\u00fcyle mitoza benzer tek fark ise mitozda yeni te\u015fekk\u00fcl eden \u00e7ekirdekte ana h\u00fccreninkine ei\u015ft say\u0131da kromozom bulunmas\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k mayoz b\u00f6l\u00fcnmede bu kromozom say\u0131s\u0131 yarya inmi\u015ftir. Mitoz b\u00f6l\u00fcnmedeki her bir kromozom bir kromotid kromozomdur. Halbuki mayozdakiler bir \u00e7ift hibrit kromatid ihtiva eden kromozomlar halinde bulunurlar.<\/p>\n
\u0130NTERK\u0130NEZ\u0130S<\/p>\n
H\u00fccre birbirini takiben iki mitoz b\u00f6l\u00fcnme aras\u0131nda meydana gele interfaz gibi \u00e7ok k\u0131sa bir safha ge\u00e7irir. Bu safhaya interkinezis denir ve interfazdan fark\u0131 burada genetik maddenin replikasyon yapmas\u0131 ve yeni kromotidlerin meydana gelmemesidir. Bu safhadan sonra h\u00fccre mayozun ikinci b\u00f6l\u00fcm\u00fcne ge\u00e7er ve bu b\u00f6l\u00fcm mitozun ayn\u0131s\u0131d\u0131r.<\/p>\n
MAYOZ B\u00d6L\u00dcNME<\/p>\n
Mayoz l ve mayoz 2 olmak \u00fczere \u0130ki evrede ger\u00e7ekle\u015fir.<\/p>\n
* Bir h\u00fccreden d\u00f6rt h\u00fccrenin olu\u015fmas\u0131 olay\u0131d\u0131r.
\n* Olu\u015fan h\u00fccreler kal\u0131tsal y\u00f6nden birbirinden farkl\u0131d\u0131r.
\n* H\u00fccrenin kromozom say\u0131s\u0131n\u0131 yar\u0131ya indiren b\u00f6l\u00fcnmedir.
\n* Mayoz b\u00f6l\u00fcnme yaln\u0131zca e\u015fey organlar\u0131nda meydana gelir.
\n* Mayoz sonucunda olu\u015fan d\u00f6rt h\u00fccreye gamet ad\u0131 verilir. (Erkek gamet: Sperm, Di\u015fi gamet: Yumurta)
\n* Sperm, yumurta, spor ve polen mayoz b\u00f6l\u00fcnme ile olu\u015fur.
\n* Sperm ve yumurta birle\u015ferek zigotu olu\u015fturur. B\u00f6ylece neslin kromozom say\u0131s\u0131 korunmu\u015f olur.<\/p>\n
Krosing-Ower: Bildi\u011fimiz gibi bir h\u00fccrenin kromozomlar\u0131n\u0131n yar\u0131s\u0131 anneden yar\u0131s\u0131 babadan gelir. Anne-babadan gelen ayn\u0131 karakteri ta\u015f\u0131yan kromozomlara homolog (karde\u015f) kromozom denir. H\u00fccre i\u00e7inde her bir kromozomun bir tane homologu bulunur. Mayoz b\u00f6l\u00fcnmenin profaz safhas\u0131nda karde\u015f kromozomlar bir araya gelerek gen al\u0131\u015f veri\u015fi yaparlar. Bu gen de\u011fi\u015fikli\u011fine krosing-ower denir. Canl\u0131lar\u0131n \u00e7e\u015fitlili\u011fini sa\u011flar. <\/p>\n
\u015eekildeki harflerin her birisinin bir geni temsil etti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde krossing-ovver ge\u00e7iren karde\u015f kromozomlarda genlerin kromozomlar \u00fczerinde yer de\u011fi\u015ftirdi\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n
Mayoz b\u00f6l\u00fcnme birbirini takip eden iki b\u00f6l\u00fcnmeden olu\u015fur. Birinci safhada kromozom b\u00f6l\u00fcnmesi \u0130kinci safhada kromotin b\u00f6l\u00fcnmesi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. <\/p>\n
Kromozomlar her canl\u0131 i\u00e7in sabit say\u0131dad\u0131r. \u0130nsanda 46, sivri sinekte 6, m\u0131s\u0131rda 20, hidrada 32, patateste 48, k\u00f6pekte 78, ev sine\u011finde 12 kromozom bulunur.<\/p>\n
Her canl\u0131n\u0131n sperm ve yumurta h\u00fccresinde v\u00fccut h\u00fccrelerinin yar\u0131s\u0131 kadar kromozom bulunur.<\/p>\n
Spor h\u00fccresi, yumurta h\u00fccresi, sperm h\u00fccresi mayoz b\u00f6l\u00fcnme sonucu olu\u015fur. V\u00fccut h\u00fccrelerinin say\u0131s\u0131n\u0131n artmas\u0131 mitoz b\u00f6l\u00fcnme ile olur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
H\u00dcCRE B\u00d6L\u00dcNMES\u0130 T\u00fcm canl\u0131larda g\u00f6r\u00fclen bir olayd\u0131r. H\u00fccre b\u00f6l\u00fcnmesinin amac\u0131 b\u00f6l\u00fcnmenin meydana geldi\u011fi canl\u0131 ve h\u00fccre tipine ba\u011fl\u0131 olarak, yeni fertler meydana getirmek, regenerasyon(yenilenme) ve b\u00fcy\u00fcmeyi sa\u011flamak ve e\u015fey h\u00fccrelerini olu\u015fturmakt\u0131r. bir h\u00fccrenin b\u00f6l\u00fcnmesi i\u00e7in \u00f6nce belli bir b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011fe ula\u015fmas\u0131 gereklidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc,h\u00fccre b\u00fcy\u00fcd\u00fck\u00e7e y\u00fczeyi ile hacmi aras\u0131ndaki ili\u015fki y\u00fczeyi, \u00e7ekirdek ile sitoplazma aras\u0131ndaki ili\u015fki de …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[2370,2566,2372,2571,2575,2574,2367,2573,2369,2568,2570,2567,2572,2483,2569],"class_list":["post-856","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-anafaz","tag-hucre-bolunmesi","tag-interfaz","tag-kromotin-iplikler","tag-krosing-ower","tag-mayoz-2","tag-mayoz-bolunme","tag-mayoz-l","tag-metafaz","tag-mitoz","tag-profaz","tag-regenerasyon","tag-sitokinezis","tag-sitoplazma","tag-somatik-hucre"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/856","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=856"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/856\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=856"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=856"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=856"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}