Diatomlar<\/p>\n
Diatomlar m\u00fckemmel mimarlard\u0131r. Kendilerine denizin i\u00e7inde opalden evler in\u015fa ederler. Bu evler, bazen par\u0131ldayan bir kozala\u011f\u0131, bazen bir spirali, bazen de \u0131\u015f\u0131ldayan kristal bir avizeyi and\u0131r\u0131r. \u0130lgin\u00e7 olan ise, yirmibe\u015fbinden fazla diatom t\u00fcr\u00fc olmas\u0131na ra\u011fmen hi\u00e7 birisinin kabu\u011funun bir di\u011ferine benzememesi. T\u0131pk\u0131 bir kar tanesinin di\u011ferine benzememesi gibi. <\/p>\n
Diatomlardaki ihti\u015fam sadece bir m\u00fccevheri and\u0131ran g\u00f6r\u00fcn\u00fcmleri ile k\u0131s\u0131tl\u0131 de\u011fildir. Yery\u00fcz\u00fcndeki ya\u015fam\u0131n devam\u0131 i\u00e7in son derece \u00f6nemli g\u00f6revlerde \u00fcstlenmi\u015flerdir: Hatta yery\u00fcz\u00fcndeki en ya\u015famsal canl\u0131lar olduklar\u0131 dahi s\u00f6ylenebilir:<\/p>\n
D\u00fcnyadaki pek \u00e7ok su kitlesinin i\u00e7erisinde inan\u0131lmayacak say\u0131larda dolan\u0131r, sal\u0131n\u0131r ve yuvarlan\u0131rlar. Bir litre deniz suyundaki diatomlar\u0131n say\u0131s\u0131, on milyondan fazlad\u0131r. Bu nedenledir ki denizdeki en temel yemek kaynaklar\u0131n\u0131n aras\u0131nda yer al\u0131rlar. <\/p>\n
Denilebilir ki “karada ya\u015fayan canl\u0131lar, insanlar da dahil olmak \u00fczere, diatomlara bor\u00e7ludurlar”. Diatomlar yapt\u0131klar\u0131 fotosentez sayesinde bizim soludu\u011fumuz oksijenin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131 \u00fcreten minik bitkilerdir. <\/p>\n
Bu alt\u0131n sar\u0131s\u0131, kahverengi renkli minik canl\u0131lara, \u0131\u015f\u0131k, su, karbondioksit ve gerekli besinlerin oldu\u011fu her yerde rastlayabilirsiniz. Bunun yan\u0131nda b\u00fct\u00fcn diatomlar suda bulunmaz. Bazlar\u0131 toprak \u00fcst\u00fcnde, yosunlara tutunarak a\u011fa\u00e7larda ve hatta tu\u011fla duvarlarda ya\u015fayabilirler. Tabi nem varsa. <\/p>\n
B\u00fcy\u00fckl\u00fckleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011fi\u015fkenlik g\u00f6stermekle beraber en b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fc 1 milimetre \u00e7ap\u0131ndad\u0131r. E\u011fer \u00e7\u0131plak g\u00f6zle bakarsan\u0131z bir m\u00fccevhere benzeyen fiziki yap\u0131s\u0131n\u0131 farkedemezsiniz. Diatomlar, fitoplankton olarak adland\u0131r\u0131lan bitkilerin en s\u0131k rastlanan t\u00fcr\u00fcd\u00fcr ve \u00f6zellikle so\u011fuk okyanuslarda \u00e7ok say\u0131da bulunurlar. Baz\u0131lar\u0131 denizin k\u0131y\u0131s\u0131nda dola\u015f\u0131rken i\u00e7lerinden baz\u0131lar\u0131 \u00e7amura dahi yerle\u015febilirler. Ancak \u00e7o\u011funlu\u011fu \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 emebilmek i\u00e7in y\u00fczeyde dola\u015f\u0131rlar.<\/p>\n
Ba\u015ftada de\u011findi\u011fimiz gibi diatomlar\u0131n en etkileyici \u00f6zellikleri kabuk in\u015fa etmeleridir. Estetik de\u011feri b\u00fcy\u00fck olan bu in\u015faatlar \u00f6nemli bir kimyasal s\u00fcre\u00e7 sonunda ger\u00e7ekle\u015fir: “\u00c7\u00f6z\u00fcnm\u00fc\u015f silikonu k\u0131ymetli bir ta\u015f olan opale benzeyen silikaya \u00e7evirirler”. Bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm sonucunda ortaya \u00e7\u0131kan kabuklar inan\u0131lmaz \u00e7e\u015fitlili\u011fe ve m\u00fckemmel bir mimariye sahiptirler. <\/p>\n
\u015eimdi tasar\u0131m yetene\u011fi \u00e7ok iyi olan bir mimar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. Ancak bu mimar\u0131n malzeme bilgisinin yetersiz oldu\u011funu ya da mimari tasar\u0131m yapmas\u0131 i\u00e7in gerekli malzemeyi bulamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. Tek ba\u015f\u0131na tasar\u0131m yetene\u011fi bir anlam ifade eder mi? \u015e\u00fcphesiz hay\u0131r. Oysa diatomlar ancak “simyac\u0131 hikayeleri”nde rastlanabilecek bir maharetle bir tak\u0131m kimyasal d\u00fczenlemeler yapmakta ve bunlar\u0131n sonucunda da m\u00fckemmel eserler ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Dikkat edin, burada \u00f6nce kimya, ard\u0131ndan da mimarl\u0131k fak\u00fcltesini bitirmi\u015f \u00fcst\u00fcn ba\u015far\u0131l\u0131 bir insandan bahsetmiyoruz. Bahis konusu, toplu i\u011fne ba\u015f\u0131 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde, sinir sistemi veya beyin olu\u015fumu olmayan mikroskobik bir canl\u0131. <\/p>\n
Bu durumda bir birinden farkl\u0131 iki dalda e\u011fitimli bir insan\u0131n bile ger\u00e7ekle\u015ftirmesi \u015f\u00fcpheliyken, diatomlar\u0131n t\u00fcm bunlar\u0131 tesad\u00fcfen ger\u00e7ekle\u015ftirebilmesi m\u00fcmk\u00fcn m\u00fcd\u00fcr?<\/p>\n
Bir tak\u0131m kimyasal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmler yap\u0131p bunlardan mimari \u015fahaserler yapmak i\u00e7in gerekli bilin\u00e7, ak\u0131l ve muhakeme yetene\u011fi her\u015feyin yarat\u0131c\u0131s\u0131 olan Allah taraf\u0131ndan diatomlara ilham edilmektedir. Asl\u0131nda ihti\u015fam diatomlarda ya da onlar\u0131n yapt\u0131klar\u0131nda de\u011fil, her \u015feyi kusursuzca var edenindir. <\/p>\n
1702 y\u0131l\u0131nda Anton van Leeuwenhoek bu k\u00fc\u00e7\u00fck canl\u0131lar\u0131 ke\u015ffettikten sonra, fotosentez yap\u0131p oksijen \u00fcrettikleri i\u00e7in onlar\u0131n bitki olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lm\u0131\u015flard\u0131. <\/p>\n
Oksijen \u00dcreten Mikro Fabrikalar<\/p>\n
Asl\u0131nda diatomlar\u0131 \u015fekilleri nedeniyle, sadece mimari harikalar olarak tan\u0131mlamak eksik bir de\u011ferlendirmedir. \u00dczerlerinde \u00e7ok say\u0131da g\u00f6zenek bulunur. Bu g\u00f6zenekler bir yandan mimari yap\u0131ya bir incelik katarken di\u011fer yandan da besinlerin i\u00e7eriye girip gaz de\u011fi\u015fimine olanak sa\u011flarlar. Trilyonlarca say\u0131daki diatom, bu gaz de\u011fi\u015fimi sonunda kendi ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00e7ok \u00e7ok \u00fczerinde oksijen \u00fcreterek atmosferimize bizler i\u00e7in de\u011feri son derece \u00f6nemli bir katk\u0131da bulunurlar. <\/p>\n
Acaba diatomlar g\u00f6zeneklerinin nas\u0131l bir yap\u0131da olmas\u0131 gerekti\u011fini nereden bilmektedir? Dahas\u0131, hangi gaz\u0131 hangi gaza \u00e7evireceklerini ve \u00fcrettikleri gaz\u0131nda di\u011fer canl\u0131lar\u0131n ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layaca\u011f\u0131n\u0131 nas\u0131l tesbit etmektedir? Elbette, diatomlar\u0131n b\u00f6yle bir se\u00e7imi kendi akl\u0131 ve iradesi ile yapabilmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Ona bu se\u00e7imi yapmay\u0131 \u00f6\u011freten; her\u015feye g\u00fcc\u00fc yeten, b\u00fct\u00fcn canl\u0131lar\u0131 y\u00f6nlendirerek, onlara yapmalar\u0131 gereken \u015feyleri ilham eden Allah’t\u0131r.<\/p>\n
Denizlerdeki Besin Zincirininin En \u00d6nemli Halkas\u0131<\/p>\n
Besin zinciri i\u00e7erisinde de ya\u015famsal bir rol oynarlar. Diatomlarda d\u00fcnya \u00fczerinde ya\u015fayan ba\u015fka herhangi bir canl\u0131dan daha fazla organik madde ba\u015fka bir deyi\u015fle yiyecek mevcuttur. Bazen denizin \u00e7imenleri diye adlad\u0131r\u0131lan diatomlar, zooplanktonlar adland\u0131r\u0131lan k\u00fc\u00e7\u00fck canl\u0131lar\u0131n temel besin kaynaklar\u0131d\u0131r. Zooplanktonlar Ringa bal\u0131klar\u0131 taraf\u0131ndan t\u00fcketilirler. Daha b\u00fcy\u00fck canl\u0131lar ise ringa bal\u0131klar\u0131n\u0131 t\u00fcketirler. Bunun yan\u0131nda Kambur balina gibi devasa canl\u0131lar diatomlar\u0131 do\u011frudan yiyebilirler.<\/p>\n
Kambur bir balin\u0131n birka\u00e7 saat tok kalabilmesi i\u00e7inse birka\u00e7 y\u00fcz milyar kadar diatomu yemesi gereklidir. <\/p>\n
Hassas Bir Planlama<\/p>\n
Bir diatomcunun izleyebilece\u011fi en b\u00fcy\u00fcleyici anlar \u00fcremedir. \u00d6ncelikle ila\u00e7 kaps\u00fcl\u00fcne benzeyen kabuk ikiye ayr\u0131l\u0131r. Daha sonra diatomun \u00e7ekirde\u011fi ikiye ayr\u0131larak her biri yar\u0131m kabu\u011fun i\u00e7ine girer. Yeni diatomlar daha sonra eksik kalan yar\u0131larn\u0131 tamamlarlar. Kabu\u011fun bir yar\u0131s\u0131ndan olu\u015fan diatomlar biraz daha k\u00fc\u00e7\u00fckt\u00fcrler. Onlar b\u00f6l\u00fcnd\u00fck\u00e7e daha da k\u00fc\u00e7\u00fcl\u00fcrler.<\/p>\n
Diatomlar inan\u0131lmaz h\u0131zlarda, baz\u0131lar\u0131 sekiz hatta d\u00f6rt saatte bir b\u00f6l\u00fcnerek \u00fcrereler. Bu nedenle 10 g\u00fcn i\u00e7erisnde bir diatomdan 1 milyar kadar diatom ortaya \u00e7\u0131kabilir. \u015e\u00fcphesiz bu sonderece isabetli bir planlamad\u0131r. \u015e\u00f6yle ki: Bir an i\u00e7in diatomlar\u0131n d\u00fcnyadaki en \u00f6nemli oksijen kaynaklar\u0131ndan biri olmas\u0131na ra\u011fmen h\u0131zl\u0131 \u00fcreme \u00f6zelliklerinden yoksun olduklar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. \u015e\u00fcphesiz bu durumda toplamda \u00fcretilen oksijen miktar\u0131 hep k\u0131s\u0131tl\u0131 kalaca\u011f\u0131 i\u00e7in diatomlar\u0131n bu \u00f6zellikleri hi\u00e7 bir anlam ifade etmeyecekti. <\/p>\n
En basit bir fabrika da bile mallar\u0131n \u00fcretim miktar\u0131 ve h\u0131z\u0131 bir planlama gerektirir. Aksi durumda fabrika, piyasaya ya yetersiz miktarda ya da fazla fazla mal sevketti\u011finden, \u00fcretim i\u00e7in gerekli yeni kaynak yaratamayacak ve kapanacakt\u0131r. S\u0131rf bu nedenle \u00dcniversitelerde \u00fcretim organizasyonu ve planlamas\u0131 e\u011fitimi verilmektedir. <\/p>\n
Diatomlar d\u00fcnyadaki oksijen ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in say\u0131lar\u0131n\u0131 ne h\u0131zla artt\u0131rmalar\u0131n\u0131n gerekti\u011fini bile bilirler mi? Dahas\u0131 bir ya da i\u015fletme m\u00fchendisi gibi \u00dcre(t)me h\u0131z\u0131n\u0131, bir end\u00fcstri m\u00fchendisi gibi de bir \u00fcre(t)me y\u00f6ntemi geli\u015ftire bilirler mi? \u015e\u00fcphesiz hay\u0131r! \u0130nsanlar\u0131n bile uzun s\u00fcren bir uzmanl\u0131k e\u011fitiminden sonra ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 bilgilere, diatomlar\u0131n evrimcilerin ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc tesad\u00fcfi y\u00f6ntemlerle ula\u015fmas\u0131 imkans\u0131zd\u0131r. <\/p>\n
Ak\u0131la sahip olmayan bir mikroskobik canl\u0131n\u0131n, uzun incelemeler sonucu bunu ke\u015ffetti\u011fi elbette s\u00f6ylenemez. Diatoma di\u011fer canl\u0131lar\u0131n oksijen ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in gerekli \u00fcreme h\u0131z\u0131 ve y\u00f6ntemini kendisine ilham eden bir “irade sahibine” ihtiyac\u0131 vard\u0131r. Bu irade diatomun kendisine ya da do\u011faya ait de\u011fildir. Bu iradenin sahibi; her\u015feyin sahibi olan, her\u015feye g\u00fcc\u00fc yeten, b\u00fct\u00fcn canl\u0131lar\u0131 y\u00f6nlendiren, yapmalar\u0131 gereken i\u015fleri onlara ilham eden Allah’a aittir.<\/p>\n
Diatomun b\u00f6l\u00fcnmesi: <\/p>\n
\u00dcremede Birinci A\u015fama<\/p>\n
\u2022 Stephanopyxis turris cinsi daitom \u00fcremeye aseks\u00fcel (cinsiyetsiz) b\u00f6l\u00fcnmeyle ba\u015flar. Tek bir \u00e7ekirde\u011fi birbirinin i\u00e7ine ge\u00e7en kabuklar\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n
\u2022 \u00c7ekirdek b\u00f6l\u00fcn\u00fcrken kabuklarda ayr\u0131l\u0131r ve her bir yar\u0131m kendi i\u00e7ine ge\u00e7ek kapak kabu\u011fu \u00fcretir. <\/p>\n
\u2022 Yavrulardan biri anneyle ayn\u0131 b\u00fcy\u00fckl\u00fckteyken di\u011feri daha k\u00fc\u00e7\u00fckt\u00fcr ve yavrularda giderek daha k\u00fc\u00e7\u00fcleceklerdir. <\/p>\n
\u2022 Bu k\u00fc\u00e7\u00fclme s\u00fcreci orijinal anneden y\u00fczde 60-80 k\u00fc\u00e7\u00fclene kadar devam eder. Daha sonra e\u011fer \u00e7evresel \u015fartlar uygunsa seks\u00fcel \u00e7evrim ba\u015flar. Ancak \u015fartlar olumsuzsa yavrular b\u00f6l\u00fcnmek imkans\u0131z hale gelene kadar k\u00fc\u00e7\u00fclmeye devam eder ve sonunda o hat \u00f6l\u00fcr. <\/p>\n
\u00dcremede \u0130kinci A\u015fama<\/p>\n
\u2022 \u0130kinci \u00fcreme \u00e7evrimine giren diatomlar di\u015fi veya erkek olabilirler. Her iki cinsinde zarla kapl\u0131 uzun kaps\u00fclleri vard\u0131r. Di\u015fide \u00fc\u00e7 yumurta olu\u015fur ama sadece biri ya\u015far. Erkekte ise spermatogenia ad\u0131 verilen par\u00e7ac\u0131klarda sperm \u00fcretilir. <\/p>\n
\u2022 \u00c7iftle\u015fme spermlerden birisi olgun di\u015fiye ula\u015f\u0131nca ba\u015flar. Di\u015fi k\u0131vr\u0131larak zar\u0131n\u0131 a\u00e7ar ve giri\u015f i\u00e7in yer a\u00e7\u0131l\u0131r. <\/p>\n
\u2022 D\u00f6llenmi\u015f yumurta i\u00e7indeki \u00e7ekirdekle k\u00fcresel bir \u015fekil al\u0131r. <\/p>\n
\u2022 Zarf\u0131n i\u00e7erisinde \u00e7ekirde\u011fin etraf\u0131nda kabuk olu\u015fur. <\/p>\n
\u2022 Zarf y\u0131rt\u0131l\u0131r, anneye \u00e7ok benzeyen olgun diatom d \u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131karak \u00e7evrimi tamamlar.<\/p>\n
\u0130nsanlar\u0131n Kullanmas\u0131 \u0130\u00e7in Yarat\u0131lm\u0131\u015f \u0130deal Hammadde<\/p>\n
Diatomlar h\u0131zl\u0131 \u00fcremelerinin bir sonucu da okyanuslar\u0131n rengini y\u00fczlerce kilometrelik alanlarda de\u011fi\u015ftirebilirler. B\u00f6yle bir durumda zamanla mevcut silikonu ve besin maddelerini t\u00fcketirler. Ve sonunda da b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 \u00f6lerek dibe batar. Nitekim Kuzey Pasifik ve Antartik Denizinin 30 milyon kilometre kare kadarl\u0131k bir alan\u0131n\u0131n dibi \u00f6l\u00fc diatom tabakalar\u0131yla kapl\u0131d\u0131r. Bu tabakalar zamanla fosille\u015ferek diatomitleri olu\u015fturur. Diatomitler ise end\u00fcstriyel ama\u00e7la kullan\u0131l\u0131rlar. Diatomid hafif a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 ve g\u00f6zenekleri ile ideal bir filtre yap\u0131s\u0131na sahiptirler. Bu nedenle uzay end\u00fcstrisinde kullan\u0131labildikleri gibi, b\u00f6cek \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc \u00fcretiminden, boya dolgusuna kadar farkl\u0131 ama\u00e7larla kullan\u0131labilmektedir. <\/p>\n
Diatomlar\u0131n kendi besinleri bile insanl\u0131k i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Fotosentez sayesinde \u00fcrettikleri minik ya\u011f par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131 \u015feklindeki besinlerini, kendi h\u00fccreleri i\u00e7erisinde saklarlar. Antik zamanlardaki diatomlar \u00f6ld\u00fck\u00e7e denizdeki trilyonlarcas\u0131n\u0131n alt\u0131na g\u00f6m\u00fcld\u00fcler. Jeolojik ve biyolojik kuvvetler ise i\u00e7lerindeki minik ya\u011f par\u00e7ac\u0131klar\u0131n\u0131n bir araya gelerek petrol yataklar\u0131n\u0131 olu\u015fturmalar\u0131na neden oldular. Bug\u00fcn kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z petrol\u00fcn \u00e7o\u011fu tarih\u00f6ncesi denizlerde \u00f6len diatomlar taraf\u0131ndan olu\u015fmu\u015ftur.<\/p>\n
Diatomlar m\u00fckemmel mimarlard\u0131r. Kendilerine denizin i\u00e7inde opalden evler in\u015fa ederler. Hem de par\u0131ldayan kozalaklar, spiraller, y\u0131ld\u0131zlar ve avizeler \u015feklinde. 25 binden fazla diatom t\u00fcr\u00fc olmas\u0131na ra\u011fmen hi\u00e7 birisinin kabu\u011fu bir di\u011ferine benzemez. Her biri adeta ya\u015fayan bir m\u00fccevherdir. <\/p>\n
Diatomlar o kadar enfestirlerdir ki ayn\u0131 zamanda muhte\u015fem \u00f6nemli olduklar\u0131na inanmak \u00e7ok g\u00fc\u00e7t\u00fcr. Hatta yery\u00fcz\u00fcndeki en ya\u015famsal bitkiler olduklar\u0131 dahi iddia edilebilir. D\u00fcnyadaki pek \u00e7ok diatom su i\u00e7erisinde inan\u0131lmayacak say\u0131larda dolan\u0131r, sal\u0131n\u0131r ve yuvarlan\u0131rlar. Bir 1 cm3 deniz suyunda, bu minik canl\u0131lardan on bin tanesi ya\u015far. <\/p>\n
Karada ya\u015fayan canl\u0131lar, insanlar da dahil olmak \u00fczere, hayatlar\u0131n\u0131 bir anlamda diatomlara bor\u00e7ludurlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlara yapt\u0131klar\u0131 fotosentez sayesinde bizim soludu\u011fumuz oksijenin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131 \u00fcretirler.<\/p>\n
Bu alt\u0131nsar\u0131s\u0131, kahverengi algler \u0131\u015f\u0131k, su ve karbondioksit ve gerekli besinlerin oldu\u011fu her yerden f\u0131rlarlar. T\u00fcm diatomlar suda bulunmaz. Bazlar\u0131 toprak \u00fcst\u00fcnde, yosunlara tutunarak a\u011fa\u00e7larda ve hatta tu\u011fla duvarlarda bile nem varsa ya\u015farlar. <\/p>\n
Diatomlar b\u00fcy\u00fckl\u00fckleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011fi\u015fkenlik g\u00f6stermekle beraber en b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fc 1 milimetre \u00e7ap\u0131ndad\u0131r. \u00c7\u0131plak g\u00f6zle bak\u0131ld\u0131klar\u0131nda g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fleri pek etkileyici de\u011fildir. Diatomlar so\u011fuk okyanus sular\u0131nda da \u00e7ok say\u0131da bulunurlar. Hatta baz\u0131lar\u0131 denizin k\u0131y\u0131s\u0131nda dola\u015f\u0131rken i\u00e7lerinden baz\u0131lar\u0131 \u00e7amura dahi yerle\u015ferek burlarda ya\u015fayabilirler. Ancak b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 emebilmek i\u00e7in y\u00fczeyde dola\u015f\u0131rlar.<\/p>\n
Diatomlar\u0131n en etkileyici \u00f6zelli\u011fi in\u015fa ettikleri kabuklar\u0131d\u0131r. Simyac\u0131lar gibi \u00e7\u00f6z\u00fcnm\u00fc\u015f silikonu k\u0131ymetli bir ta\u015f olan opale benzeyen silikaya \u00e7evirirler. Bu cam benzeri kabuklar inan\u0131lmaz \u00e7e\u015fitlili\u011fe ve m\u00fckemmel bir mimariye sahiptirler. Baz\u0131lar\u0131n\u0131 \u00fczerinde hem yap\u0131y\u0131 incelten hem de besinlerin i\u00e7eriye girip gaz de\u011fi\u015fimine olanak sa\u011flayan g\u00f6zenekler mevcuttur. Trilyonlarca say\u0131daki diatomlar kendi ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00e7ok \u00e7ok \u00fczeinde oksijen \u00fcreterek atmosferimize \u00f6nemli katk\u0131da bulunurlar. <\/p>\n
Besin zinciri i\u00e7erisinde de ya\u015famsal bir rol oynarlar. Diatomlarda d\u00fcnya \u00fczerinde ya\u015fayan ba\u015fka herhangi bir canl\u0131dan daha fazla organik madde ba\u015fka bir deyi\u015fle yiyecek mevcuttur. Bazen denizin \u00e7imenleri diye adlad\u0131r\u0131lan diatomlar zooplanktonlar\u0131 olu\u015fturan k\u00fc\u00e7\u00fck vejeteryan canl\u0131lar\u0131n temel besin kaynaklar\u0131d\u0131r. Zooplanktonlar da daha b\u00fcy\u00fck t\u00fcrler i\u00e7in besin kayna\u011f\u0131 olan ringa bal\u0131klar\u0131 taraf\u0131ndan t\u00fcketilirler. <\/p>\n
Kambur bir balin\u0131n birka\u00e7 saat tok kalabilmesi i\u00e7inse birka\u00e7 y\u00fcz milyar diatom gereklidir. <\/p>\n
Diatomlar\u0131n kendi besinleri bile insanl\u0131k i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Fotosentez sayesinde \u00fcrettikleri minik ya\u011f par\u00e7ac\u0131klar\u0131 \u015feklindeki besinlerini h\u00fccreleri i\u00e7erisinde saklarlar. Antik zamanlardaki diatomlar \u00f6ld\u00fck\u00e7e denizdeki trilyonlarcas\u0131n\u0131n alt\u0131na g\u00f6m\u00fcld\u00fcler. Jeolojik ve biyolojik kuvvetler ise i\u00e7lerindeki minik ya\u011f par\u00e7ac\u0131klar\u0131n\u0131n bir araya gelerek petrol yataklar\u0131n\u0131 olu\u015fturmalar\u0131na neden oldular. Bug\u00fcn kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z petrol\u00fcn \u00e7o\u011fu tarih\u00f6ncesi denizlerde \u00fczerlerine g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u00f6len diatomlar taraf\u0131ndan olu\u015fmu\u015ftur. <\/p>\n
Ditaomlar ilk kez 1702 y\u0131l\u0131nda olar\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck hayvanc\u0131klar olarak d\u00fc\u015f\u00fcnen mikroskopinin ilk liderlerinden olan Anton van Leeuwenhoek taraf\u0131ndan ke\u015ffedilmi\u015flerdir. 19 y\u00fczy\u0131lda ise biologlar fotosenez yapt\u0131klar\u0131 i\u00e7in onlar\u0131n bitki olduklar\u0131na karar vermi\u015flerdir. <\/p>\n
Bir diatomcunun izleyebilece\u011fi en b\u00fcy\u00fcleyici anlar \u00fcremedir. \u00d6ncelikle ila\u00e7 kaps\u00fcl\u00fcne benzeyen kabuk ikiye ayr\u0131l\u0131r. Daha sonra diatomun \u00e7ekirde\u011fi ikiye ayr\u0131larak her biri yar\u0131m kabu\u011fun i\u00e7ine girer. Yeni diatomlar daha sonra eksik kalan yar\u0131larn\u0131 tamamlarlar. <\/p>\n
Ancak bir sorun vard\u0131r. Kabu\u011fun bir yar\u0131s\u0131ndan olu\u015fan diatomlar biraz daha k\u00fc\u00e7\u00fckt\u00fcrler. Onlar b\u00f6l\u00fcnd\u00fck\u00e7e daha da k\u00fc\u00e7\u00fcleceklerdir. Bu \u015fekilde kabuklar gerekli h\u00fccre par\u00e7alar\u0131n\u0131 bar\u0131nd\u0131ramayacak kadar k\u00fc\u00e7\u00fcleceklerdir. Bu nedenle pek \u00e7ok t\u00fcr nadiren seks\u00fcl \u00fcremeyi de ger\u00e7ekle\u015ftirirler. <\/p>\n
Diatomlar inan\u0131lmaz h\u0131zlarda, baz\u0131lar\u0131 sekiz hatta d\u00f6rt saatte bir b\u00f6l\u00fcnerek \u00fcrereler. Bu nedenler 10 g\u00fcn i\u00e7erisinde 1 milyar say\u0131ya ula\u015fabilirlar. Say\u0131lar\u0131ndan dolay\u0131 okyanuslar\u0131n rengini y\u00fczlerce kilometrelik alanlarda de\u011fi\u015ftirebilirler. Zamanla mevcut silikonu ve besin maddelerini t\u00fcketirler. B\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 \u00f6lerek dibe batar. 300 metre derinli\u011finde bir tabakay\u0131 deniz y\u00fczeyinde olu\u015fturabilirler. Kuzey pasifik ve antartik denizinin 30 milyon kilometre kare kadarl\u0131k bir alan\u0131n\u0131n dibi \u00f6l\u00fc diatom tabakalar\u0131yla kapl\u0131d\u0131r. Milyonlarca y\u0131l i\u00e7erisinde . okyanuslar y\u00fckselir ve k\u0131talar kayar. Bu tabakalar ise zamanla fosille\u015ferek diatomitleri olu\u015fturur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Diatomlar Diatomlar m\u00fckemmel mimarlard\u0131r. Kendilerine denizin i\u00e7inde opalden evler in\u015fa ederler. Bu evler, bazen par\u0131ldayan bir kozala\u011f\u0131, bazen bir spirali, bazen de \u0131\u015f\u0131ldayan kristal bir avizeyi and\u0131r\u0131r. \u0130lgin\u00e7 olan ise, yirmibe\u015fbinden fazla diatom t\u00fcr\u00fc olmas\u0131na ra\u011fmen hi\u00e7 birisinin kabu\u011funun bir di\u011ferine benzememesi. T\u0131pk\u0131 bir kar tanesinin di\u011ferine benzememesi gibi. Diatomlardaki ihti\u015fam sadece bir m\u00fccevheri and\u0131ran …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[2557,2164,2583,2582],"class_list":["post-860","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-diatomlar","tag-oksijen","tag-stephanopyxis","tag-zooplankton"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/860","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=860"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/860\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=860"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=860"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=860"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}