NUKLEER ENERJ\u0130 <\/p>\n
1. ENERJ\u0130<\/p>\n
Enerji, ekonomik ve sosyal kalk\u0131nma i\u00e7in temel girdilerden birisi durumundad\u0131r. Artan n\u00fcfus, \u015fehirle\u015fme, sanayile\u015fme, teknolojinin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 ve refah art\u0131\u015f\u0131na paralel olarak enerji t\u00fcketimi ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir \u015fekilde b\u00fcy\u00fcmektedir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde, ki\u015fi ba\u015f\u0131na enerji t\u00fcketimi veya daha do\u011fru olarak, bir birim enerji t\u00fcketimi ile sa\u011flanan \u00fcretim ve refah seviyesi, \u00fclkelerin ve milletlerin bir geli\u015fmi\u015flik g\u00f6stergesi olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
2. ATOM, MOLEK\u00dcL, TEPK\u0130ME<\/p>\n
Atom: Bir elementin kimyasal \u00f6zelliklerini ta\u015f\u0131yan en k\u00fc\u00e7\u00fck par\u00e7as\u0131na atom denilmektedir. Evrende bilinen b\u00fct\u00fcn maddeler (kozmik madde, y\u00fcksek enerjili madde ve anti madde hari\u00e7), pozitif y\u00fckl\u00fc bir \u00e7ekirdek ve etraf\u0131nda d\u00f6nen negatif y\u00fckl\u00fc elektronlardan olu\u015fan yakla\u015f\u0131k 100 farkl\u0131 atomdan meydana gelmektedirler.
\nAtomun \u00e7ekirde\u011fi ise n\u00fckleon olarak adland\u0131r\u0131lan ve yakla\u015f\u0131k elektronlara g\u00f6re 2000 kat daha a\u011f\u0131r olan, art\u0131 y\u00fckl\u00fc proton ve y\u00fcks\u00fcz n\u00f6tronlardan olu\u015fmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla bu \u00fc\u00e7 par\u00e7ac\u0131k, etraf\u0131m\u0131zdaki sonsuz \u00e7e\u015fitlilikteki maddenin temel yap\u0131 ta\u015flar\u0131d\u0131r. \u015eu andaki bilgilerimize g\u00f6re elektronlar, kendilerini olu\u015fturan alt par\u00e7ac\u0131klar olmad\u0131\u011f\u0131ndan temel par\u00e7ac\u0131k olarak kabul
\nedilirler, n\u00fckleonlar ise, elektronun “-1” y\u00fckl\u00fc oldu\u011fu varsay\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, “+2\/3” veya “-1\/3” elektrik y\u00fck\u00fcnde olan quark ad\u0131 verilen \u00fc\u00e7 alt par\u00e7ac\u0131ktan olu\u015fmu\u015flard\u0131r. <\/p>\n
Molek\u00fcl: Do\u011fada atomlar genellikle elektronlar\u0131n\u0131 payla\u015farak daha kararl\u0131 enerji seviyelerinde bulunmak amac\u0131yla ba\u015fka atomlarla molek\u00fclleri olu\u015ftururlar. Bir elementte ayn\u0131 cins atomlar tek olarak veya molek\u00fcller halinde bir aradad\u0131r. <\/p>\n
Kimyasal Tepkime: \u0130ki veya daha fazla say\u0131da madde bir araya geldi\u011finde, molek\u00fcllerdeki atomlar\u0131n aralar\u0131nda yeniden d\u00fczenlenmesine kimyasal tepkime denir. Bu s\u0131rada elektronlar\u0131n payla\u015f\u0131lmas\u0131 da de\u011fi\u015fir. Kimyasal tepkimelerin bir \u00f6zelli\u011fi, ilgili atomlar\u0131n \u00e7ekirdeklerinde bulunan par\u00e7ac\u0131k say\u0131s\u0131n\u0131n tepkime s\u0131ras\u0131nda de\u011fi\u015fmemesidir. <\/p>\n
\u00c7ekirdek Tepkimesi: Kimyasal reaksiyonlar\u0131n aksine, atomlar\u0131n \u00e7ekirdeklerinde bulunan par\u00e7ac\u0131lar\u0131n kendi aralar\u0131nda olu\u015fan veya d\u0131\u015fardan gelen bir etkiyle de\u011fi\u015fimleri sonucunda \u00e7ekirdek tepkimeleri olu\u015fur. \u00c7ekirdek tepkimesi sonucunda e\u011fer proton say\u0131s\u0131 de\u011fi\u015fiyorsa farkl\u0131 bir elemente ait bir atom olu\u015fmu\u015f olur. <\/p>\n
3. N\u00dcKLEER ENERJ\u0130<\/p>\n
N\u00fckleer enerji bir atomun \u00e7ekirde\u011finde ger\u00e7ekle\u015fen reaksiyonlar sonucu olu\u015fan enerjidir. \u00c7ekirdek reaksiyonlar\u0131 genel olarak bir k\u00fctle kayb\u0131 ile ger\u00e7ekle\u015fir ve bu k\u00fctle kayb\u0131 da, 1905 y\u0131l\u0131nda Einstein taraf\u0131ndan \u00f6nerilen me\u015fhur E=mc2 e\u015fitli\u011fine g\u00f6re(E:enerji, m:k\u00fctle, c:\u0131\u015f\u0131k h\u0131z\u0131) enerjiye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Bu enerji ola\u011fan\u00fcst\u00fc b\u00fcy\u00fckl\u00fckte bir enerjidir. Mesela 1 g k\u00fctle enerjiye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcrse, 22×109 kcal\u2019ye e\u015fde\u011fer bir enerji a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar ki, bu enerji yakla\u015f\u0131k olarak 2500 ton iyi kaliteli k\u00f6m\u00fcr\u00fcn (\u0131s\u0131 de\u011feri 8 000 kcal\/kg) verebilece\u011fi enerjiye veya 20 ton TNT\u2019nin patlamas\u0131yla a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kan enerjiye e\u015fittir.<\/p>\n
\u0130lk N\u00fckleer G\u00fcc\u00fc Kim Ke\u015ffetti?<\/p>\n
1905 y\u0131l\u0131nda Einstein me\u015fhur E=mc2 form\u00fcl\u00fc ile fisyon sonucu a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kabilecek enerji konusunda \u00f6ng\u00f6r\u00fcde bulunmu\u015ftu. Daha sonra 1930 y\u0131l\u0131nda bu \u00f6ng\u00f6r\u00fc deneysel olarak Otto Hahn, Lise Meitner ve di\u011ferleri taraf\u0131ndan do\u011fruland\u0131. D\u00fcnyan\u0131n ilk insan yap\u0131s\u0131 n\u00fckleer reakt\u00f6r\u00fc 1942 y\u0131l\u0131nda Enrico Fermi\u2019nin y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc bir proje sonucunda Amerika Birle\u015fik Devletleri\u2019nin Chicago, Illinois kentinde kuruldu.
\n Elektrik \u00fcreten ilk ticari n\u00fckleer g\u00fc\u00e7 sanral\u0131 Shippingport, Pennsylvania\u2019da (ABD) kurulmu\u015f ve 1957\u2019de i\u015fletmeye girmi\u015ftir. Fisyon kullan\u0131larak \u00fcretilen ilk elektrik ise, Aral\u0131k 1951\u2019de Arco, Idaho\u2019daki Deneysel \u00dcretken Reakt\u00f6r\u00fcnde elde edilmi\u015ftir.<\/p>\n
K\u00fctle Kayb\u0131 \u0130le Olu\u015fan \u0130ki T\u00fcr Temel \u00c7ekirdek Reaksiyonu Vard\u0131r:
\n a. \u00c7ekirdek F\u00fczyonu (\u00e7ekirdek birle\u015fmesi)
\nF\u00fczyon, hidrojen(1H) gibi hafif \u00e7ekirdeklerin birle\u015ferek daha a\u011f\u0131r \u00e7ekirdeklere(2He) d\u00f6n\u00fc\u015fmesidir. Bu s\u0131rada % 0,7 kadar fark k\u00fctle enerjiye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. F\u00fczyonu hen\u00fcz kontroll\u00fc ve s\u00fcrekli olarak ger\u00e7ekle\u015ftirmek m\u00fcmk\u00fcn olamam\u0131\u015ft\u0131r. G\u00fcne\u015f enerjisi f\u00fczyon ile \u00fcretilir ve hidrojen bombas\u0131 da kontrols\u00fcz f\u00fczyon olay\u0131na dayan\u0131r.<\/p>\n
b. \u00c7ekirdek Fisyonu (\u00e7ekirdek par\u00e7alanmas\u0131)
\nFisyon, toryum(90Th), uranyum(92U) gibi a\u011f\u0131r \u00e7ekirdeklerin, daha hafif \u00e7ekirdeklere b\u00f6l\u00fcnmesidir. Fisyon ile elde edilen enerji, kontroll\u00fc olarak reakt\u00f6rlerde yani n\u00fckleer santrallerde, kontrols\u00fcz olarak da atom bombas\u0131nda kullan\u0131lmaktad\u0131r.
\n\u00c7ekirde\u011finde 92 proton ve 143 n\u00f6tron bulunan bir uranyum-235 \u00e7ekirde\u011fine bir n\u00f6tron girdi\u011finde, asl\u0131nda \u00e7ok karars\u0131z ve her an patlamaya haz\u0131r durumda olan radyoaktif \u00e7ekirdek iki par\u00e7aya b\u00f6l\u00fcn\u00fcr:<\/p>\n
\u00c7ekirdek Par\u00e7alanmas\u0131 (Fizyon)<\/p>\n
Her b\u00f6l\u00fcnmeden ortalama 2,5 tane n\u00f6tron a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar. Bu n\u00f6tronlar kom\u015fu \u00e7ekirdekleri fisyona u\u011fratarak zincirleme reaksiyona yol a\u00e7arlar. Olay, bir noktas\u0131ndan tutu\u015fturulan barutun t\u00fcm k\u00fctlesinin aniden yanmas\u0131 gibidir. Kontroll\u00fc fisyonda hafif su, a\u011f\u0131r su, grafit, berilyum, berilyum oksit gibi yava\u015flat\u0131c\u0131lar(moderat\u00f6r) kullan\u0131l\u0131r. Atom bombas\u0131nda ise h\u0131zl\u0131 n\u00f6tronlar t\u00fcm uranyum k\u00fctlesini ani zincirleme reaksiyonla patlat\u0131r.
\nZincirleme Reaksiyon<\/p>\n
4. RADYASYON VE RADYOAKT\u0130V\u0130TE NED\u0130R?<\/p>\n
Radyasyon, dalga, par\u00e7ac\u0131k veya foton olarak adland\u0131r\u0131lan enerji paketleri ile yay\u0131lan enerjidir. Radyasyon, daima do\u011fada var olan ve birlikte ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir olgudur. Radyo ve televizyon ileti\u015fimini olanakl\u0131 k\u0131lan radyodalgalar\u0131; t\u0131bta, end\u00fcstride kullan\u0131lan x-\u0131\u015f\u0131nlar\u0131; g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131; g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131m\u0131zda al\u0131\u015fk\u0131n oldu\u011fumuz radyasyon \u00e7e\u015fitleridir.
\n Atom numaras\u0131 83 \u2018den b\u00fcy\u00fck olan a\u011f\u0131r elementler karars\u0131z olduklar\u0131 i\u00e7in daha k\u00fc\u00e7\u00fck atomlara d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcrler. Bu par\u00e7alanma s\u0131ras\u0131nda, \u00e7ekirdekten par\u00e7ac\u0131klar ve enerji dalgalar\u0131 ortaya \u00e7\u0131kar. Bu yolla enerji veren elementlere radyoaktif elementler ad\u0131 verilir.
\n Radyoaktif elementler temel olarak Alfa, Beta ve Gama olmak \u00fczere, 3 ana tip enerji sal\u0131n\u0131m\u0131nda bulunurlar. Alfa radyasyonu, (+) y\u00fckl\u00fc par\u00e7ac\u0131klardan olu\u015fur ve bir ka\u011f\u0131t par\u00e7as\u0131 taraf\u0131ndan durdurulabilir. Beta radyasyonu, elektronlardan olu\u015fur. \u0130nce bir al\u00fcminyum levha bu elektronlar\u0131 durdurmak i\u00e7in yeterlidir. Gama radyasyonu ise \u0131\u015f\u0131k h\u0131z\u0131nda hareket eden enerji dalgalar\u0131ndan olu\u015fmaktad\u0131r.
\nAlfa, Beta ve Gama radyasyonu ayn\u0131 zamanda iyonla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 radyasyon olarak da adland\u0131r\u0131l\u0131rlar. Bir ba\u015fka deyi\u015fle, di\u011fer atomlar\u0131n elektronlar\u0131n\u0131 ay\u0131racak yeterli enerjiye sahiptirler.
\nBu t\u00fcr radyasyonlar, maruz kalma s\u00fcresine, radyasyonun \u015fiddetine ve maruz kal\u0131nan v\u00fccut b\u00f6lgesine ba\u011fl\u0131 olarak, h\u00fccreyi par\u00e7alayabilir, zarar verebilir veya herhangi zararl\u0131 bir etkisi olmadan ge\u00e7ip gidebilirler. \u0130yonla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 radyasyonun insanlar \u00fczerindeki etkisi Rem (r\u00f6ntgen insan e\u015fde\u011feri) veya Sievert birimiyle \u00f6l\u00e7\u00fclmektedir. Ancak son y\u0131llarda Rem yerine Sievert (Sv) kullan\u0131lmas\u0131 standart hale gelmi\u015ftir. (100 Rem = 1 Sv).
\n 5. ELEKTR\u0130K NASIL \u00dcRET\u0130L\u0130R?
\n Elektrik, bak\u0131r gibi iletken bir telin manyetik bir alan i\u00e7inde hareket ettirilmesi ile \u00fcretilir. Elektrik jenerat\u00f6r\u00fc, bir manyetik alan i\u00e7inde d\u00f6nen sar\u0131l\u0131 iletken tellerde elektrik ak\u0131m\u0131 \u00fcreten bir makinedir. Evlerimizde, i\u015f yerlerimizde, end\u00fcstride gereksinim duydu\u011fumuz b\u00fcy\u00fck miktardaki elektrik enerjisini elde etmek i\u00e7in, elektrik jenerat\u00f6rlerini d\u00f6nd\u00fcrecek b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7 santrallerine ihtiya\u00e7 duyar\u0131z.
\nElektrik \u00dcretim Yollar\u0131
\nOlu\u015fan buhar ise elektrik jenerat\u00f6r\u00fcne ba\u011fl\u0131 olan t\u00fcrbine verilir. Su buhar\u0131, t\u00fcrbin \u015faft\u0131 \u00fczerinde bulunan binlerce kanat\u00e7\u0131k \u00fczerinden ge\u00e7erken daha \u00f6nce \u00fcretilen \u0131s\u0131dan alm\u0131\u015f oldu\u011fu enerjiyi kullanarak, t\u00fcrbin \u015faft\u0131n\u0131 d\u00f6nd\u00fcr\u00fcr. \u0130\u015fte bu d\u00f6nme, jenerat\u00f6r\u00fcn elektrik \u00fcretmek i\u00e7in gereksinim duydu\u011fu mekanik harekettir. Jenerat\u00f6rde olu\u015fan elektrik ise iletim hatlar\u0131 denilen iletken teller ile kullan\u0131laca\u011f\u0131 yere g\u00f6nderilir.
\nT\u00fcrbinden \u00e7\u0131kan, enerjisi di\u011fer bir deyi\u015fle bas\u0131n\u00e7 ve s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 azalm\u0131\u015f buhar ise yo\u011funla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 (kondenser) denilen b\u00f6l\u00fcmde so\u011futulup su haline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fckten sonra, tekrar kullan\u0131lmak \u00fczere santral\u0131n \u0131s\u0131 \u00fcretilen b\u00f6l\u00fcm\u00fcne geri g\u00f6nderilir. <\/p>\n
Yo\u011funla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131da so\u011futma i\u015fini sa\u011flayabilmek i\u00e7in deniz, g\u00f6l veya \u0131rmaklarda bulunan su kullan\u0131l\u0131r. Su kaynaklar\u0131ndan uzak santrallerde ise, uzaktan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman geni\u015f dev bacalara benzeyen so\u011futma kuleleri bulunur. Bu kulelerin \u00fczerinde g\u00f6r\u00fclen beyaz duman su buhar\u0131d\u0131r.
\nElektrik \u00fcretmek i\u00e7in kullan\u0131lan hidrolik santrallerde ise, barajlarda biriktirilen su, bir su t\u00fcrbinini \u00fczerinden ge\u00e7irilir ve t\u00fcrbine ba\u011fl\u0131 elektrik jenerat\u00f6r\u00fc d\u00f6nd\u00fcr\u00fclerek elektrik \u00fcretilir.<\/p>\n
Yukarda bahsedilen bu y\u00f6ntemler b\u00fcy\u00fck miktarlarda elektrik enerjisini \u00fcretmek i\u00e7in kullan\u0131l\u0131rlar. Bunlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra r\u00fczgar, g\u00fcne\u015f ve jeotermik enerji kullanarak da elektrik \u00fcretilmektedir. Ancak bu t\u00fcr kaynaklardan \u00fcretilen enerji miktar\u0131 as\u0131l ihtiyac\u0131m\u0131z\u0131 kendi ba\u015f\u0131na kar\u015f\u0131lamaktan uzakt\u0131r.<\/p>\n
6. N\u00dcKLEER G\u00dc\u00c7 SANTRAL\u0130 (REAKT\u00d6R\u00dc)<\/p>\n
Bir n\u00fckleer santraldeki sistemler di\u011fer g\u00fc\u00e7 santralleri ile ayn\u0131 mant\u0131kla \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Is\u0131 enerjisinin \u00fcretildi\u011fi k\u0131s\u0131mda elde edilen buhar\u0131n t\u00fcrbin jenerat\u00f6r\u00fcn\u00fc d\u00f6nd\u00fcrerek elektrik \u00fcretilmesi felsefesi, temel olarak n\u00fckleer santrallerde de ayn\u0131d\u0131r. N\u00fckleer santraller, \u0131s\u0131 \u00fcretmek i\u00e7in n\u00fckleer reaksiyonu kulland\u0131klar\u0131 ve bunun sonucunda \u00e7evreye sal\u0131nmamas\u0131 gereken radyoaktif maddeler \u00fcrettikleri i\u00e7in, baz\u0131 ek sistemler kullan\u0131rlar. \u00d6rne\u011fin, bir \u00e7ok n\u00fckleer santralde n\u00fckleer yak\u0131t\u0131 bar\u0131nd\u0131ran yak\u0131t t\u00fcpleri aras\u0131ndan \u0131s\u0131narak ge\u00e7en su, do\u011frudan t\u00fcrbine g\u00f6nderilmeyip, t\u00fcrbin i\u00e7in buhar \u00fcretilen ikinci bir \u00e7evrimi \u0131s\u0131tmak i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. Bununla ilgili sistemlere Birincil Sistem ad\u0131 verilir. <\/p>\n
1. Reakt\u00f6r kalbi
\n2. Kontrol \u00e7ubu\u011fu
\n3. Reakt\u00f6r bas\u0131n\u00e7 kab\u0131
\n4. Bas\u0131n\u00e7land\u0131r\u0131c\u0131
\n5. Buhar \u00fcreteci
\n6. Birincil so\u011futma su pompas\u0131
\n7. Reakt\u00f6r korunak binas\u0131
\n8. T\u00fcrbin
\n9. Jenerat\u00f6r (Elektrik \u00fcreteci)
\n10. Yo\u011funla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131
\n11. Besleme suyu pompas\u0131
\n12. Besleme suyu \u0131s\u0131t\u0131c\u0131s\u0131
\n \u0130kincil sistem ise birincil sistemdeki \u0131s\u0131y\u0131 alarak t\u00fcrbin jenerat\u00f6r\u00fcn\u00fc d\u00f6nd\u00fcrmek i\u00e7in gerekli olan buhar\u0131n \u00fcretildi\u011fi sistemdir.
\nHer iki sistem de kapal\u0131 birer d\u00f6ng\u00fc olu\u015fturmu\u015flard\u0131r.
\nSo\u011futma sistemi ise, ikincil sistem i\u00e7inde yer alan yo\u011funla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131y\u0131 so\u011futmak i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. Bu sistemde, s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 yo\u011funla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131ya g\u00f6re daha az olan deniz, g\u00f6l veya \u0131rmaklardaki su kullan\u0131l\u0131r. Suyun bolca bulunmad\u0131\u011f\u0131 y\u00f6relerde ise so\u011futma kulelerinden faydalan\u0131l\u0131r.
\n N\u00fckleer santraller birincil sistemlerindeki farkl\u0131l\u0131klara g\u00f6re de\u011fi\u015fik \u015fekillerde adland\u0131r\u0131l\u0131rlar. \u015eekilde g\u00f6r\u00fclen sistem, tipik bir “bas\u0131n\u00e7l\u0131 su reakt\u00f6r\u00fc”ne aittir. D\u00fcnyadaki 400 den fazla say\u0131da n\u00fckleer santral\u0131n yakla\u015f\u0131k olarak yar\u0131s\u0131 bas\u0131n\u00e7l\u0131 su reakt\u00f6r\u00fcd\u00fcr. Bas\u0131n\u00e7l\u0131 su reakt\u00f6rlerinde, birincil sistem yakla\u015f\u0131k 150 atmosferlik bir bas\u0131n\u00e7 alt\u0131nda tutularak, i\u00e7inde bulunan suyun y\u00fcksek s\u0131cakl\u0131klara kaynamadan \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.
\nBuna ek olarak “kaynar sulu”, “bas\u0131n\u00e7l\u0131 a\u011f\u0131r sulu” reakt\u00f6rler de en \u00e7ok kullan\u0131lan n\u00fckleer santral tipleridir.
\n 7. N\u00dcKLEER SANTRALLER VE G\u00dcVENL\u0130K TEDB\u0130RLER\u0130
\n N\u00fckleer santrallerde, n\u00fckleer maddelerin \u00e7evreye b\u0131rak\u0131lmamas\u0131n\u0131 ve ayn\u0131 zamanda n\u00fckleer reaksiyon sonucunda olu\u015fan \u0131s\u0131n\u0131n her durumda reakt\u00f6rden al\u0131nmas\u0131n\u0131 garantiye alacak \u015fekilde bir\u00e7ok g\u00fcvenlik \u00f6nlemi al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. N\u00fckleer maddelerin d\u0131\u015far\u0131ya sal\u0131nmamas\u0131 i\u00e7in kademeli koruma \u00f6nlemleri, olu\u015fan \u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 i\u00e7in ise yine kademeli ve yedekli sistem ve bile\u015fenler bulunmaktad\u0131r. <\/p>\n
N\u00fckleer yak\u0131t, seramik formunda, yakla\u015f\u0131k 1 cm \u00e7ap ve y\u00fcksekli\u011finde silindirik par\u00e7alar\u0131n art arda dizilmesiyle yine silindirik bi\u00e7imde kapal\u0131 s\u0131zd\u0131rmaz t\u00fcpler i\u00e7indedir. Bu t\u00fcplerin binlercesinin, aralar\u0131ndan so\u011futucu suyun ge\u00e7mesine izin verecek \u015fekilde bir araya getirilmesi ile de reakt\u00f6r kalbi olu\u015fturulmu\u015ftur. Bu kalp ise paslanmaz \u00e7elikten yap\u0131lan bir bas\u0131n\u00e7 kab\u0131n\u0131n i\u00e7inde bulunur (Bas\u0131n\u00e7l\u0131 veya Kaynar Sulu reakt\u00f6rlerde). Bas\u0131n\u00e7 kab\u0131 ve buna ba\u011fl\u0131 sistemler ise reakt\u00f6r korunak binas\u0131 ad\u0131 verilen betondan yap\u0131lm\u0131\u015f kubbemsi yap\u0131n\u0131n i\u00e7inde bulunurlar.
\nDolay\u0131s\u0131yla, yak\u0131t i\u00e7inde bulunan radyoaktif maddelerin d\u0131\u015far\u0131ya sal\u0131nmalar\u0131n\u0131, seramik yak\u0131t, yak\u0131t t\u00fcp\u00fc, bas\u0131n\u00e7 kab\u0131, \u00e7elik g\u00f6mlek ve beton korunak binas\u0131, kademeli olarak engellemi\u015f olurlar.
\n N\u00fckleer santrallerin g\u00fcvenli\u011fi i\u00e7in \u00e7ok b\u00fcy\u00fck paralar harcan\u0131r. Mesela Akkuyu\u2019da kurulmas\u0131 planlanan n\u00fckleer santralin g\u00fcvenli\u011fi, santralin maliyetinin % 40\u2019\u0131 kadard\u0131r.<\/p>\n
8. N\u00dcKLEER ENERJ\u0130 VE \u00c7EVRE
\n N\u00fckleer enerji, \u00e7evre g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda bir\u00e7ok \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011fe sahiptir. Karbondioksit \u00fcretmedi\u011fi i\u00e7in \u00e7evresel olarak en \u00f6nemli problemlerden biri olan sera gazlar\u0131n\u0131n(CO2, SO2, NOx,…) artmas\u0131na katk\u0131da bulunmaz.
\n\u00d6rne\u011fin, 40 y\u0131l boyunca \u00e7al\u0131\u015fan 1000 MW elektrik kapasitesindeki bir n\u00fckleer santralin yerine kullan\u0131lacak bir k\u00f6m\u00fcr santrali, yakla\u015f\u0131k 300 milyon ton sera gaz\u0131n\u0131n atmosfere b\u0131rak\u0131lmas\u0131na neden olur. \u00d6rnek olarak Mu\u011fla\u2019n\u0131n Yata\u011fan \u0130l\u00e7esi\u2019nde bulunan Termik Santralden 2001 y\u0131l\u0131n\u0131n May\u0131s ay\u0131nda yeniden inversiyon (gaz \u00e7\u00f6kmesi) ba\u015f g\u00f6stermi\u015ftir. Termik santralin biti\u015fi\u011finde bulunan Yenik\u00f6yde\u2019de etkili olan inversiyon nedeniyle k\u00fck\u00fcrt dioksit oran\u0131 9 850 mikrogram\/metrek\u00fcpe (normal de\u011fer olan 400 \u00b5g\/m3\u2019\u00fcn 25 kat\u0131) ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.
\nN\u00fckleer santraller, termik santrallerin aksine, k\u00fck\u00fcrt dioksit, azot oksitler gibi asit ya\u011fmurlar\u0131na yol a\u00e7an \u00e7e\u015fitli gazlar\u0131 atmosfere b\u0131rakmazlar. A\u015f\u0131r\u0131 miktarda k\u00fcl ve k\u00fcl i\u00e7indeki zararl\u0131 metalleri (\u00f6zellikle radyoaktif uranyum) \u00fcretmezler.
\n N\u00fckleer Santrallerin Etraf\u0131nda Ya\u015fayan \u0130nsanlar Ne Kadar Radyasyon Al\u0131r?
\n D\u00fcnyada ya\u015fayan her insan, topraktan, uzaydan, kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z elektronik aletlerden kaynaklanan do\u011fal radyasyona maruz kalmaktad\u0131r. Bu radyasyonun miktar\u0131, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z y\u00f6re ve ko\u015fullara ba\u011fl\u0131 olarak y\u0131lda yakla\u015f\u0131k 2-3 mSv civar\u0131ndad\u0131r. Buna ek olarak, N\u00fckleer Santrallerden alaca\u011f\u0131m\u0131z radyasyon ise do\u011fal radyasyona g\u00f6re \u00e7ok \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck seviyede kalmaktad\u0131r. \u00d6rnek olarak D\u00fcnyada en fazla n\u00fckleer santral\u0131n oldu\u011fu Amerika Birle\u015fik Devletleri\u2019nde bu t\u00fcr santrallerden dolay\u0131 halk\u0131n do\u011fal radyasyona ek olarak ald\u0131\u011f\u0131 miktar y\u0131lda 0,05 mSv\u2019in alt\u0131ndad\u0131r.
\nRadyasyonla \u00e7al\u0131\u015fan ki\u015filer i\u00e7in, do\u011fal radyasyonun \u00fczerinde maruz kal\u0131nacak maksimum miktar ise, \u00fclkelere g\u00f6re y\u0131ll\u0131k 20 ile 50 mSv aras\u0131nda de\u011fi\u015fiklik g\u00f6stermektedir.
\n N\u00fckleer Reakt\u00f6rler Enerji D\u0131\u015f\u0131nda Bir \u015eey \u00dcretir mi?
\n N\u00fckleer reakt\u00f6rler, t\u0131p ve end\u00fcstride kullan\u0131lan yararl\u0131 radyoizotoplar\u0131n \u00fcretilmesinde de kullan\u0131l\u0131rlar. Kanser tedavisinde, boru kaynaklar\u0131n\u0131n tahribats\u0131z muayenesinde kullan\u0131lan kobalt-60, tiroit bozukluklar\u0131n\u0131n te\u015fhis ve tedavisinde kullan\u0131lan \u0130yot-131, doktorlar\u0131n v\u00fccut i\u00e7ini g\u00f6rme amac\u0131yla kulland\u0131klar\u0131 \u00e7e\u015fitli taray\u0131c\u0131 cihazlarda kullan\u0131lan teknesyum-99, akci\u011fer havalanmas\u0131n\u0131n ve kan ak\u0131\u015f\u0131n\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fclmesinde yararlan\u0131lan ksenon-133, bu izotoplara \u00f6rnek olarak verilebilir.
\nN\u00fckleer santrallerde elde edilen fazla enerji ise, ev ve seralar\u0131m\u0131z\u0131n \u0131s\u0131t\u0131lmas\u0131, tuzlu sudan i\u00e7ilebilir su elde edilmesi, petrol \u00fcretimi gibi alanlarda kullan\u0131lmaktad\u0131r. <\/p>\n
9. N\u00dcKLEER SANTRALLER VE DEPREM<\/p>\n
N\u00fckleer santraller, Richter \u00f6l\u00e7e\u011fine g\u00f6re 8-8,5 \u015fiddetindeki depremlere dayan\u0131kl\u0131 olarak in\u015fa edilirler. Nitekim T\u00fcrkiye\u2019nin Akkuyu\u2019da kurmay\u0131 kararla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 n\u00fckleer santral 8 \u015fiddetindeki bir depreme dayan\u0131kl\u0131 olarak planlanm\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019de \u015fimdiye kadar olan en b\u00fcy\u00fck deprem 7,8 \u015fiddetindeki 1939 Erzincan depremidir. Akkuyu, Konya ve Karaman\u2019\u0131 da i\u00e7ine alan 6 numaral\u0131 deprem b\u00f6lgesi, b\u00fct\u00fcn tarihi boyunca 6,4 \u015fiddetinden daha b\u00fcy\u00fck bir deprem g\u00f6rmemi\u015ftir. Birka\u00e7 sene evvel Kobe\u2019yi y\u0131kan, hi\u00e7 sa\u011flam bina b\u0131rakmayan Kobe depreminden, Kobe\u2019nin hemen yan\u0131nda bulunan iki n\u00fckleer santral hi\u00e7 etkilenmeden i\u015flemeye devam etmi\u015flerdir. ABD\u2019de tam fay\u0131n \u00fczerinde n\u00fckleer santral vard\u0131r ve 8,5 \u015fiddetindeki depremlere dayanacak \u015fekilde in\u015fa edilmi\u015ftir. Konu m\u00fchendislik meselesidir.<\/p>\n
10. RADYOAKT\u0130F ATIKLAR<\/p>\n
1 000 MWe g\u00fcc\u00fcndeki bir n\u00fckleer g\u00fc\u00e7 santrali y\u0131lda yakla\u015f\u0131k 30 ton (7 m3) yak\u0131t t\u00fcketerek 27 ton kullan\u0131lm\u0131\u015f yak\u0131t \u00fcretmektedir. N\u00fckleer g\u00fc\u00e7 santrallerinin en \u00f6nemli problemlerinden biri bu radyoaktif at\u0131klar\u0131d\u0131r. 238U\u2019in n\u00f6tronlarla reaksiyonundan olu\u015fan 239Pu\u2019un yar\u0131lanma s\u00fcresi 24 bin y\u0131ldan fazlad\u0131r ve 235U gibi fisyona u\u011frar.
\n235U\u2019in fisyonuyla 200\u2019den fazla radyoaktif \u00fcr\u00fcn olu\u015fur. Bu fisyon par\u00e7alar\u0131 zamanla reakt\u00f6r kalbinde birikir. Reakt\u00f6r\u00fcn i\u015flemesi s\u0131ras\u0131nda tehlikesiz d\u00fczeyde radyoaktivite bula\u015fan elbise, ayakkab\u0131, eldiven gibi e\u015fyalarla bu fisyon par\u00e7alar\u0131, aktivitelerinin % 98\u2019inden fazlas\u0131n\u0131 kaybetmek \u00fczere santrallerde 10-20 y\u0131l s\u00fcre ile bekletilir, uzun \u00f6m\u00fcrl\u00fc olanlar camla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r, \u00e7o\u011funlukla s\u0131v\u0131 olan bu at\u0131klar kademeli olarak kur\u015fun, beton ve korozyona dayan\u0131kl\u0131 kaplar i\u00e7ine konur ve bu kaplar da jeolojik olarak kararl\u0131 b\u00f6lgelerde, Uluslar Aras\u0131 Atom Ajans\u0131\u2019n\u0131n denetiminde binlerce metre derinlerde haz\u0131rlanan beton z\u0131rhl\u0131 galerilerde saklan\u0131r. <\/p>\n
\u0130nsanlar N\u00fckleer G\u00fc\u00e7 Santrallerinden Neden Bu Kadar Korkmakta?<\/p>\n
\u0130nsanlar genellikle bilinmeyen ve hayal edilen tehlikelerden daha fazla korkma e\u011filimi ta\u015f\u0131rlar. Yanl\u0131\u015f olmas\u0131na ve fiziksel olarak imkans\u0131z bulunmas\u0131na ra\u011fmen bir \u00e7ok insan n\u00fckleer santrallerin bir bomba gibi patlamas\u0131ndan endi\u015fe ederler. <\/p>\n
Elektrik, buhar makinesi, otomobil, u\u00e7ak, uzay ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 gibi yirminci y\u00fczy\u0131lda ortaya \u00e7\u0131kan her yeni teknoloji, ba\u015flang\u0131\u00e7ta bir\u00e7ok tehlikelerle dolu oldu\u011fu \u015feklinde kamuoyuna yans\u0131t\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak ya\u015fam\u0131m\u0131za getirdi\u011fi katk\u0131lar ortaya \u00e7\u0131kt\u0131k\u00e7a bu korkumuz da azalm\u0131\u015ft\u0131r.
\nModern N\u00fckleer santraller bir \u00e7ok g\u00fcvenlik sistemiyle donat\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r. Bir sistem tamam\u0131yla ar\u0131zalansa bile di\u011feri onun yerine ge\u00e7ecek \u015fekilde tasarlanm\u0131\u015flard\u0131r. <\/p>\n
Ayn\u0131 zamanda di\u011fer konvansiyonel elektrik \u00fcreten teknolojilerden farkl\u0131 olarak, yer se\u00e7imi, in\u015faat, i\u015fletme ve i\u015fletme sonras\u0131 s\u00f6k\u00fclme s\u00fcre\u00e7lerinde, ba\u011f\u0131ms\u0131z bir otorite taraf\u0131ndan denetlenirler.<\/p>\n
11. N\u00dcKLEER SANTRAL KAZALARI<\/p>\n
\u0130nsan yap\u0131s\u0131 tesislerin ar\u0131za ve kaza yapmalar\u0131 do\u011fald\u0131r. N\u00fckleer g\u00fc\u00e7 santrallerinin tarihinde, yani 44 y\u0131lda (1957-2001) \u00f6nemli say\u0131labilecek \u00fc\u00e7 kaza ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Bunlardan ikisi k\u0131smi (Three Mile Island ve Tokaimura), biri de tam (\u00c7ernobil) kazad\u0131r.
\n\u0130lk \u00f6nemli k\u0131smi n\u00fckleer g\u00fc\u00e7 santrali kazas\u0131, 1979 y\u0131l\u0131nda ABD\u2019de Three Mile Island\u2019da ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Bu kaza radyoaktif s\u0131zma \u015feklinde olmu\u015f ve b\u00fcy\u00fcmeden denetim alt\u0131na al\u0131nabilmi\u015ftir. So\u011futma devresinin bak\u0131m g\u00f6revlisinin hatas\u0131 sonucu vanalar\u0131n kapal\u0131 tutulmas\u0131ndan kaynaklanan bu kazada \u00f6len veya yaralanan olmam\u0131\u015fsa da \u00e7evredeki radyoaktif birikintinin temizlenmesi gerekmi\u015ftir.<\/p>\n
\u0130kinci k\u0131smi n\u00fckleer g\u00fc\u00e7 santral kazas\u0131 ise 1999 y\u0131l\u0131nda Japonya\u2019n\u0131n ba\u015fkenti Tokyo\u2019nun 120 km kuzey do\u011fusundaki Tokaimura N\u00fckleer Santral kazas\u0131d\u0131r. Bir ki\u015finin \u00f6l\u00fcm\u00fc ve 439 ki\u015finin de y\u00fcksek dozda radyasyona maruz kalmas\u0131na sebep olmu\u015ftur.
\n \u00c7ernobil N\u00fckleer Santral Kazas\u0131
\nUkrayna\u2019daki \u00c7ernobil n\u00fckleer g\u00fc\u00e7 santralindeki kaza, reakt\u00f6r g\u00fcvenli\u011fi ile ilgili bir test s\u0131ras\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fmi\u015fti. Yap\u0131lan test, bu t\u00fcr reakt\u00f6rlerin kararl\u0131 \u00e7al\u0131\u015famad\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck g\u00fc\u00e7 seviyesindeydi ve bu seviyede reakt\u00f6r\u00fcn g\u00fcvenlik sistemlerinin devreye girmemesi i\u00e7in, sorumlu operat\u00f6rler, normalde yapmamalar\u0131 gerekti\u011fi halde acil durum kapama sistemini devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rakm\u0131\u015flard\u0131. Deney s\u0131ras\u0131nda kalp i\u00e7i s\u0131cakl\u0131klar g\u00fcvenli seviyenin \u00fcst\u00fcne \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda ise reakt\u00f6r\u00fc kapatacak ve so\u011futma sa\u011flayacak sistemler devre d\u0131\u015f\u0131ndayd\u0131. Bu affedilmez hata, buhar bas\u0131nc\u0131n\u0131n artmas\u0131na ve bu y\u00fczden olu\u015fan buhar patlamas\u0131yla birlikte \u00e7at\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6kmesine yol a\u00e7t\u0131.
\nB\u00f6ylece, reakt\u00f6r i\u00e7indeki s\u0131cak grafit direk olarak atmosferle temas eder hale geldi. Havada bulunan oksijenle reaksiyona giren grafitin yanmas\u0131yla reakt\u00f6r kalbi b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kaybetti ve bu t\u00fcr Rus reakt\u00f6rlerinde (RMBK-1000) koruma kabu\u011funun da olmamas\u0131 nedeniyle, radyoaktif maddeler d\u0131\u015far\u0131 sal\u0131nd\u0131.
\n26 Nisan 1986, saat 01:23\u2019de olan bu kazan\u0131n etkileri \u00e7ok b\u00fcy\u00fck oldu. Bu kaza, \u00e7evredeki halkta ciddi olumsuz sonu\u00e7lara yol a\u00e7an ilk kazayd\u0131. 35 ki\u015fi kaza nedeniyle hayatlar\u0131n\u0131 kaybettiler. Uzun d\u00f6nemde de binlerce insan \u00fczerinde olumsuz etkileri g\u00f6r\u00fclmeye devam etmektedir.<\/p>\n
12. D\u00dcNYADAK\u0130 N\u00dcKLEER G\u00dc\u00c7 SANTRALLER\u0130<\/p>\n
Uluslararas\u0131 Atom Enerji Ajans\u0131\u2019na g\u00f6re (1998 sonu), 434 n\u00fckleer g\u00fc\u00e7 santral\u0131 33 \u00fclkenin 250 farkl\u0131 b\u00f6lgesinde i\u015fletme halindedir. Ek olarak, 15 \u00fclkede 36 n\u00fckleer g\u00fc\u00e7 santralinin in\u015faat\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmektedir. D\u00fcnyada i\u015fletme halindeki santraller yakla\u015f\u0131k 350 000 MWe, in\u015faa halinde olanlar ise yakla\u015f\u0131k 27500 MWe kapasiteye sahiptirler.
\nN\u00fckleer enerjinin toplam d\u00fcnya elektrik \u00fcretimindeki pay\u0131 ise yakla\u015f\u0131k %16\u2019d\u0131r.<\/p>\n
Ek olarak, D\u00fcnyada t\u0131b, bilimsel ara\u015ft\u0131rma, enerji, tar\u0131m ve end\u00fcstrideki ihtiya\u00e7lara destek veren 3000\u2019den fazla n\u00fckleer tesis bulunmaktad\u0131r (Tablo 1).<\/p>\n
N\u00fckleer G\u00fc\u00e7 Santrali Bulunan Belli Ba\u015fl\u0131 \u00dclkeler<\/p>\n
\u00dcLKELER \u0130\u015eLETME HAL\u0130NDE \u0130N\u015eAA HAL\u0130NDE
\nABD 104 –
\nFRANSA 58 1
\nJAPONYA 53 2
\n\u0130NG\u0130LTERE 35 –
\nRUSYA 29 4
\nALMANYA 20 –
\nUKRAYNA 16 4
\nKORE 15 3
\nKANADA 14 –
\n\u0130SVE\u00c7 12 –
\nH\u0130ND\u0130STAN 10 4<\/p>\n
Kom\u015fular\u0131m\u0131z aras\u0131nda Ukrayna\u2019da 16\u2019s\u0131 i\u015fletme ve 4\u2019\u00fc de in\u015fa halinde olmak \u00fczere toplam olarak 20 tane n\u00fckleer g\u00fc\u00e7 santrali bulunmaktad\u0131r ve Ukrayna toplam elektrik \u00fcretiminin % 45,4\u2019\u00fcn\u00fc n\u00fckleer santrallerden sa\u011flamaktad\u0131r. Bu rakamlar s\u0131ras\u0131yla Bulgaristan i\u00e7in 6 – 0 – % 41,5, Ermenistan i\u00e7in 1 – 0 – % 24,7, Rusya i\u00e7in 26 \u2013 4 – % 13,1, Romanya i\u00e7in 1 – 1 – % 10,3 ve \u0130ran i\u00e7in 0 \u2013 2 – 0\u2019d\u0131r.
\nDi\u011fer \u00fclkelerden Fransa i\u00e7in bu rakamlar 58 – 1 – % 75,8, Kore i\u00e7in 14 – 3 – % 41,4, Japonya i\u00e7in 52 – 2 – % 35,9, Macaristan i\u00e7in 4 – 0 – % 35,6, Almanya i\u00e7in 20 – 0 – % 28,3, \u0130ngiltere i\u00e7in 35 – 0- % 27,1, Tayvan i\u00e7in 6 – 1 – % 24,8, ABD i\u00e7in 104 – 0 – % 18,7, Romanya i\u00e7in 1 – 1 – % 10,3, Hindistan i\u00e7in 10 – 4 – % 2,5, Pakistan i\u00e7in 1- 1- % 0,7, Kazakistan i\u00e7in 1- 0 – % 0,2\u2019dir
\nD\u00fcnya genelinde yeni kurulacak n\u00fckleer santrallerin say\u0131s\u0131 s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmaktad\u0131r. Ancak yeni n\u00fckleer santral yap\u0131m\u0131ndan vazge\u00e7ilmi\u015f de de\u011fildir. Konu her \u00fclkenin enerji stratejisine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Mesela Fransa toplam enerji \u00fcretiminin % 76\u2019s\u0131n\u0131 n\u00fckleer santrallerden sa\u011flamakta ve \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131n\u0131 \u0130ngiltere, Almanya, \u0130svi\u00e7re gibi \u00fclkelere ihra\u00e7 etmektedir. <\/p>\n
13. N\u00dcKLEER ENERJ\u0130 VE T\u00dcRK\u0130YE<\/p>\n
T\u00fcrkiye\u2019de 1956 y\u0131l\u0131nda \u201cAtom Enerjisi Komisyonu Genel Sekreterli\u011fi\u201d kurulmu\u015f, 1982 y\u0131l\u0131nda yeniden yap\u0131lanarak \u201cT\u00fcrkiye Atom Enerjisi Kurumu\u201dna d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. G\u00f6revi, n\u00fckleer teknolojinin, bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l ama\u00e7lar i\u00e7in, sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir bi\u00e7imde kullan\u0131lmas\u0131na ve transfer edilmesine y\u00f6nelik ara\u015ft\u0131rma, geli\u015ftirme ve i\u015fbirli\u011fi faaliyetlerini y\u00fcr\u00fctmektir. Dikkat edilirse, T\u00fcrkiye Atom Enerjisi Genel Sekreterli\u011fi, ilk ticari n\u00fckleer g\u00fc\u00e7 santralinin i\u015fletmeye a\u00e7\u0131lmas\u0131ndan (1957) bir sene \u00f6nce (1956) kurulmu\u015ftur.
\nBu her t\u00fcrl\u00fc takdirin \u00fczerinde bir davran\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019de n\u00fckleer santrallerin kurulmas\u0131 karar\u0131 ilk kez 1968 y\u0131l\u0131nda III. Be\u015f Y\u0131ll\u0131k Kalk\u0131nma Plan\u0131nda yer alm\u0131\u015ft\u0131r.
\nIV. Be\u015f Y\u0131ll\u0131k Kalk\u0131nma Plan\u0131nda ise, Mersin-G\u00fclnar\u2019da Akkuyu y\u00f6resinde kurulmas\u0131 planlanan n\u00fckleer santralin in\u015fas\u0131na ba\u015flanmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f ve 1977 y\u0131l\u0131nda ihale a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f, ancak sonuca gidilememi\u015ftir.
\n1982 y\u0131l\u0131nda Ulusu H\u00fck\u00fcmeti, Akkuyu\u2019da iki ve Sinop\u2019ta bir olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 n\u00fckleer santrali, 1990 y\u0131l\u0131nda hizmete girmek \u00fczere ihaleye \u00e7\u0131karm\u0131\u015fsa da amaca ula\u015f\u0131lamam\u0131\u015ft\u0131r. Nihayet 1 Mart 2000\u2019de Bakanlar Kurulu n\u00fckleer santral ihalesine karar vermi\u015f, fakat 8 Nisan 2000\u2019de gene s\u00fcresiz ertelemeye gidilmi\u015ftir. Yani, t\u00fcm ihaleler T\u00fcrkiye i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir h\u00fcsranla sonu\u00e7lanm\u0131\u015f, 100 milyon dolardan fazla para sarf edilmi\u015f, aradan 23 y\u0131l ge\u00e7tikten sonra tekrar ayn\u0131 noktaya gelinmi\u015ftir.
\n1970 y\u0131l\u0131nda G\u00fcney Kore ile T\u00fcrkiye\u2019nin n\u00fckleer alandaki potansiyeli ayn\u0131yd\u0131. T\u00fcrkiye 2001 y\u0131l\u0131nda bir tane bile n\u00fckleer santral kuramam\u0131\u015fken G\u00fcney Kore\u2019de 14 n\u00fckleer santral i\u015flemekte, toplam elektrik \u00fcretiminin % 41,4\u2019\u00fcn\u00fc n\u00fckleer santrallerden sa\u011flamakta, 3 santralin de in\u015fas\u0131 devam etmektedir. Bu santrallerden sadece ikisini ba\u015fkalar\u0131, geri kalan\u0131n\u0131 G\u00fcney Kore yapm\u0131\u015ft\u0131r. Bug\u00fcn G\u00fcney Kore d\u0131\u015far\u0131ya n\u00fckleer g\u00fc\u00e7 santral\u0131 pazarlayacak duruma gelmi\u015ftir.
\n24 Haziran 2000\u2019de \u0130ngiltere\u2019de yay\u0131mlanan The Economist dergisi d\u00fcnyan\u0131n teknolojik haritas\u0131n\u0131 \u00e7\u0131karm\u0131\u015f, teknolojiyi icat edenler, teknolojiyi kullananlar ve di\u011ferleri \u015feklinde d\u00fcnya \u00fclkelerini s\u0131n\u0131fland\u0131rm\u0131\u015f, G\u00fcney Kore\u2019yi teknolojiyi icat edenler s\u0131n\u0131f\u0131na al\u0131rken, T\u00fcrkiye\u2019yi, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc s\u0131n\u0131fa, yani teknolojiyi ne icat edebilen ve ne de kullanabilen \u00fclkeler saf\u0131na dahil etmi\u015ftir.<\/p>\n
14. N\u00dcKLEER ENERJ\u0130 T\u00dcRK\u0130YE \u0130\u00c7\u0130N GEREKL\u0130 M\u0130D\u0130R?<\/p>\n
\u00dclkemizde 1999 y\u0131l\u0131nda ki\u015fi ba\u015f\u0131na t\u00fcketilen elektrik enerjisi 1840 kWh olup d\u00fcnya ortalamas\u0131 olan 2200 kWh\u2019\u0131n bile \u00e7ok alt\u0131ndad\u0131r. OECD \u00fclkelerinde ortalama de\u011fer 10 000 kWh, Yunanistan\u2019da ise 5000 kWh\u2019d\u0131r. Yani bir Yunanl\u0131 bir T\u00fcrk\u2019\u00fcn \u00fc\u00e7 kat\u0131 daha fazla elektrik enerjisi t\u00fcketmekte ve daha refah i\u00e7inde ya\u015famaktad\u0131r. Sadece bu rakamlar bile \u00fclkemizin elektrik enerjisi ihtiyac\u0131n\u0131n ne kadar b\u00fcy\u00fck oldu\u011funu g\u00f6stermektedir.
\nD\u00fcnya \u00fclkeleri enerji ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde fosil yak\u0131tlardan (k\u00f6m\u00fcr, petrol, do\u011fal gaz) veya su g\u00fcc\u00fcyle kar\u015f\u0131lamaktad\u0131r. Gelecek 100 y\u0131l i\u00e7inde yenilenemez enerji kaynaklar\u0131 olan k\u00f6m\u00fcr, petrol ve do\u011fal gaz\u0131n t\u00fckenece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir. S\u00fcrekli yenilendikleri i\u00e7in yenilenebilir enerji kaynaklar\u0131 olarak adland\u0131r\u0131lan hidrolik, g\u00fcne\u015f, r\u00fczgar, jeotermik, biyok\u00fctle, gel-git, dalga ve ak\u0131nt\u0131 enerjilerinin, su hari\u00e7 olmak \u00fczere d\u00fcnyada \u00fcretilen toplam elektrik enerjisi i\u00e7indeki paylar\u0131 sadece % 4 kadard\u0131r.
\nT\u00fcrkiye\u2019nin hidrolik potansiyeli toplam olarak 35 310 MW\u2019d\u0131r. Halen i\u015fletmede bulunan toplam 125 hidrolik enerji i\u015fletmesinin toplam kurulu g\u00fcc\u00fc 11 643 MW oldu\u011funa g\u00f6re, 2 000 y\u0131l\u0131 itibariyle toplam hidrolik enerji kapasitemizin % 34\u2019\u00fcnden faydalan\u0131lmaktad\u0131r. \u0130lave projelerle yakla\u015f\u0131k olarak 2020 y\u0131l\u0131ndan itibaren toplam i\u015fletme say\u0131s\u0131 546\u2019ya \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda t\u00fcm hidrolik enerji potansiyelinden yararlan\u0131lm\u0131\u015f olunacakt\u0131r.
\n2000 y\u0131l\u0131nda \u00dclkemizin ta\u015f k\u00f6m\u00fcr\u00fc, linyit, asfaltit, petrol, do\u011falgaz, hidrolik, jeotermik, g\u00fcne\u015f, r\u00fczgar, odun ve hayvan-bitki art\u0131klar\u0131ndan elde edebildi\u011fi toplam birincil enerji miktar\u0131 28 464 BTEP (bin ton petrol e\u015fde\u011feri)dir. Talep ise 87 449 BTEP\u2019dir. Buna g\u00f6re enerji kaynaklar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00dclkemiz zengin de\u011fildir ve bu alanda halen % 67 dolaylar\u0131nda d\u0131\u015fa ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k s\u00f6z konusudur. Enerji a\u00e7\u0131\u011f\u0131 ta\u015f k\u00f6m\u00fcr\u00fc, petrol ve do\u011fal gaz ithalat\u0131yla giderilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r. D\u0131\u015fa ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k zamanla da artmaya devam edecektir.
\nT\u00fcrkiye\u2019nin kendi \u00f6z kaynaklar\u0131yla ekonomik olarak \u00fcretebilece\u011fi maksimum elektrik enerjisi, hidrolik kaynaklardan 122 milyar kWh\/y\u0131l, termik kaynaklardan 121 milyar kWh\/y\u0131l olmak \u00fczere toplam olarak 243 milyar kWh\/y\u0131l\u2019d\u0131r. DPT verilerine g\u00f6re, 1999 y\u0131l\u0131nda 118,5 milyar kWh olan toplam elektrik t\u00fcketiminin, ortalama % 8 art\u0131\u015fla 2005 y\u0131l\u0131nda 195,1 milyar kWh\u2019a, ki\u015fi ba\u015f\u0131na elektrik t\u00fcketiminin ise 2 773 kWh\u2019e (Yunanistan\u2019\u0131n 1983\u2019deki de\u011feri 2467 kWh) ula\u015fmas\u0131 beklenmektedir.
\n2010 y\u0131l\u0131nda ise toplam t\u00fcketim 285 milyar kWh olacak, 243 milyar kWh\/y\u0131l de\u011feri 42 milyar kWh\/y\u0131l a\u015f\u0131lm\u0131\u015f olacakt\u0131r.Yani 2005 y\u0131l\u0131ndan sonra t\u00fcm yerli kaynaklar\u0131m\u0131z devreye sokulsa bile bir enerji a\u00e7\u0131\u011f\u0131 ile kar\u015f\u0131la\u015fmam\u0131z ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019nin enerji ihtiyac\u0131n\u0131 \u015fimdi ve gelecekte kendi \u00f6z kaynaklar\u0131yla kar\u015f\u0131lamas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fclmemektedir. \u00dclkemiz n\u00fckleer enerjiye ba\u015f vurmadan hedeflerine ula\u015famaz. Bu nedenlerle 2008 y\u0131l\u0131nda 7 017 GWh ve giderek artacak \u015fekilde 2020 y\u0131l\u0131nda 63 159 GWh n\u00fckleer enerji \u00fcretilmesi planlanm\u0131\u015fsa da, son erteleme karar\u0131ndan sonra bu hedeflere ula\u015f\u0131lamayaca\u011f\u0131, \u00fcz\u00fcnt\u00fc verici de olsa kabul edilmelidir.<\/p>\n
15. SONU\u00c7<\/p>\n
Enerji stratejik bir nesnedir. T\u00fcrkiye\u2019nin jeopolitik durumu ve geli\u015fmekte olan bir \u00fclke olu\u015fu, n\u00fcfusu, tarihinden miras kalan Ortado\u011fu, Balkanlar, Kafkasya ve T\u00fcrk Cumhuriyetlerine y\u00f6nelik g\u00f6revleri, n\u00fckleer teknoloji aln\u0131nda d\u00fcnyadaki geli\u015fmeler, \u00fclkemizin bir an \u00f6nce n\u00fckleer teknolojiye ge\u00e7mesini zorunlu k\u0131lmaktad\u0131r. Bunun birinci ad\u0131m\u0131 ise n\u00fckleer santraller kurmaktan ge\u00e7er.
\nKonuyu, Yunanistan\u2019da yay\u0131mlanan \u0130konomikos Gazetesi\u2019nin Temmuz-1983 tarihli say\u0131s\u0131nda, \u201cT\u00fcrkiye Atom Bombas\u0131 Yapacak\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131yla yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 bir haber-yorum yaz\u0131s\u0131 ile kapatal\u0131m.
\n\u0130konomikos Gazetesi bu yaz\u0131s\u0131nda, T\u00fcrkiye\u2019nin n\u00fckleer santrallerle ilgili sipari\u015finin 4,5 milyar dolar kadar b\u00fcy\u00fck mebla\u011fl\u0131 olmas\u0131na ra\u011fmen yabanc\u0131 firmalar\u0131n karar verme hususunda d\u00fc\u015f\u00fcnmelerinin nedeninin, T\u00fcrkiye\u2019nin atom bombas\u0131 yapmas\u0131 ihtimali oldu\u011fu ve bu santrallerden alaca\u011f\u0131 g\u00fc\u00e7le Ortado\u011fu ve Ege\u2019de sorunlar yaratabilecek T\u00fcrkiye\u2019ye f\u0131rsat verilmesinin istenmedi\u011fi belirtilmi\u015f, \u0130slam \u00dclkelerine bu kadar yak\u0131n olan T\u00fcrkiye\u2019nin b\u00f6lgede s\u00fcper devlet durumuna getirilmesine kar\u015f\u0131 \u0130srail\u2019in itiraz\u0131n\u0131n bulundu\u011fu ve AET\u2019nin de n\u00fckleer santral yap\u0131m\u0131na kar\u015f\u0131 oldu\u011fu kaydedilmi\u015ftir. Yunanistan Savunma Bakan\u0131 Yanis Yarvi\u00e7yonis ise \u201cAkdeniz\u2019de G\u00fcvenlik\u201d konulu toplant\u0131da benzer iddialar\u0131 ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.
\nYunanistan T\u00fcrk turizmini baltalamak i\u00e7in de harekete ge\u00e7mi\u015f, Akkuyu\u2019da yap\u0131lacak n\u00fckleer santralin turizm b\u00f6lgesinde oldu\u011funu ve \u00e7evresel zarar\u0131n\u0131n \u00e7ok b\u00fcy\u00fck olaca\u011f\u0131n\u0131 savunarak bast\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bro\u015f\u00fcrleri b\u00fct\u00fcn turizm b\u00fcrolar\u0131na ve el\u00e7iliklere g\u00f6ndermi\u015ftir. Yunanistan Ege Bakan\u0131 Elisavet Papazoi de \u015fu g\u00f6r\u00fc\u015fleri dile getirmi\u015ftir: \u201cSantral b\u00fct\u00fcn b\u00f6lge i\u00e7in bir tehdittir. Santralin in\u015fa edilece\u011fi yer deprem riski y\u00fcksek bir b\u00f6lge olmas\u0131na kar\u015f\u0131n bu ger\u00e7ek g\u00f6z ard\u0131 edilmektedir. N\u00fckleer at\u0131k sorununa ek olarak ortaya \u00e7\u0131kacak bir kazadan b\u00fct\u00fcn b\u00f6lge \u00fclkeleri an\u0131nda etkilenecektir. <\/p>\n
T\u00fcrkiye, santral\u0131 uluslararas\u0131 standartlara g\u00f6re g\u00fcvenle i\u015fletecek bilgi ve teknolojik birikimden yoksundur. Dahas\u0131, T\u00fcrkiye\u2019nin b\u00f6lgede bask\u0131n askeri g\u00fc\u00e7 olma tutkusunun getirdi\u011fi tehdit, uluslararas\u0131 hukuka g\u00f6sterdi\u011fi s\u0131n\u0131rl\u0131 sayg\u0131s\u0131yla da g\u00fc\u00e7leniyor. Uluslararas\u0131 Non Proliferation anla\u015fmas\u0131n\u0131 imzalam\u0131\u015f olmas\u0131, n\u00fckleer santral\u0131n ba\u015fka ama\u00e7larla da kullan\u0131lmamas\u0131n\u0131 garanti etmez. B\u00fct\u00fcn \u00fclkeleri, n\u00fckleer santral yap\u0131m\u0131na engel olacak \u00e7al\u0131\u015fmalara kat\u0131lmaya ve T\u00fcrkiye\u2019ye teknoloji ve parasal yard\u0131m yapmamaya davet ediyoruz.\u201d<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
NUKLEER ENERJ\u0130 1. ENERJ\u0130 Enerji, ekonomik ve sosyal kalk\u0131nma i\u00e7in temel girdilerden birisi durumundad\u0131r. Artan n\u00fcfus, \u015fehirle\u015fme, sanayile\u015fme, teknolojinin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 ve refah art\u0131\u015f\u0131na paralel olarak enerji t\u00fcketimi ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir \u015fekilde b\u00fcy\u00fcmektedir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde, ki\u015fi ba\u015f\u0131na enerji t\u00fcketimi veya daha do\u011fru olarak, bir birim enerji t\u00fcketimi ile sa\u011flanan \u00fcretim ve refah seviyesi, \u00fclkelerin ve milletlerin bir geli\u015fmi\u015flik …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[2230,2763,2722,2756,2134,2757,2762,2759,2139,2755,2761,2760,2138,2758],"class_list":["post-921","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-atom","tag-cernobil","tag-einstein","tag-ekonomik","tag-elektron","tag-fuzyon","tag-jeoloji","tag-jeotermik-enerji","tag-notron","tag-nukleer-enerji","tag-nukleer-reaktorler-enerji-disinda-bir-sey-uretir-mi","tag-nukleer-santral","tag-proton","tag-radyoaktif"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/921","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=921"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/921\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=921"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=921"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=921"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}