\nBitkilerdeki Kimya Laboratuvarlar\u0131nda Ger\u00e7ekle\u015fen Ola\u011fan\u00fcst\u00fc Bir \u0130\u015flem: Fotosentez <\/p>\n
Ya\u015famak i\u00e7in oksijene duydu\u011fumuz ihtiya\u00e7 s\u00f6ylemeye bile gerek b\u0131rakmayacak kadar a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bilindi\u011fi gibi d\u00fcnyadaki oksijen d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fcn kayna\u011f\u0131 fotosentezdir. Fotosentez Allah’\u0131n sonsuz ilmini ve kudretini tan\u0131mak isteyen her insan\u0131n yak\u0131ndan incelemesi gereken bir i\u015flemdir. Fotosentez, bilim adamlar\u0131n\u0131n bug\u00fcn bile tam olarak \u00e7\u00f6zemedikleri e\u015fsiz bir sistemdir. Elektronlar, atomlar ve molek\u00fcller vas\u0131tas\u0131yla yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bu i\u015flemi asla \u00e7\u0131plak g\u00f6zle g\u00f6remeyiz fakat sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 bizzat ya\u015fayarak hissederiz.<\/p>\n
Fotosentez anla\u015f\u0131lmas\u0131 zor kimyasal form\u00fcller, ola\u011fan\u00fcst\u00fc k\u00fc\u00e7\u00fckl\u00fckte say\u0131 ve a\u011f\u0131rl\u0131k birimleri i\u00e7eren, \u00e7ok hassas dengeler \u00fczerine kurulmu\u015f bir sistemdir. Etraf\u0131m\u0131zdaki b\u00fct\u00fcn ye\u015fil bitkilerde, bu i\u015flemin ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi trilyonlarca kimya laboratuvar\u0131 kurulmu\u015ftur ve ihtiya\u00e7 duydu\u011fumuz oksijen, besinler ve enerji milyonlarca y\u0131ld\u0131r hi\u00e7 durmadan \u00fcretilmektedir.<\/p>\n
Fotosentez ve Oksijen Dengesi<\/p>\n
Atmosferdeki oksijenin yakla\u015f\u0131k %30’u karadaki bitkiler taraf\u0131ndan \u00fcretilirken, geri kalan %70’lik b\u00f6l\u00fcm denizlerde ve okyanuslarda bulunan ve fotosentez yapabilen bitkiler ve tek h\u00fccreli canl\u0131lar taraf\u0131ndan \u00fcretilir. Fotosentez denildi\u011finde \u00e7o\u011fu insan\u0131n akl\u0131na sadece ye\u015fil bitkiler gelir oysa okyanuslar da oksijen kayna\u011f\u0131d\u0131r. Burada dikkat \u00e7ekici olan, karadaki ye\u015fil \u00f6rt\u00fcy\u00fc devaml\u0131 yok eden insanlar\u0131n oksijenin ana kayna\u011f\u0131 olan okyanuslar\u0131 ayn\u0131 h\u0131zla yok edememesidir. Allah’\u0131n fotosentez yapan farkl\u0131 canl\u0131lar\u0131 yaratm\u0131\u015f olmas\u0131, bitip t\u00fckenmeyen bir enerji kayna\u011f\u0131na sahip olmam\u0131z\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Biyolojik olarak ihtiya\u00e7 duydu\u011fumuz b\u00fct\u00fcn enerjiyi ya do\u011frudan ya da ot\u00e7ul hayvanlar yoluyla bitkilerden al\u0131r\u0131z. G\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131n\u0131 saf enerji kayna\u011f\u0131d\u0131r; ancak ham olarak o kadar da kullan\u0131\u015fl\u0131 bir enerji \u015fekli de\u011fildir. Bu enerjiyi v\u00fccutta do\u011frudan kullanmak ya da depolamak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Bu y\u00fczden g\u00fcne\u015f enerjisinin farkl\u0131 bir enerji t\u00fcr\u00fcne \u00e7evrilmesi gerekir. \u0130\u015fte fotosentez bunu yapar. Bu i\u015flem yoluyla bitkiler, g\u00fcne\u015f enerjisini daha sonra kullanabilecekleri bir enerji \u015fekline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcrler. Fotosentez i\u015flemi yapraklardaki “fotosentetik reaksiyon” merkezlerinde meydana gelir. G\u00fcne\u015f enerjisi kullan\u0131larak havadaki karbondioksit, ni\u015fastaya ve di\u011fer y\u00fcksek enerjili karbonhidratlara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Ortaya \u00e7\u0131kan oksijen ise havaya b\u0131rak\u0131l\u0131r. Bitki daha sonra besine ihtiya\u00e7 duydu\u011funda bu karbonhidratlarda depolad\u0131\u011f\u0131 enerjiyi kullan\u0131r. Biz de bu bitkilerle beslenerek enerji ihtiyac\u0131m\u0131z\u0131 kar\u015f\u0131lar\u0131z. B\u00f6yle kompleks bir i\u015flem sonucunda t\u00fcm canl\u0131lar\u0131n ya\u015famak i\u00e7in ihtiya\u00e7 duyduklar\u0131 besine sahip olmalar\u0131, baz\u0131 canl\u0131lar\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n di\u011fer canl\u0131lar\u0131n at\u0131klar\u0131 ile ayn\u0131 olmas\u0131 Allah’\u0131n sonsuz ilminin ve akl\u0131n\u0131n bir eseridir.<\/p>\n
Bitkilerin Depolad\u0131klar\u0131 G\u00fcne\u015f Enerjisi<\/p>\n
Araban\u0131z\u0131n motoru g\u00fcne\u015f enerjisi ile \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Jet u\u00e7aklar\u0131 g\u00fcne\u015f enerjisi sayesinde u\u00e7ar. Siz de bu yaz\u0131y\u0131 okurken g\u00fcne\u015f enerjisi harcamaktas\u0131n\u0131z…<\/p>\n
Elbette biraz \u00f6nceki ki sat\u0131rlar\u0131 okudu\u011funuzda ilk akl\u0131n\u0131za gelecek olan, araban\u0131z\u0131n benzin ile \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131, jet u\u00e7aklar\u0131n\u0131n ise u\u00e7ak yak\u0131t\u0131 kulland\u0131klar\u0131 olacakt\u0131r. Bu yaz\u0131y\u0131 okumak i\u00e7in ihtiyac\u0131n\u0131z olan enerjiyi de G\u00fcne\u015f’ten de\u011fil, en son \u00f6\u011f\u00fcnde yedi\u011finiz besinlerden ald\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcneceksiniz. Oysa benzin de, yedi\u011finiz besinler de, hatta yakacak olarak kullan\u0131lan odun ve k\u00f6m\u00fcr de fotosentezden elde edilen enerjiye sahiptirler.Nas\u0131l m\u0131? Bundan milyonlarca sene \u00f6nce fotosentez yaparak g\u00fcne\u015f enerjisini b\u00fcnyelerinde depolayan bitkiler ve bu bitkileri yiyen hayvanlar, topra\u011f\u0131n derinliklerinde, y\u00fcksek bas\u0131n\u00e7 alt\u0131nda, milyonlarca sene bekledikten sonra bildi\u011fimiz “petrol”\u00fc meydana getirirler. K\u00f6m\u00fcr ve do\u011falgaz da yine ayn\u0131 \u015fekilde olu\u015fur. K\u0131sacas\u0131 fotosentez sayesinde bitkilerde depolanan g\u00fcne\u015f enerjisi milyonlarca y\u0131l sonra insanlar\u0131n hizmetine bir ba\u015fka yolla verilmi\u015f olur.<\/p>\n
Ayn\u0131 \u015fekilde yedi\u011fimiz besinlerden elde etti\u011fimiz enerji de, bitkilerin depolad\u0131klar\u0131 g\u00fcne\u015f enerjisinden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. Hayvansal g\u0131dalardan elde etti\u011fimiz enerji de, yine o hayvanlar\u0131n bitkilerle beslenerek elde ettikleri enerjidir. Enerjinin kayna\u011f\u0131 her zaman G\u00fcne\u015f, bu enerjiyi insan\u0131n kullanaca\u011f\u0131 hale getiren sistem ise her zaman fotosentezdir.<\/p>\n
\u015ea\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 gelebilir ama g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131m\u0131zda kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z pek \u00e7ok malzeme \u00f6rne\u011fin ka\u011f\u0131t, pamuk ve di\u011fer do\u011fal liflerin neredeyse tamam\u0131 fotosentezle \u00fcretilen sel\u00fclozdan olu\u015fur. Hatta y\u00fcn \u00fcretimi bile fotosentezle gelen enerjiye ba\u011fl\u0131d\u0131r. B\u00fct\u00fcn bitkisel ve hayvansal \u00fcr\u00fcnler ile petrol gibi organik maddelerden elde edilen say\u0131s\u0131z yan \u00fcr\u00fcn\u00fcn kayna\u011f\u0131 fotosentezle i\u015flenen g\u00fcne\u015f enerjisidir.<\/p>\n
Atmosferdeki Gazlar\u0131n Dengesi Fotosentez ile Sa\u011flan\u0131r<\/p>\n
Canl\u0131lar, havadaki karbondioksitin ve dolay\u0131s\u0131yla havan\u0131n \u0131s\u0131s\u0131n\u0131n s\u00fcrekli artmas\u0131na neden olurlar. Her y\u0131l insanlar\u0131n, hayvanlar\u0131n ve toprakta bulunan mikroorganizmalar\u0131n yapt\u0131klar\u0131 solunum sonucunda milyarlarca ton karbondioksit atmosfere kar\u0131\u015f\u0131r. Ayr\u0131ca, fabrikalarda, evlerde, ta\u015f\u0131tlarda kullan\u0131lan yak\u0131tlardan atmosfere verilen karbondioksit miktar\u0131 da milyarlarca tonu bulmaktad\u0131r. Yap\u0131lan bir ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re, son 22 y\u0131lda atmosferde g\u00f6r\u00fclen karbondioksit art\u0131\u015f\u0131 42 milyar tondur. Bu art\u0131\u015f\u0131n en \u00f6nemli nedenlerinden biri de kullan\u0131lan yak\u0131tlar\u0131n artmas\u0131 ve ormanlar\u0131n h\u0131zla tahrip edilmesidir. Bu art\u0131\u015f dengelenmedi\u011fi takdirde ekolojik dengelerde bozulma meydana gelecektir. B\u00f6yle bir durumda atmosferdeki oksijen miktar\u0131 \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck seviyelere inecek, yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn \u0131s\u0131s\u0131 artacak; bunun sonucunda olu\u015fan k\u00fcresel \u0131s\u0131nma ise buzullarda erime meydana getirecektir. Bundan dolay\u0131 baz\u0131 b\u00f6lgeler sular alt\u0131nda kal\u0131rken, di\u011fer b\u00f6lgelerde \u00e7\u00f6lle\u015fmeler meydana gelecektir. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n bir sonucu olarak yery\u00fcz\u00fcndeki canl\u0131lar\u0131n ya\u015fam\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck bir tehlikeye girmesi gerekir. Oysa b\u00f6yle olmaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc bitkilerin ve mikroorganizmalar\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi fotosentez i\u015fleminde s\u00fcrekli olarak karbondioksit t\u00fcketilir ve oksijen \u00fcretilir. Bu sayede karbondioksit fazlas\u0131, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde fotosentez yoluyla ve okyanuslar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile atmosferden temizlenmi\u015f ve atmosferdeki oksijen-karbondioksit dengesi sa\u011flanm\u0131\u015f olur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Bitkilerdeki Kimya Laboratuvarlar\u0131nda Ger\u00e7ekle\u015fen Ola\u011fan\u00fcst\u00fc Bir \u0130\u015flem: Fotosentez Ya\u015famak i\u00e7in oksijene duydu\u011fumuz ihtiya\u00e7 s\u00f6ylemeye bile gerek b\u0131rakmayacak kadar a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bilindi\u011fi gibi d\u00fcnyadaki oksijen d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fcn kayna\u011f\u0131 fotosentezdir. Fotosentez Allah’\u0131n sonsuz ilmini ve kudretini tan\u0131mak isteyen her insan\u0131n yak\u0131ndan incelemesi gereken bir i\u015flemdir. Fotosentez, bilim adamlar\u0131n\u0131n bug\u00fcn bile tam olarak \u00e7\u00f6zemedikleri e\u015fsiz bir sistemdir. Elektronlar, atomlar ve …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[2796,2273,2498,2873,2164],"class_list":["post-963","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-atmosfer","tag-bitkiler","tag-fotosentez","tag-gunes-enerjisi","tag-oksijen"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/963","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=963"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/963\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=963"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=963"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=963"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}