Tahran’dan Pekin ile ilişkileri güçlendirme mesajı

İran’ın Çin Özel Temsilcisi Galibaf, iki ülke arasındaki diplomatik ilişkilerin 55. yıl dönümü dolayısıyla kaleme aldığı makalede, mevcut iş birliği potansiyelinin somut ekonomik ve siyasi kazanımlara dönüştürülmesi gerektiğini vurguladı.

İran’ın Çin Özel Temsilcisi Muhammed Bakır Galibaf, İran ile Çin arasındaki diplomatik ilişkilerin kurulmasının 55. yıl dönümü dolayısıyla kaleme aldığı makalede, iki ülke ilişkilerinin geliştirilmesinin önemine değinerek mevcut potansiyelin somut iş birliklerine ve ekonomik-siyasi kazanımlara dönüştürülmesi gerektiğini belirtti.

Galibaf, iki ülke ilişkilerinin yarım asrı aşkın süredir önemli bölgesel ve uluslararası gelişmelerden geçtiğini ifade ederek, ilişkilerin devamlılığının değerli bir kazanım olduğunu ancak bu ilişkilerin öneminin, dünyanın yeni koşullarına uygun biçimde daha derin ve kalıcı iş birliklerine dönüştürülmesiyle artacağını kaydetti.

Devrim Lideri’nin Çin ile dengeli ilişkilerin geliştirilmesine gösterdiği ilgiyi dış politika ve uluslararası ekonomi alanında stratejik bir yaklaşımın göstergesi olarak değerlendiren Galibaf, büyük güçlerle, özellikle Çin ile ilişkilerin sembolik anlaşmalarla sınırlı kalmaması gerektiğini vurguladı. Bu ilişkilerin karşılıklı çıkarlar, somut kazanımlar ve sürdürülebilir iş birlikleri temelinde şekillenmesi gerektiğini söyledi.

Anlaşmaların düzenli biçimde takip edilmesinin önemine dikkat çeken Galibaf, iş birliğinin başarısının somut projeler, ölçülebilir sonuçlar ve ulusal çıkarlara sağlanan gerçek katma değer üzerinden değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.

Galibaf, İran ile Çin arasındaki ilişkilerin geliştirilmesi için dört temel başlık belirledi.

İlk başlığın savaşın sona erdirilmesi ve “ne savaş ne barış” koşullarının aşılması olduğunu ifade eden Galibaf, Çin’in ABD tek taraflılığına karşı mücadelesinin ve Küresel Güney’in güçlendirilmesine verdiği desteğin İran için önemli fırsatlar yaratabileceğini söyledi.

Galibaf, Tahran ile Pekin arasındaki iş birliği ve eş güdümün mevcut sorunların çözümüne katkı sağlamanın yanı sıra iki ülke arasındaki stratejik ilişkilerin güçlendirilmesine de zemin hazırlayabileceğini kaydetti.

Çin ve yeni bölgesel güvenlik mimarisi

İran’ın Çin Özel Temsilcisi, bölgedeki savaş sonrası değişen koşulları ikinci iş birliği başlığı olarak değerlendirdi.

Son gelişmelerin kalıcı bölgesel güvenliğin bölge ülkelerinin etkin rol üstlenmesiyle sağlanması gerektiğini gösterdiğini belirten Galibaf, dış güçlerden ithal edilen güvenlik anlayışının bölgenin ihtiyaçlarını karşılayamayacağını ifade etti.

Çin’in İran ve bölgedeki diğer Arap ülkeleriyle ilişkilerine değinen Galibaf, Pekin’in yeni bölgesel düzenin şekillenmesinde ve istikrarın artırılmasında önemli bir rol oynadığını vurguladı.

Galibaf, uluslararası sistemdeki yapısal değişimleri ve dünyanın çok merkezli bir düzene doğru ilerlemesini üçüncü iş birliği başlığı olarak sıraladı. Asya’nın, gelişmekte olan ülkelerin ve yükselen ekonomilerin küresel ekonomik ve uluslararası ilişkilerdeki payının giderek arttığını belirtti.

İran ile Çin’in ulusal egemenliğe saygı, ülkelerin bağımsızlığı, çok taraflılık ve tek taraflılığa karşı çıkma gibi konularda ortak yaklaşımlara sahip olduğunu ifade eden Galibaf, Şanghay İşbirliği Örgütü ve BRICS’in sunduğu imkânlardan yararlanmanın İran’ın uluslararası konumunu güçlendirmek açısından önemli olduğunu söyledi.

Ekonomi ve teknoloji alanında iş birliğinin geliştirilmesi

Galibaf, ekonomik iş birliğinin, teknoloji ortaklığının ve uzun vadeli yatırımların geliştirilmesini dördüncü başlık olarak tanımladı. Tahran ile Pekin arasındaki ilişkilerde ortak üretim, teknoloji transferi, yatırım ve kalkınma projelerinin payının artırılması gerektiğini vurguladı.

İran ile Çin arasındaki 25 yıllık kapsamlı iş birliği programına değinen Galibaf, bu programın iki ülke ilişkilerine uzun vadeli yön vermek için bir çerçeve oluşturduğunu ancak hayata geçirilmesi için somut projelerin belirlenmesi, uygulama anlaşmalarının yapılması, finansmanın sağlanması ve ilgili kurumlarla şirketlerin sorumluluk üstlenmesi gerektiğini kaydetti.

Galibaf, İran’ın 7. Kalkınma Programı ile Çin’in 15. Kalkınma Planı arasında eş güdüm sağlanmasının da ikili ilişkilerin hızlandırılması açısından önemli bir yöntem olduğunu belirtti.

Makalesinin başka bir bölümünde devlet kurumları, özel sektör, ekonomik kuruluşlar, üniversiteler ile bilim ve teknoloji merkezleri arasında koordinasyon kurulmasının gerekliliğine dikkat çeken Galibaf, Çin ile iş birliği alanlarındaki çeşitliliğin ancak ulusal düzeyde ortak bir yaklaşım ve koordinasyonla avantaja dönüştürülebileceğini ifade etti.

Özel temsilcinin görevini koordinasyonun sağlanması, önceliklerin belirlenmesi, karar alma süreçlerinin hızlandırılması ve stratejik konuların takibi olarak tanımlayan Galibaf, bu görevin uygulama alanında sorumlu kurumların yerini almaması gerektiğini vurguladı.

Galibaf, politika belirleme, stratejik yönlendirme, anlaşmazlıkların giderilmesi ve uygulamaların denetlenmesinden sorumlu bir koordinasyon merkezinin kurulmasının iki ülke arasındaki iş birliğinin etkinliğini ve uyumunu artırabileceğini belirtti.

Galibaf, makalesini Tahran ile Pekin’in ilişkileri geliştirme ve derinleştirme iradesinin güçlü olduğunu ancak asıl önemli olanın karar alma aşamasından uygulamaya ve sonuçların değerlendirilmesine kadar uzanan bütünlüklü bir süreç oluşturmak olduğunu vurgulayarak tamamladı. Her önemli anlaşmanın açık bir uygulama takvimine, belirlenmiş sorumlulara, finansman mekanizmasına ve ilerlemenin değerlendirilebileceği bir sisteme sahip olması gerektiğini kaydetti.