İran İslam Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı, Tahran’ın Afrika ülkeleriyle ilişkilerinin, ülkeler arasındaki karşılıklı çıkarlara dayalı olduğunu ve İran’ın dış politikasının ana eksenlerinden biri olduğunu belirtti.
İran İslam Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Seyyid İbrahim Reisi, perşembe günü Nijer Başbakanı Ali Lamine Zeine ile Tahran’da yaptığı görüşmede, İran İslam Cumhuriyeti ile Afrika ülkeleri arasındaki ilişkilerin gelişmesinde herhangi bir engel bulunmadığını belirtti. Tahran’ın çeşitli sektörlerde kapasiteye hazır olduğunu ifade eden Cumhurbaşkanı Reisi, özellikle enerji, endüstri ve teknik mühendislik hizmetlerinin madencilik ve ihracatını vurguladı. Reisi, İslam Cumhuriyeti’nin Nijer ve diğer Afrika ülkeleriyle ilişkilerinin, siyasi ve diplomatik ilişkilerin ötesinde, milletler arasındaki karşılıklı çıkarlara dayandığını belirterek, Nijer milletinin bağımsızlık ve özgürlük arayışı yolunda büyük ilerlemeler kaydettiğini övdü. Nijer milletinin böyle bir ruhla ve sahip olduklarına güvenerek parlak bir geleceğe sahip olacağını da Cumhurbaşkanı sözlerine ekledi.
Nijer, kuzeybatı Afrika’da yer alan bir ülkedir ve başkenti Niamey’dir. 1.267.000 kilometre yüz ölçümüne sahip 24 milyon nüfuslu bu ülke, güneyde Nijerya ve Benin, batıda Burkina Faso ve Mali, kuzeyde Cezayir ve Libya, doğuda Çad ile komşudur. Nijer nüfusunun çoğunluğu Müslümanlardan oluşuyor. Bu ülkedeki Müslümanların çoğu Sünni ve Maliki dinine mensuptur. Bu ülkenin ilk Şiileri Lübnan’dan gelen göçmenlerdi.
Komşu Müslüman ve Afrika ülkeleriyle ilişkilerin genişletilmesi, İran anayasasında da yer alan İslam Cumhuriyeti’nin dış politikasının temel ilkelerinden biridir. Aslında İran İslam Cumhuriyeti, dünya ülkeleriyle yapıcı etkileşim çerçevesinde, gelişmiş ülkelere tek boyutlu bakmaktan kaçınırken, Asya, Afrika ve az gelişmiş ülkelere ilgiyi ön planda tutmuştur. Bu nedenle Tahran, geniş Afrika pazarının, İran mal ve ürünlerinin Nijer gibi Afrika ülkeleriyle ticaret için uygun bir platform olduğuna inanıyor. İran İslam Cumhuriyeti’nin Afrika ülkeleriyle ilişkileri üzerinden yaklaşık 45 sene geçmekte. İnsan hakları kisvesi altında ulusların kaynaklarını ve zenginliklerini yağmalamayı ve güvenliği sağlamayı düşünen Batı’dan farklı olarak Tahran, karşılıklı saygıya dayalı dengeli ilişkiler kurmaya gayret göstermekte. Bu nedenle Nijer Başbakanı Ali Lamine Zeine, perşembe günü İran İslam Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı ile gerçekleştirdiği görüşmede, İran İslam Cumhuriyeti’nin bölgesel ve küresel denklemlerdeki rol ve konumunun önemine vurgu yaparak, “ortak dinî temeller”, “bağımsızlık” ve “hak arama” olarak nitelendirilen iki ülke İran ve Nijer arasındaki benzerlik noktalarını sıraladı ve bu benzerliklerin Nijer’in İran İslam Cumhuriyeti’ni güvenilir bir dost olarak görmesine neden olduğunu söyledi.
Nijer Başbakanı’nın İran ziyareti sırasında iki ülke yetkilileri, Tahran-Niamey ilişkilerinin daha da geliştirilmesi amacıyla ekonomi, ticaret, sağlık ve eğitim alanlarında işbirliğine yönelik çok sayıda belge ve mutabakat zaptı imzaladı.
Ancak işadamları ve girişimciler arasında birbirlerinin kapasiteleri hakkında bilgi eksikliği, İran ile Afrika ülkeleri arasındaki ticaretin düşük düzeyde olmasının ana nedeni sayılıyor.
Bu bağlamda Afrika işleri uzmanı “Cafer Kanadbaşı”, kıtanın büyüklüğü ve ulaşımdaki altyapı sorunlarının yanı sıra yeterli bilgi eksikliği nedeniyle İran’ın Afrika ülkeleriyle ticaretinin olması gerektiği gibi gelişmediğine inanıyor. Aynı şunları sözlerine ekliyor: Biz 55 Afrika ülkesine aynı gözle bakıyoruz ve bu ülkeleri Afrika olarak görüyoruz; Bu kıtanın her ülkesinin kendine has kültürü var ve bu kültürü bilmek için daha fazla saha çalışmasına ihtiyacımız var; mevcut sorunlardan dolayı şu ana kadar gerçekleşmemiş bir olay bu.
Raporlara göre, İran’ın tüm Afrika ülkeleriyle ticaretteki payının şu anda yıllık 1,8 milyar dolar civarında olması, ekonomik ilişkilerin hiçbir zaman siyasi ilişkilerle aynı seviyeye gelmediğini ve bu eksikliğin giderilmesi için çaba ve ilişkilerin sürdürüldüğünü gösteriyor. Bunun için siyasileri ve ekonomi yetkililerinin daha fazla çaba ve gayret göstermeleri gerekmekte. İran İslam Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı ve Dışişleri Bakanı’nın geçen yıl ayrı ayrı Afrika’ya yaptığı ziyaretler ve geçtiğimiz yıl Afrikalı yetkililerin Tahran’a yaptığı gezi dikkate alındığında, tarafların karşılıklı kapasiteleri ve çeşitli işbirliği alanlarını tespit edip, engelleri ortadan kaldırması, yatırımcılar ve işadamları için farklı sektörlerde faaliyetleri için olanak ve fırsat sağlayacaktır.
