Hizbullah HAKVERDİ’nin izahatıyla İslam İnqilabı günəşi … 1.Bölüm
VEL’FECR; AND OLSUN Fəcr !; AND OLSUN, əsrimizin işıqlandıran İslam İnqilabı günəşindən …
Hizbullah HAKVERDİ’nin izahatıyla İslam İnqilabı günəşinin üzərimizə doğuşu …
Bu qisim DƏVƏT Jurnalının Fevral 1990 sayının 43-50 və Mart 1990 sayının 39-52 səhifələrində yer alan yazının ilk hissəsidir.
Qısa mənası:
Rəhman və Rəhim olan Allahın adıyla!
1) And olsun dan yerinə! (Cihanı işıqlandıran, parlaq Şafak! ..) 2) Və leyali aşr’e! (Bir vaxt, gəlib keçən on gecəyə!)! .. 3) Həm səfə (çift’e); həm vetr’e (Tek’in)! 4) Gəlib keçəcəyi dem’de (xüsusilə, on Gecədə, son) gecəyə! .. 5) Ağıl sahibi (olanlar) üçün, bunların (və bunların içərisində, cərəyan edən müxtəlif və Acaib-harika hadisələrin; və olan ünsürlərin) hər biri, bir anda dəyməz mi? 6) (Həm) görmədinmi ki, Rəbbin necə etdi Ad’a ?! 7) (Həm də) ‘İmad’ sahibi İrəmə?! .. 8- Ki O, diyarlar içində misli yaradılmamış (bir qövm) idi; .. 9) Və vadi (lər) də qayaları (kəsib) oyan Semud’e ! 10) Və ‘övtad’ (payalar, güclü ordular) sahibi Firavn’eL 11) Ki (bütün) Bunlar, məmləkətlər (in) də tuğyanlık ‘(azğınlıq-azğınlıq) edərdilər! .. 12) Və oralarda fəsadı (zülmü, qətli və küfrü) törədirlər! … 13) Bundan ötəri, Rəbbin də (o azğınların) üzərlərinə bir əzab qamçısı yağdınverdi! .. 14) Çünki Rəbbin, şübhəsiz ki (davamlı olaraq) ‘Mirsad sahibidir! (hər kəsi və hər etdiklərini rasad edib, hifz və ona görə də cəzasını verəndir!)! (Əl-Fəcr 1-14)
Bəli:
Quran-ı Kərimin, Fəcr Surəsinə aid bu əsrdəki möhtəşəm “Şəfəqdə on gün (və gecə)” möcüzəsinin doğuşuna keçmədən əvvəl, mövzuyla əlaqəli bir ön məlumata (müqəddimələri) ehtiyac vardır. Ki, olabiləcək şübhə və vəsvəsələrin yaranmasına mahal qalmasın! Belə ki:
Məlum olduğu veçhiyle; Quran-ı Kərim,. -əstağfirullah- sadə bəşəri sözlər və kitablar kimi mütaliə edilməməlidir. Hər şeyə əvvəl, Onun Allah-u Təalanın kəlamı, xitabı və kitabı olduğu, ilm-i ilahinin tazammun etdiyi, ilm-i ilahinin də bəşəri hafızalarla əhatə edilə bilməyəcəyi (1) yəqinən bilinməlidir. Ezel ilə əbədi, bir ‘nöqtə’ kimi mütaliə edərək tərənnüm edən Quran-ı Kərim, kevn və bəşəri heç bir varlığı və hadisəni ‘ilahi nəzərindən’ əsla istisna olmaqla tutmamış, bilə-istisna ‘hər şeyi’ muhit və yerləşdirilmiş tapılmışdır. Onun üçün, Abdullah İbni Məsud (RA) kimi ‘üləma-nı Rasihun’dan olan bir səhabə, “Quranda hər şeyə dair elm endirilmiş və hər şey bəyan edilmişdir.” (2) deyərkən; Abdullah İbn-i Abbas kimi, bir Tərcüməçi-ı Quran ‘olan səhabə də (Allah-u Təala Ondan razı olsun!). “Dəvəmi bir ipi itsə, (onu belə) hərhalda (şübhəsiz bir surətdə) Kitabullah’da bulurdum! ..” (3) demək surətiylə, Quran-ı Kərimin “sonsuz elminə ‘və sonsuz məzmununa diqqət çəkmişlər.
Gərək üslub, i’caz və bəlağət cəhətiylə olsun, istərsə də məfhum, məzmun, ülum və xəbəri qeyb cəhətiylə olsun, hər istiqamətdən ‘möcüzə’ olan Quran-ı Kərim, yaş və quru hər şeyi ehtiva etməkdə, hər cür ülumu və hadisələri mutazammın vardır. Bəli; “Qeybin açarları Onun (Allahın) yanındadır. Onları ondan başqası əsla bilməz. Quruda və dənizdə nə varsa, hamısını O bilir. Onun elmi xaricində bir yarpaq belə düşməz. Yerin zülmətləri içində bir dənə yaş və quru (heç bir şey) müstəsna olmamaq üzrə hamısı bir Kitabı Mübindən (Elmi ilahinin hâzine’si olan Quran-ı Kərimdə) dir. “(4); “… Biz O Kitabda (Quran-ı Kərimdə) heç bir şeyi nəzərdən qaçırmadıq …” (5) Ayət-i kərimədə, mövzunu açıqca ifadə etməkdə; Quran-ı Kərimin mazi və gələcək, əzəli və əbədi, yaş və quru (hər şeyi) əhatə və ehtiva etdiyinə diqqət çəkməkdədir.
Bəli; “… Quran, bu kitabı kəbir-i kainatın bir tərcümə-i ezeliyesi. Və Allahın kainata qoyduğu qanunlar oxuyan mütenevvi dillərinin Tərcüməçi-ı əbədisi .. Və bu aləmi qeyb və şəhadət kitabının Təfsirçilər .. Və zəmində və göydə gizli adının mənəvi xəzinələrinin Kəşşaf .. Və suture-u hadisələri altında muzmer-i hakâikin Miftah. . Və aləmi şahadette, aləm-i qeybin Lisani … Və bu aləm-i şahidlik pərdəsi arxasında olan, aləm-i qeyb cəhətindən gələn iltifatat-ı Əbədiyə-i Rahmaniyye … Və Hitâbât-ı Əzəliyə-i Subhâniyyenin xəzinəsi … Və bu İslamiyyət âlem- mƏNƏVİSİNİN günəşi, təməli, hendesesi .. və avalım-i uhrevîyenin müqəddəs xəritəsi .. və Zati və Sifət və Esma və Şuûn-u ilahiyyəni qövli-i Sarih, təfsiri vazihi, burhan-ı qatın, tərcüməçi-ı satın .. və bu âlem- i insaniyyətin mürəbbisi .. və insaniyyət-i kübra olan İsiâmiyetin ma və ziyası .. və nev-i bəşərin hikmət-i hakikiyesi .. və insaniyyət səadətə sövq edən həqiqi mürşidi və hədisi .. və insana həm bir Kitab-ı Şəriət, həm bir Kitab-ı dua, həm bir Kitab-ı Hikmət, həm bir Kitabı Ubudiyet, həm bir Kitab-ı Zikir, həm bir Kitab-ı Fikir, həm bütün insanın bütün hacat-ı mahevîyesine mərci olacaq çox kitabları əhatə edən, tək məscid bir Kitab-ı Mukaddes’tir! “(6).
“Həm bütün övliya və siddiqlərin və ürəfa və muhakkikinin müxtəlif meşreblerine və ayn-ayrı peşələrinə, hər birindəki məşrəbin ‘mezâkına’ layiq və o məşrəbi tənvir edəcək və hər bir peşənin ‘mesâkına’ müvafiq və onu təsvir edəcək bir ‘risalə” təqdim edən müqəddəs bir kitabxana hökmündə bir Kitab-ı Semavîdir! … Quran, bütün aləmlərin Rəbbi etibarilə Allahın kəlamıdır. Həm, bütün mövcudatın ilahi ünvanıyla Allahın fərmanıdır !. Həm, bütün səmavat və Ərzin Xaliqi adına bir xitab. Həm, Ağalıq-i mütləq cəhətində bir mukâlemedir. Həm, Səltənəti Amme-i Sübhaniyye hesabına bir xütbə-i ezeliye’dir. Həm, Rəhməti vasia-i muhitâ nöqtə-i nəzərində bir dəftər-i iltifâtât-ı Rahmaniyye’dir. Həm, uluhiyyetin əzəməti-i haşmet şərəfi, başlarında bəzən şifre olan bir müharibə mecmuâsı’dır. Həm, ism-əzəmin mühitindən nüzul ilə ərş-ı azamın bütün muhatına baxan və təftiş edən Hikmət-fəsadə bir Kitab-ı Mukaddes’tir! … “(7)
Bəli; başdan başa ‘möcüzə’ olan, həm zahir, həm də qərbin (dəruni, sirli) cəbhəsi olan (8), ‘Zahiriyyun’un və’ Bâtıniyyun’un ‘ifrat və tefrit1 xəttindən müstağni olan (9) “Quran-ı Mu ‘ciz’ul-Bəyan; mefâhimiyle, mana-nı sarihiyle ifadə-i Hakâik etdiyi kimi; uslublarıyla, hey’atiyle çox Maan-i işâriyeyi dahi ifadə edir. Hər bir ayənin çox təbəqə-i mənaları var. Quran, ilm-i mühitdən gəldiyi üçün, bütün mənaları murad ola bilər. İnsanın cüzi fikri və şəxsi iradəsi olan kəlamlar kimi bir iki mənaya inhisar etməz! .. “(10). Çünki: Əzəli və əbədi, ərz və səmavat, maddə və mənanın, dünya və axirətin Uca Rəbbi .. və; ‘Zahir və Batin; və Xaliq-ı külli şey ‘olan Allah-u Təalanın İlahi kelâmının və elminin aciz bəşəri ağıl, idrak və hafızalarla əhatə edilməsi və məhdudlaşdırılması mümkün deyil. Bundan ötəri, Kelamullah olan Quran-ı Kərimə, hər cəhətdən ‘mu’ciz’ül-Bəyan unvanı verilmiş və elə olduğu da,’ layiq ‘(rasihun) olan zevat tərəfindən bil-fel isbat edilmişdir … işdə; bu cümlədən olaraq, hər istiqamətdən ‘möcüzə’ olan Quran-ı Kərim ‘xəbəri-ı qeyb’ cəhətiylə də başdan başa bir ‘möcüzə abidəsi’ olaraq müşahidə edilməkdədir. ki; Abdullah İbn Məsud (RA) ‘un “Quranda hər şeyə dair elm endirilmiş və hər şey bəyan edilmişdir.”; Abdullah ibn-i Abbas (RA) ‘ın da “dəvəmi bir ipi itsə, (onu belə) hər halda (şübhəsiz bir surətdə) Kitabullah’da tapardı.” Dediklərini və “Yaş və quru hər şeyin, hər elmin Quranda olduğunu; Allahın kəlamı və elmi olan Quran elminin tükənməz bir xarakter daşıdığını “bəyan edən -ilgili ayetleri- (Ənam: 38,59; Lok-man: 27; Kəhf: 109) az əvvəl qeyd, mövzuya -kısaca da olsa – diqqət çəkmişdim.
Serdedilen bu Hakâik muvacehesinde, ‘Râsihun’dan olan İslam alimləri zaman zaman Quranı Kərimdən xəbəri-ı qeyb kabilinden möcüzələr istinbat və istihraç etmiş, yazılı’ belgeler1 halında sonrakı nəsillərə buraxmışlar. Məsələn:
a) Müsəlmanlar, hələ Məkkədə ‘müşriklərin’ tasallutu altında ikən, davam edən İran-Rum (Bizans) döyüşündə, Məkkəli müşriklər kimi səmavi kitaba sahib olmayan ‘İranlıların’, ‘əhli-i kitab’ olan Rumlara galib gəlməsi üzərinə sevinən və ‘işdə, siz də bizim qarşımızda eyni aqibətə düşəcəksiniz! ‘deyən Məkkəli müşriklərə qarşı’ Ər-Rum “surəsinin baş tərəfləri nazil olmuş; İranlıların məğlub, Rumların da galib gələcəyi ‘bu şəkildə bəyan edilmişdir: “Əlif, Lam, Mim. (Bəli) Rum (lar) məğlub oldu. (Həm də) yaxın bir yerdə! Halbuki onlar (Rumlar), bu yenilmelerinin ardından şübhəsiz (bir surətdə) galib gələcəklər! (Həm də) ‘Bıd-ı Sinin’ (3 ilə 9 il) içində! .. Qarşısında və sonunda hökm Allahındır. (Rumların galib gəldiyi) o gün, möminlər ferahlanacak, Allahın zəfər verməsiylə … O, istədiyinə kömək edər (zəfər verir); O Əzizdir, rəhmlidir … ‘(11). Bunun üzərinə, Həzrəti-i Əbubəkr (r.ə). Müşriklərin irəli gələnlərindən olan Übeyy b. Xələf ilə 100 dəvə mukabili ‘bəhsə’ girmiş sözügedən müddət içərisində (Bədir zəfəri əsnasında) Rumların, məcusi iranlı’lara ‘qəti qalibiyyəti’ üzərinə, Həzrəti-i Əbubəkr (RA), Übeyy xələflərindən bəhsə mövzu olan 100 dəvəni almış, beləcə Kur ‘an-ı Kərimin qeybi xəbəri və ilahi mu’cizesi reallaşmışdır. (12) … ”
b) Hüdeybiyyə sulhundan görə, qəmli olan möminlərə güc, nüsrət və. bəşarət vermək üzrə nazil olan ‘əl-fəth’ surəsi, çox ‘ihbar-ı qeyb’ kabilinden zəfərləri-fəthləri təbşir etmiş, hamısı da qəti bir “surətdə reallaşmışdır. _ Məsələn; ‘Hüdeybiyyə’ sülhünün ‘məğlubiyyət’ olduğunu zənn edənlər “Biz həqiqət sənə (Hüdeybiyyə musalehâsı ilə) bir fəth-i mübin (ap-açıq bir fəth və zəfər yolu) açdıq …” (Fəth: 1-10) ayəsi təkzib etmiş; Hudeybiye’den böyük fəthlərin başlanğıcı və qapısı olduğunu söyləmiş və dediyi kimi də eynilə çıxmışdır. sonra; “Siz qənimətlər almaq (və zəfərlə dönmək üzrə, Xeybərə doğru) getdiyiniz vaxt …” (Əl-Fəth: 15); “Allah sizə götürəcəyiniz daha çox (zəfərlər nəticəsindəki) qənimətlər də vəd etmiş, hələlik bunu (Hayber qənimətini) sizə. nağd vermiş, insanların əllərini (də) sizdən çəkmişdir. “(Əl-Fəth: 20) ayələri ilə də ‘Hayber Fəthini və bənzərlərini müjdelemiş və hamısı da eynilə zühur etmişdir. “And olsun ki, Allah Rəsulunun gördüyü yuxunun haqq olduğun təsdiq etmişdir. İnşaallah, (hamınız) – təhlükəsizlik içində, (kiminiz) başınızı traş etdirərək, (kiminiz saçlarınızı) qısaldaraq-qorxusuzca mütləq (müzəffər bir şəkildə) Məscidi-Harama girəcəksiniz. Lakin (Allah) sizin bilmədiklərinizi bilir də ondan əvvəl yaxın bir fəth etdi (Məkkənin fəthindən əvvəl Hayber fəthini, ondan sonra da Məkkə fəthini sizlərə müyəssər etdi). “(Əl-Fəth: 28) ayəti-kəriməsi, Məkkə və Hayber Fəthini kafi bir şəkildə müjdelerken,” O, Öz Peyğəmbərini doğru yolla və haqq din ilə göndərən Odur. (Bu da) Onu (İslamı) bütün digər dinlər üzərinə galib-qılmaq üçün (dir). (Sənin bu surətlə göndərildiyinə) tam şahid olaraq da Allah Kafidə! Məhəmməd, Allahın Rəsuludur. Onunla birlikdə olanlar da, kafirlərə qarşı çox şiddətlidir (lər) … “(EI-Fəth: 28-29) ayələri isə; İslamın cihan-şümul hakimiyyətini və şair bütün dinlər və ideologiyalar üzərinə hökmran olacağını xəbər verir. Ki, bunların hamısı zühur etmiş və etməyə də davam etməkdədir. (13).
Məkkədə nazil olan, ‘Yoxsa Onlar, “Biz, intiqam almağa qadir bir cəm’iyyət deyirlər? Yaxında O (kafir) cəm’iyyət (birlik) məğlubiyyətə uğrayacaq və arxa çevirib qaçacaqdır!. “(Qəmər: 44-45) Ayət-i kərimədə ‘Bədir zəfərini müjdelemiş (14); “O zaman ki, Allah sizə iki dəstədən birinin birinin şübhəsiz sizin olduğunu vəd edirdi …” (Ənfal: 7) Ayəti də eyni zəfəri (Bədr) təsdiq edərək möminlərin könüllərini ‘şâd’ etmişdir. (15) …
“Allahın köməyi və fəth gəlincə, sən də insanların axın-axın Allahın dininə girəcəklərini görüncə …” (Nəsr: 1-2) ayələri, həmçinin müxtəlif ölkələrin fəth olunacağını, hər tayfadan insanların dalğalar halında İslama iltihak edəcəklərini xəbər vermiş, xəbər verdiyi kimi eynilə zühur etmişdir. (16); “Allah aranızdan iman gətirib yaxşı əməl işləyənlərə vəd etdi ki: Onlardan əvvəlkilər necə (yer üzünə) xələf etdi isə, onları da yer üzünə ‘xələf edəcək və onlar üçün bəyəndiyi dini (İslamı) əsaslı yerləşdirəcək və qorxularını təhlükəsizliyə çevirəcək …” (Nur : 55) ayəti-kəriməsi də, zəncirləmə İslami fəthləri və zəfərləri ihbar etməkdə, möminləri irəli hədəflərə sövq etmək məqsədi ilə müjdələyir. (17)
e) “… Onlara (o kafirlərə) dünyada ‘hızy’ (zillət və rüsvayçılıq) vardır. Axirətdə ən böyük əzab da gözləyir. “(Əl-Bəqərə: 114) ayəsində keçən ‘hızy’den qəsdi, İbn Cərir, Kəşşaf və Suddi kimi təfsirçilər tərəfindən İstanbulun Fəthi’ olduğu bəyan edilmiş (18), əsrlər sonra da bu ‘ihbar -ı qeybi gerçekleşerek, İstanbul fəth edilmişdir. Ayrıca; Əbul-Hakim İbn-Berrecan (və ya İ. Bircan) deyilən şəxs, “Elif Lam Mim; Ğulibet’ir-Rum … “(Rum: 1-5) ayə-i kerimelerinin ‘umumundan’ xas və xüsusi bir ‘xəbəri-ı qeybi’ daha istihraç etmiş; “Bu ayələrin 583 hicri-ci ildə ‘Qüdsün) yenidən) fəth ediləcəyini ihbar eylediğini”, il və tarix vermək surətiylə, söyləmişdir. (19) ibn-i Berrecan, 536 hicri-ci ildə vəfat etdiyi halda, özündən tam 47 il sonra, həqiqətən Qüds şəhəri, xəbər verilən 583-ci ildə Səlahəddin-i Eyyubî tərəfindən fəth edilmiş, beləcə Quran-ı Kərimin ‘ihbar-ı gayblerinden ‘biri daha reallaşmışdır.
f) Məşhur fəqih əl-‘lz B. Abdüsselam mərhum, Emir’ül-Möminin imam-ı Əlinin (Allahın salamı üzərinə olsun), “Ha, Mim! Ayin, Sin, Kaaf! .. “(Şura: 1-2) ‘Huruf-u Makattaa’ olan ayələrindən ‘Müaviyə’ Hadisəsini istihraç etdiyini söyləmişdir. (20).
g) Son əsrin böyük İslam Mücəddidi Bədiüzzaman Səid-i Nursi Hz.leri də, həmin ‘Fəth “surəsinin 27., 28., 29. ayə-i kerimelerinde fəth-i Məkkə və Hayber’le birlikdə, ayrı-ayrı yeddi nev’i ‘ihbarat-ı naməlumdur’ daha istihraç edərkən (21); “Allaha və Peyğəmbərə itaət edənlər, işdə bunlar; Allahın özlərinə nemət verdiyi peyğəmbərlər və sıddıklarla və salehlərlə bərabərdirlər. Bunlarsa, nə gözəl (hâsüne) bir yoldaş (dır) !. “(Nisa: 69) Ayət-i kəriməsində də” Hulefa-nı erbaa ‘ilə’ İmamı Həsən ‘(ənhim) ın keyfiyyət-i hallarını, aqibətini və bizcə , hədislə sabit olan ’30 illik xilafət ‘dövrünü çıxarmışdır. (22) … Yenə; Mərhum Ustad, özləri 1960 miladi-ci ildə vəfat etdikləri halda, vəfatından 10 il qədər əvvəl yazdığı bir ‘Risâle’sinde,’ Fələq ‘surəsinin 3. ayəsinin “… ğasikın izâ vekab” sözündən; “1971 miladi tarixində, indi əkilən toxumlar nəticəsində doğulacaq olan bir şəri və islah olmamaları halında dəhşətli bir yumruq yeməklərini …” qəti bir dillə və tarix vermək surətiylə ‘bir ihbar-ı qeybi olaraq istihraç etmiş (23); vəfatından tam ‘on’ il sonra, verdikləri xəbər, eynilə çıxmışdır. ki; Dəccal-Süfyani və Tağut olaraq əkilən o toxumların biribirleriyle və ‘etməyi mürtedlerle’ hesablaşmalar hələ davam edib getməkdədir … Və hakəza …
Alusi kimi muhakkik bir təfsirçi; bir çox əhli-i elm və irfanın Quran-ı Kərimdən bir çox ‘mugayyebat’ istihraç eylediklerini söyləmiş (24); İsmayıl Haqqı Bursevi isə; “… Bir qisim üləma qənaətinə görə; heç bir hadisə yoxdur ki, Allahın kitabında ‘ilm-i cifr (cəfr)’ qaydalarına görə ona işarə edilməmiş olsun! Yalnız o işarələr, ancaq layiq kəslər tərəfindən həll edilə bilər … “(25) demişdir. -ki, Bir çox müfəssir və ‘müstəqim ulemâ da eyni Qənaətdən. Əksini düşünmək isə, əsla mümkün deyil. Çünki, tarixi hadisələr və bil-fel reallaşmış olan hadisələri bunun canlı şahidi vəziyyətindədir. Ki, müxalifət edənlərin-edəcək olanların heç bir elmi səbəbləri yoxdur və ola da bilməz!
Bu halda; Quran-ı Kərimin Zâhir-Sarih mənası yanında, işarə, rəmz, ihbar, tevâfukî və qeybi .. mənaları da vardır və ancaq ‘layiq’ olan zevat tərəfindən bunlar aydın ola bilər. və; Tevâfukla işarələr, əgər münasebât-ı ma’neviyeye istinad etməzsə əhəmiyyəti azdır. Əgər, münâsebet-i mənəvi gücü qüvvətli isə, bu onun bir fərdi, bir masadakı hökmündə olsa və müstəsna bir ləyaqəti olsa, o vaxt təvafuk əhəmiyyətlidir. Və O kəlamda bunun iradəsinə bir işarələrin olur. Və ondan, o fərdin xüsusi bir surətdə daxil olduğuna ya rəmz, ya işarə, ya dəlalət hökmündə onu göstərir … “(26) …
İşdə; uca kitabullahın bu qüdsi hasiyeti və xüsusiyyəti (əzəldən əbədə., qədər, hər şeyi və bütün vukuatı və hadisələri əhatə etməyi) muvacehesinde məsələyə baxdığımız zaman; bu 20. əsr kimi, tarixin nadir qeyd ən ‘cahil və Tağut əsrdə;., yenə çox’ nadir ‘bir ehtişamla İran’ coğrafiyasında zühur edən, bir ‘Şəms-i Döşəmə’ kimi tefeccür edərək doğan və “öz Məhəmmədi İslamın bütün ilahi və lahuti xüsusiyyətlərini bünyəsində daşıyan İslam İnqilabının, Quran-ı Kərimdə çox böyük və ‘mutena’ bir yerinin olduğunu və olmasının lazım gəldiyini daha yaxşı və daha yaxından anlamış olarıq …