Yüzlərlə mədən işçisinin həyatını itirdiyi faciənin yaşandığı Soma Kömür İşletmeleri’nin sahibi Soma Holdinq , son yeddi ildə mədənçilik sektorunda ümumi dəyəri 60-70 milyard manat tapan onlarla tender aldığı ortaya çıxdı.
Soma’daki faciənin yaşandığı müəssisənin sahibi Soma Holdinq 2005-dən bəri aldığı tender bedellerinin 60-70 milyard lirəyə çatdığı iddia edildi.
Soma Holdinq 2005-ci ilin əvvəlində marketlərə belə borcu var idi. Şirkətin qədəri isə 2005-ci ildə Türkiyə Kömür İşletmeleri’nden aldığı ilk kömür tenderi ilə dəyişdi. 2014-ci ilə qədər aldığı tender əvəzləri isə 60-70 milyarda çatdı.
Yüzlərlə mədənçinin məzar olan mədənin administratoru Soma Holding , 1984 -ci ildə quruldu . İzmir və Manisa ətrafında kiçik diametrli mədənlər işletti . 2004 -ci ilə qədər şirkət borc batağındaydı . Şirkət borclarını Qoç Qrupunun Tirebolu’daki mədənini taşeron olaraq 2,5 il işlədərək ödədi.
2005-ci ilə gəlindiyində isə Soma Holdinq qədəri Türkiyə Kömür İşletmeleri’nden (TKİ) alınan ilk tender ilə dəyişməyə başladı. Bu tarixdən sonra şirkət milyardlarla lirəlik tenderi aldı. Ihalelerin bəziləri isə belə :
Soma GEVENTEPE : 8 Sentyabr 2005-ci ildə TKİ ilə müqavilə imzalayaraq Soma Geventepe mədən sahəsinin işləməsini aldı. Illik 1 milyon ton kömür çıxarılması öngörüldü və 2016-ci ilə qədər şirkətin kömür çıxarması mövzusunda səlahiyyət verildi. 2012-ci ildə bu sahədən çıxan kömür üçün şirkətə təxminən 90 milyon lirəlik ödəmə edildi.
MERKEZ YANVAR : TKİ , əlavə müqavilələrlə tenderi olaraq geven – Təpə olur yanındakı sahələri da şirkətə verməyə başladı. Bu əhatədə , 2011-2012 illərində 6 milyon ton ehtiyatı olan Geventepe’nin yanındakı Mərkəz Ocağı da şirkətə verildi.
İşıqların SAHASI : Soma’da olan İşıqlar Sahəsi eyni dövrdə Soma Holdinqə tenderi olaraq təsis edildi. Bu bölgənin isə 20 milyon ton ehtiyatı olduğu hesablandı.
EYNEZ BÖLGƏSİ : Faciənin yaşandığı bu sahə daha əvvəl Ciner Qrupu tərəfindən işletiliyordu. Ancaq , Ciner Qrupu , 2009-ci ildə sahəni Soma Holdinqə devretme qərarı aldı. Bu sahədə isə 15 milyon ton ehtiyat olduğu ifadə edilir.
ZONGULDAK SAHASI : 2011-ci ildə şirkət sanki mədənçilik ihalesinde heyətli hala gəldi. Holding , Zonguldak asılıdır – İnağzı bölgəsindəki kömür sahəsinin 36 illik müəssisə haqqını qazandı. Sahəsində 136 milyon tonluq kömür ehtiyatı var.
YENİ Çeltek SAHASI : 2013-ci ildə isə Yeni Çeltek AŞ aid Amasya Merzifon’daki mədən sahəsi Soma Holdinqə təhvil verildi. 35 illik müəssisə haqqı Soma Holdinqə verildi. İllik 1,2 milyon ton mədən çıxarılması nəzərdə tutulur. Eyni bölgədə 405 meqavat gücündə bir də stansiya qurulacaq.
TKİ isə Soma AŞ’den tenderi bir şəkildə kömür təmin edir. TKİ’nin ehtiyac olduğunda tender edərək aldığı kömürdən çox daha çox pul ödədiyi iddia edilir.
